Hôm nay,  

Di Dân Bất Hợp Pháp: Lại Khủng Hoảng?

17/06/201400:00:00(Xem: 8258)

...xẩy ra chuyện cả chục ngàn đứa trẻ được bố mẹ đẩy ào ào qua Mỹ như vậy...

Nước Mỹ lại gặp một khủng hoảng mới. Như thể khủng hoảng đã trở thành một thứ biến cố hàng tuần trong chính quyền Obama. Mỗi tuần một vụ. Khủng hoảng mới nhất là một cuộc “khủng hoảng khẩn cấp về vấn đề nhân đạo”, “an urgent humanitarian crisis”: đó là nguyên văn câu nói của TT Obama tuần vừa qua khi ông đề cập đến tin mới nhất về chuyện di dân bất hợp pháp tại Arizona.

Quý độc giả thấy rõ là không phải kẻ viết này “không ưa” TT Obama nên cố tình trù ẻo ông, phịa ra mỗi tuần một “khủng hoảng” mới để chỉ trích ông, mà “khủng hoảng” (crisis) chính là danh từ của TT Obama.

Mỗi ngày từ mấy tuần qua, chính quyền Liên Bang mang xe buýt và máy bay chở cả trăm, rồi cả ngàn dân Nam Mỹ và Trung Mỹ mới trốn qua Mỹ bị bắt, đang bị giữ tại Cali, Texas, bỏ xuống tiểu bang Arizona. Các chuyến bay và xe buýt Greyhounds do chính quyền liên bang thuê, đã chở những người này tới Tucson và Phoenix, thuộc tiểu bang Arizona, bỏ họ xuống mà họ không được ai tiếp đón, không tiền bạc, không quần áo, không đồ ăn nước uống, không nhà cửa. Nội trong ba ngày cuối tuần trong dịp lễ Memorial Day, hơn 400 người, toàn phụ nữ và trẻ em, đã bị Sở Di Trú Liên Bang –Immigration and Customs Enforcement, hay ICE- chở máy bay từ trại tỵ nạn Texas, mang qua bỏ lại tại Tucson, thả ra đường khơi khơi. Khiến chính quyền tiểu bang Arizona cuống cuồng lo định cư họ. ICE giải thích những người này được... trả tự do. Câu chuyện nghe cực kỳ phi lý nhưng lại thật 100%.

Bà Thống Đốc Arizona, Jan Brewer, đã chính thức viết thư cho TT Obama yêu cầu tổng thống cho biết tại sao lại có chuyện mang con bỏ chợ tại Arizona mà bà và cả nội các tiểu bang Arizona, chẳng ai được thông báo gì hết, tại sao lại chọn Arizona, bao nhiêu người đã bị thả xuống đây và còn bao nhiêu người nữa sẽ bị như vậy, chính quyền Obama đã có những chương trình hay kế hoạch gì cho những người này. Nhìn vào tính cách sơ đẳng của các câu hỏi trao đổi giữa một thống đốc tiểu bang và tổng thống, ta thấy ngay cách làm việc cực lạ lùng của chính quyền Obama trong vụ này. Một là cực kỳ thiếu khả năng làm chuyện chẳng đầu chẳng đuôi gì hết, chẳng ai hiểu đang làm gì, hai là tuyệt đối chẳng coi các chính quyền tiểu bang ra gì hết.

Không phải chuyện Hành Pháp lấn quyền Lập Pháp mà chúng ta đã bàn mấy tuần qua nữa, mà bây giờ đến chuyện liên bang coi tiểu bang như pha. TT Obama bị hỏi giấy, bất ngờ hô hoán “urgent humanitarian crisis” để khỏa lấp chuyện làm cực kỳ luộm thuộm hay cực kỳ ngang ngược của chính quyền liên bang.

Hay là Nhà Nước Obama cố tình dàn cảnh tạo khủng hoảng này để có cơ hội tung ra giải pháp ân xá toàn diện? Đó là giải thích của Hiệp Hội Những Cựu Cảnh Sát Biên Phòng –National Association of Former Border Patrol Officers- khi họ cho rằng chính quyền Obama đã cố tình khuyến khích dân gốc La-Tinh tràn qua biên giới, rồi đẩy họ vào Arizona, tạo ra một khủng hoảng, kích động lòng nhân đạo của dân Mỹ, giúp giải quyết chuyện di dân ở lậu theo quan điểm của chính quyền.

Đợt di dân bất hợp pháp mới đã tràn qua Mỹ từ năm 2013, cho đến đầu năm 2014 thì tăng vọt, qua những tiểu bang giáp giới với Mễ Tây Cơ như Cali, Arizona, New Mexico và nhất là Texas. Chính quyền liên bang và địa phương đã phải khẩn cấp lập những trại tiếp cư, không khác gì những trại lập ra cho dân tỵ nạn chúng ta thời 75.

Theo những thống kê chính thức của tiểu bang Texas, mấy năm trước 2011 thì có khoảng trung bình 70-80,000 người bị bắt mỗi năm ngay tại vùng sông Rio Grande chia cách Texas với Mexico. Năm 2012, thình lình vọt lên gần 100,000, rồi nhẩy lên hơn 160,000 người năm 2013, gấp đôi số lượng của thời Bush. Đó là những con số bị bắt chỉ riêng tại một tiểu bang Texas, chưa kể các tiểu bang Arizona, New Mexico, và Cali.

TT Obama đã từng bào chữa là ông không yếu đuối trong vấn đề di dân ở lậu, bằng chứng ông là tổng thống đã trục xuất nhiều di dân lậu nhất, hơn xa các TT Bush hay Clinton. Ở đây, ta thấy một cái “mánh” nữa của TT Obama. Ông khoe trục xuất nhiều người hơn chỉ nhờ thứ nhất là sửa lại cách thống kê, tính luôn cả trăm ngàn người bị bắt khi đang vượt biên giới và đẩy qua biên giới lại, và thứ nhì, tính luôn cả những thành phần phạm pháp bị trục xuất vì có án. Những thành phần này dưới thời các TT Bush và Clinton không được kể trong thống kê “trục xuất”.

Chưa hết. Tình trạng gia tăng còn kinh hoàng hơn vì một số lớn những dân mới tràn qua lại là trẻ em vị thành niên do bố mẹ đẩy qua. Nhà Nước cho biết trong những năm dưới thời TT Bush cho tới mấy năm đầu dưới TT Obama, mỗi năm có khoảng từ 6,000 trẻ em vượt biên lén lút chạy qua Mỹ bị bắt. Đến năm 2012, số trẻ em vượt biên này tăng gấp đôi, bất thình lình vọt lên 14,000. Năm nay, 2014, ước tính cho đến cuối năm, Nhà Nước Obama cho biết sẽ có tới ít nhất là 80,000 em. Còn qua năm 2015, thì con số sẽ tăng lên 145,000 em. Quý độc giả không có đọc nhầm đâu, tám chục ngàn người năm nay, gấp 10 dưới thời Bush, và gần một trăm năm chục ngàn sang năm. Những con số vĩ đại này là tin do báo phe ta New York Times loan báo dự trên tin chính thức của Nhà Nước Obama. Gần 25,000 đứa trẻ này đã bị bắt mới đây, chỉ trong vùng sông Rio Grande không thôi.

Lang bang qua đây không bố mẹ, không bà con nào đi theo, bắt buộc chính quyền Mỹ phải lo, mà lại phải lo thật chu đáo vì đó là những đứa trẻ con chẳng biết gì và không thể tự lo được. Mà dân Mỹ thì luôn luôn coi trẻ con là ưu tiên số một.

Tại sao lại có hiện tượng đột biến khủng khiếp này. Muốn có câu trả lời chính xác nhất thì phải nhìn vào... TT Obama.

Có thể là vì tính nhân đạo của ông, cũng có thể là vì mục tiêu lấy phiếu cử tri gốc La-Tinh, ông đã công khai hóa lập trường của ông trong vấn đề di dân bất hợp pháp này ngay từ đầu. Đại khái thì ông chia sẻ quan điểm với phe cấp tiến là đại xá cho khối hơn một chục triệu di dân đang ở lậu từ bấy lâu nay. Dĩ nhiên không phải là vô điều kiện, nhưng những điều kiện của TT Obama và phe cấp tiến quá dễ dãi đến độ coi như tượng trưng, và được khối dân La-Tinh hoan nghênh hết mình.

Trong khi đó thì TĐ Romney, được hỏi làm sao giải quyết nạn di dân bất hợp pháp, làm sao trục xuất cả chục triệu dân, đã trả lời theo đúng quan điểm Cộng Hoà: có biện pháp khiến cho họ tự trục xuất, self deportation. Bằng cách ngăn cấm không cho công ty Mỹ thuê mướn người làm, nhân viên trong khối di dân bất hợp pháp. Họ không kiếm được việc làm tất sẽ phải tự trở về nước thôi. Đại xá không thể chấp nhận được cho đến khi biên giới Mỹ - Mễ được bít kín, nếu không đại xá sẽ là lời mời đón ý nghiã nhất cho dân nam và trung Mỹ tràn vào Mỹ.

Bảo sao dân gốc La-Tinh không chống Romney và hoan hô Obama được.

Ở đây, ta lưu ý cái mốc 2012 khi con số trẻ em tràn qua Mỹ tăng vọt. Nếu quý độc giả để ý một chút, sẽ thấy đó là năm tranh cử tổng thống. Năm đó là năm TT Obama hiển nhiên vì lý do muốn lấy phiếu cử tri gốc La-Tinh, đã ra quyết định cấm không được trục xuất trẻ em vị thành niên đã qua Mỹ trước tháng 6 năm 2007 qua luật Deferred Action for Childhood Arrivals (DACA).

Nếu để ý kỹ thì ta sẽ thấy quyết định của TT Obama chỉ có hiệu lực cho những em “đã qua Mỹ trước năm 2007”. Nhưng thực tế là chẳng ai để ý đến cái đuôi “Tháng 6 năm 2007” đó hết, mà chỉ đinh ninh trong đầu là TT Obama chấp nhận cho trẻ em vị thành niên được ở lại Mỹ, không ai được trục xuất chúng đi đâu hết.


Thế là dân gốc La-Tinh hồ hởi ăn mừng và rủ nhau đi bỏ phiếu cho TT Obama. Coi như sách lược tranh cử của TT Obama đã đạt được thành quả quá tốt.

Trong cuộc tranh cử tổng thống năm 2012, nhờ quyết định mới này mà TT Obama đã thu hút được hơn hai phần ba (76%) số phiếu của cử tri gốc La-Tinh, đánh bại TĐ Romney một cách dễ dàng tại những tiểu bang phiá tây như Cali, New Mexico, Nevada, Arizona là những tiểu bang có rất nhiều dân nam và trung Mỹ. Trong các tiểu bang giáp ranh với Mexico, TT Obama chỉ thua TĐ Romney có đúng tại Texas.

Chuyện tìm cách lấy điểm một khối di dân để lấy phiếu không phải là phát minh của TT Obama, mà là một chiêu võ tranh cử cổ điển của đảng Dân Chủ. Năm 1844, ứng viên tổng thống của đảng Dân Chủ James Polk, bắt tay với giới lãnh đạo thành phố Nữu Ước, cũng toàn là phe ta Dân Chủ với nhau, cho cả chục ngàn dân bất hợp pháp gốc Aí Nhĩ Lan tại Nữu Ước nhập quốc tịch Mỹ khẩn cấp để kịp đi bầu. Kết quả ông Polk thắng tại Nữu Ước là tiểu bang đông dân nhất và nhiều phiếu cử tri nhất với tiếng nói quyết định, và trở thành tổng thống.

Nhưng rồi luật mới đã trở thành quá… quá tốt, đi ra ngoài mọi tính toán thiển cận kiếm phiếu nhất thời của TT Obama và ban tham mưu cua ông. Và bây giờ trở thành “khủng hoảng” cho TT Obama.

Thứ nhất, thiên hạ đã không chịu nhìn thấy cái đuôi 2007, mà trái lại, nhìn vào đó như là cái mốc khởi đầu. Có nghiã là dân gốc La-Tinh đã đánh giá cái quyết định của TT Obama chỉ là quyết định đầu tiên trong tiến trình hết sức khó khăn để giải quyết, hay nói cho đúng hơn, để ân xá và chấp nhận tất cả khối di dân bất hợp pháp. Chẳng những họ hoan nghênh quyết định đó, mà còn tìm mọi cách khai thác tối đa, vào Mỹ cho thật nhiều, cho thật nhanh, cho kịp được hợp thức hoá dưới thời TT Obama.

Một phụ nữ di dân mới chạy qua đã trả lời cuộc phỏng vấn của ký giả Lourdes Medrano của báo Christian Science Monitor là tại xứ của bà tỵ nạn này, người ta khao đồn là TT Obama đã chấp nhận phụ nữ và trẻ em, và cấm không được trục xuất họ, nên tất cả mọi người đều tìm cách gửi trẻ em qua, mấy phụ nữ thì chưa đi được nhiều vì còn nặng gánh gia đình còn lại.

Việc ICE “trả tự do” cho cả ngàn người hiện nay chắc chắn đang là tin nóng hổi và sốt dẻ cho cả thế giới Nam và Trung Mỹ biết. Bảo đảm cả triệu người đã khui rượu ăn mừng và lập chương trình di tản qua Mỹ.

Lập luận của đảng Cộng Hoà chưa khi nào được chứng thực rõ ràng như trong khủng hoảng này. Ngày nào biên giới Mỹ-Mễ chưa được khoá chặt thì mọi biện pháp thuận lợi cho di dân bất hợp pháp sẽ kích động những người chưa qua tràn vào Mỹ ngay.

Thứ nhì, TT Obama không cho trục xuất trẻ em vị thanh niên, vậy thì ta cứ việc đẩy tụi nhỏ đó qua Mỹ bằng mọi cách, mọi giá. Chúng ở lại một thời gian sẽ được hợp thức hóa, trở thành công dân Mỹ, và khi đó có thể bảo lãnh bố mẹ, anh em, bà con, họ hàng qua sau. Vì là trẻ con, TT Obama không làm gì chúng được, không bắt chúng bỏ tù được, không bỏ đói chúng được, càng không trục xuất chúng được. Làm sao mang cả chục hay cả trăm ngàn đứa trẻ con lên xe buýt chở qua biên giới Mễ? Đời nào chính phủ Mễ chấp nhận. Chỉ có cách nhận, nuôi, và chờ ngày chúng bảo lãnh gia đình chúng qua thôi. Hơn một chục triệu lá phiếu của các di đân lậu đang chưa trục xuất được, cộng thêm không biết bao nhiêu triệu dân sẽ được qua trong những năm tháng tới. Đảng Dân Chủ bảo đảm tương lai sẽ ở Tòa Bạch Ốc và chiếm lại lưỡng viện quốc hội cho cả thiên niên kỷ tới. Quá tiện.

Vậy sao lại gọi là “khủng hoảng”?

Vì thứ nhất, đây là chuyện TT Obama và ban tham mưu không tính trước được, thực sự đã không biết sẽ xẩy ra chuyện cả chục ngàn đứa trẻ được bố mẹ đẩy ào ào qua Mỹ như vậy. Không phải là lần đầu tiên Đấng Tiên Tri không tiên tri được trước. Không tính trước nên không có kế hoạch đối phó cho đúng, Nhà Nước luống cuống, câu chuyện trở thành... khủng hoảng.

Việc mấy trẻ em này tràn ngập qua Mỹ trong năm qua, đã gây ra nhiều hậu quả cực lớn.

Trước tiên là rúng động dân Mỹ, cũng như chính trường Mỹ.

Dân Mỹ nói chung có lòng nhân đạo hơn người, nhìn thấy cả chục ngàn đứa trẻ phải sống trong các trại tạm cư với tình trạng y tế thiếu sót đủ thứ, không thể không đau lòng, lo lắng và thắc mắc và không khỏi nhìn qua Nhà Nước Obama xem vấn nạn sẽ được giải quyết cách nào đây?

Giới cấp tiến tuy hoan nghênh việc chào đón di dân nhưng cũng không khỏi hoảng hốt khi thấy toàn là trẻ con, mà lại vào quá nhiều, quá nhanh, gần cả chục ngàn đứa mỗi tháng. Gánh nặng nhân đạo, xã hội quá lớn không biết nước Mỹ này lo nổi không, và nhìn xa hơn nữa, phải lo cho chúng được đoàn tụ gia đình chứ đâu thể để chúng sống như trẻ mồ côi khi bố mẹ và gia đình chúng vẫn còn đó. Nhưng rồi đoàn tụ cách nào? Chấp nhận hết cả gia đình của cả mấy chục ngàn đứa trẻ này sao. Bao nhiêu triệu người nữa? Không chấp nhận thì có vô nhân đạo không?

Giới bảo thủ đang lo xót vó cái khối hơn một chục triệu di dân chưa được hợp thức hoá, bây giờ nhìn thấy viễn tượng cả triệu di dân nữa sắp được vào Mỹ, không hoảng hốt và chống đối mới là chuyện lạ.

Giới dân nghèo và dân cao niên đang sống trong trợ cấp Medicaid, Medicare, welfare,... không khỏi không lo cái bánh trợ cấp sẽ có thêm cả triệu người ăn cùng trong khi cái bánh càng ngày lại càng nhỏ đi.

Vấn đề thực tế nữa là vấn đề “đầu tiên”. Không ai rõ trách nhiệm nuôi mấy đứa trẻ này là trách nhiệm của liên bang hay tiểu bang, nhưng dù cho liên bang hay tiểu bang, thì bên nào cũng không có tiền, không có ngân sách đặc biệt để lo cho chuyện này. Cả hai cấp đều đang bị khủng hoảng ngân sách nặng nhờ chính sách kinh tế của TT Obama trong hơn 5 năm qua.

Các tiểu bang, đặc biệt là tiểu bang Arizona, nơi mà bà Thống Đốc đã công khai chống lại chính sách di dân của TT Obama, đang nổi loạn trước vấn nạn di dân trẻ con này.

Đúng theo mô thức Obama, đây vẫn không phải là lỗi của TT Obama. Chính quyền Obama giải thích trẻ con tràn ngập qua Mỹ là vì chúng trốn nghèo đói, và bất ổn tại xứ của chúng. Một lời giải thích thô thiển và hoàn toàn vô lý. Mấy xứ nam và trung Mỹ nghèo đói và bất ổn từ hồi nào tới giờ, chứ đâu phải mới nghèo đói và bất ổn từ năm 2012? Mà tại sao lại toàn là trẻ con vị thành niên, ngay sau khi TT Obama ban hành lệnh không cho trục xuất trẻ con vị thành niên? Trùng hợp? Vài tuần nữa mà không tìm ra được lý do giải thích nào hợp tình hợp lý hơn, thì chúng ta không nên lấy làm lạ cuộc khủng hoảng này lại là do... Bush tạo ra.

Rồi trước vấn nạn khổng lồ này, Nhà Nước đang tính làm gì? Theo bộ trưởng Tư Pháp Eric Holder, Nhà Nước đang tính tuyển hàng trăm luật sư để lo cho các em, giúp cho các em được bảo vệ chu đáo. Diễn giải nôm na ra là Nhà Nước Obama đang lo tìm cách để các em này khỏi bị trục xuất trả về xuất xứ. Lại một tin mừng cho dân nam và trung Mỹ.

Những thông điệp loại này chính là nguyên nhân của cuộc khủng hoảng mới nhất. Nói cách khác, vẫn chỉ là khủng hoảng do chính sách hay quyết định của TT Obama tạo ra thôi.

Danh sách những khủng hoảng và xì-căng-đan của TT Obama trong hai năm qua đã lên đến mức không cần phải thống kê lại nữa. Ai cũng thấy, ai cũng biết là quá nhiều và đều là quá tai hại. (15-06-14)

Vũ Linh

Quý độc giả có thể liên lạc với tác giả để góp ý qua email: [email protected]. Bài của tác giả được đăng trên Việt Báo mỗi thứ Ba.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.
Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.
LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?
Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?
Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.
Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.
Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.
Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.