Hôm nay,  

Tết sắp về, tôi lại nhớ Tết xưa

19/01/202400:00:00(Xem: 1965)

tet sap ve
Hình minh họa
 
Sau dịp lễ Noel là không khí tháng chạp lấp ló đầu ngõ rồi! Thời tiết mùa đông lạnh lẽo đã dần nhường chỗ cho gió xuân về mơ màng trong sương sớm. Khoảng mùng 5 tháng chạp là mọi người đi tảo mộ đông vui. Đươc gặp bà con, họ hàng nội ngoại chào nhau tíu tít sau một năm tất bật là thấy tết đã sắp sửa cận kề. Tết không chỉ là niềm trông đợi của trẻ thơ mà còn là niềm vui của người lớn. Xưa chừ người ta thường nói vui như tết mà!
  
Khi hoa mai, hoa đào bắt đầu điểm lác đác vài nụ là mùa xuân đã về! Lòng người phơi phới sau một năm bề bộn nhưng vui nhất có lẽ là trẻ thơ và là thời thơ ấu của chúng ta mà ai cũng đã từng qua.
  
Sau 23 tháng chạp lễ đưa ông táo về trời là thấy không khí tết đã dịch chuyển tới rất gần. Nhà nhà lo sơn sửa trang trí lại cho tươm tất. Các chậu bông được bưng từ chợ hoa về sắp trước hiên nhà để khoe sắc cùng với cây mai vàng. Cây mai có lẽ được trồng từ nhiều năm trước, khi tôi sinh ra đã thấy chúng đứng đó im lìm thong thả chờ mỗi năm chỉ có một lần nở hoa. Trước đó cả tuần ông nội tôi đã trảy lá để canh cho mai nở đúng vào dịp tết.
  
Cảm giác chờ tết của con bé con 5 tuổi là tôi, qua mỗi ngày xé một tờ lịch là tết xích lại gần thêm chút nữa. Nôn nào chờ ngày tết. Và chỉ khi nào mặc đồ mới thì tết mới thực sự ùa vào nhà mình. Thật hân hoan trong bộ quần áo mới vui sướng thấy mình có vẻ lớn thêm chút nữa. Dù bộ áo quần có khi bị dài tay có khi hơi bị rộng nhưng bà tôi bảo:
  
– Không sao! Ít bữa nữa sẽ chật ngắn cũn cỡn chừ đó! “Con nít may ra mụ tra may vào” mà!
  
Còn tôi kệ! Dài rộng không quan trọng miễn đồ mới là đẹp rồi! Ngày tết tôi được theo người thân đi thăm họ hàng nội ngoại, đi chơi đây đó, được ăn các món ngon ơi là ngon với đủ thứ mứt bánh các loại, phong phú. Đến nỗi đi nhà nào cũng bày dọn la liệt, gặp ai cũng nở nụ cười tươi rói, niềm nở tay bắt mặt mừng. Mọi người chào nhau năm mới, chúc sức khỏe, an lành và những điều tốt đẹp đến với mọi nhà. Nhìn ai cũng thấy tươi hơn ngày thường. Tết người lớn cũng diện lắm nha chứ không phải chỉ trẻ em đâu. Ông nội tôi bình thường chỉ mặc bộ áo thâm mà tết cũng lấy bộ áo dài khăn đóng bằng gấm có bông chữ thọ màu xanh rin ra mặc. Ông bảo tôi:
  
– Đợi ông mặc bộ đồ vía rồi bé con đi thắp hương trên mộ ông bà cố với ông nghe!
  
Tôi vui vẻ lon ton đi cùng ông. Ông nội tôi cao 1m7 đi một bước, tôi phải chạy ba bước mới kịp nhưng vui, cứ lúc thúc theo sau lũn cũn như nụ nấm. Có lẽ nhờ vậy tôi tập cái tánh nhanh nhẹn sau này. Bà nội và ba mẹ tôi cũng vậy, tết cũng soạn đồ đẹp ra mặc, phụ nữ thì có kèm theo trang điểm kỹ hơn ngày thường đi làm. Vì vậy tết tôi thấy dường như mọi người đều đẹp hơn lên!
  
Tết là bàn thờ tổ tiên được gia đình chú trọng nhiều nhất. Từ rằm tháng chạp, bộ lư đồng đã được đánh bóng. Màu đồng xỉn và cũ được thay bằng màu vàng sáng loáng mới keng. Các bức ảnh của tổ tiên và những người đã khuất được đặt trong các khung ảnh cẩn xà cừ và phủ khăn lụa điều phía sau. Bên cạnh có hai bình bông và các quả bồng đơm chuối và các loại trái cây khác. Tết mua gì thì mua chứ nhất định phải có nải chuối thật đẹp với dãy trái đều tăm tắp, có thế đẹp, trái cong dựng lên, còn tươi xanh. Trên nải chuối có thể đặt một trái thanh long to, màu hường hay trái bưởi dựng lên cho quả bồng thêm đẹp. Kế đó đặt khay ngủ quả có mảng cầu, dừa, đu đủ và xoài…bông đơm có thể hoa ly vàng, lay ơn đỏ, hoa cúc đại đóa màu vàng tươi. Bày dọn tiếp theo là hai tầng bánh cộ (bánh in) gói trong giấy kính đủ màu sắc xây thành hình tháp có buộc nơ ruy băng trông có duyên. Những bình cúc vàng, cúc họa mi hay vạn thọ thường đơm ở am, bếp và cúng ngoài sân kèm theo vàng mã nhang đèn ở chiều 30 tết hay giao thừa,…
  
Đi chợ tết cũng là một thú vui như đi hội. Bình thường chợ đã tấp nập người mua kẻ bán rồi nhưng mà chợ tết tính từ rằm trở đi thì người đâu mà đông vậy không biết, cứ chộn rộn cả lên. Kẻ bán người mua đông gấp bội so với ngày thường. Nhất là các dãy bán trái cây, chuối cúng, các loại hoa bày ra đầy cả lối đi, tràn ra cả ngoài đường, các lối dẫn vào chợ. Các dãy bán nem chả, cau trầu, gà vịt làm sẵn cũng nhiều hơn mọi khi.
  

Từ khoảng 27-28 tháng chạp tết là đã gói bánh chưng, bánh tét. Bà nội tôi ngâm nếp và làm nhụy bánh bằng đậu xanh và thịt trước, sẵn cho ông gói bánh. Ông tôi gói bánh tét và bánh chưng rất đẹp. Không cần khuôn mà cứ đều tăm tắp, gọn gàng. Lúc gói không quá chặt tay cũng không quá lỏng tay. Mọi thao tác cứ như lập trình vừa phải. Rồi ông buộc dây lạt giang ràng rịt ngang dọc, có dây xách. Hình như có sự thỏa thuận ngầm hay sao mà bánh chưng bánh tét là do ông tôi gói còn làm các loại bánh ít lá gai, bèo nậm lọc, nấu cơm cộ, xôi, chè trôi nước … là do bà nội và mẹ tôi đảm nhận. Bắc cái nồi bự nấu bánh bằng củi ngoài vườn. Việc nấu bánh tét, bánh chưng phải thức nguyên một đêm. Trẻ con trong nhà được ngủ khì còn người lớn thay nhau canh củi lửa và chêm thêm nước. Đến gần sáng thì vớt bánh. Ông tôi bảo nấu kỹ vậy bánh mới chín mềm và để được lâu. Khi vớt bánh bao giờ cũng có vài cái dành cho trẻ con! Cảm giác mới bảnh mắt ra được gọi ra xem ông vớt bánh và được mỗi đứa một cái bánh nhỏ, có dây đeo tòng teng nóng hổi thơm nức mùi nếp, múi lá chuối, lá dong. Sung sướng lắm! Chưa ăn vội đâu mà phải xách chạy khoe một vòng trong xóm xem mấy đứa khác đã có bánh như mình chưa! Đứa nào chưa có là nó quay vào nhà hối ba mẹ nó:
  
– Mẹ coi con Bắp có bánh rồi mà nhà mình chưa gói nè, con không chịu đâu, mạ lo gói đi!
  
Rồi thì chúng tôi tụm năm tụm ba chia bánh ăn kèm theo lời dặn:
  
– Tau cho mi ăn trước mai mốt bánh mi chín nhớ chia tau với hấy!
  
Chiều 30 tết gọi là lễ rước ông bà tổ tiên về ăn tết. Bà và mẹ tôi đã làm hai mâm cơm cộ có xôi gà và các loại thức ăn kho nấu khác. Ngoài ra còn làm thêm một số loại bánh như bánh thuẫn, bánh đậu xanh như hình các loại trái cây như trái cà chua, trái ớt, trái khế, trái thơm rất nghệ thuật và có tính thẩm mỹ giống y chang trái cây, nhìn không khác chút nào. Chỉ khi cắn vào mới biết vị ngọt bùi đậu xanh, đường và thêm phụ gia. Cúng ngày 30 tết ông nội tôi áo dài khăn đóng kính cẩn thắp hương rồi lầm rầm khấn vái như nói điều gì đó với tiền nhân và cầu mong ơn trên phù hộ bình yên đến với mọi người. Mùi hương trầm phảng phất dịu nhẹ gợi cảm giác như đang được đón ông bà tổ tiên trở về trong hương trầm nghi ngút. Không khí trong nhà dường như ấm cúng hơn! Ngoài sân có một mâm cúng ngoài trời cho các cô cậu ngoại cảnh và những vong hồn thổ cư hay vãng lai.
  
Đến 11 h 30 đêm 30 là mâm cỗ giao thừa đã được bày dọn xong gồm mâm ngũ quả và các loại mứt bánh, bình bông cúc vàng cùng với nhang đèn, vàng mã… Tôi còn nhớ như in tiếng pháo giòn tan nối tiếp nhau trong xóm nổ đì đùng chào đón giao thừa. Sau này âm thanh đó không còn nữa! Do đã bị cấm để khỏi lãng phí và an toàn cho trẻ con. Tôi còn nhớ có mấy đứa nghịch ngợm thường đi lượm pháo điếc, giấu người lớn rồi ra vườn dồn lại một cục cho nổ có khi nổ toạc cả tay. Sau tết có đứa bỗng thiếu đi nửa ngón tay tiếc ơi là tiếc. Sau này dù không có pháo vẫn làm nên hương vị tết bởi còn nhiều thứ khác đem đến cho ta niềm vui. Nhà nào cũng chưng đèn thắp hương xông trầm cúng cấp thơm cả một vùng.
  
Ngày thường khoảng 9 h tối là tôi đã lăn ra ngủ một mạch cho tới sáng. Nhưng đêm giao thừa tự nhiên không buồn ngủ tý nào mà cảm giác háo hức lâng lâng một niềm vui khó tả. Sắp đến 6 tuổi, cái răng cửa lay lay đôi chút chuẩn bị thay nhưng cố giữ ra tết, chứ đi chơi tết mà sún răng thì bị quở, tụi bạn cười chết. Rút kinh nghiệm tuần trước thằng Tèo con dì Ba thay răng, khi đi ăn chạp. Ai nói gì hay nó cũng cố không cười. Lỡ cười thì đưa tay che miệng lại vậy mà cậu Út vẫn phát hiện ra hỏi:
  
– Tèo hàng tiền đạo của mi mất mô một đứa rồi rứa?
  
Nó ỏn ẻn:
  
– Cậu kệ con!
  
Bắp nghĩ bụng: Sang năm đi học! Tuổi bắt đầu thay răng sữa, đứa nào mà chẳng sún, nên khi trong lớp nhiều đứa sún thì khỏi đứa nào cười đứa nào. Còn chừ là tết mọi thứ đều phải ổn!
  
Sáng mùng 1 Tết, nhờ người xông đất hợp tuổi. Trong xóm có ông chú tốt bụng, ông tôi thường dặn chú qua sớm để đạp đất giùm. Mùng 1 Tết lúc cả nhà xuất hành cũng phải xem hướng nào hợp tuổi gì để năm mới mọi việc hanh thông may mắn!
  
Mới đó mà mấy mươi mùa xuân đã trôi qua với những cái tết thật đầm ấm ở quê nhà. Thời thơ ấu đã lùi vào dĩ vãng. Giờ đây, để phù hợp với nhịp sống thời hiện đại mọi thứ cũng thay đổi theo, không khí tết xưa cũng phôi phai ít nhiều nhưng cứ mỗi độ xuân về lòng tôi lại nao nao hoài niệm về những cái tết đã xa nhưng nó vẫn còn nguyên trong ký ức.
  
Ngược dòng kỷ niệm – lòng chất chứa nhớ nhung!
 
–  Hoàng Thị Bích Hà
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Năm Giáp Ngọ 1954 có thể gọi là năm đại diện cho tuổi thơ tôi. Chỉ trong một năm 1954 đã có quá nhiều biến cố xảy ra dồn dập trước mắt chú bé mười hai tuổi mà suốt trong đời chưa có thời điểm nào đặc biệt như vậy...
Dẫn nhập: chuyện này được viết khi sắp tròn nửa thế kỷ Sài gòn bị mất tên. Qua một phần đời của một vị Thầy dạy Toán, gắn liền với nhiều thăng trầm của lịch sử từ Việt Nam đến Mỹ, cùng nhìn lại những vết chân xưa với hy vọng các thế hệ kế tiếp học hỏi được nhiều điều để đưa được đất nước trở về vị trí "minh châu trời Đông"
Cây Phượng Vĩ Hoa Vàng có tên khoa học là Delonix regia var plavida thuộc họ Fabaceae có nguồn gốc từ Myanmar được sư trụ trì chùa Huyền Không Sơn Thượng mang về Việt Nam, đầu tiên được trồng ở Huế một số cây dọc theo con đường ở phố Ngô Quyền, ngã ba Phan Bội Châu, Lê Lợi... đã thu hút nhiều du khách đến ngắm cảnh và chụp hình. Hoa phượng vĩ vàng có tuổi đời lên đến 5, 6 chục năm, cây nhỏ hơn hoa phượng đỏ, ít lá và hoa có màu vàng tươi bắt mắt, thường nở từ tháng giêng, tháng hai và nở rộ và khoảng cuối tháng ba, đầu tháng tư, nên còn gọi là loài hoa “ chào mùa hè”. Hoa nở rụng tạo thành một “thảm hoa vàng” trên đường đi, gây nhiều ấn tượng cho những ai đi dạo trên những con đường này. Năm 2005, Công ty công viên cây xanh Sài Gòn mang về trồng một số nơi ở Sài Gòn nhưng chưa được nhiều.
Mùa hè quê tôi không có hoa phượng rơi, mà bắt đầu một mùa nước nổi. Nước lên cao, mênh mông ngập khắp cánh đồng và cả khoảng sân nhà mẹ. Những cơn gió trở mùa mát dịu dàng bao đêm dài mộng tưởng. Ngày sẽ lên, đời ập tới cho dù chúng ta có chờ đợi hay lãng quên. Mẹ tôi báo tin, “Tháng tới là đám cưới con Lệ. Cũng mừng cho con nhỏ, gia đình chồng giàu có. Chỉ tội là nó phải theo chồng đi xa”. Tôi nghe tin, thấy lòng trống trải vô cùng. Một khoảng trống mênh mông, cứ tràn ngập mỗi ngày một lớn. Tôi biết mình đã yêu chị thiết tha...
Trước giờ thi, một cô học trò láu táu, “Thầy bao nhiêu tuổi hả thày?” Câu hỏi từ cặp môi đỏ chót và cái nháy mắt từ cặp lông mi lướt thướt làm cả lớp cười ồ. Hồi ấy tôi vừa mới ba mươi, và tôi là ông thầy giáo bị hỏi câu ấy ngay trong lớp học, cái lớp học có quá nửa số học sinh là nữ, và tôi bị hỏi khi đang giúp học trò ôn bài thi cuối khóa. Quá bất ngờ, ông thầy sựng lại một giây, rồi thong thả trả lời, “Cái này đâu có trong đề thi.” “Em hỏi là tại vì hồi đêm em nằm chiêm bao thấy thày,” cặp môi cong chậm rãi giải thích. Cả lớp chăm chú lắng nghe. Cô học trò gật gù như chờ cho mọi người theo kịp rồi mới tiếp, “Vì vậy em cần biết tuổi thày để mua số đề.”
Năm 2015, Milana đã ba mươi tuổi, đang làm việc trong một công ty Network ở California. Mẹ nàng tỏ ra lo lắng tại sao tuổi này mà không chịu lấy chồng, mà cũng ít thấy có bạn trai; bà e rằng phụ nữ sau ba mươi lăm tuổi khó sanh nở. Nhưng nàng có lý do riêng không nói được với ai...
Cái tên Pulau Bidong nghe rất đỗi thân thương và gần gũi với nhiều người vượt biển Việt Nam lánh nạn cộng sản từ sau năm 1975 và cũng là biểu tượng của ngưỡng cửa Tự Do mà nhiều người mơ ước. Mảnh đất nhỏ bé này là một hải đảo, cách xa tiểu bang Terengganu của Malaysia khoảng một giờ đi thuyền. Nếu có cơ hội, những người thuyền nhân năm xưa nên trở lại, chỉ một lần thôi, thực hiện một cuộc hành hương trở về vùng đất Thánh. Dù không phải là một cựu thuyền nhân tạm dung nơi hải đảo hoang vu này, đôi chân lạ lẫm không quen của tôi đã đặt chân lên Pulau Bidong trong một chuyến du lịch ngẫu hứng, cho ký ức quãng đời tỵ nạn ngày xưa lần lượt trở về trong tôi.
Tả sao cho hết cảnh cổng lớn đồ sộ. Từ chân lên đến đỉnh, tràn ngập mặt nạ treo kín mít. Đủ loại mặt nạ tượng trưng cho thiện ác, xấu đẹp, đúng sai. Có cả mặt nạ Chúa, Phật, thánh thần, hiền nhân, ác tặc, vân vân. Dọc bên dưới là những thùng lớn chứa vô số mặt nạ theo kiểu treo bên trên. Người nào đi vào, tự động lựa cho mình một loại mặt nạ hợp với tính tình, mang lên, rồi mới được tiếp tục đi. Mỗi người có hai mặt nạ, một thật đã thói quen thành giả và một giả thật chồng lên.
Chúng tôi cùng cười vui vẻ tìm đường ra khỏi cổng chùa Thiên Trù tức “chùa Ngoài” để rồi tiếp tục cuộc hành trình vào chùa Hương Tích tức “chùa Trong”...
Anh nhớ rõ buổi sáng hôm đó, anh đang chăm chú theo dõi viết bài bài thi Dictée Francaise do thầy Trương Thành Khuê đọc, bỗng nhiên ngửi thấy mùi cứt, cả lớp ngẩng đầu nhìn qua bệ cửa sổ thấy có 4 người tù đẩy một chiếc xe có hai thùng phân của nhà lao Phan Rang, theo sau là môt tên lính mang súng và tay cầm roi da. Cả thầy Khuê và các bạn đều nhìn ra cha của anh, một trong 4 người tù ấy. Anh cúi xuống và tiếp tục viêt bài thi. Cuối giờ thi, nước mắt anh hoen ố bài Dictée. Thấy vậy thầy Khuê lấy tờ giấy chậm (buvard), chậm khô bài thi Dictée. Cha của anh cũng là giáo viên, có thời ông là bạn láng giềng thân thiết của thầy Khuê. Đến lúc ra về, các bạn Long Địch Trạnh, Trần Nhât Tân, Trần Văn Thì... đang đứng đợi anh bên ngoài véranda, các bạn đến an ủi và vổ về khích lệ khuyên anh cứ tiếp tục thi.
Hai đứa cùng lớp từ tiểu học. Nhà Quỳnh Lâm ở gần sân vận động. Nhà tôi ở đường Quang Trung, gần trường Chấn Hưng. Hai đứa đến trường Nữ Tiểu Học từ hai hướng khác nhau. Vậy mà vẫn cứ đi vòng, để cùng đến lớp. Hai đứa vẫn thường tắm chung trước khi rời nhà. Quỳnh Lâm mặc mấy áo đầm kiểu trong báo Thằng Bờm, Thiếu Nhi. Ba tôi bảo thủ, cho tôi diện những kiểu đầm xưa lắc, xưa lơ. Có năm, kiểu áo đầm xoáy, tay cụt rất thịnh hành. Chị Thanh Tâm xin Mạ ra tiệm Ly Ly may cho tôi một áo. Nhưng Ba bắt phải cải biên, tức là phải dài quá gối (đâu còn thuộc họ mini jupe nữa đâu), và tay phải dài che cùi chỏ.
Người con gái ngồi bất động như thế đã từ lâu lắm; dễ chừng có cả tiếng đồng hồ rồi. Trời biếc xanh, lác đác những khóm mây bông gòn trắng nõn, biển xanh thẫm phía trước, sóng dạt dào xô nhau vỗ vào ghềnh đá tung bọt trắng xóa dưới chân. Tất cả như cùng cuốn hút nàng vào cái bao la mịt mùng bí mật. Ở một góc nhìn từ bên sườn dốc đá, thấy nàng nhạt nhòa trong nắng như một phần của núi non đã hóa thạch từ ngàn năm trước. Người con gái, như tượng đá, mong hoài một điều không bao giờ xảy ra; một ước mơ không bao giờ thành sự thực; hay nàng đứng chờ trông một người đã mịt mù bóng chim tăm cá?
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.