Hoa Kỳ đang ngày càng phân cực. Và ngày càng có nhiều người chuyển nơi sinh sống từ các bang xanh sang các bang đỏ. (Nguồn: pixabay.com)
Khi nói về chính trị, Hoa Kỳ đang ngày càng phân cực. Nhưng khi nói về sống lâu và khỏe mạnh, thì đó là điều mà ai ai cũng muốn.
Ở Hoa Kỳ, ngày càng có nhiều người chuyển nơi sinh sống từ các bang xanh (blue state: nghiêng về Đảng Dân Chủ) sang các bang đỏ (red state: nghiêng về Đảng Cộng Hòa). Sự thay đổi này có nhiều tác động, và một trong số đó là họ đang chuyển đến những nơi có tuổi thọ trung bình thấp hơn.
Idaho, Montana và Florida, tất cả đều là bang đỏ, có mức tăng dân số lớn nhất trong số các tiểu bang của Hoa Kỳ, tính từ năm 2020 đến năm 2022. Trong khi đó, cả hai bang xanh là New York và Illinois, và bang đỏ Louisiana, bị mất dân số nhiều nhất. California, một bang xanh khác, gần đây cũng đã trải qua tình trạng mất dân số đáng kể.
Một lý do chính cho sự di cư này là chi phí sinh hoạt ở những nơi như New York và California khá cao, trong khi chi phí sinh hoạt thường thấp hơn ở các bang đỏ như Georgia hoặc Indiana.
Là một học giả nghiên cứu về sự giao thoa giữa chính trị, truyền thông và tâm lý học, Robert Samuels cho rằng điều quan trọng là cần lưu ý đến một khuynh hướng đang diễn ra: phần lớn người dân đang di cư đến những nơi có tuổi thọ trung bình thấp hơn.
Về nhân khẩu học
Theo dữ liệu của Cơ Quan Kiểm Soát và Phòng Bệnh (CDC) Hoa Kỳ, có sự khác biệt lớn về các mức tuổi thọ trung bình giữa một số tiểu bang.
Thí dụ, những người sinh ra ở New York và California – hai trong số những tiểu bang giàu có nhất Hoa Kỳ (phần lớn ủng hộ Đảng Dân Chủ) – có tuổi thọ trung bình lần lượt là 77.7 tuổi và 79 tuổi. Trong khi người dân Mississippi và Louisiana – hai trong số những tiểu bang nghèo nhất (có khuynh hướng ủng hộ Đảng Cộng Hòa) – trung bình thường sống đến khoảng 71.9 tuổi và 73.1 tuổi.
Sự thật là, những người sống ở các tiểu bang nghiêng về Đảng Cộng Hòa có khuynh hướng có ít tiền bạc hơn, tình trạng sức khỏe kém hơn, tỷ lệ tử vong liên quan đến súng đạn cao hơn và trình độ học vấn thấp hơn so với những người sống ở các bang thuộc Đảng Dân Chủ.
Trung bình, người dân ở các bang đỏ có tỷ lệ nghèo đói cao hơn dân của các bang xanh. Mà nghèo đói là một chỉ báo cho mức tuổi thọ trung bình ở Hoa Kỳ – càng nghèo thì càng dễ chết sớm hơn.
Tuy nhiên, cũng có những vấn đề khác khiến cho mức tuổi thọ trung bình ở các bang đỏ thấp hơn.
Về sức khỏe & y tế
Một nghiên cứu năm 2020 ở Hoa Kỳ cho thấy, người dân ở các bang xanh có khuynh hướng sống thọ hơn người dân sống ở bang đỏ, chủ yếu là do những chính sách của các tiểu bang về mọi thứ, từ luật thắt dây an toàn cho đến luật phá thai. Nghiên cứu đó cũng xác định các chính sách y tế là một yếu tố chính.
Người dân ở các bang xanh cũng có khuynh hướng mua bảo hiểm y tế cao hơn người dân ở các bang đỏ.
Hơn nữa, khi xét về tỷ lệ người được chẩn đoán mắc bệnh ung thư ở mỗi bang, thì những người ở bang đỏ thường kém khỏe mạnh hơn những người ở bang xanh. Tỷ lệ tử vong vì các bệnh tim mạch của người dân ở các bang đỏ cũng cao hơn so với ở các bang xanh.
Nhưng tỷ lệ sức khỏe cũng rất khác nhau giữa các nhóm chủng tộc và sắc tộc. Người gốc da đen và gốc Tây Ban Nha ít khả năng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe có chất lượng với giá cả phải chăng hơn so với người gốc da trắng và người Châu Á ở Hoa Kỳ, bất kể họ cư trú ở bang nào.
Và so với người gốc da trắng, người gốc da đen cũng có nguy cơ bị cao huyết áp và chết vì các bệnh tim mạch, cùng các bệnh tật khác cao hơn.
Trình độ học vấn thấp hơn
Một yếu tố quan trọng khác trong sự khác biệt về mức tuổi thọ trung bình là khuynh hướng người dân ở các bang đỏ có trình độ học vấn thấp hơn so với người dân ở các bang xanh.
Điều này không kém phần quan trọng. Một số nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng trình độ học vấn là yếu tố dự đoán tốt nhất về tuổi thọ của một người vì nhiều lý do phức tạp và quan hệ chồng chéo với nhau. Có thể kể đến trong đó là: học vấn cao hơn sẽ dẫn đến khả năng thu nhập cao hơn.
Các chuyên gia cũng thường coi chủng tộc và sắc tộc là một trong những yếu tố chính, một phần là do sự bất bình đẳng về cấu trúc mà người gốc da màu phải đối mặt, chẳng hạn như màu da của họ có thể khiến cho nền giáo dục chất lượng với giá cả phải chăng bị đẩy ra xa tầm với.
Thiếu giáo dục có thể là lý do trực tiếp nhất dẫn đến tình hình thu nhập thấp hơn và tuổi thọ ngắn hơn.
Có phải người ta đổi nơi sống… để chết sớm?
Có nhiều lý do khác ảnh hưởng đến câu hỏi phức tạp về mức tuổi thọ và sự khác biệt về tuổi thọ trung bình giữa các tiểu bang.
Thí dụ, một lý do được CDC xác định là có nhiều trường hợp tử vong do súng đạn – kể cả do bị giết và tự sát – xảy ra ở các bang đỏ hơn là các bang xanh.
Mọi người đang chuyển nơi sống đến các tiểu bang khác nhau ở Hoa Kỳ vì nhiều lý do – trong đó bao gồm cả hệ tư tưởng chính trị. Tình hình hiện nay là các bang xanh ngày càng ‘xanh’ hơn, còn các bang đỏ cũng ngày càng ‘đỏ’ hơn.
Nhưng điều quan trọng cần lưu ý là dữ liệu về tuổi thọ và sức khỏe chỉ đơn giản là các số liệu trung bình và rất có thể có sự khác biệt lớn giữa các địa điểm cụ thể. Và bất chấp những số liệu thống kê này, vẫn có nhiều người sống rất thọ ở các bang đỏ, và các bang xanh vẫn có những người yểu mệnh.
Tuy nhiên, khuynh hướng chung vẫn là: những người sống ở các bang xanh có khuynh hướng sống thọ hơn, khỏe mạnh hơn và giàu có hơn.
Nguyên Hòa biên dịch
Nguồn: “Americans are increasingly moving to red, Republican-leaning states – where life is cheaper, but people also die younger” của Robert Samuels, được đăng trên trang Theconversation.
Gửi ý kiến của bạn
