Hôm nay,  

Cây khuynh diệp

30/12/202310:24:00(Xem: 1685)
Tùy bút

khuynh diep trang

1.

Hôm thứ sáu 8/12 vừa qua, dự báo thời tiết cho biết vùng Liverpool – nơi gia đình tôi cư ngụ – phải chịu đựng thêm một ngày nóng khủng khiếp, cỡ trên 40 độ C nữa. Con tôi bàn: “Để trốn nóng thì nhà mình đã đi ra biển, bãi Manly hôm kia. Giờ lên rừng, lên núi đi bố!” Tôi OK ngay vì thoáng nghĩ hồi còn ở Việt Nam, tránh cái nóng ở thành phố thì dân Sài Gòn hễ có điều kiện thì cũng có thể chọn, hoặc đi ra biển hoặc đi lên rừng núi. Đó là ra Vũng Tàu. Long Hải tắm biển, ăn hải săn – hoặc đi lên cao nguyên, rừng núi Đà Lạt, Lâm Đồng ngắm hoa, ăn trái cây…
    Gần trưa thì chúng tôi đến khu du lịch thác nước Fitzroy, thuộc vùng cao nguyên phía Nam bang New South Wales. Lao từ độ cao 81 m xuống thung lũng Yarrunga, Fitzroy Falls là thắng cảnh nổi bật nhất trong Công viên quốc gia Morton… ‘Lý lịch’ cái thác xin vắn tắt thế thôi, để nói ngay điều tôi hết sức muốn nói là trên con đường mòn đi bên cạnh thác, tình cờ có một cây cổ thụ không cao lắm nhưng gốc thật to. Theo bảng hướng dẫn cùng ảnh chụp treo bên cạnh cây, đây là cây tên ‘Gum Tree’, thuộc họ Khuynh diệp (Eucalypts, có thể cao đến 90m và sống đến 400 năm).
    Điều đáng nể phục và cũng đáng yêu quý là, sau trận cháy rừng năm 2019/2020, vùng thác Fitzroy tiêu điều tàn tạ –  nhưng chỉ trong vòng 1 tuần sau đám cháy, trên cây khuynh diệp cổ thụ này đã có những chồi lá thật tươi non, đầy sức sống lại ngông nghênh nhô ra từ lớp vỏ cây xù xì đã cháy xém… 
 
2.
Ngắm cái ảnh ‘đại lão’ cổ thụ khuynh diệp bên thác Fitzroy, tôi ngẩm nghĩ, té ra không rõ bởi cơ duyên huyền diệu nào mà cây khuynh diệp đã từng đến với đời tôi rất sớm…
    Lãng đãng trong trí nhớ, thời tôi mới 13-14 tuổi (1962-63), có lẽ lúc nào đó bị cảm mạo gì đó nên mẹ bắt xông cho mau khỏe. Chẳng hay ho, dễ chịu khi phải trùm mền ngột ngạt và chịu trận cái nồi lá xông nóng ngùn ngụt, nhưng công nhận rất dễ chịu khi mũi cảm nhận cái mùi lá khuynh diệp bốc lên rất rõ trong hơi nóng nồi xông. Đúng ra, ngay từ nhỏ tôi đã thấy trong nhà có mặt chai dầu khuynh diệp (1), vài khi cũng lấy xức vào chỗ da thịt bị trầy xướt hay bị kiến cắn…, nhưng cái mùi thơm từ lá khuynh diệp ngâm nước sôi nồi xông thì dịu êm hơn mùi dầu khuynh diệp qua chưng cất, đựng trong chai.
    Cũng tuổi 13-14, khi vào hướng đạo (SCOUT) , đã vài lần tôi đến cắm trại ở một ngọn đồi tạm gọi là ‘đồi bác sĩ TÍN’ (1) vùng Thủ Đức, nằm phía bên phải xa lộ Biên Hòa.Thú thật, hồi đó do tôi chưa biết gì về chuyện ông BS Tín tìm giống cây khuynh diệp ở tận Úc Đại Lợi đem về trồng trong nước để bào chế loại dầu gió nổi tiếng made in Vietnam, nên tôi đã không tìm tòi, quan sát gì về những cây khuynh diệp trồng cả dãy ở khu đồi này.
    Có điều là thời đó, một kỳ trại ngủ lại đêm ở đồi BS Tín đã ghi khắc sâu xa trong tâm tưởng tôi. Đêm tôi, dưới những tán cây khuynh diệp, tôi được các trưởng đặt ‘tên rừng’. Đó là nghi thức đánh dấu một bước trưởng thành của mỗi hướng đạo sinh, các trưởng trong ‘Hội đồng Rừng’ sẽ đưa ra những thử thách, chất vấn để tìm hiểu về tánh khí, năng khiếu, khả năng tháo vát, ứng phó tình hình cùng suy nghĩ, lý luận của em hướng đạo sinh, cuối cùng ‘Hội đồng Rừng’sẽ chọn/đặt ‘tên rừng’ cho em – đó là tên một con vật kèm theo một đức tính, ví dụ: NAI Chăm Chỉ, VOI Thận Trọng, BỒ NÔNG Hoạt Bác, MÈO Lém Lỉnh.v.v… 
    Còn tôi? Tôi còn nhớ khá rõ là đêm đó mình đã bị Hội đồng Rừng thử thách, tra vấn gay go lắm chớ nào phải dễ dãi, đại khái. Chẳng hạn khi các trưởng đưa tôi đến bên miệng một cái hố phân dã chiến (đào khá rộng, dùng cho cả trại), đã hỏi tôi có dám nhảy xuống hố không. Tôi thầm nghĩ: “Lại thử thách lòng can đảm đây mà. Giống như vừa rồi hỏi mình có dám cỡi giày đi cẳng không vào đống lửa trại chơi hồi sớm nên đã nguội ngắt…. Giờ đến hố phân thì cũng có gì là ghê gớm đâu, chỉ dơ chân cẳng thôi chớ có đe dọa mạng sống đâu?” nên đáp tỉnh bơ: “Thưa Hội đồng Rừng, em sẽ nhảy xuống hố nhưng vì giờ này trong trại, xe xi-tẹc đã cạn nước xài nên không có gì bảo đảm là em đủ sạch sẽ, tề chỉnh khi sáng mai dự lễ chào cờ và nghe Câu Chuyện Dưới Cờ của trại trưởng…” Một trưởng ngắt lời tôi: “Hội đồng Rừng hỏi em có dám nhảy xuống hố phân hay không thì em lo trả lời cho nhanh, gọn đi, còn‘nhưng nhị’gì nữa? Nói nhiều quá đấy!”. Tôi đáp ngay: “Dạ, thì em nhảy đây!” Tôi vừa nhún chân nhảy vào miệng hố thì lập tức một trưởng đứng cạnh đã ôm tôi lại… Thế đấy, không rõ đêm đó rốt cuộc Hội đồng Rừng đã ‘bắt mạch’ được tánh nết, năng lực của thằng tôi ra sao mà đã đặt cho tôi cái tên nghe y như ‘học sinh cá biệt’ (loại hay quậy trong lớp) trong bảng xếp loại HS bên ngành giáo dục –  đó là NGỖNG Bướng, thưa quý vị.
 
3.
Dù sao thì tôi cũng rất có duyên với  ngọn đồi trồng cây khuynh diệp của bác sĩ TÍN. Bước vào đời, do tình hình đất nước sôi bõng năm 1972 ‘Mùa hè đỏ lửa’, tôi đã nhập ngũ, đầu 1973 vào Trường BB Thủ Đức thì khi học môn chiến thuật, nhiều lần đại đội SVSQ chúng tôi từ trại di chuyền/đi bộ khoảng 4-5km ra đến mí xa lộ Biên Hòa, lên ‘Bãi chiến thuật số …’ mà tôi nhận ra ngay là ‘đồi bác sĩ TÍN’, một nơi chốn dường như đã là CỦA MÌNH từ thuở mình mới 14 tuổi!
    Vào một lần ‘học bãi’ chiến thuật như thế, đến phiên tôi ‘đội nón vàng’, tức ngày thường thì đứng trong hàng quân của trung đội 431 (tức trung đội 1, đại đội 43, tiểu đoàn 4 SVSQ, thuộc Liên đoàn SVSQ trường BB), nay tôi phải bước lên trước trung đội, nhận chức trung đội trưởng lâm thời qua thủ tục đội cái nón “luân chuyển” sơn màu vàng và có ngay một tên SVSQ mang máy truyền tin PRC 25 luôn đi bên cạnh để sẵn sàng gọi máy theo lịnh tôi. Hôm đó, khi cả đại đội học xong phần lý thuyết về một đội hình tác chiến gì đó cấp trung đội, đại đội giải tán để các trung đội lui về một góc riêng để chuẩn bị cho phần thực tập, gồm: lập sa bàn, phổ biến cách hành quân và phản ứng theo tình huống, di chuyển theo đội hình, núp phục kích, tấn công bằng súng bắn đạn mã tử vào mấy tên SVSQ khoác áo bà ba đen giả làm vi-xi… Có điều là khi cần ra lịnh, liên lạc bằng PRC25 bên cạnh mình với ba cái PRC25 của ba tiểu đội, theo lệ trên truyền tin quân sự thì phải mã hóa/đổi tên chính mình cùng ba nơi nhận ấy, là ‘trung (đội) trưởng 43MỘT’, rồi ‘tiểu đội MỘT’, ‘tiểu đội HAI’ và ‘tiểu đội BA’ thành những cái tên khác theo quy ước. Tôi lại không hề thuộc bảng quy ước mã hóa 24 chữ cái trên truyền tin, chỉ nhớ đại khái chữ ‘A’ là Alpha, ‘B’ là Bắc Bình’, ‘C’ là Cải Cách, ‘D’ là Đống Đa…, đến chữ ‘N’ là Non Nước nhưng kế đó, chữ ‘M’ mã hóa cho chữ ‘MỘT’ thành chữ gì thì tôi bí, hỏi thằng mang máy PRC25 nó cũng bí luôn! 
    Căng quá! Tôi rất lúng túng nhưng sực nhớ đây là liên lạc nội bộ giữa tôi (cấp trung đội) với ba tiểu đội thống thuộc thì gọi sao cho dễ nhớ trong nội bộ trung đội là được, chớ chắc ít có lỗ-tai-kiểm-duyệt từ ngữ mã hóa nào nghe ké nên tôi thả lỏng mình về cái thời chơi hướng đạo với tên rừng ‘Ngỗng Bướng’, cũng là thời tôi bày đặt chơi thi văn đoàn học trò, với vô vàn mơ mộng, hoang tưởng lãng đãng… 
    OK, căn bản là đang liên lạc trong nội bộ trung đội MỘT, thì MỘT mã hóa thành MỘNG. Nhất định đâu có ‘đụng hàng’ ai? 
    Cứ thế, tôi đang là ‘trung (đội) trưởng bốn ba MỘT’ nay mã hóa thành MỘNG BÌNH THƯỜNG, rồi ‘tiểu đội MỘT’ thành MỘNG MỊ MỘT, ‘tiểu đội HAI’ thành MỘNG MỊ HAI và ‘tiểu đội BA’ thành MỘNG MỊ BA.
    Đem một lô chữ MỘNG nói trên hỏi ý kiến thằng mang máy PRC25, liệu anh em ở ba tiểu đội có dễ nhớ không cho anh em ở ba tiểu đội, thì thiệt vui là cậu mình tán thành nhiệt liệt, “Chu choa, ông là MỘNG BÌNH THƯỜNG, trong nhạc Phạm Duy chớ gì, nghe quá quen, đưa vô tần số thì đứa nào chẳng nhớ? Còn MỘNG MỊ MỘT, MỘNG MỊ HAI, MỘNG MỊ BA nghe vui lắm vì có cái ‘e’ (2) ‘phăng te zi’(2), chớ bắt tui kêu máy cứ chan chát cái kiểu Bắc Bình, Cải Cách, Đống Đa, Non Nước… nghe khô khốc, chán thấy mồ thấy tổ! Vậy ông cầm combinaison báo cho ba tiểu đội thi hành liền đi!”
    Vậy là ngày ấy, cũng ở ngọn ‘đổi bác sĩ Tín’ trồng toàn cây khuynh diệp, nơi năm 14 tuổi tôi đã đến cắm trại hướng đạo và được các huynh trưởng đặt cho tên rừng hơi ‘cá biệt’ (quậy!) là ‘NGỖNG Bướng’, đến năm 24 tuổi tôi lại quay lại với tư cách SVSQ và đã lãng đãng một chút… Đó là khi nắm quyền trung đội trưởng lâm thời trung đội MỘT, tôi ra lịnh 3 tiểu đội cấp dưới khi gọi liên lạc nội bộ thì cứ mã hóa chữ MỘT thành… MỘNG – một chữ không có trong bảng mã hóa truyền tin nhưng tôi thích thế! Và nhờ Trời thương, trung đội tôi vẫn hoạt động tốt đẹp, tham dự thành công buổi học chiến thuật hôm đó…

Phạm Nga
(Sydney, đầu tháng 12/2023)
 
(1)  DẦU KHUYNH DIỆP BS TÍN ra đời khoảng cuối thập niên 40 của thế kỷ trước, sau khi BS Bùi Kiến Tín chuyển nhà thuốc Đông Dược từ Quảng Nam vào Sài Gòn thành lập nhà thuốc BS Tín, bào chế ra loại dầu gió made in Vietnam có thương hiệu cùng tên. Đặc biệt, ‘ĐỒI BS TÍN’ trong bài chính là ngọn đồi tên là ĐỒI VIỄN, rộng 30 mẫu ở Thủ Đức thời xưa (nay là Đài tưởng niệm các vua Hùng, thuộc Quận 9, TP.HCM), Vì có lẽ do nhận thấy nhập nguyên liệu từ nước ngoài về sẽ đẩy giá thành chai dầu gió lên cao, nên vào năm 1954, BS Tín đã cho trồng cây khuynh diệp phủ khắp khu trại ĐỒI VIỄN.

(2)   ‘e’: đọc từ âm tiếng Pháp ‘air’, trong bài có nghĩa là giọng điệu,‘phăng te zi’: đọc từ âm tiếng Pháp ‘fantaisie’, có nghĩa là biến cách, biến điệu.

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Kế hoạch của anh ấy thật là hợp lý: anh ấy sẽ giấu tôi phía sau cốp xe Austin-Healey, một chiếc xe dạng rất thấp mà anh vừa mới mua bên Áo và đã tháo kính che gió ra. Chúng tôi chỉ cần đi qua bên dưới rào chắn, trong khi mấy tên cảnh sát nhân dân Vopo*2/ thì bận lo kiểm tra giấy tờ như thường lệ. Rolf đã tính toán nhiều lần, tính đi tính lại, anh lại còn xì bớt hơi các bánh xe: như thế cái xe sẽ không vượt quá 90 cms bề cao. Anh chỉ cần cúi đầu xuống, nhấn mạnh vào cần tăng tốc, thế là chúng tôi sẽ qua bên kia địa phận đất Mỹ! Một "bờ thành" nhỏ làm bằng gạch sẽ bảo vệ tôi khỏi những lằn đạn có thể xảy ra. Và rồi sau đó là tự do...
(Viết cho bằng hữu tháng tư 1954. Chúng tôi 300 thanh niên trình diện trại Ngọc Hà động viên vào Đà Lạt cùng hát bài ca Hà Nội ơi, năm 20 tuổi chưa từng biết yêu. Sau 21 năm chinh chiến, tháng tư 75 khóa Cương Quyết hát tiếp. Bao nhiêu mộng đẹp, tan ra thành khói, bay theo mây chiều. Ngày nay, tháng 7-2024 vào nursing home thăm bạn cùng khóa. Ba anh bạn đại tá lữ đoàn trưởng mũ xanh mũ đỏ cùng đại đội võ bị ra đánh trận Quảng Trị chỉ còn Ngô Văn Định. Ghé lại bên tai nghe Định hỏi nhỏ. /Bên ngoài còn mấy thằng,/ Còn liên lạc được 4 thằng. Ngoài 90 cả rồi.Tôi báo cáo./ Thằng Luyện mới đến thăm./ Định nói./ Luyện nhảy Bắc 21 năm biệt giam mà còn sống. Hay thật./ Tôi nói./ Bạn yên tâm. Ngoài này còn thằng nào chơi thằng đó./ OK bạn còn sống lo cho anh em.)
Năm Giáp Ngọ 1954 có thể gọi là năm đại diện cho tuổi thơ tôi. Chỉ trong một năm 1954 đã có quá nhiều biến cố xảy ra dồn dập trước mắt chú bé mười hai tuổi mà suốt trong đời chưa có thời điểm nào đặc biệt như vậy...
Dẫn nhập: chuyện này được viết khi sắp tròn nửa thế kỷ Sài gòn bị mất tên. Qua một phần đời của một vị Thầy dạy Toán, gắn liền với nhiều thăng trầm của lịch sử từ Việt Nam đến Mỹ, cùng nhìn lại những vết chân xưa với hy vọng các thế hệ kế tiếp học hỏi được nhiều điều để đưa được đất nước trở về vị trí "minh châu trời Đông"
Cây Phượng Vĩ Hoa Vàng có tên khoa học là Delonix regia var plavida thuộc họ Fabaceae có nguồn gốc từ Myanmar được sư trụ trì chùa Huyền Không Sơn Thượng mang về Việt Nam, đầu tiên được trồng ở Huế một số cây dọc theo con đường ở phố Ngô Quyền, ngã ba Phan Bội Châu, Lê Lợi... đã thu hút nhiều du khách đến ngắm cảnh và chụp hình. Hoa phượng vĩ vàng có tuổi đời lên đến 5, 6 chục năm, cây nhỏ hơn hoa phượng đỏ, ít lá và hoa có màu vàng tươi bắt mắt, thường nở từ tháng giêng, tháng hai và nở rộ và khoảng cuối tháng ba, đầu tháng tư, nên còn gọi là loài hoa “ chào mùa hè”. Hoa nở rụng tạo thành một “thảm hoa vàng” trên đường đi, gây nhiều ấn tượng cho những ai đi dạo trên những con đường này. Năm 2005, Công ty công viên cây xanh Sài Gòn mang về trồng một số nơi ở Sài Gòn nhưng chưa được nhiều.
Mùa hè quê tôi không có hoa phượng rơi, mà bắt đầu một mùa nước nổi. Nước lên cao, mênh mông ngập khắp cánh đồng và cả khoảng sân nhà mẹ. Những cơn gió trở mùa mát dịu dàng bao đêm dài mộng tưởng. Ngày sẽ lên, đời ập tới cho dù chúng ta có chờ đợi hay lãng quên. Mẹ tôi báo tin, “Tháng tới là đám cưới con Lệ. Cũng mừng cho con nhỏ, gia đình chồng giàu có. Chỉ tội là nó phải theo chồng đi xa”. Tôi nghe tin, thấy lòng trống trải vô cùng. Một khoảng trống mênh mông, cứ tràn ngập mỗi ngày một lớn. Tôi biết mình đã yêu chị thiết tha...
Trước giờ thi, một cô học trò láu táu, “Thầy bao nhiêu tuổi hả thày?” Câu hỏi từ cặp môi đỏ chót và cái nháy mắt từ cặp lông mi lướt thướt làm cả lớp cười ồ. Hồi ấy tôi vừa mới ba mươi, và tôi là ông thầy giáo bị hỏi câu ấy ngay trong lớp học, cái lớp học có quá nửa số học sinh là nữ, và tôi bị hỏi khi đang giúp học trò ôn bài thi cuối khóa. Quá bất ngờ, ông thầy sựng lại một giây, rồi thong thả trả lời, “Cái này đâu có trong đề thi.” “Em hỏi là tại vì hồi đêm em nằm chiêm bao thấy thày,” cặp môi cong chậm rãi giải thích. Cả lớp chăm chú lắng nghe. Cô học trò gật gù như chờ cho mọi người theo kịp rồi mới tiếp, “Vì vậy em cần biết tuổi thày để mua số đề.”
Năm 2015, Milana đã ba mươi tuổi, đang làm việc trong một công ty Network ở California. Mẹ nàng tỏ ra lo lắng tại sao tuổi này mà không chịu lấy chồng, mà cũng ít thấy có bạn trai; bà e rằng phụ nữ sau ba mươi lăm tuổi khó sanh nở. Nhưng nàng có lý do riêng không nói được với ai...
Cái tên Pulau Bidong nghe rất đỗi thân thương và gần gũi với nhiều người vượt biển Việt Nam lánh nạn cộng sản từ sau năm 1975 và cũng là biểu tượng của ngưỡng cửa Tự Do mà nhiều người mơ ước. Mảnh đất nhỏ bé này là một hải đảo, cách xa tiểu bang Terengganu của Malaysia khoảng một giờ đi thuyền. Nếu có cơ hội, những người thuyền nhân năm xưa nên trở lại, chỉ một lần thôi, thực hiện một cuộc hành hương trở về vùng đất Thánh. Dù không phải là một cựu thuyền nhân tạm dung nơi hải đảo hoang vu này, đôi chân lạ lẫm không quen của tôi đã đặt chân lên Pulau Bidong trong một chuyến du lịch ngẫu hứng, cho ký ức quãng đời tỵ nạn ngày xưa lần lượt trở về trong tôi.
Tả sao cho hết cảnh cổng lớn đồ sộ. Từ chân lên đến đỉnh, tràn ngập mặt nạ treo kín mít. Đủ loại mặt nạ tượng trưng cho thiện ác, xấu đẹp, đúng sai. Có cả mặt nạ Chúa, Phật, thánh thần, hiền nhân, ác tặc, vân vân. Dọc bên dưới là những thùng lớn chứa vô số mặt nạ theo kiểu treo bên trên. Người nào đi vào, tự động lựa cho mình một loại mặt nạ hợp với tính tình, mang lên, rồi mới được tiếp tục đi. Mỗi người có hai mặt nạ, một thật đã thói quen thành giả và một giả thật chồng lên.
Chúng tôi cùng cười vui vẻ tìm đường ra khỏi cổng chùa Thiên Trù tức “chùa Ngoài” để rồi tiếp tục cuộc hành trình vào chùa Hương Tích tức “chùa Trong”...
Anh nhớ rõ buổi sáng hôm đó, anh đang chăm chú theo dõi viết bài bài thi Dictée Francaise do thầy Trương Thành Khuê đọc, bỗng nhiên ngửi thấy mùi cứt, cả lớp ngẩng đầu nhìn qua bệ cửa sổ thấy có 4 người tù đẩy một chiếc xe có hai thùng phân của nhà lao Phan Rang, theo sau là môt tên lính mang súng và tay cầm roi da. Cả thầy Khuê và các bạn đều nhìn ra cha của anh, một trong 4 người tù ấy. Anh cúi xuống và tiếp tục viêt bài thi. Cuối giờ thi, nước mắt anh hoen ố bài Dictée. Thấy vậy thầy Khuê lấy tờ giấy chậm (buvard), chậm khô bài thi Dictée. Cha của anh cũng là giáo viên, có thời ông là bạn láng giềng thân thiết của thầy Khuê. Đến lúc ra về, các bạn Long Địch Trạnh, Trần Nhât Tân, Trần Văn Thì... đang đứng đợi anh bên ngoài véranda, các bạn đến an ủi và vổ về khích lệ khuyên anh cứ tiếp tục thi.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.