Hôm nay,  

Phạm Duy chết từ khi nào?

27/11/201700:01:00(Xem: 11948)

Phạm Duy chết từ khi nào?

 

Bùi Văn Phú

 

Chiều Chủ Nhật 19/11/2017 ở San Jose đã có chương trình nhạc Phạm Duy, chủ đề “Thuyền viễn xứ: 70 năm lịch sử Việt Nam qua âm nhạc Phạm Duy”, do trung tâm IRCC/Việt Museum và Dân Sinh Media phối hợp tổ chức tại hí viện quen thuộc của Santa Clara Convention Center với sự tham dự của chừng 600 khán giả.

 

 blank

Thái Hà và ban hợp ca hát để nhớ anh hùng Không quân Phạm Phú Quốc (Ảnh: Bùi Văn Phú)

   

Phần đầu của chương trình có đồng ca “Việt Nam Việt Nam”, là tuyên ngôn thời đại của dân tộc Việt:

 

Việt Nam không đòi xương máu

Việt Nam kêu gọi thương nhau

Việt Nam đi xây đắp yên vui dài lâu

Việt Nam trên đường tương lai

Lửa thiêng soi toàn thế giới

Việt Nam ta nguyền tranh đấu cho đời

Tình yêu đây là khí giới

Tình thương đem về muôn nơi

Việt Nam đây tiếng nói đi xây tình người…

 

Bài hát mà MC Phạm Phú Nam một lần nữa nhắc lại, như được giới thiệu trong chương trình “Phạm Duy-Hoàng Cầm” hôm tháng Ba đầu năm, là đã được chiến sĩ hải quân Việt Nam Cộng hòa hát vang trong trận hải chiến chống Trung Quốc xâm chiếm Hoàng Sa năm 1974.

 

Năm 1965, để ngăn chặn làn sóng đỏ tràn xuống miền Nam, Không quân Việt Nam Cộng hòa có chiến dịch Bắc Tiến, mà trong một phi vụ, máy bay của Trung tá Phạm Phú Quốc bị trúng đạn phòng không và rớt trên bầu trời miền Bắc.

  

blank

Khán giả đến với “Thuyền viễn xứ” (Ảnh: Bùi Văn Phú)

   

Phạm Duy bùi ngùi nhớ đến người chiến sĩ anh hùng qua “Huyền sử ca một người mang tên Quốc”

 

Ngày xưa khi anh vừa khóc vào đời
Mẹ yêu theo gương người trước chọn lời
Đặt tên cho anh, anh là Quốc
Đặt tên cho anh, anh là nước
Đặt tên cho người, đặt tình yêu nước vào nôi

 

Rồi anh nâng cao Tổ Quốc vào đời
Tuổi xanh vươn trong lửa máu ngụt trời
Việt Nam đang sôi, sôi lòng nước
Việt Nam đang sôi, sôi lòng Quốc
Việt Nam đang đòi Tự Do, Hạnh Phúc giống nòi …

Chiều nao anh đi làm kiếp người hùng
Chiều nao thương ôi rụng cánh đại bàng …

Bài hát theo điệu ballad, qua giọng ca Duy Khánh hay Hoàng Oanh đã một thời vang vọng trên những nẻo đường quê hương từ Quảng Trị đến mũi Cà Mau. Thời đó, lãnh đạo Việt Nam Cộng hòa là Tướng Nguyễn Cao Kỳ cũng đã có lần cất giọng để tưởng nhớ đồng đội.

 
blank

Giới thiệu Phạm Duy trong tờ chương trình (Ảnh: Bùi Văn Phú)

   

Hôm nay Thái Hà thể hiện ca khúc cùng với sự phụ hoạ của đoàn Hoa hậu Quí Bà.

 

Qua mạng truyền thông, bài hát đưa lên YouTube đã có 600 nghìn lượt nghe và nhiều bình luận, tuy không phải là con số cao, nhưng công ơn của người chiến sĩ không quân vẫn còn được nhớ đến.

 

Cũng như ca từ trong “Kỷ vật cho em”, phổ thơ Linh Phương, do Đồng Thảo thể hiện, là để tưởng nhớ – trong nỗi xót xa – những người lính đã hy sinh một phần thân thể hay cả mạng sống cho tổ quốc mà MC Phạm Phú Nam nhận định rằng nhạc phẩm là phản ánh tính nhân bản của xã hội miền Nam.

 

Anh trở về có thể bằng chiến thắng Pleimei

Hay Đức Cơ, Đồng Xoài, Bình Giả

Anh trở về trên đôi nạng gỗ

Anh trở về bại tướng cụt chân

 

Anh trở về trên chiếc băng ca
Trên trực thăng sơn mầu tang trắng
Anh trở về trên đôi nạng gỗ
Anh trở về có khi là hòm gỗ cài hoa …

 

Phần đầu của chương trình gồm hợp xướng “Viễn Du”, “Còn chút gì để nhớ”, thơ Vũ Hữu Định, do Văn Quân biểu diễn; “Áo anh sứt chỉ đường tà”, thơ Hữu Loan, với Trọng Huy; “Thuyền Viễn Xứ”, thơ Huyền Chi, qua giọng hát Diệu Linh.

 
blank

Trọng Huy thể hiện “Áo anh sứt chỉ đường tà” (Ảnh: Bùi Văn Phú)

   

Diệu Linh hát giọng cao, không hợp với điệu nhạc mang mang buồn của “Thuyền viễn xứ”. Ở phần hai, qua “Dòng sông xanh”, nhạc Ý lời Việt, cô hát rất hay vì bài hát đòi hỏi một giọng cao vút bay.

 

Trọng Nghĩa, một giọng ca trẻ, được khán giả tán thưởng với ca khúc do Phạm Duy phổ thơ Hữu Loan.

 

Phần hai của chương trình tươi vui với các em Như Quỳnh, Như Trâm và Jeany Đan Anh trong áo bà ba, nón lá, áo dài biểu diễn “Em bé quê”, “Tuổi thần tiên”, “Tuổi mộng mơ”.

 

Những tình ca sinh viên, phổ thơ Nguyễn Tất Nhiên, qua “Con đường tình ta đi”, “Trả lại em yêu”, “Thà như giọt mưa” và “Em hiền như ma sơ” với Lê Việt, Văn Quân, Đồng Thảo, Duy Hùng, Hoàng Lan đưa khán giả về lại khung trời đại học, về lại Sài Gòn với hàng cây xanh phủ dài bóng mát.

 

Người từ trăm năm

Về ngang trường Luật

Ta hỏng tú tài

Ta hụt tình yêu

Thi hỏng mất rồi

Ta đợi ngày đi

Đau lòng ta muốn khóc …

 

Nghe để nhớ về Duy Quang một thuở. Hôm nay với ca sĩ cây nhà lá vườn thì đúng là “có còn hơn không”, câu nói mà MC thường hay nhắc nhở khán giả để mong được thông cảm nếu có điều gì không hài lòng.

 

Chương trình kết thúc với “Tình ca”, nhưng không phải nhạc tình như nhà văn Giao Chỉ đã nhận định, mà đó là những lời ca đưa hồn người về với nguồn cội, về tình yêu quê hương.

 

Ở giữa chương trình, trước khi kết thúc phần một, dàn đồng ca đã hát “1954-1975” cũng trong tình thần “cây vườn sau nhà”. Ca khúc đánh dấu cuộc di cư lần thứ hai của Phạm Duy, của hàng trăm nghìn người Việt khác, mở đầu cho làn sóng Thuyền nhân Vượt biển đưa cả triệu người ra khỏi Việt Nam từ sau biến cố 30/4/1975.

  

blank

Diệu Linh, giọng hát chính và cũng viết hòa âm cho nhiều ca khúc, cùng ban hợp ca hát “Tình ca” kết thúc chương trình (Ảnh: Bùi Văn Phú)

 

 Bản nhạc này, theo lời nhà văn Giao Chỉ thì Phạm Duy viết xong trong những năm đầu lưu vong, nhưng không được phổ biến ngay vì con trai của ông còn kẹt lại và ông sợ nhà nước cộng sản trả thù. Cho đến khi những người con thoát ra khỏi Việt Nam, bản nhạc mới được tung ra.

 

Đây là bài hát duy nhất về cuộc đời lưu vong 30 năm ở Mỹ của Phạm Duy mà ban tổ chức đã đưa vào chương trình.

 

Chỉ một bài ông viết trong đời lưu vong, lâu hơn cuộc sống 20 năm ở miền Nam của ông, như thế có phải là quá thiếu xót cho một mảng đời của người nghệ sĩ đã phải “hai lần ta biệt xứ”.

 

Trong cuộc sống xa xứ Phạm Duy đã có những ca khúc để đời như “Người con gái Việt rời xa tổ quốc”, “Ở bên nhà em không còn đứng chờ đợi anh” hay tập “Ngục ca” phổ thơ Nguyễn Chí Thiện, là tài năng của Phạm Duy, như ông đã từng viết “Đạo ca” phổ thơ Phạm Thiên Thư, “Hoan ca”, “Bình ca” và cả “Tục ca”.

 

Khán giả hôm đó đã được thưởng thức 22 ca khúc của Phạm Duy, gồm 20 bài được viết trong gần ba thập niên trước năm 1975, từ năm 1946 với “Chiến sĩ vô danh” cho đến những năm đầu thập niên 1970 với “Tuổi thần tiên”, “Con đường tình ta đi”, “Trả lại em yêu”.

 

Vì thế nếu gọi đó là “70 năm lịch sử Việt Nam” (1946 – 2017) qua dòng nhạc của người nghệ sĩ gắn liền với “mệnh nước nổi trôi” thì nội dung chương trình gần như đã bỏ ra ngoài những sáng tác mà Phạm Duy viết trong 30 năm ông sống lưu vong từ 1975 cho đến khi ông về nước năm 2005.

 

Nhắc đến 70 năm lịch sử cận đại của nước Việt mà thiếu vắng giai đoạn sau năm 1975 là một thiếu xót.

 

Khi biết có chương trình văn nghệ Phạm Duy, đã có ý kiến phản đối, cho rằng không nên ca tụng, coi Phạm Duy là thiên tài âm nhạc, không hát nhạc của ông nữa vì cuối đời ông đã qui hàng cộng sản.

 

Người viết bài có nhận xét sau đây. Phạm Duy quả thực là thiên tài âm nhạc, với cả nghìn tác phẩm để lại cho đời. Dòng nhạc của ông dù có bị cấm phổ biến trong nước trong hơn 40 năm qua, nhưng hàng triệu người vẫn biết đến vẫn ngân nga hát.

 

Nhưng ông chỉ phát triển được tài năng trong không gian có tự do, như thời nước Việt Nam mới được khai sinh và khi đất nước chia đôi, ông được sống ở miền Nam tự do và sau năm 1975 lưu vong qua Mỹ.

 

Trong 60 năm của cuộc đời Phạm Duy, từ 1945 cho đến 2005, là khi ông trở về sống với quê hương, ông đã để lại một gia tài âm nhạc phong phú, phản ánh cuộc sống của con người Việt Nam, trên quê hương cũng như nơi đất khách quê người. Đúng là ông đã “khóc cười theo mệnh nước nổi trôi”.

 

Nhưng từ ngày ông trở về sống trên quê hương, dưới chế độ cộng sản, từ 2005 đến ngày 27/1/2013 là khi ông lìa đời, ông chỉ có ít bài hát như “Hoàng Cầm ca”, “Kiều ca” mà thiếu những ca từ mang tình tự quê hương.

 

Trước khi ông về nước, Phạm Duy đã tâm sự với nhà văn Giao Chỉ trong một cuộc điện đàm và chỉ được phổ biến sau khi nhạc sĩ qua đời. Trong đêm nhạc vừa qua, lời ông vang vang đến với khán giả: “Tôi về chỉ để mà chết thôi”.

 

Một người có tài âm nhạc mà trong quãng đời 8 năm còn lại trên quê hương, ông tiếp tục đi qua mọi miền đất nước mà ông không còn chút rung động, không còn có thể “khóc cười theo vận nước” thì coi như ông đã chết ngay từ lúc đặt chân trở về đất mẹ.

 

Phạm Duy là “phù thủy âm nhạc” như những quan văn hoá cộng sản đã sợ ông. Trong những ngày cuối đời, Phạm Duy lại là biểu tượng nổi bật nhất của tự do sáng tạo dưới chế độ cộng sản.

  

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
1234567Trang sauTrang cuối

Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.

Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.

LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?

Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?

Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.

Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.

Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.

Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.