Ngày 21.1.2001 tổng thống G. Bush chính thức tuyên thệ nhậm chức để trở thành
vị tổng thống thứ 43 của Hoa kỳ. Giới quan sát thời sự tại Hoa kỳ hiện đang
đối diện với nhiều câu hỏi xuất hiện cùng một lần với việc ông G. Bush chính
thức bước vào Tòa Bạch Ốc. Phải chăng những thế lực độc tài hiếu chiến từng bị
dồn vào những góc tối vào những thời điểm cuối cùng của cuộc chiến tranh lạnh,
sẽ tìm thấy cơ hội để hồi sinh và thách thức siêu cường số một của thế giới"
Phải chăng các thế lực tài phiệt đầy quyền lực ở đường Wall St. vẫn tiếp tục
khuynh đảo nền kinh tế và chính trị của Hoa kỳ" Phải chăng phụ nữ Hoa kỳ sẽ
phải quay lại với chức năng của những người nội trợ và những nhóm sắc tộc tại
Hoa kỳ sẽ bị tước đi những quyền lợi từng được hưởng bao lâu nay"
Tuy nhiên hầu hết tất cả những câu hỏi trên đều hầu như chẳng liên quan gì
nhiều đến nước Úc, hay ít ra cũng là đối với những người dân Úc bình thường.
Hai vấn đề chính mà nước Úc tỏ ra quan tâm sau khi ông G. Bush chính thức trở
thành tổng thống Hoa kỳ đó là thương mại và quốc phòng. Cùng với những triển
vọng tốt đẹp về mối quan hệ giữa Úc và Hoa kỳ cũng có những mối quan tâm có
tính chất bi quan đối với mối quan hệ nói trên.
Trước hết không ai có thể chối cãi rằng vị tân tổng thống của Hoa kỳ chỉ là
một học sinh "xoàng xoàng bậc trung" nhưng đường đời của ông ta toàn hoa thơm
và cỏ lạ, chỉ bởi vì vốn sinh ra trong một gia đình giàu có và thế lực tại Hoa
kỳ. Một người như ông Bush sẽ chẳng bao giờ thắc mắc hay để tâm nhiều vào bất
cứ vấn đề gì vì mọi việc dường như đều thuận buồm xuôi gió trong con mắt của
ông.
Khi cha của ông Bush là cựu tổng thống G. Bush được đề cử làm đại sứ Hoa kỳ
tại Liên Hiệp Quốc, ông G. Bush con lúc đó vừa mới bước vào lứa tuổi 20 và hầu
như chẳng có nhiều cơ hội để đi chu du năm châu bốn biển. Kiến thức của ông G.
Bush về lãnh vực ngoại giao rất nghèo nàn. Trong cuộc tranh cử vừa qua ông G.
Bush thường xuyên phát âm sai tên của các lãnh tụ chính trị thế giới, tên của
các quốc gia, các dân tộc và nhiều lúc thừa nhận chẳng biết gì về một chính
khách hay một quốc gia nào đó.
Tuy nhiên bên cạnh đó người ta tin rằng G. Bush là một nhà quản lý có thực
tài. Tài ba chính của ông G. Bush là tài biết người biết việc và ông thực sự
có khả năng bổ nhiệm những chuyên gia tài năng vào đúng lãnh vực chuyên môn
của họ, rồi để cho các chuyên gia này tự do tổ chức và hoàn thành công việc
của họ theo yêu cầu của ông. Trong một cuộc trả lời phỏng vấn với tờ
Washington Post G. Bush nói: "Tôi là loại người hiết tin tưởng vào người khác
và cho họ quyền hành cần thiết. Mặt khác tôi là loại người thực hiện những
quyết định quan trọng. Tôi biết suy nghĩ, tôi biết lắng nghe, tôi tin vào linh
tính của mình và tôi tin vào những lời khuyên được tôi chấp nhận. Thêm vào đó
tôi còn là một người gần gũi với nhân viên của mình".
Do đó có thể thấy rằng mặc dầu thiếu kiến thức và kinh nghiệm về ngoại giao so
với cha mình, ông G. Bush rõ ràng sẽ không đầu hàng trong lĩnh vực ngoại giao
mà sẽ đề cử những chuyên gia hàng đầu của ông trong lĩnh vực này để làm những
gì ông muốn. Một điều đương nhiên là ông G. Bush sẽ bổ nhiệm một đội ngũ cố
vấn về ngoại giao tài ba có kinh nghiệm bậc thầy vì từng làm ngoại giao thời
ông G. Bush cha còn là tổng thống hay các chuyên gia của thời cựu tổng thống
Reagan. Hai chuyên gia hàng đầu đó là phó tổng thống Dick Cheney và bộ trưởng
ngoại giao tương lai là tướng Colin Powell.
Một nhân vật ít được thế giới biết đến là Robert Zoelick, bộ trưởng thương mại
trong nay mai của Hoa kỳ. Tuy nhiên theo dõi tiến trình làm việc và con đường
thăng tiến của nhân vật này, nước Úc có thể hy vọng rằng chính phủ Hoa kỳ
trong tương lai sẽ cam kết nhiều hơn về một nền mậu dịch tự do, ít nhất là
cho đến khi ông G. Bush chấm dứt nhiệm kỳ bốn năm tổng thống của mình.
Là một trong những nhân vật quan trọng đàng sau sân khấu duới thời tổng thống
G. Bush cha, Zoelick đã đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành tổ
chức mậu dịch thế giới và góp phần xóa bỏ những hàng rào ngăn chận việc hình
thành một nền mậu dịch tự do trên toàn thế giới.
Tuy nhiên về mặt ngoại giao và quốc phòng, có thể chính phủ Hoa kỳ của ông G.
Bush sẽ tỏ ra bảo thủ hơn và kém năng động hơn. Condoleezza Rice, cố vấn an
ninh tương lai của tổng thống G. Bush không úp mở gì khi tuyên bố rằng chính
sách ngoại giao của Hoa kỳ phải được đặt trên nền tảng căn bản là phục vụ
những mối quan tâm của chính Hoa kỳ. Bà Rice định nghĩa rõ ràng rằng những mối
quan tâm của Hoa kỳ đó hoàn toàn không liên quan gì đến những vấn đề nhân đạo
hay những vấn đề liên quan đến cộng đồng thế giới. Năm ngoái khi được hỏi về
vai trò của Hoa kỳ trong cuộc chiến Kosovo và Bosnia bà Rice đã tuyên bố một
câu nổi tiếng là: "Chúng ta không cần sư đoàn kỵ binh bay số 82 của Hoa kỳ để
hộ tống các em bé đến trường mẫu giáo".
Những quan điểm của bà Rice cộng với cam kết theo đuổi đến cùng chương trình
phòng thủ hỏa tiển chiến lược của tướng Powell làm cho nhiều nhà bình luận của
Úc tin rằng ông G. Bush sẽ theo đuổi một chính sách ngoại giao thụ động và chỉ
tích cực đối với vấn đề ngoại giao một khi quyền lợi của Hoa kỳ trực tiếp bị
đe dọa.
Tuần trước chính tướng Powell đã phần nào hé lộ chính sách ngoại giao mới của
Hoa kỳ khi tuyên bố ca ngợi vai trò quyết định của chính phủ Úc trong những
vấn đề liên quan đến Indonesia, Đông Timor và các nước khác trong khu vực.
Nhiều chuyên gia quốc phòng Úc tỏ ra lo ngại trước lời tuyên bố trên, cho rằng
việc ông Powell ca ngợi vai trò của Úc trong vùng Châu Á Thái Bình Dương là
biểu hiện của Hoa kỳ sẽ ít can thiệp vào những vấn đề quốc tế nằm ngoài biên
giới của Hoa kỳ.
Để minh định rõ hơn quan điểm của mình ông Powell còn nói thêm rằng:" Không có
gì sai trái đối với chủ nghĩa khu vực, ít nhất về mặt lý thuyết. Những quốc
gia có một quân đội chuyên nghiệp và thiện chiến như Úc nói chung là không thể
nào để cho các quốc gia khác như Đông Timor bị biến thành một nơi đầu rơi máu
chảy được. Chính phủ Hoa kỳ sẽ chỉ quyết định phá bỏ lệ mà ra tay can thiệp
chuyên thiên hạ, nếu một nước đàn anh trong khu vực nào đó thất bại không giải
quyết được chuyện trong khu vực của mình".
Trong khi chính sách quốc phòng của Úc cũng nhấn mạnh không có sự can thiệp
của quân đội Úc đối tại các nước lân bang, và chủ yếu quân đội Úc chỉ thực
hiện những cuộc hành quân bảo vệ lãnh thổ hay quyền lợi của Úc, liệu ai sẽ
đứng ra giải quyết những xung đột tại khu vực Châu Á và Thái Bình Dương trong
tương lai. Hay trong tương lai, dưới áp lực của tổng thống G. Bush và tướng
Powell, thủ tướng John Howard sẽ thay đổi chính sách quốc phòng để trở thành
một đàn anh trong khu vực Châu Á-Thái Bình Dương theo như nguyện vọng của Hoa
kỳ"
Việt Đăng
Gửi ý kiến của bạn
