Kerry có phải người hùng chiến tranh, Bush có phải con ông cháu cha để chạy chọt đi lính kiểng lính cậu; Bush chống khủng bố bảo quốc an dân thành bại, Kerry chống phá giỏi mà xây dựng có được không; mấy vấn đề ấy không quan trọng lắm đối với dân Cali. Vì đó là chuyện chánh trị; chánh trị là thượng tầng kiến trúc, phú quí mới sanh lễ nghĩa. Chuyện trước mắt của dân Cali là chuyện cơm áo gạo tiền.
Thất nghiệp không có khả năng trả bills được sau vài ba tháng tiền mua hay mướn nhà - cái nào giá cũng tăng như hoả tiển -- là bị tống khứ ra đường, vợ con thành dân vô gia cư, homeless. Chắnh trị giành nắm chánh quyền chánh yếu là chuyện của những Người Mỹ Trắng Anlo Saxon theo Đạo Tin Lành. Mà Cali lại là tiểu bang nhiều người nhập cư, -- dân các sắc tộc thiểu số đã trở thành đa số, đông hơn người Da Trắng từ mấy năm rồi. Thân phận nhập cư , thiểu số đồng nghĩa với thiệt thòi, đi làm lương ít, dễ bị cho nghỉ việc, lại khó xin việc lại. Việc làm là vấn đề huyết mạch, vấn đề sanh tử của đại đa số dân Cali. Do vậy việc làm là lá phiếu Cali.
Thực vậy dân Cali có đầy đủ lý do để lo sợ bị thất nghiệp nhiều, lâu và lo khó kiếm việc làm vì hiếm. Trong ngành điện tử Cali đã mất hàng chục ngàn việc làm chuyên môn luơng cao vì bị chảy máu việc làm ra ngoại quốc. Còn việc làm không chuyên môn là nguồn sống của dân nhập cư và các sắc tộc thiểu số cũng bị hàng nhập cảng từ ngoại quốc giá rẻ cạnh tranh, khiến hãng xưởng Mỹ tại Mỹ phải đóng cửa, công nhân thất nghiệp. Du lịch Cali bị chới với vì cuộc khủng bố 911 vẫn chưa hồi phục. Các tụ điểm du lịch lớn ở Nam và Bắc Cali khốn đốn. Trong khi đó giá nhà đất, giá mặt bằng hảng xưởng vọt lên, trợ cấp đền bồi lao động tăng nhanh cao và nhanh, khiến các các công ty lớn đang muốn chào Cali bằng chân, hướng về các tiểu bang khác rẻ hơn. Vì vậy kinh tế nói chung của nước Mỹ đã tái phát triển mà Cali vẫn ì ạch sau đuôi sau đuôi; tỷ lệ thất nghiệp không thuyên giảm như các tiểu bang khác.
Bằng cớ và con số. Cali là tiểu bang tùy thuộc nhiều vào hàng xuất cảng-- chiếm 7% sinh hoạt kinh tế, và sử dụng hơn 1 triệu công nhân. Nhưng số lượïng xuất cảng hàng điện tử và máy computers của Cali giảm sụt gần 2 phần 3 so với năm 2000. Trong ngành này năm 2001, khắp nước Mỹ thất nghiệp 775.000 người, riêng Cali bị 1 phần 3 số đó.Thăm dò của hệ thống báo Times cho biết 71 % dân Cali nói kinh tế đang xấu dù toàn quốc có mòi tái phát triển vào tháng 8 năm rồi. Sưu khảo của một nhóm kinh tế gia không đảng phái cho biết đa số dân Cali cho Cali bị xuất huyết việc làm ra nước ngoài. Nước ngoài lấy việc làm của Cali nhiều hơn tạo ra cho Cali. Các kinh tế gia Cali lý luận, nói chung chánh sách kinh tế toàn cầu không có lợi cho Cali và Mỹ. Trong sản xuất 3 năm Cali mất hết 350.000 việc làm trong xưởng, gần 19% số lao động. So với đà tái phát triển kinh tế gần đây, tỷ lệ của Cali thấp nhứt so với các tiểu bang miền Tây, trừ Colorado. Lợi tức của các tiểu bang tuy có tăng trong tam cá rồi, nhưng lợi tức Cali vẫn còn thua gần 25 tiểu bang khác. Tháng 1, năm 2004, thuế Cali thất thu hai tháng liền, dưới mức dư thu.Ngay đối với những người đi làm nghề không liên quan đến sản xuất cũng lo ngại kinh tế của Cali sẽ ảnh hưởng đến lương bổng; kinh tế không lên, chánh quyền thu thuế không đủ, không thể tăng lương như qui định. Trong khi đó Cali ngân sách nợ nần trên 30 tỷ, phải hỏi ý kiến dân có nên mở quốc trái hay không. Tiểu bang Cali từng đứng hạng năm thế giới về kinh tế, so kè với Pháp, đông dân nhứt Mỹ mà đang khó khăn như vậy, hỏi người dân Cali làm sao không lo.
Muốn làm việc mà không có việc, muốn đi làm mà bị nghỉ việc trong khi đó có một ngàn lẻ một thứ phải tiêu tốn và vật giá cứ gia tăng. Hỏi trong hoàn cảnh đó dù lý thuyết của Đảng Cộng Hoà, Dân Chủ có cao siêu đến đâu, lời của ứng cử viên có hay có đẹp thế nào cũng khó mà lọt tai được dân Cali. Việc làm, việc làm, và việc làm chiếm gần hết thì giờ và đầu óc của người dân lao động, chủ gia đình lương hảo, công dân tốt của chánh quyền địa phương, tiểu bang và liên bang. Thế cho nên Thượng Nghị sĩ Edwards được hoan hô, tương đối thành công khi đưa vấn đề việc làm lên hàng đầu trong các cuộc tiếp xúc cử tri các tiểu bang miền Nam. Trong các bầu cử sơ bộ ở Miền Nam Oâng vẫn còn thua TNS Kerry-- nhưng thua sát nút thôi. Chắc chắn TNS Kerry sẽ không tha cho TT Bush vấn đề thất nghiệp đâu, đang tìm độc chiêu tung ra sau khi được Đảng Dân Chủ chỉ định. Còn nếu hai ông nhứt nhì Dân Chủ, lập liên danh Kerry và Edwards, TT Bush sẽ còn mệt hơn nữa với vấn đề thất nghiệp và việc làm bị mất. Còn TT Bush ngay trong thời gian này, nếu không làm nổi bật được những thành công kinh tế - trong đó việc làm là vấn đề nhân dân chú ý nhứt và đối lập tấn công nhứt - có thể lâm nguy về sau và không cứu gỡ kịp nữa. Các chuyên viên bầu cử cho biết, chiến lược tái tranh cử của TT Bush, về nội vụ, là dùng lợi thế của 4 thành tích: kinh tế tái phát triễn, giảm thuế, kiện toàn giáo dục trẻ em, và giúp tiền thuốc cho người già. Nhưng cho đến bây giờ chưa có tiếng dội trong nhân dân vì Đảng Cộng Hoà chưa mở máy đúng công suất. Trong khi đó thêm một vấn đề mới phát sanh, bị tấn công mạnh, là vấn đề thất nghiêp và vấn đề việc làm di chuyển ra nước ngoài.
Cali là tiểu bang đông dân, nhiều cử tri nhứt nước Mỹ. Dân Cali chưa đến nỗi như câu phương ngôn của Pháp, bụng đói thì tai không nghe. Mà vì dân Cali quá lo thất nghiệp, qua bận kiếm việc làm vì việc làm bị chảy máu ra ngoại quốc. Với tâm lý đó, ứng cử viên nào chứng minh đem lại việc làm cho dân Cali là hốt phiếu Cali.
Thất nghiệp không có khả năng trả bills được sau vài ba tháng tiền mua hay mướn nhà - cái nào giá cũng tăng như hoả tiển -- là bị tống khứ ra đường, vợ con thành dân vô gia cư, homeless. Chắnh trị giành nắm chánh quyền chánh yếu là chuyện của những Người Mỹ Trắng Anlo Saxon theo Đạo Tin Lành. Mà Cali lại là tiểu bang nhiều người nhập cư, -- dân các sắc tộc thiểu số đã trở thành đa số, đông hơn người Da Trắng từ mấy năm rồi. Thân phận nhập cư , thiểu số đồng nghĩa với thiệt thòi, đi làm lương ít, dễ bị cho nghỉ việc, lại khó xin việc lại. Việc làm là vấn đề huyết mạch, vấn đề sanh tử của đại đa số dân Cali. Do vậy việc làm là lá phiếu Cali.
Thực vậy dân Cali có đầy đủ lý do để lo sợ bị thất nghiệp nhiều, lâu và lo khó kiếm việc làm vì hiếm. Trong ngành điện tử Cali đã mất hàng chục ngàn việc làm chuyên môn luơng cao vì bị chảy máu việc làm ra ngoại quốc. Còn việc làm không chuyên môn là nguồn sống của dân nhập cư và các sắc tộc thiểu số cũng bị hàng nhập cảng từ ngoại quốc giá rẻ cạnh tranh, khiến hãng xưởng Mỹ tại Mỹ phải đóng cửa, công nhân thất nghiệp. Du lịch Cali bị chới với vì cuộc khủng bố 911 vẫn chưa hồi phục. Các tụ điểm du lịch lớn ở Nam và Bắc Cali khốn đốn. Trong khi đó giá nhà đất, giá mặt bằng hảng xưởng vọt lên, trợ cấp đền bồi lao động tăng nhanh cao và nhanh, khiến các các công ty lớn đang muốn chào Cali bằng chân, hướng về các tiểu bang khác rẻ hơn. Vì vậy kinh tế nói chung của nước Mỹ đã tái phát triển mà Cali vẫn ì ạch sau đuôi sau đuôi; tỷ lệ thất nghiệp không thuyên giảm như các tiểu bang khác.
Bằng cớ và con số. Cali là tiểu bang tùy thuộc nhiều vào hàng xuất cảng-- chiếm 7% sinh hoạt kinh tế, và sử dụng hơn 1 triệu công nhân. Nhưng số lượïng xuất cảng hàng điện tử và máy computers của Cali giảm sụt gần 2 phần 3 so với năm 2000. Trong ngành này năm 2001, khắp nước Mỹ thất nghiệp 775.000 người, riêng Cali bị 1 phần 3 số đó.Thăm dò của hệ thống báo Times cho biết 71 % dân Cali nói kinh tế đang xấu dù toàn quốc có mòi tái phát triển vào tháng 8 năm rồi. Sưu khảo của một nhóm kinh tế gia không đảng phái cho biết đa số dân Cali cho Cali bị xuất huyết việc làm ra nước ngoài. Nước ngoài lấy việc làm của Cali nhiều hơn tạo ra cho Cali. Các kinh tế gia Cali lý luận, nói chung chánh sách kinh tế toàn cầu không có lợi cho Cali và Mỹ. Trong sản xuất 3 năm Cali mất hết 350.000 việc làm trong xưởng, gần 19% số lao động. So với đà tái phát triển kinh tế gần đây, tỷ lệ của Cali thấp nhứt so với các tiểu bang miền Tây, trừ Colorado. Lợi tức của các tiểu bang tuy có tăng trong tam cá rồi, nhưng lợi tức Cali vẫn còn thua gần 25 tiểu bang khác. Tháng 1, năm 2004, thuế Cali thất thu hai tháng liền, dưới mức dư thu.Ngay đối với những người đi làm nghề không liên quan đến sản xuất cũng lo ngại kinh tế của Cali sẽ ảnh hưởng đến lương bổng; kinh tế không lên, chánh quyền thu thuế không đủ, không thể tăng lương như qui định. Trong khi đó Cali ngân sách nợ nần trên 30 tỷ, phải hỏi ý kiến dân có nên mở quốc trái hay không. Tiểu bang Cali từng đứng hạng năm thế giới về kinh tế, so kè với Pháp, đông dân nhứt Mỹ mà đang khó khăn như vậy, hỏi người dân Cali làm sao không lo.
Muốn làm việc mà không có việc, muốn đi làm mà bị nghỉ việc trong khi đó có một ngàn lẻ một thứ phải tiêu tốn và vật giá cứ gia tăng. Hỏi trong hoàn cảnh đó dù lý thuyết của Đảng Cộng Hoà, Dân Chủ có cao siêu đến đâu, lời của ứng cử viên có hay có đẹp thế nào cũng khó mà lọt tai được dân Cali. Việc làm, việc làm, và việc làm chiếm gần hết thì giờ và đầu óc của người dân lao động, chủ gia đình lương hảo, công dân tốt của chánh quyền địa phương, tiểu bang và liên bang. Thế cho nên Thượng Nghị sĩ Edwards được hoan hô, tương đối thành công khi đưa vấn đề việc làm lên hàng đầu trong các cuộc tiếp xúc cử tri các tiểu bang miền Nam. Trong các bầu cử sơ bộ ở Miền Nam Oâng vẫn còn thua TNS Kerry-- nhưng thua sát nút thôi. Chắc chắn TNS Kerry sẽ không tha cho TT Bush vấn đề thất nghiệp đâu, đang tìm độc chiêu tung ra sau khi được Đảng Dân Chủ chỉ định. Còn nếu hai ông nhứt nhì Dân Chủ, lập liên danh Kerry và Edwards, TT Bush sẽ còn mệt hơn nữa với vấn đề thất nghiệp và việc làm bị mất. Còn TT Bush ngay trong thời gian này, nếu không làm nổi bật được những thành công kinh tế - trong đó việc làm là vấn đề nhân dân chú ý nhứt và đối lập tấn công nhứt - có thể lâm nguy về sau và không cứu gỡ kịp nữa. Các chuyên viên bầu cử cho biết, chiến lược tái tranh cử của TT Bush, về nội vụ, là dùng lợi thế của 4 thành tích: kinh tế tái phát triễn, giảm thuế, kiện toàn giáo dục trẻ em, và giúp tiền thuốc cho người già. Nhưng cho đến bây giờ chưa có tiếng dội trong nhân dân vì Đảng Cộng Hoà chưa mở máy đúng công suất. Trong khi đó thêm một vấn đề mới phát sanh, bị tấn công mạnh, là vấn đề thất nghiêp và vấn đề việc làm di chuyển ra nước ngoài.
Cali là tiểu bang đông dân, nhiều cử tri nhứt nước Mỹ. Dân Cali chưa đến nỗi như câu phương ngôn của Pháp, bụng đói thì tai không nghe. Mà vì dân Cali quá lo thất nghiệp, qua bận kiếm việc làm vì việc làm bị chảy máu ra ngoại quốc. Với tâm lý đó, ứng cử viên nào chứng minh đem lại việc làm cho dân Cali là hốt phiếu Cali.
Gửi ý kiến của bạn
