Đài Á Châu Tự Do trao đổi với kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa
Trước khi cuộc chiến Iraq bùng nổ, cựu bộ trưởng Dầu khí của Saudi Arabia, tiểu vương Zaki Yamani, đã tiên đoán là giá dầu thô có thể tăng vọt lên tới 60 đô la, thậm chí 100 đô la một thùng. Giờ đây, chiến cuộc Iraq coi như tạm êm, cuối tuần qua, Tổng trưởng Quốc phòng Mỹ Donald Rumsfeld đã đi thị sát chiến trường tại cả Afghanistan lẫn Iraq. Giá dầu thô sẽ biến chuyển thế nào và tình hình kinh tế toàn cầu thời hậu chiến sẽ ra sao" Đài Á Châu Tự Do, chuyên mục Diễn đàn Kinh tế phát thanh hôm thứ ba, đã nói về viễn ảnh kinh tế thế giới sau thời chiến tranh Iraq, qua phần trao đổi sau đây cùng kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa.
Yamani đoán sảng, OPEC lúng túng"
Ông Yamani là nhà kiến trúc cho chính sách dầu khí của Saudi Arabia, quốc gia có trữ lượng dầu hỏa lớn nhất thế giới và dẫn đầu tổ chức OPEC của các nước xuất khẩu dầu khí. Ông ta đã góp phần đưa tới cuộc khủng hoảng dầu hỏa cách đây ba chục năm vì chính sách dùng dầu thô làm võ khí kinh tế. Lời nói của ông ta dĩ nhiên được các nhà quan sát để ý và được thành phần chống chiến tranh thổi phồng thành lời tiên báo cho nguy cơ khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Sự thật lại không như vậy và tổ chức OPEC nay đang bị lúng túng, giá dầu thô đang sụt, đương kim Bộ trưởng Dầu khí của Saudi Arabia là ông Ali Naimi có khi sẽ mất chức. Giá dầu thô sẽ sụt trên toàn cầu và đó là yếu tố khách quan liên hệ đến tình hình kinh tế thế giới.
Kinh tế toàn cầu sẽ biến chuyển ra sao"
Chúng ta đang chứng kiến nhiều biến chuyển phức tạp của kinh tế toàn cầu nên có nhìn thấy sự phân vân của các thị trường tài chính. Cuộc chiến Iraq coi như đang kết thúc, và kết thúc nhanh hơn dự đoán của đa số dư luận. Nó không phải là trận đại chiến toàn cầu mà cũng chẳng là hiện tượng trường kỳ kháng chiến làm kinh tế Mỹ và nói chung kinh tế thế giới bị rơi vào khủng hỏang nghiêm trọng. Thế giới bây giờ mới thấy là mình bị ảnh hưởng của lời dự đoán bi quan do những thành phần chống Mỹ hoặc phản chiến đưa ra.
Về sự bùng phát giá cả thời chiến"
Chắc là ông nói đến lời tiên đoán của một doanh gia hồi đầu thế kỷ 19, là Nathan Rothschild, "khi máu chảy đầy đường thì đó là lúc mình nên mua cổ phiếu" vì được giá hời. Thực tế ngày nay có thể như vậy, khi thị trường còn phân vân bất định. Nhưng, thế giới ngày nay đã có thông tin đầy đủ và cập nhật hơn nên chúng ta có thể thấy một số yếu tố chi phối tình hình mà người xưa không thấy, hay là chỉ thấy sau một giai đoạn khá lâu. Tôi xin được liệt kê ra những yếu tố này. Thứ nhất, thống kê kinh tế tuần qua cho thấy là kinh tế Mỹ trong quý một vừa rồi vẫn có tăng trưởng, dù không nhiều, có chừng 1,4%. Nghĩa là khi mọi người đều lo sợ chiến tranh, kinh tế Mỹ không co cụm lại mà vẫn phát triển. Thứ hai, tại Trung Đông, chiến cuộc không lan rộng từ Iraq qua Syria như nhiều người lo sợ. Trong xứ Iraq, phong trào tranh đấu của dân Shiite chịu ảnh hưởng của Iran có vẻ bùng phát mạnh hơn dự đoán ban đầu nhưng cũng do vậy mà một giải pháp hòa hợp giữa ba thành phần sắc tộc Shiite với Sunni và người Kurd càng có hy vọng thành hình. Vì sức ép của dân Shiite, thành phần Sunni thuộc chế độ cũ càng có hy vọng tồn tại trong tương lai để trở thành lực lượng đối trọng cần thiết với Iran. Ngay tại Iran, dân chúng và giới lãnh đạo thuộc xu hướng đổi mới cũng lên tiếng vận động cho giải pháp hòa hợp với thực tế mới. Tại Israel, Chủ tịch Yasser Arafat cuối cùng đã phải chấp nhận hòa giải với nhân vật ông chọn làm Thủ tướng. Nghĩa là Trung Đông không trở thành lò lửa như thiên hạ dự đoán.
Về tình hình Á châu và dịch bệnh Sars"
Không chỉ có dịch bệnh Sars, tại Á châu, người ta còn có vụ khủng hoảng Bắc Hàn nữa. Tuần qua, trong hai ngày hội nghị tay ba tại Bắc Kinh, Bắc Hàn hăm dọa là họ đã có võ khí hạch tâm và đó là một yếu tố bất ổn khác. Nói chung, sinh hoạt kinh tế phản ánh tâm lý của thị trường và sau giai đoạn hồ hởi lạc quan thái quá trong các năm từ 1996 đến 2000, chúng ta đang chứng kiến tâm lý hoang mang ngờ vực đối với một số biến động chưa ai dự đoán được hậu quả, giá cả vì vậy chuyển dịch trong một biên độ rất hẹp.
Điều đáng chú ý nhất là phản ứng bất ngờ của Trung Quốc. Sau khi che dấu sự thật từ tháng 11 đến tháng Ba, lãnh đạo Bắc Kinh đã có phản ứng ngược mà người ta có thể gọi là sự hốt hoảng thái quá. Tuần qua, Trung Quốc ra lệnh cấm tụ tập đông người, kể cả vì việc tang hôn hiếu hỷ. Xứ này có gần một tỷ 300 triệu dân, có gần 3.000 người bị lây nhiễm và hơn 130 người thiệt mạng, riêng tại Bắc Kinh có gần 60 nạn nhân, một con số không nhiều so với nạn nhân bị bệnh lao phổi hay ung thư chả hạn. Vậy mà họ có biện pháp rất mạnh nên dư luận mới suy đoán là sự thể có khi nghiêm trọng hơn thực tế, hoặc là các lãnh tụ mới đang học tập lãnh đạo với phản ứng thái quá. Trong mọi trường hợp, thị trường vẫn phải nghĩ đến giả thuyết tệ nhất, nghĩa là lãnh đạo Bắc Kinh thấy ra nhiều sự thật đen tối hơn thực tế và tốc độ tăng trưởng hoặc đầu tư nước ngoài sẽ còn sút giảm nặng.
Vì sao Bắc Kinh phải sợ đến như vậy"
Tôi thiển nghĩ là họ sợ cũng phải. Hàng năm, tức là hàng ngày, có chừng 150 triệu dân di chuyển từ thôn quê về thành thị kiếm việc. Vì dịch bệnh Sars mà hạn chế loại sinh hoạt vãng lai đó và còn ra lệnh phong tỏa cả thủ đô như trong thời chiến thì rõ ràng là lãnh đạo Bắc Kinh có biết sợ mà chúng ta không rõ tại sao. Khi mình không rõ thì phải nghĩ đến giả thuyết bi quan nhất. Toàn bộ hệ thống y tế công cộng của Trung Quốc còn rất thô thiển nên không thể chu cấp yêu cầu chữa trị cho các vùng nông thôn đông dân và ngăn ngừa được sự lây lan để trở thành khủng hoảng về dịch bệnh,
Về trường hợp Việt Nam.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO thì từ ngày 12 đến nay, VN không có một ca lây nhiễm nào.
Chúng ta mong như vậy, nhưng cũng không nên tin như vậy mà vẫn phải cẩn thận vì thống kê vốn không gian dối, nhưng người gian dối vẫn có thể cung cấp loại thống kê thiếu trung thực. Dù sao, dưới ánh sáng mặt trời, chúng ta thấy là giới lãnh đạo không còn có thể che dấu đuợc sự thật nữa và họ càng sớm thấy điều đó thì càng may.
Tình hình Việt Nam sẽ ảnh hưởng thế nào"
Đây là đề tài rất đáng theo dõi, không chỉ vì tình hình Trung Đông hay Iraq mà vì những gì đang xảy ra tại Liên bang Nga. Tuần qua, chúng ta biết là Liên bang Nga đang có những cải tổ lớn trong ngành dầu khí, với việc hai tập đoàn dầu khí lớn là Yukos và Sibneft đã quyết định sát nhập làm một, để trở thành doanh nghiệp đứng hàng thứ ba trên thế giới sau tập đoàn Exxon-Mobil của Mỹ và BP-Amoco của Anh. Chủ tịch và cổ đông lớn nhất của Yukos là ông Mikhail Khodorkovsky cũng dự tính có thể ra tranh cử tổng thống Nga vào tháng Ba năm tới. Cùng với việc sát nhập đó, người ta nói đến việc cổ phần hóa và tư nhân hóa một số doanh nghiệp nhà nước của Nga, trong đó có tập đoàn Zarubezhneft, công ty chuyên trách về dầu khí ở nước ngoài, một nhà đầu tư lớn trong dự án Dung Quất bị bỏ dở tại Việt Nam và là công ty liên doanh với Petro Viet Nam để lập ra Vietsovpetro, doanh nghiệp đã bơm chừng 1 triệu ba thùng dầu thô so với sản lượng toàn quốc là một triệu bảy trong năm ngoái. Hôm Thứ Tư vừa rồi, Zarubezhneft thông báo sẽ cải tổ thành một doanh nghiệp công cộng, thay vì là một công ty quốc doanh và vì vậy sẽ có những quyết định kinh doanh dựa trên lời lỗ thuần túy, kể cả trong các nghiệp vụ liên hệ đến Việt Nam. Điều này làm Hà Nội rất lo ngại. Chúng ta đang chứng kiến nhiều đổi thay lớn ở chung quanh và những đổi thay này tất nhiên tác động đến xứ mình, dù muốn dù không.
Thế giới sau Chiến dịch Iraq"
Suốt hai tháng qua, các thị trường tài chính thế giới đều dự đoán những giả thuyết bi quan nhất vì vậy mà chuyển dịch rất chậm, rất ít, trong một biên độ rất hẹp. Bây giờ tình hình sẽ khác hẳn và chúng ta có thể chứng kiến một sự bùng phát của thị trường Mỹ, sự ủ dột hắc ám của thị trường Âu châu và những bất ngờ đáng ngại của thị truờng Á châu. Riêng trong lĩnh vực dầu khí, giá dầu sẽ sụt, thế lực của tổ chức OPEC sẽ giảm và nếu điều đó có lợi cho kinh tế toàn cầu thì mình vẫn không quên rằng vụ Iraq chỉ là một chiến dịch trong cuộc chiến toàn cầu chống khủng bố mà thôi.
Trước khi cuộc chiến Iraq bùng nổ, cựu bộ trưởng Dầu khí của Saudi Arabia, tiểu vương Zaki Yamani, đã tiên đoán là giá dầu thô có thể tăng vọt lên tới 60 đô la, thậm chí 100 đô la một thùng. Giờ đây, chiến cuộc Iraq coi như tạm êm, cuối tuần qua, Tổng trưởng Quốc phòng Mỹ Donald Rumsfeld đã đi thị sát chiến trường tại cả Afghanistan lẫn Iraq. Giá dầu thô sẽ biến chuyển thế nào và tình hình kinh tế toàn cầu thời hậu chiến sẽ ra sao" Đài Á Châu Tự Do, chuyên mục Diễn đàn Kinh tế phát thanh hôm thứ ba, đã nói về viễn ảnh kinh tế thế giới sau thời chiến tranh Iraq, qua phần trao đổi sau đây cùng kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa.
Yamani đoán sảng, OPEC lúng túng"
Ông Yamani là nhà kiến trúc cho chính sách dầu khí của Saudi Arabia, quốc gia có trữ lượng dầu hỏa lớn nhất thế giới và dẫn đầu tổ chức OPEC của các nước xuất khẩu dầu khí. Ông ta đã góp phần đưa tới cuộc khủng hoảng dầu hỏa cách đây ba chục năm vì chính sách dùng dầu thô làm võ khí kinh tế. Lời nói của ông ta dĩ nhiên được các nhà quan sát để ý và được thành phần chống chiến tranh thổi phồng thành lời tiên báo cho nguy cơ khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Sự thật lại không như vậy và tổ chức OPEC nay đang bị lúng túng, giá dầu thô đang sụt, đương kim Bộ trưởng Dầu khí của Saudi Arabia là ông Ali Naimi có khi sẽ mất chức. Giá dầu thô sẽ sụt trên toàn cầu và đó là yếu tố khách quan liên hệ đến tình hình kinh tế thế giới.
Kinh tế toàn cầu sẽ biến chuyển ra sao"
Chúng ta đang chứng kiến nhiều biến chuyển phức tạp của kinh tế toàn cầu nên có nhìn thấy sự phân vân của các thị trường tài chính. Cuộc chiến Iraq coi như đang kết thúc, và kết thúc nhanh hơn dự đoán của đa số dư luận. Nó không phải là trận đại chiến toàn cầu mà cũng chẳng là hiện tượng trường kỳ kháng chiến làm kinh tế Mỹ và nói chung kinh tế thế giới bị rơi vào khủng hỏang nghiêm trọng. Thế giới bây giờ mới thấy là mình bị ảnh hưởng của lời dự đoán bi quan do những thành phần chống Mỹ hoặc phản chiến đưa ra.
Về sự bùng phát giá cả thời chiến"
Chắc là ông nói đến lời tiên đoán của một doanh gia hồi đầu thế kỷ 19, là Nathan Rothschild, "khi máu chảy đầy đường thì đó là lúc mình nên mua cổ phiếu" vì được giá hời. Thực tế ngày nay có thể như vậy, khi thị trường còn phân vân bất định. Nhưng, thế giới ngày nay đã có thông tin đầy đủ và cập nhật hơn nên chúng ta có thể thấy một số yếu tố chi phối tình hình mà người xưa không thấy, hay là chỉ thấy sau một giai đoạn khá lâu. Tôi xin được liệt kê ra những yếu tố này. Thứ nhất, thống kê kinh tế tuần qua cho thấy là kinh tế Mỹ trong quý một vừa rồi vẫn có tăng trưởng, dù không nhiều, có chừng 1,4%. Nghĩa là khi mọi người đều lo sợ chiến tranh, kinh tế Mỹ không co cụm lại mà vẫn phát triển. Thứ hai, tại Trung Đông, chiến cuộc không lan rộng từ Iraq qua Syria như nhiều người lo sợ. Trong xứ Iraq, phong trào tranh đấu của dân Shiite chịu ảnh hưởng của Iran có vẻ bùng phát mạnh hơn dự đoán ban đầu nhưng cũng do vậy mà một giải pháp hòa hợp giữa ba thành phần sắc tộc Shiite với Sunni và người Kurd càng có hy vọng thành hình. Vì sức ép của dân Shiite, thành phần Sunni thuộc chế độ cũ càng có hy vọng tồn tại trong tương lai để trở thành lực lượng đối trọng cần thiết với Iran. Ngay tại Iran, dân chúng và giới lãnh đạo thuộc xu hướng đổi mới cũng lên tiếng vận động cho giải pháp hòa hợp với thực tế mới. Tại Israel, Chủ tịch Yasser Arafat cuối cùng đã phải chấp nhận hòa giải với nhân vật ông chọn làm Thủ tướng. Nghĩa là Trung Đông không trở thành lò lửa như thiên hạ dự đoán.
Về tình hình Á châu và dịch bệnh Sars"
Không chỉ có dịch bệnh Sars, tại Á châu, người ta còn có vụ khủng hoảng Bắc Hàn nữa. Tuần qua, trong hai ngày hội nghị tay ba tại Bắc Kinh, Bắc Hàn hăm dọa là họ đã có võ khí hạch tâm và đó là một yếu tố bất ổn khác. Nói chung, sinh hoạt kinh tế phản ánh tâm lý của thị trường và sau giai đoạn hồ hởi lạc quan thái quá trong các năm từ 1996 đến 2000, chúng ta đang chứng kiến tâm lý hoang mang ngờ vực đối với một số biến động chưa ai dự đoán được hậu quả, giá cả vì vậy chuyển dịch trong một biên độ rất hẹp.
Điều đáng chú ý nhất là phản ứng bất ngờ của Trung Quốc. Sau khi che dấu sự thật từ tháng 11 đến tháng Ba, lãnh đạo Bắc Kinh đã có phản ứng ngược mà người ta có thể gọi là sự hốt hoảng thái quá. Tuần qua, Trung Quốc ra lệnh cấm tụ tập đông người, kể cả vì việc tang hôn hiếu hỷ. Xứ này có gần một tỷ 300 triệu dân, có gần 3.000 người bị lây nhiễm và hơn 130 người thiệt mạng, riêng tại Bắc Kinh có gần 60 nạn nhân, một con số không nhiều so với nạn nhân bị bệnh lao phổi hay ung thư chả hạn. Vậy mà họ có biện pháp rất mạnh nên dư luận mới suy đoán là sự thể có khi nghiêm trọng hơn thực tế, hoặc là các lãnh tụ mới đang học tập lãnh đạo với phản ứng thái quá. Trong mọi trường hợp, thị trường vẫn phải nghĩ đến giả thuyết tệ nhất, nghĩa là lãnh đạo Bắc Kinh thấy ra nhiều sự thật đen tối hơn thực tế và tốc độ tăng trưởng hoặc đầu tư nước ngoài sẽ còn sút giảm nặng.
Vì sao Bắc Kinh phải sợ đến như vậy"
Tôi thiển nghĩ là họ sợ cũng phải. Hàng năm, tức là hàng ngày, có chừng 150 triệu dân di chuyển từ thôn quê về thành thị kiếm việc. Vì dịch bệnh Sars mà hạn chế loại sinh hoạt vãng lai đó và còn ra lệnh phong tỏa cả thủ đô như trong thời chiến thì rõ ràng là lãnh đạo Bắc Kinh có biết sợ mà chúng ta không rõ tại sao. Khi mình không rõ thì phải nghĩ đến giả thuyết bi quan nhất. Toàn bộ hệ thống y tế công cộng của Trung Quốc còn rất thô thiển nên không thể chu cấp yêu cầu chữa trị cho các vùng nông thôn đông dân và ngăn ngừa được sự lây lan để trở thành khủng hoảng về dịch bệnh,
Về trường hợp Việt Nam.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO thì từ ngày 12 đến nay, VN không có một ca lây nhiễm nào.
Chúng ta mong như vậy, nhưng cũng không nên tin như vậy mà vẫn phải cẩn thận vì thống kê vốn không gian dối, nhưng người gian dối vẫn có thể cung cấp loại thống kê thiếu trung thực. Dù sao, dưới ánh sáng mặt trời, chúng ta thấy là giới lãnh đạo không còn có thể che dấu đuợc sự thật nữa và họ càng sớm thấy điều đó thì càng may.
Tình hình Việt Nam sẽ ảnh hưởng thế nào"
Đây là đề tài rất đáng theo dõi, không chỉ vì tình hình Trung Đông hay Iraq mà vì những gì đang xảy ra tại Liên bang Nga. Tuần qua, chúng ta biết là Liên bang Nga đang có những cải tổ lớn trong ngành dầu khí, với việc hai tập đoàn dầu khí lớn là Yukos và Sibneft đã quyết định sát nhập làm một, để trở thành doanh nghiệp đứng hàng thứ ba trên thế giới sau tập đoàn Exxon-Mobil của Mỹ và BP-Amoco của Anh. Chủ tịch và cổ đông lớn nhất của Yukos là ông Mikhail Khodorkovsky cũng dự tính có thể ra tranh cử tổng thống Nga vào tháng Ba năm tới. Cùng với việc sát nhập đó, người ta nói đến việc cổ phần hóa và tư nhân hóa một số doanh nghiệp nhà nước của Nga, trong đó có tập đoàn Zarubezhneft, công ty chuyên trách về dầu khí ở nước ngoài, một nhà đầu tư lớn trong dự án Dung Quất bị bỏ dở tại Việt Nam và là công ty liên doanh với Petro Viet Nam để lập ra Vietsovpetro, doanh nghiệp đã bơm chừng 1 triệu ba thùng dầu thô so với sản lượng toàn quốc là một triệu bảy trong năm ngoái. Hôm Thứ Tư vừa rồi, Zarubezhneft thông báo sẽ cải tổ thành một doanh nghiệp công cộng, thay vì là một công ty quốc doanh và vì vậy sẽ có những quyết định kinh doanh dựa trên lời lỗ thuần túy, kể cả trong các nghiệp vụ liên hệ đến Việt Nam. Điều này làm Hà Nội rất lo ngại. Chúng ta đang chứng kiến nhiều đổi thay lớn ở chung quanh và những đổi thay này tất nhiên tác động đến xứ mình, dù muốn dù không.
Thế giới sau Chiến dịch Iraq"
Suốt hai tháng qua, các thị trường tài chính thế giới đều dự đoán những giả thuyết bi quan nhất vì vậy mà chuyển dịch rất chậm, rất ít, trong một biên độ rất hẹp. Bây giờ tình hình sẽ khác hẳn và chúng ta có thể chứng kiến một sự bùng phát của thị trường Mỹ, sự ủ dột hắc ám của thị trường Âu châu và những bất ngờ đáng ngại của thị truờng Á châu. Riêng trong lĩnh vực dầu khí, giá dầu sẽ sụt, thế lực của tổ chức OPEC sẽ giảm và nếu điều đó có lợi cho kinh tế toàn cầu thì mình vẫn không quên rằng vụ Iraq chỉ là một chiến dịch trong cuộc chiến toàn cầu chống khủng bố mà thôi.
Send comment
