Biểu tình bạo động tại Hung gây phản tác dụng
Có những ngày mà tin tức thời sự đuổi nhau trên màn ảnh truyền hình. Đảo chính tại Thái khi Tổng thống Mỹ đọc diễn văn trước Đại hội đồng Liên hiệp quốc, rồi bạo động tại Hung khi tới lượt Tổng thống Iran lên diễn đàn….
Những biến cố ấy có thể khiến giới lãnh đạo tại Hà Nội cho rằng mình có lý khi không chấp nhận dân chủ: đất nước ta ổn định hơn nhiều! Lối suy luận ấy sai, và người ta có thể hiểu ra điều ấy khi phân tách biến cố Hungary.
Hungary chứ không phải Thái Lan mới là chuyện đáng chú ý - cho nhiều người.
Đầu đuôi câu chuyện xuất phát từ việc một cuốn băng ghi âm bị ai đó tiết lộ hôm 17 tháng Chín. Truyền thông quốc tế tường thuật ngắn gọn: "Thủ tướng Hungary thú nhận đã nói dối liên tục suốt bốn năm qua, khiến dân chúng công phẫn biểu tình". Đi vào chi tiết, người ta được biết nội dung lời thú nhận của Thủ tướng Ferenc Gyurcsany: "Chúng ta đã nói dối sáng, trưa chiều tối". Biết vậy, ai chẳng tức giận"
Vì vậy, dân chúng đã biểu tình tại Budapest để đòi Thủ tướng Gyurcsany phải từ chức. Chuyện dễ hiểu và dễ thông cảm.
Nhưng, nếu tìm hiểu sâu xa hơn, sự thể chưa hẳn là đơn giản như vậy.
Chính quyền Gyurcsany thuộc cánh tả, do đảng Xã hội cầm quyền trong thế liên hiệp với một đảng nhỏ khác là Liên minh các nhà Dân chủ Tự do. Trong mấy năm cầm quyền, chính quyền của ông Gyurcsany gây bội chi ngân sách đến hơn 10% tổng sản lượng nội địa GDP và điều ấy khiến Hungary khó - và có khi là không thể - gia nhập khối tiền tệ thống nhất, là khối Euro, của Liên hiệp Âu châu.
Thủ tướng Ferenc Gyurcsany vì vậy mới đề nghị một chương trình kinh tế khắc khổ và triệt để cắt giảm công chi. Xin nhắc lại, ông thuộc đảng Xã hội. Đối lập là đảng Fidezs, thuộc cánh trung hữu do ông Viktor Orban lãnh đạo. Khi chương trình cải cách của mình bị cản trở, Thủ tướng Gyurcsany mới phát biểu trong nội bộ: "Tôi gần muốn chết trong suốt một năm rưỡi vừa qua để làm bộ như chúng ta đang thực sự cầm quyền. Thật ra, chúng ta nói dối buổi sáng, buổi tối, nói dối suốt ngày. Tôi không muốn làm như vậy nữa. Hoặc là chúng ta cải cách thì các đồng chí chọn đúng người tiến hành (là tôi), nếu không, xin chọn người khác".
Sau lời phát biểu gay gắt đó, chính quyền liên hiệp của ông Gyurcsany đề nghị hàng loạt biện pháp kiệm ước khắc khổ.
Khi đọc lại lời phát biểu ấy - xin đọc lại đi - chúng ta kết luận ra sao" Phải chi những người lãnh đạo Hà Nội cũng có thể nói được như vậy!
Thủ tướng Gyurcsany nói ra sự thật để gây áp lực ngay trong đảng cầm quyền và người ta đã trích dẫn có chọn lọc một phần của lời phát biểu, làm dân chúng ứa gan. Nếu có phải chịu trách nhiệm vì bất tài hay gian dối thì cả nội các phải từ chức chứ chẳng riêng gì Gyurcsany! Dân chúng vì vậy có biểu tình thì chúng ta hiểu được.
Nhưng, và đây là điều đáng chú ý thứ hai: một nhóm vài trăm người trong số một vạn dân biểu tình ấy nhân cơ hội gây bạo động, đòi tiến vào đài phát truyền hình để lên tiếng yêu cầu thủ tướng từ chức và khi bị ngăn thì đã đập phá công thự này và làm hơn 100 cảnh sát bị thương. Đặc biệt là nhân viên công lực Hungary lại hết sức tự chế và có trình độ nghiệp vụ cao: họ không đánh đập người biểu tình, chỉ đẩy lui những kẻ gây bạo động mà không dùng bạo lực.
Khi đảo chính xảy ra tại Thái Lan, người ta tính sổ xem quốc gia hiền hòa này đã có bao nhiêu vụ đảo chánh trong lịch sử cận đại. Tại Hungary, người ta chỉ có ba vụ biểu tình, năm 1956, năm 1989 và lần này. Trong ba vụ biểu tình ấy, duy nhất có một lần máu đổ là vào năm 1956, khi cuộc khởi nghĩa vì tự do và độc lập của người Hung bị Hồng quân Liên Xô đàn áp trong biển máu.
Kể từ đấy, dân chúng Hungary đã có một lý luận và tập quán mới: dùng võ lực là thói quen Xô viết, không khi nào chính quyền của người Hung lại đánh đập người Hung biểu tình. Đấy là điều mà mọi nhà cầm quyền đều nên nhớ. Và tại Hungary, người ta cũng rút ra một hệ quả khác từ sự kiện ấy: dân chúng đòi quyền biểu tình, nhưng không chấp nhận biểu tình bạo động. Những phần tử gây bạo động trong các ngày 19-20 là những kẻ khiêu khích. Quả nhiên, qua đêm 20 rạng ngày 21, người ta không còn thấy cảnh dân biểu tình đập phá và hành hung nhân viên công lực nữa.
Hậu quả bất ngờ của chuyện biểu tình Hungary là chính quyền của Thủ tướng Gyurcsany được củng cố. Sau hai đêm bạo động, tỷ lệ ủng hộ Thủ tướng từ 40 đã tăng lên 44%!
Chúng ta phải lui lại để nhìn toàn cảnh Hungary.
Chính quyền thuộc xu hướng xã hội của ông Gyurcsany đã cai trị theo lối bao cấp cố hữu của cánh tả làm công khố bị hao hụt, kinh tế suy sụp. Ông Gyrurcsany bừng tỉnh, tự phê bình kiểm điểm và quyết định thay đổi, là một điều đáng mừng cho xứ này và cũng là một ưu điểm hiển nhiên của quy tắc dân chủ. Hà Nội đừng sợ!
Thứ hai, hiến pháp Hungary mô phỏng theo hiến pháp của Cộng hoà Liên bang Đức, hơn là hiến pháp của Anh, Pháp hay Ý. Muốn lật đổ nội các, đối lập không chỉ bỏ phiếu bất tín nhiệm là có thể đòi hỏi một cuộc bầu cử khác. Các đảng bỏ phiếu bất tín nhiệm phải có khả năng trình diện một nội các mới để thay thế.
Đảng Fidesz bên phe đối lập chủ trương là phải tiết giảm công chi để quân bình ngân sách, là điều đảng Xã hội đang muốn làm. Việc ông Gyurcsany phàn nàn là đảng mình nói dối tối ngày chỉ nhằm mục đích thúc đẩy cải tổ, theo chiều hướng đảng đối lập đang đòi. Đảng Fidesz chả khai thác được gì nhiều từ lời tự thú bị tiết lộ của ông Gyurcsany. Nếu thế, ta có thể nghĩ, biết đâu chừng, chính phe Gyurcsany là xuất xứ của vụ tiết lộ ấy!
Đảng Fidesz cũng không thể đả kích chính quyền Gyurcsany ra tay đàn áp dân biểu tình và càng không thể ủng hộ việc biểu tình bạo động - bạo động là đặc tính Xô viết! Chẳng lẽ ông Viktor Orban lại sát cánh với các phần tử bạo động, có khi thuộc xu hướng cực hữu hay vô chính phủ" Khi bạo động vừa bùng nổ, cả năm đảng trong Quốc hội, kể cả đảng đối lập Fidesz, đã ủng hộ một nghị quyết lên án sử dụng bạo lực như một công cụ chính trị: người Hung không hung hăng như ta nghĩ!
Chính quyền Ferenc Gyurcsany chỉ có thể đổ nếu đảng Liên minh Dân chủ Tự do rút khỏi chính phủ liên hiệp - là điều khó xảy ra. Đảng này đã ra tuyên cáo theo chiều hướng ấy.
Kết luận ở đây là vụ biểu tình bạo động đã gây tác dụng ngược là giúp cho ông Gyurcsany củng cố thêm tư thế ngay trong đảng Xã hội và giúp chính quyền ông vượt qua được sóng gió chính trị để tiến hành cải cách kinh tế.
Đây là một thắng lợi bất ngờ cho Gyurcsany mà cũng là một thắng lợi lớn lao cho quy tắc dân chủ. Giữa những nhiễu nhương hỗn loạn của thời sự, kết luận trên là một sự nhắc nhở cần thiết - cho người Hà Nội!
Gửi ý kiến của bạn
