Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Hannah Arendt: Sự Dung Tục Của Cái Ác (3)

04/03/200200:00:00(Xem: 3743)
Tác phẩm "Những nguồn gốc của chủ nghĩa toàn trị" của Arendt là một hiện tượng học về quyền lực toàn trị (totalitarian rule). Ảnh hưởng Heidegger, nhưng Arendt đã chuyển tầm nhìn của ông thầy vào những ứng dụng rất khác biệt. Một trong những điểm then chốt của tư tưởng Arendt về chủ nghĩa toàn trị là, sự thống trị mang tính toàn trị tìm cách tái sản xuất (refabricate) con người, [theo kiểu chủ nghĩa xã hội cần những con người xã hội chủ nghĩa], triệt bỏ, hoặc, thay gân đổi cốt bản chất con người, được giả dụ như là có thể tha hồ uốn nắn, gọt rũa, dàn mỏng ra cho tới vô hạn. Phương án, thiết kế, công trình... mang tính toàn trị, là: nhân loại, nói cho cùng, chỉ được coi như là một nguyên liệu thô, và tha hồ tái tổ chức, sắp xếp nó, nhân danh "cái gọi là" những định luật của thiên nhiên hay của lịch sử.

Sống tại Nữu Ước trong những năm còn lại của Đệ Nhị Chiến, Arendt thai nghén tác phẩm Những nguồn gốc của chủ nghĩa toàn trị. Cuốn sách được xuất bản năm 1951, đúng mười năm sau khi bà tới Mỹ, cũng là năm bà trở thành công dân nước này. Đây là thời kỳ mở đầu cuộc Chiến Tranh Lạnh.

Chưa từng có cuốn nào gây ấn tượng và tạo tiếng vang như "Những nguồn gốc của chủ nghĩa toàn trị." Cuốn sách vẽ lại những bước đường dẫn tới bạo quyền, và những tội ác xẩy ra trong thế kỷ 20, bởi hai bạo chúa là Hitler và Stalin, và chỉ ra, văn hóa Tây Phương, và thế giá của con người (human status) đã bị tổn thương tới mức nào, và đã biến đổi ra sao, một khi Cái Ác vươn tới một đỉnh cao như thế: Chủ nghĩa toàn trị, một khi được đem ra thi hành, lấy nhân loại làm con vật thí nghiệm, qua những chiến dịch của "cái ác cơ bản" (the operations of the "radical evil"), chỉ có thể cảm nhận được bằng những mô tả địa ngục của thời trung cổ. Nói một cách khác, những lò thiêu người, những trại tập trung cải tạo chính là những mô tả địa ngục của thời trung cổ đã biến thành hiện thực.

Như trên đã viết, thập niên 1950 là thời kỳ mở đầu Cuộc Chiến Lạnh. Cuốn sách đã tạo ấn tượng, gây tiếng vang, và còn gây hồ nghi, khi tác giả đã để cho hai cái ác rong ruổi bên nhau: Cái Ác Lò Thiêu, của Đức Quốc Xã, và Cái Ác trại tập trung cải tạo của Nga xô dưới chế độ Stalin (mặc dù những thanh trừng mang tính ý thức hệ, sắc tộc, và những cuộc chiến tranh do Stalin phát động từ năm 1941 tới 1945). Sự so sánh giữa hai chế độ trên còn gây thêm hồ nghi ở một số độc giả, chủ yếu là do người ta không thể nào kiểm chứng được những nguồn tin, từ phía bên kia bức màn sắt. Nhưng Arendt nhấn mạnh tới số phận của những người Do Thái vào thời kỳ thoái trào của những lý tưởng Thời Soi Sáng, và sự kiện, rằng Đệ Tam Reich đã tiến hành hai cuộc chiến tranh cùng một lúc, một chống lại Đồng Minh, và một chống lại dân tộc Do Thái: đây là hai điểm sáng trong nhận định của bà, sau này được chứng thực bởi các nhà sử gia. Trên tất cả, Arendt đã đưa ra luận cứ này: chủ nghĩa toàn trị như là một hình thức mới của "autocracy" (chuyên quyền), như là một nguồn suối ngầm ở bên trong xã hội Tây Phương, và được đẩy tới cực điểm của nó với những tội ác ghê tởm nhất, nhằm thống trị, hoặc để trả thù. Chuyên quyền, hay là cái ác tiềm ẩn nằm bên trong xã hội Tây Phương, là còn do mê tín (the superstitious belief), rằng có những sức mạnh siêu nhiên, vô ngã - và theo Arendt, chính cái niềm tin mê tín này đã biện minh cho những cuộc làm cỏ cả một, hay nhiều dân tộc, nhiều giai cấp con người, ở thế kỷ 20. Bà kết luận, Lò Thiêu chỉ có thể khả hữu, biến thành hiện thực, như là một kết hợp của khủng bố toàn trị (totalitarian terror), sự kiêu căng, xấc xược kỹ thuật (technological hubris) và một ý thức hệ mang tính hư vô (nihilistic ideology), một kết hợp mà chính cái ao ước hủy diệt sau cùng đã trở thành mục tiêu của nó; nghĩa là giết và giết, chỉ có vậy.

(còn tiếp)

Jennifer Tran

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
Mỗi năm lên tuổi già đi, tưởng đâu đã được an nhàn, nào ngờ đảng Cộng sản Việt Nam vẫn phải tối mắt đấu tranh để tồn tại vì các chứng nan y: Suy thoái tư tưởng; Đạo đức xuống cấp; Tham nhũng; và, Lợi ích nhóm trong trong cán bộ,đảng viên.
Bản thông báo của cảnh sát đưa ra hôm Thứ Năm ngày 5 tháng 12/2019, cho biết cô bé mất tích tên Lara Nguyen, 12 tuổi, cư dân thị trấn Menda. Lần cuối cô bé được nhìn thấy là tại nhà cô bé này ở đường Coppice Street, khoảng 8 giờ sáng hôm Thứ Tư ngày 4 tháng 12/2019.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Khung nhìn kính viễn vọng sắc nét của NGC 3628 cho thấy một đĩa thiên hà phồng lên bị chia cách bởi các làn bụi tối.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảm ơn Iran phóng thích Michael White, cựu lính hải quân Mỹ bị bắt từ năm 2018, cho rằng hai nước có thể cải thiện quan hệ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump, Bộ trưởng Tư pháp William Barr và các quan chức liên bang đã bị đệ đơn kiện với cáo buộc sử dụng vũ lực giải tán người biểu tình ôn hòa ở Washington hôm 01/06/2020.
Hôm thứ Năm (04/06/2020), Thủ tướng Đức Angela Merkel tuyên bố "chắc chắn" không có kế hoạch tái tranh cử nhiệm kỳ 5, dù bà được tín nhiệm cao.
Một thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Mỹ, người đang vận động thông qua dự luật trừng phạt các ngân hàng có hoạt động làm ăn kinh doanh với quan chức Trung Quốc cho biết dự thảo luật của ông sẽ đưa ra nhiều biện pháp cứng rắn với Hong Kong.