Hôm nay,  

Viết từ xứ người: Phải thêm một tượng đài

10/18/202308:35:00(View: 3736)

Viết từ xứ người

phs 

 

Cách đây hơn 100 năm, có một thanh niên, mới ngoài 20 tuổi, sinh tại Nghệ An đã tới Anh để tìm kế mưu sinh sau khi gia đình gặp hoạn nạn. Theo một nguồn tin chính thống của Hà Nội, đó là thanh niên có tên Nguyễn Tất Thành tới Luân Đôn bằng đường biển vào khoảng giữa năm 1914. Nguyễn Tất Thành đã nhanh chóng có đời tự lập ở xứ người bằng các công việc giản dị như quét tuyết, rửa bát đĩa nhưng cuối cùng đã trở thành Hồ Chí Minh, người khai sinh ra một chế độ, kẻ có quyền lực bậc nhất, cho tới tận lúc chết, của một chính quyền vẫn tiếp tục tồn tại cho tới ngày nay tại Việt Nam.
    Cách đây tròn 4 năm, chính xác là vào ngày 22 tháng Mười 2019, có một nhóm thanh niên trai gái, có người tuổi đời chưa tới 20, cũng sinh tại Nghệ An/Hà Tĩnh, cũng cùng nhau mưu tính tới Anh để tìm đường sinh sống hòng cứu giúp gia đình. Tôi không rõ, có ai trong số các bạn trẻ này đã chọn nước Anh vì đã lấy cảm hứng hoặc bị mê hoặc từ cuộc đời của anh thanh niên Thành-Hồ. Song, số phận đã không mỉm cười với họ như đã hào phóng với anh thanh niên Thành-Hồ. Tất cả 39 bạn trẻ đã phải bỏ mạng khi cùng chết ngạt trong một thùng xe đông lạnh trước khi nhìn thấy ánh sáng của thành Luân Đôn.
    Ngoài tuổi trẻ, những thanh niên xấu số này còn có chung hai đặc điểm : tất cả đều sinh ra và lớn lên hoàn toàn dưới chế độ do Hồ Chí Minh sáng lập. Tất cả họ, không có ai thuộc gia đình quan chức, dù là cấp xã, của chế độ Hồ Chí Minh.
    Thú thật, ban đầu tôi không có ý định viết về sự kiện đau lòng này vì e ngại khơi thêm những đau thương, chắc mãi mãi không nguôi, trong lòng những người thân của họ. Nhưng báo chí Pháp ngay đầu tuần này dấy lại tin bi thảm vì giới chức Pháp bắt đầu mở tòa xử đường dây buôn người, có nhiều người Việt tham gia, đã dẫn tới cái chết đau thương của cả một nhóm, 39 bạn trẻ, cùng một quốc tịch Việt Nam, như báo giới Pháp nhấn mạnh.
    Sự chết của con người không phải là điều lạ lẫm. Con người chết nhiều cùng một lúc, vì tai nạn, vì binh đao-súng đạn, cũng không phải là sự kiện hiếm. Nhưng trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc Việt Nam, trải qua nhiều chế độ, chưa thấy ghi nhận một chế độ nào có phong trào liều chết bỏ nước ra đi như dưới chế độ Hồ Chí Minh.
    Làn sóng người Việt liều chết bỏ nước ra đi « hoặc con nuôi má hoặc con nuôi cá » vì lý do không muốn sống dưới chế độ Hồ Chí Minh sau biến cố 30/04 là một sự kiện hy hữu đầu tiên của loài người vì đã để lại một thuật ngữ hẩm hiu, «boat people - thuyền nhân» trong lịch sử thế giới. Ngày nay, làn sóng liều chết bỏ nước vẫn tiếp tục bằng nhiều đường, nhiều cách khác nhưng sự quyết liệt ra đi không hề giảm như minh chứng của nhóm 39 bạn trẻ xấu số cách đây 4 năm.
    Sau sự kiện bi thảm 39, báo chí khả tín cho biết làn sóng thanh niên Việt nhập cư lậu vào các nước Tây Âu bằng các cách liều chết như nhóm 39 vẫn không chấm dứt. Lý do nào đã khiến con người Việt Nam phải dứt áo ra đi bất chấp cả tính mạng?
    Đối với làn sóng “boat people” của biến cố 30/04, giới chức chế độ Hồ Chí Minh có thể lặp lại sự ngụy biện rất sắt máu của Phạm Văn Đồng vào năm 1977 tại Paris khi bị báo giới quốc tế gặng hỏi về các trại tù giam giữ không xét xử các viên chức Việt Nam Cộng Hòa, coi họ là những phần tử bất hảo, đã phạm những « tội ác tày trời » chỉ bởi những người ra đi là thuộc chính thể chống cộng sản.
    Nhưng giới chức chế độ Hồ Chí Minh không dám đối mặt với câu hỏi tại sao những thanh niên, trai trẻ ngày nay, thuộc hoàn toàn chế độ Hồ Chí Minh, thậm chí còn cùng sinh quán với kẻ khai sinh ra chế độ, cũng chấp nhận dứt áo ra đi bất chấp cả rủi ro có thể mất mạng.
    Giới chức chế độ Hồ Chí Minh càng không dám động đến câu hỏi tại sao giới khá giả, kẻ có quyền giàu có cũng hối hả tìm đường, dĩ nhiên bằng các cách tuyệt đối an toàn như mua quốc tịch, đầu tư ra nước ngoài, cho bản thân và con cháu ra đi. Họ không dám đối mặt với những câu hỏi trên vì họ rất sợ động đến những vấn đề có thể đưa tới sự bộc lộ, thừa nhận cho toàn dân thấy rõ chế độ Hồ Chí Minh là chế độ phản động nhất trong lịch sử dân tộc, đã gây ra sự tuyệt vọng, mất niềm tin âm thầm nhưng tuyệt đối vào tương lai; đã gây ra sự bế tắc ở mọi ngả cho mọi giới, mọi cá nhân trong ước vọng tìm các đường sống vươn lên.
    Trong lịch sử Việt Nam, các chế độ trước đây dù không hoàn hảo, thậm chí còn nhiều khuyết tật nặng như các chế độ quân chủ thời suy vong, nhưng luôn để mở các khả năng để biến cải tiến bộ cho xã hội và cá nhân bằng nhiều cách khác nhau. Đặc biệt, môi trường thiên nhiên, môi trường văn hóa, hai điều kiện sống thiết thực và quan trọng cho sinh tồn của con người, trong các chế độ trước còn cho thấy nhiều điều tốt đẹp và tin cậy. Ngày nay, dưới chế độ Hồ Chí Minh, ai còn tin vào sự trong sạch của môi trường và đạo đức của quan chức?
    Thế nhưng, ngay cả sau cái chết bi thảm của 39 thanh niên, Nguyễn Phú Trọng, kẻ đứng đầu đảng do Hồ Chí Minh sáng lập, vẫn cho rằng: «Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay.»
    Có thể đây chính là động cơ tiềm ẩn khiến làn sóng ra đi bất chấp tính mạng vẫn tiếp tục sau những tai nạn bi thảm 39. Không nói ra, nhưng không ai có thể an tâm sống trong một môi trường mà kẻ cầm quyền dám bày tỏ sự thờ ơ, coi thường sự đau khổ, mất mát của người dân đến như thế.
    Đây thực sự là bối cảnh hết sức u ám, đau buồn cho đất nước và dân tộc, nhưng tôi vẫn tin rằng rồi chế độ Hồ Chí Minh cũng sẽ phải chấm dứt vì một chế độ khiến cả dân thường lẫn kẻ có quyền đều muốn bỏ xứ ra đi là một chế độ không thể đứng vững.
    Song, dù thế nào chúng ta cũng nên có một tượng đài cho chế độ Hồ Chí Minh để nhắc nhở cho hậu thế biết rõ một giai đoạn lịch sử rất không may của dân tộc. Tượng đài đó là gì, đó là việc của các nhà chuyên môn mỹ thuật. Nhưng theo thiển ý của kẻ viết, tượng đài này chỉ cần biểu tỏ làm sao để cho người nhìn vào nhận ra ngay: đây là một chế độ đã khiến tất cả mọi con dân Việt Nam đều chỉ muốn ra đi.
 

– Phạm Hồng Sơn

(17/10/2023)

Print
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
1234567Next PageLast Page

Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.

Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.

LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?

Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?

Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.

Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.

Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.

Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
1234567Next PageLast Page
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.