Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Học Thầy Không Tày Học Bạn

05/03/200000:00:00(Xem: 6148)
Người Việt trên đất Mỹ được xếp vào nhóm thiểu số người Mỹ gốc Á Châu. Thống kê 1990, nhóm thểu số nầy gồm 7% toàn dân số Mỹ. Đông nhứt và lâu đời nhứt là người Mỹ gốc Hoa, Nhựt, quần cư 50% ở bang California. Quá trình hội nhập của hai sắc tộc nầy có thể rút ra được một số kinh nghiệm hữu ích cho sắc tộc Việt Nam vừa đến sau 1975.

Sắc tộc Hoa đến Mỹ từ những năm 1849 cùng làn sóng nhập cư tràn vào California tìm vàng khi Mỹ cần nhơn công rẻ. Năm 1870 kinh tế suy thoái, việc làm khó khăn khiến một số người da trắng đổ tội cho người Hoa giành mất việc của họ. Một chiến dịch gọi là Hoàng Họa (Yellow Peril) cấm người Hoa làm một số nghề, cấm nhập cảnh, đến 1920 mới nới lỏng. Đối phó với sự kỳ thị đó, một số người Hoa đi tìm cơ hội mới nơi Miền Đông. Đa số co-cụm tự bảo vệ ở vùng ven đồi và thành lập các phố Trung Hoa. Trong thế chiến 2, do nhu cầu nhân công, Roosevelt bãi bỏ lịnh cấm người Hoa nhập cư và dành một số dễ dãi trong việc vào quốc tịch Mỹ. Từ 1950 trở đi người Hoa bắt dầu thăng tiến để đến 1990 lợi tức đồng niên của gia đình người Hoa là 51,550 đô, cao hơn trung bình chỉ 35,225. Số người Hoa tốt nghiệp Đại học là 40.7%, cao hơn trung bình là 20.3% Dù thành đạt như thế, người Hoa vẫn còn bị kỳ thị và định kiến một phần nào trong xã hội Mỹ.

Nhóm sắc tộc cùng gốc Á Châu với người Việt là người Mỹ gốc Nhựt. Xuất phát từ quần đảo Hawaii, Mỹ sáp nhập 1898 và biến thành tiểu bang 1959, người Mỹ gốc Nhựt đến Mỹ như một nguồn nhân công rẻ. Người da trắng hạn chế nhập cư và cấm người Nhựt sanh ngoài Mỹ nhập quốc tịch. Dù cùng gốc người Á châu, người Nhựt ít bị kỳ thị hơn vì ít hơn người Hoa, hiểu Mỹ nhiều hơn, và chuyên về nghề nông ở cách xa thành thị. Tuy nhiên, vố mà sắc tộc Nhựt chịu năng nhứt là lịnh tập trung cải tạo trong các căn cứ quân sự xa xôi, hẻo lánh sau khi Quân đội Nhựt tấn công Trân châu cảng. Một vết nhơ trong lịch sử của Mỹ, đến nổi Tối cao Pháp viện tuyên bố vi hiến sắc luật của T.T. Roosevelt, và Quốc hội đền bồi 20,000 đô cho mỗi nạn nhân vì tại sao người Mỹ gốc Đức không bị. Và 2/3 số người Nhựt bị tập trung là người sanh tại Mỹ. Sau thế chiến 2, sự phục hồi đáng ngạc nhiên. Năm 1990 lợi tức bình quân gia dình Nhựt 50% cao hơn mức trung bình Mỹ. Và số người Nhựt xuất thân Đại học là 34.5% cao hơn toàn quốc ở mức 20.3% (Trích dẫn US Bureau of Census 1998)

Đúc kết kinh nghiệm hai nhóm sắc tộc lâu đời gốc Á châu và gần gũi với sắc tộc Việt cho thấy giấc mơ Mỹ (American Dreams) có thể thành hiện thực qua bàn tay, khối óc và sự đối phó với kỳ thị.

Dù sắc tộc Việt còn non trẻ trên con đường định cư ở Mỹ, sự hội nhập hy vọng sẽ dễ dàng hơn. Trước nhứt người Việt bản tính cần cù làm việc. Đức tính là được minh chứng qua các bà ngồi cắt chỉ, các ông đứng ủi đồ, 12 giờ một ngày, 7 ngày một tuần và công xá thường là thấp hơn mức lương tối thiểu. Nó nhan nhản ở thương xá, ở xưởng, ở dịch vụ. Quản lý, chủ Mỹ thường thích mướn người Việt, vốn ít cãi lẫy, thưa kiện lôi thôi.

Còn khối óc thì kết quả ở các trường Đại học nói rõ hơn. Sinh viên Mỹ lấy 12 đơn vị tín chỉ gọi là toàn thời gian. Sinh viên Việt ghi 20, học cho lẹ để ra trường đi làm giúp đỡ gia đình. Riêng tại Santa Ana, danh sách học bổng EOPS mỗi mùa 2/3 là Ngô, Đinh, Lê, Lý, Trần, Lê. Do vậy mà số bác sĩ, kỹ sư, nha sĩ, luật sư nếu tính trên 300 ngàn người Việt ở Orange County quả rất cao.

Trở ngại thứ ba mang tính xã hội. Nhà xã hội học Robin Williams (1970) cho biết dù yêu tự do và trọng cá tính, đa số người Mỹ thường đánh giá con người theo giới tính, chủng tộc và giai cấp xã hội (racism và group superiority). Có nhiều sinh viên Việt xong Master (Cao học) tâm tình là không muốn học Ph.D. (Tiến sĩ) vì khó kiếm việc. Ít người Mỹ nào thích bị chỉ huy bởi một anh da vàng, tóc đen, mũi xẹp, mắt xếch! Tôi nghĩ kỳ thị - hành động phân biệt đối xử - đã hết trên phương diện pháp lý (de jure) và thực tế (de facto). Nhưng thiên kiến - thái độ phân biệt (prejudice) hẳn là còn, như Robin Williams nhận xét.

Riêng đứng về mặt chủ thể, người Việt chúng ta vẫn gặp một số điều lợi. Do lịch sử và địa lý, nước ta đã tiếp cận với nền văn minh Tây phương non một thế kỷ và người Mỹ hơn một thập niên. Ta viết chữ Anh bằng 1 thứ chữ La tinh như Mỹ. Đại đa số người đến Mỹ đã từng làm, nói, sống ít nhiều với Mỹ nên dễ hội nhập.

Nhưng trở ngại lớn là ta đến Mỹ thiếu chuẩn bị tinh thần trong cơn vong quốc đột ngột. Tâm lý này ảnh hưởng không ít đến sinh hoạt cá nhân và gia đình kể cả của thế hệ thứ hai. Người ta để ý di dân gốc tỵ nạn hội nhập chậm hơn di dân kinh tế vì trĩu nặng dĩ vãng và hoài bão cố quốc.

Hai sắc tộc giúp ta kinh nghiệm quí báu để thành công là làm việc cần cù và học hành siêng năng. Đất Mỹ không được lót vàng. Vàng là do bàn tay ta cày xới ra, khối óc ta suy tư ra. Ta may mắn hơn sắc tộc Hoa, Nhựt đến Mỹ khi mà quan điểm đồng hóa (melting pot) đã nhường chỗ cho đa văn hóa, khi mà luật pháp từ tu chính án của Hiến pháp đến đơn xin việc đã đề phòng việc kỳ thị chủng tộc. Và người Việt định cư cũng dã được trang bị vốn kiến thức văn hóa Tây phương qua lịch sử cận đại của Đất nước.

Phần còn lại của sự thành công là do bàn tay, khối óc và một chút may mắn của cuộc đời mà chính mỗi một người phải tự chọn lựa lối đi.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
(Tin VOA) - Tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) vào ngày 13/9 ra thông cáo lên án Việt Nam tiếp tục lạm dụng hệ thống tư pháp để áp đặt những án tù nặng nề với mục tiêu loại trừ mọi tiếng nói chỉ trích của giới ký giả. Trường hợp nhà báo tự do mới nhất bị kết án là ông Lê Anh Hùng với bản án năm năm tù. RSF bày tỏ nỗi kinh sợ về bản án đưa ra trong một phiên tòa thầm lặng xét xử ông Lê Anh Hùng hồi ngày 30 tháng 8 vừa qua. Ông này bị kết án với cáo buộc ‘lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước’ theo Điều 331 Bộ Luật Hình sự Việt Nam
Từ đầu tuần đến nay, cuộc tấn công thần tốc của Ukraine ở phía đông bắc đã khiến quân Nga phải rút lui trong hỗn loạn và mở rộng chiến trường thêm hàng trăm dặm, lấy lại một phần lãnh thổ khu vực đông bắc Kharkiv, quân đội Ukraine giờ đây đã có được vị thế để thực hiện tấn công vào Donbas, lãnh phổ phía đông gồm các vùng công nghiệp mà tổng thống Nga Putin coi là trọng tâm trong cuộc chiến của mình.
Tuần qua, Nước Mỹ chính thức đưa giới tính thứ ba vào thẻ thông hành. Công dân Hoa Kỳ giờ đây có thể chọn đánh dấu giới tính trên sổ thông hành là M (nam), F (nữ) hay X (giới tính khác).
Sau hành động phản đối quả cảm của cô trên truyền hình Nga, nữ phóng viên (nhà báo) Marina Ovsyannikova đã kêu gọi đồng hương của cô hãy đứng lên chống lại cuộc xâm lược Ukraine. Ovsyannikova cho biết trong một cuộc phỏng vấn với "kênh truyền hình Mỹ ABC" hôm Chủ nhật: “Đây là những thời điểm rất đen tối và rất khó khăn và bất kỳ ai có lập trường công dân và muốn lập trường đó được lắng nghe cần phải nói lên tiếng nói của họ”.
Mạng Lưới Nhân Quyền Việt Nam cử hành Ngày Quốc tế Nhân Quyền Lần Thứ 73 và Lễ Trao Giải Nhân Quyền Việt Nam lần thứ 20.
Sau hơn 30 năm Liên bang Xô Viết sụp đổ, nhân dân Nga và khối các nước Đông Âu đã được hưởng những chế độ dân chủ, tự do. Ngược lại, bằng chính sách cai trị độc tài và độc đảng, Đảng CSVN đã dùng bạo lực và súng đạn của Quân đội và Công an để bao vây dân chủ và đàn áp tự do ở Việt Nam. Trích dẫn chính những phát biểu của giới lãnh đạo Việt Nam, tác giả Phạm Trần đưa ra những nhận định rất bi quan về tương lai đất nước, mà hiểm họa lớn nhất có lẽ là càng ngày càng nằm gọn trong tay Trung quốc. Việt Báo trân trọng giới thiệu.
Tác giả Bảo Giang ghi nhận: “Giai đoạn trước di cư. Nơi nào có dăm ba cái Cờ Đỏ phất phơ là y như có sự chết rình rập." Tại sao vậy? Để có câu trả lời, mời bạn đọc vào đọc bài viết dưới đây của nhà văn Tưởng Năng Tiến.
Người cộng sản là những “kịch sĩ” rất “tài”, nhưng những “tài năng kịch nghệ” đó lại vô phúc nhận những “vai kịch” vụng về từ những “đạo diễn chính trị” yếu kém. – Nguyễn Ngọc Già (RFA).. Mời bạn đọc vào đọc bài viết dưới đây của phó thường dân/ nhà văn Tưởng Năng Tiến để nhìn thấy thêm chân diện của người cộng sản.
Hoan hỷ chào nhau cầu xưa quá bước Dặm đường im kẽ tóc với chân tơ Tan hợp cười òa. Kia vòm mây trắng Và bắt đầu. Và chấm hết. Sau xưa… . 4.2021 (Gửi hương linh bạn hiền Nguyễn Lương Vỵ, lễ 49 ngày)
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.