Ủy Hội Quốc Tế Kiểm Soát & Giám Sát Đình Chiến
Như đã trình bày, Hiệp định “Chấm dứt chiến tranh và phục hồi hòa bình tại VN” được ký ngày 27 tháng 1/1973 tại Ba Lê (Paris) và có hiệu lực kể từ 8 giờ sáng (giờ Sài Gòn) ngày 28 tháng 1/1973. Thế nhưng, do không có điều khoản nào trong Hiệp định buộc CSBV rút quân về Bắc, cũng như không có biện pháp nào buộc quân CSBV có mặt tại miền Nam phải án binh bất động. Do đó, lực lượng của CSBV vẫn là đạo quân đông đảo tại miền Nam để làm hậu thuẫn cho những biến động chính trị đồng thời sẵn sàng lấn chiếm thêm đất đai khi nào thuận tiện. Không có một phương cách nào để quốc tế có thể kiểm soát một cách hữu hiệu nên CQ đã công khai vi phạm các điều khoản về ngưng bắn trong Hiệp định và vi phạm có tính toán.
Cũng cần nhắc lại rằng trước khi Hiệp định Paris được ký kết, trong một cuộc của Hội đồng An Ninh Quốc Gia VNCH vào ngày 20 tháng 11/1972, Đại tướng Cao Văn Viên với chức danh Tổng Tham mưu trưởng QL.VNCH đã lên tiếng ngay rằng kiểm soát đình chiến là một việc vô cùng khó khăn và kiểu “ngừng bắn da beo” như thế này thì rất nguy hiểm, vì không có một ranh giới nào rõ rệt để phân định lằn mức cho phe nào cả. Dĩ nhiên, CQ sẽ không bao giờ dừng chân tại chỗ. Với bản chất hung hăng cố hữu, CQ chắc chắn sẽ tìm mọi cách vi phạm ngay sau khi lệnh ngưng bắn có hiệu lực, bằng cách phân tán mỏng lực lượng để len lỏi vào các làng mạc để chứng minh có sự hiện diện của CQ. Địch quân sẽ xâm chiếm khu vực của VNCH rồi sẽ đánh dấu sự hiện diện này bằng cách treo cờ. Còn về Ủy Hội Quốc tế Kiểm soát và Giám sát Đình chiến thì bất lực trước các thủ đoạn của CQ.
Sau đây là phần ghi nhận của Đại tướng Cao Văn Viên về vai trò và hoạt động Ủy hội Kiểm soát và Giám sát đình chiến. Phần này được VB tổng lược dựa theo hồi ký của Đại tướng Cao Văn Viên do Trung tâm Quân sử Lục quân Hoa Kỳ xuất bản, dịch giả Duy Nguyên chuyển dịch sang Việt ngữ và đồng ý để cho VB xử dụng để biên soạn các bài tổng hợp về cuộc chiến VN. Trong tiến trình tổng lược phần nay, VB có bổ sung dựa các tài liệu liên quan đến Hiệp định Ba Lê do Tổng cục Chiến tranh Chính trị QL.VNCH phổ biến trong năm 1973.
* Vai trò của Ủy Hội Quốc Tế Kiểm Soát và Giám Sát Đình Chiến
Ngày 5 tháng 2/1973, các đoàn Ủy hội Quốc tế Kiểm soát và Giám sát quốc tế đã từ Sài Gòn đến các bộ Tư lệnh Quân khu ở Đà Nẵng (Quân khu 1), Pleiku (Quân khu 2), Biên Hòa (Quân khu 3), Cần Thơ (Quân khu 4). Ủy hội này được thành lập theo các điều khoản đã ghi trong Hiệp định Genève (tháng 7/1954) và được nhắc lại trong Hiệp định Paris. Có sự thay đổi về số thành viên qua hai hiệp định: Ủy hội quốc tế theo hiệp định Genève có đại diện 3 quốc gia thuộc 3 khối: Trung lập do Ấn Độ đại diện và giữ chức chủ tịch; Tự Do: Gia Nã Đại (Canada), Cộng sản: Ba Lan, thành viên; Ủy hội Quốc tế theo hiệp định Paris có 4 thành viên: Gia Nã Đại, Nam Dương, Hung Gia Lợi và Ba Lan (Một thời gian sau, Gia Nã Đại đã rút lui và Ba Tư được chọn thay thế). Nhiệm vụ của Ủy hội là:
- Chiếu theo các điều khoản của hiệp định để theo hõi hai bên liên hệ trên nguyên tắc căn bản là quan sát tại chỗ mỗi khi có yêu cầu.
- Điều tra những vi phạm khi được Ủy ban Quân sự liên hiệp hai bên (VNCH và CS tại miền Nam) hay bốn bên (VNCH, Hoa Kỳ, CSBV và CS miền Nam) hay do bất cứ bên nào yêu cầu, hay trong bất cứ trường hợp nào mà Ủy hội có bằng chứng xác thực có sự vi phạm. 3, Trong các trường hợp cần thiết, Ủy hội sẽ phối hợp với Ủy ban Liên hợp Quân sự Bốn bên hay Hai bên để chận đứng và truy tầm các vụ vi phạm này.
Theo ghi nhận của Đại tướng Cao Văn Viên, Ủy hội Quốc tế hoạt động trên nguyên tắc là một tổ chức tham vấn và đồng lòng. Trên thực tế, điều này có nghĩa là khi ủy hội không có cách nào để đối phó với các vi phạm nghiêm trọng thì họ sẽ báo cáo cho các bên liên hệ và báo cáo này phải được bốn bên đồng ý. Trong trường hợp không có được sự đồng ý của tất cả các bên thì bên nào phản đối hay có ý kiến khác đó sẽ nêu lên cho bốn bên cùng biết hoặc cho hai bên ở miền Nam biết để thay cho báo cáo trên. Ủy hội họp hàng tháng và ghế chủ tịch được 4 thành viên tuần tự luân phiên.
Theo nhận xét của Đại tướng Cao Văn Viên, thì “xét về nguyên tắc, lề lối làm việc của Ủy hội Quốc tế hoàn toàn vô hiệu quả. Nếu chỉ nhằm mục đích tham vấn và đồng lòng không mà thôi thì chẳng có ý nghĩa gì, vì ủy hội lệ thuộc rất nhiều vào thiện chí và sự khách quan của mỗi thành viên, thật khó mà đạt đến một sự đồng lòng của cả bốn trong bất cứ vấn đề nào”. Lý do duy nhất là vì hai thành viên Hung Gia Lợi và Ba Lan không bao giờ chịu hợp tác nếu việc điều tra có phương hại, gây bất lợi cho phe Cộng sản.
Do điều nêu trên, nên các cuộc vi phạm do Cộng sản tạo ra đều không bị điều tra bao giờ, ngoại trừ một trường hợp duy nhất tại Sa Huỳnh, sau khi lực lượng VNCH tái chiếm được căn cứ hỏa lực và hải cảng này, đại diện của Ba Lan trong Ủy hội Quốc tế đã bỏ phiếu xác nhận Sa Huỳnh là lãnh thổ thuộc về Việt Nam Cộng Hòa. Ngay sau đó, vị đại diện cho Ba Lan tại đoàn Ủy hội Quốc tế ở Đà Nẵng đã bị chính phủ CS Ba Lan bãi chức. Và điều đặc biệt đó là quyết định đầu tiên và cũng là quyết định sau cùng của Ủy Hội Quốc tế kể từ ngày thành lập để kiểm soát ngưng bắn tại Việt Nam cho đến khi Ủy hội này chấm dứt nhiệm vụ.
Về việc kiểm soát vũ khí, theo nội dung Hiệp định, Ủy hội có nhiệm vụ kiểm soát số lượng, vũ khí đạn dược được chuyển vào miền Nam sau khi lệnh ngưng bắn có hiệu lực để thay thế cho các vũ khí, quân dụng cũ được ghi trong điều 7 của Hiệp định, nhưng Ủy hội Quốc tế lại không có khả năng đưa ra phương thức làm việc có hiệu quả cũng như không làm sao buộc CS ở miền Nam tuân thủ hiệp định. Cuối cùng chỉ có Quân lực VNCH đã làm theo cách của mình để chứng minh cho Ủy hội thấy mỗi khi họ yêu cầu. Nhận định về thực tế này, Đại tướng Cao Văn Viên ghi nhận như sau: “Đây chỉ là một động tác để bày tỏ thiện chí của chính phủ VNCH. Còn về phía Cộng sản thì sao" Không ai biết nổi, kể cả Ủy hội Quốc tế cũng không biết đã có bao nhiêu vũ khí, quân dụng được ngang nhiên chuyển vào miền Nam nhưng được xem là hợp pháp vì Ủy hội không thiết lập được một hệ thống theo dõi thường xuyên theo điều khoản đã ghi trong Hiệp định. Vì vậy Ủy hội Quốc tế đành bó tay. Từ đó, mới thấy rõ CSBV đang chuẩn bị chiến tranh với quy mô lớn tại Miền Nam mà Ủy hội Quốc Tế không hề mảy may có phản ứng nào. Khi xe tăng, pháo binh và bộ binh CSBV đánh vào Phước Long trong tháng 1/1975 và vào Ban Mê Thuột vào thượng tuần tháng 3/1975 thì Ủy Hội Quốc tế không có một phản ứng nào.”
Một điểm nữa là Ủy hội Quốc tế không đủ nhân sự. Hơn nữa, các đại diện các nước thuộc khối Tự Do (Gia Nã Đại-sau là Ba Tư, Nam Dương) đã bị các thành viên phe Cộng sản (Ba Lan và Hung Gia Lợi) và các đơn vị CSBV cản trở không cho họ thi hành nhiệm vụ. Các thành viên Ba Lan và Hung Gia Lợi lúc nào cũng bênh vực cho CS. Năm 1973, CQ bắt giam ba thành viên của phái bộ Gia Nã Đại trong Ủy hội Quốc tế. Sự kiện này đã cho thấy bao nhiêu khó khăn đối với các thành viên Gia Nã Đại vì Cộng sản thừa biết những người này là những thành viên làm việc rất hăng và rất hăng trong Ủy hội Quốc tế. CQ bắt giam 3 thành viên Gia Nã Đại là cốt để cho các thành viên Gia Nã Đại thối chí vừa làm mất mặt phái bộ này. Họ bị giam một thời gian khá lâu mà không cho liên lạc với bên ngoài, kể cả tòa đại sứ của nước mình. Cuối cùng Chính phủ Gia Nã Đại rút hết nhân viên về nước. Sau đó phái bộ Ba Tư đến thay thế.
Trở lại với 2 phái bộ Ba Lan và Hung Gia Lợi, theo ghi nhận của của Bộ Tổng Tham Mưu QL.VNCH, nhiều khi các đại diện này còn giúp cho Cộng sản bằng cách làm do thám, chụp hình và vẽ bản đồ vị trí các căn cứ quân sự các căn cứ bố phòng của các đơn vị Quân lực VNCH. Ngay từ giờ phút đầu, Cộng sản VN đã thao túng Ủy hội Quốc tế ngày qua sự “yểm trợ” của hai thành viên Ba Lan và Hung Gia Lợi.
Gửi ý kiến của bạn
