Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Sai Lầm Về Địa Chính Trị, Trung Quốc Lâm Cảnh Tự Đào Hố Chôn Mình

21/07/202014:04:00(Xem: 2767)

 

 

 

Project-Syndicate

Lời người dịch: Tác giả cảnh báo các nhận định về địa chính trị của Trung Quốc trong các lĩnh vực giáo dục, nhân quyền, du lịch, an ninh cho Hồng Kông và hoạt động của doanh nghiệp Hoa Vi đối với Anh quốc, Hoa Kỳ, Úc và Nhật Bản là sai lầm, nhưng không đề cập hai nguy cơ khác có liên quan đến Việt Nam, đó là tranh chấp Biển Đông và vùng hạ lưu sông Mekong.

Viễn cảnh Trung Quốc sẽ tiếp tục trỗi dậy và thách thức nguyên trạng khu vực trong thời điểm đại dịch Covid-19 là khó lường đoán. Nhưng nếu không lo đối phó với các diễn biến mới này, Việt Nam sẽ phải gánh chịu hiểm hoạ nghiêm trọng.

Tranh chấp Biển Đông

Sau ngày 13/7/2020, khi Bộ Ngoại giao Mỹ ra tuyên bố “Lập trường của Hoa Kỳ về các yêu sách biển ở Biển Đông”, bác bỏ các đòi hỏi chủ quyền của Bắc Kinh trên vùng biển này, tình trạng căng thẳng Mỹ-Trung leo thang.

Diễn biến mới nhất là 8 chiến đấu cơ của Trung Quốc hiện diện tại đảo Phú Lâm, thuộc quần đảo Hoàng Sa, trong khi một nhóm tàu trực thuộc hai hàng không mẫu hạm USS Ronald Reagan và USS Nimitz cũng đang tập trận trong khu vực.

Hoa Kỳ yêu cầu Trung Quốc minh bạch hơn trong tiến trình đàm phán về Bộ Quy tắc ứng xử (COC), để bảo đảm văn bản này có hiệu quả tích cực, trong khi tuân thủ các nguyên tắc trong Công ước của Liên Hiệp quốc về Luật Biển (UNCLOS). Trong bối cảnh này, Khối ASEAN cần phải bày tỏ quan điểm dứt khoát hơn với Trung Quốc.

Đó cũng là lập trường của các Bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ, Nhật, Úc về Biển Đông. Họ nhấn mạnh đến các đàm phán xây dựng COC phải phù hợp với UNCLOS.

Mỹ không có tranh chấp về lãnh thổ trong khu vực biển Đông, nhưng Mỹ, Nhật, Úc, Ấn Độ và các nước khác ở Đông Nam Á có những lợi ích chiến lược khi các tàu dân sự và quân sự đi lại giữa Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Do dó, tất cả có thể hợp tác trên căn bản chung để bảo vệ lợi ích tự do hàng hải.

Qua thái độ cứng rắn này, Hoa Kỳ muốn trấn an các đồng minh và đối tác Đông Nam Á, nhất là đối với Việt Nam. Với các cam kết dứt khoát và rõ ràng, Hoa Kỳ khuyến khích các nước tranh chấp nên giải quyết vấn đề qua khuôn khổ của UNCLOS và COC.

Phía Trung Quốc tuyên bố, họ mong muốn sớm hoàn tất COC. Tuy nhiên, tiến trình đàm phán diễn ra quá chậm chạp. Tháng 8/2019, Khối ASEAN và Trung Quốc thông qua Dự thảo làm cơ sở cho đàm phán (Single Draft COC Negotiating Text, SDNT). Ngoài ra, không có tiến triển nào đáng kể. Trong Quốc không có thực tâm chung quyết vấn đề trong khi cố tình gây chia rẽ các nước thành viên trong khối ASEAN.

Dù đuợc ủng hộ, nhưng Việt Nam đã không tham khảo ý kiến của Hoa Kỳ và các nước về một phương sách pháp lý khả thi, đó là khởi động tố quyền theo nguyên tắc UNCLOS. Ngược lại, Việt Nam tạo một tiền lệ tồi tệ là chấp nhận bồi thường cho Repsol của Tây Ban Nha và Mubadala của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Sau đó, liên doanh Rosneft Việt Nam đã đồng ý hủy một hợp đồng khoan với Noble Corporation. Cã hai thiệt hại to tát này xuất phát từ sức ép của Trung Quốc.

Trong thời điểm khó khăn toàn diện do đại dịch Covid-19 gây ra, Việt Nam tiếp tục làm tiêu hao ngân sách cần thiết cho các mục tiêu hồi phục kinh tế. Nhưng chi phí khổng lồ cho chiến lược quốc phòng là trầm trọng hơn, vì mất tiền là trước và sau đó là mất biển.

Địa chính trị của lưu vực sông Mê Kông

Quyền kiểm soát thượng nguồn Mê Kông của Bắc Kinh và một chuỗi các đập nước trong nội địa đã hoặc đang xây dựng, giúp Trung Quốc có lợi thế quan trọng. Cũng giống như COC và UNCLOS trong tranh chấp Biển Động, giải quyết vấn đề cần phải đặt trong khuôn khổ của luật pháp quốc tế, đó là Công ước LHQ về Luật Sử dụng các Nguồn nước Quốc tế không vì Mục đích Đi lại (UN Convention on the Law of the Non-Navigational Uses of International Watercourses). Nhưng Việt Nam là một đất nước hạ nguồn bị ảnh hương trực tiếp và khối ASEAN đã không quan tâm đến cơ sở pháp lý để làm cho đối sách thích hợp.

An ninh nguồn nước, đặc biệt là với tác động của biến đổi khí hậu trở thành một vấn đề sinh tử cho dân chúng trong vùng. Thiếu nước làm cho các trung tâm dân cư lớn không còn điều kiện sống còn. Thảm hoạ của Đập Tam Hiệp và ngập nước mặn ở miền Tây Nam Bộ là một thực tế thương đau cho các nạn nhân vô tội. Có nhiều cảnh báo quốc tế về nguy cơ nghiêm trọng này, nhưng Việt Nam vẫn chưa có phản ứng nào.

Tóm lại, Việt Nam có những sai lầm trong khi nhận định về nguy cơ địa chính trị và không có ý chí chính trị để đối phó. Điều này khiến việc dự đoán tương lai của Việt Nam trở nên hết sức dễ dàng: Giống như Trung Quốc, Việt Nam cũng đang tự đào hố chôn mình.

Sau đây là bản dịch bài viết của GS Bùi Mẫn Hân:

***


Quyết định của Anh cấm doanh nghiệp Hoa Vi sử dụng mạng 5G của họ, đó chỉ là thất bại ngoại giao mới nhất của Trung Quốc. Vì vậy, khi các nhà lãnh đạo Trung Quốc suy nghĩ về cách đối phó với Vương quốc Anh, họ nên tuân thủ quy tắc đầu tiên về cái hố: Khi rơi trong một cái hố, hãy ngừng đào sâu thêm
.

Quyết định của Anh cấm doanh nghiệp Hoa Vi sử dụng mạng 5G đã giáng cho Trung Quốc một đòn đau. Cho đến gần đây, Trung Quốc vẫn tin là Vương quốc Anh tuân theo các quyết định trước, đó là cho phép gã khổng lồ viễn thông Trung Quốc cung cấp thiết bị không quan trọng của mạng lưới 5G cho Anh.



Nhưng hai việc phát triển gần đây đã đưa tới một quyết định như vậy là không thể duy trì. Đầu tiên là việc Hoa Kỳ leo thang chiến cuộc với Hoa Vi. Trong tháng Năm, Hoa Kỳ đã ban hành lệnh mới cấm các nhà cung cấp sử dụng công nghệ Mỹ cung cấp chất bán dẫn cho Hoa Vi . Do công nghệ Hoa Kỳ được sử dụng để sản xuất các chất bán dẫn tiên tiến mà các sản phẩm là của Hoa Vi, bao gồm các cơ sở chính của 5G, nên nguồn cung của doanh nghiệp sẽ bị cắt, khiến việc sản xuất thiết bị 5G trong tương lai gần như là không thể.

Viễn cảnh cho một nhà cung cấp chủ yếu của mạng 5G tại Anh sẽ không còn có thể xây dựng và duy trì hệ thống của mình, là mối đe dọa nghiêm trọng hơn nhiều so với việc rình rập tiềm năng của Trung Quốc. Không có chính phủ nào có trách nhiệm đủ khả năng để đương đầu với một rủi ro như vậy. Vì vậy, những ngày đen tối của Hoa Vi gần kề, ngay sau khi chính phủ Mỹ bóp cò súng vào tháng Năm. Câu hỏi duy nhất là khi nào Thủ tướng Boris Johnson báo hung tin cho Chủ tịch Tập Cận Bình.

Sự phát triển thứ hai giúp Johnson dễ dàng hơn trong việc chấp nhận lệnh cấm Hoa Vi, đó là việc Trung Quốc áp đặt luật mới về an ninh quốc gia đối với Hồng Kông. Pháp chế hà khắc này được đề xuất vào cuối tháng Năm và được thông qua bởi Quốc hội bù nhìn Trung Quốc vào ngày 30 tháng 6, nó đã chấm dứt quy chế tự trị của thuộc địa cũ của Anh trong tất cả các mục đích thực tiễn.

Từ quan điểm của Vương quốc Anh, hành động của Trung Quốc là vi phạm trắng trợn Bảng Tuyên bố chung Trung-Anh năm 1984 về Hồng Kông, trong đó bao gồm Trung Quốc cam kết tôn trọng và bảo vệ hệ thống pháp lý và quyền tự do dân sự của thành phố trong 50 năm sau khi thay đổi với sự cai trị của Trung Quốc vào năm 1997.

Các nhà lãnh đạo Trung Quốc có thể nghĩ rằng, Vương quốc Anh quá yếu để chống trả. Rõ ràng, họ đã sai lầm. Vương quốc Anh đã quyết định có lập trường về Hồng Kông và Hoa Vi là một mục tiêu dễ dàng và rõ ràng.

Trung Quốc có thể bị cám dỗ để chống trả, và dường như có rất nhiều đòn bẫy. Trung Quốc có thể siết chặt các doanh nghiệp của Anh đang giao thương tại Trung Quốc. Ví dụ như HSBC, một ngân hàng khổng lồ của Anh dễ bị tổn thương một cách đặc biệt khi bị gây áp lực bởi vì hoạt động của tập đoàn này tại Hồng Kông, chiếm hơn một nửa lợi nhuận và một phần ba doanh thu. Trung Quốc cũng có thể cắt giảm các giao dịch tài chính mà họ thực hiện thông qua Luân Đôn và giảm số lượng sinh viên Trung Quốc mà họ gửi đến các trường cao đẳng và đại học ở Vương quốc Anh.

Nhưng các biện pháp trả đũa như vậy, cho dù rất hấp dẫn, cuối cùng, sẽ có tác dụng ngược lại. Thúc đẩy HSBC ra khỏi Hồng Kông chắc chắn sẽ hủy hoại thành phố như một trung tâm tài chính toàn cầu, bởi vì Trung Quốc sẽ không thể tìm được một ngân hàng toàn cầu khác để đảm nhận vai trò quan trọng của mình. Với những căng thẳng ngày càng siết chặt giữa Mỹ và Trung Quốc, thật khó tưởng tượng rằng Trung Quốc sẽ ủng hộ Citi hay JPMorgan Chase như một người kế nhiệm cho HSBC.

Tương tự như vậy, các biện pháp hạn chế học tập tại Vương quốc Anh sẽ làm tổn thương cho Trung Quốc nhiều hơn. Hiện tại, khoảng 120.000 người Trung Quốc đang học tại Anh. Thách thức đối với Trung Quốc là có rất ít lựa chọn thay thế tốt nếu họ muốn gửi sinh viên đi học một nơi nào khác. Hoa Kỳ đang xem xét hạn chế sinh viên Trung Quốc dựa trên lý do an ninh quốc gia. Trung Quốc đã đe dọa Úc sẽ giảm số lượng khách du lịch và sinh viên Trung Quốc. Các trường đại học Canada, hiện có khoảng 140.000 sinh viên Trung Quốc, có khả năng hạn chế. Việc tranh chấp Trung Quốc và Canada trong việc dẫn độ bà Mạnh Vãn Châu, Giám đốc Tài chính của doanh nghiệp Hoa Vi, sang Hoa Kỳ, dường như làm cho khả năng Trung Quốc gửi thêm sinh viên đến đó khó khả thi.

Điều này chỉ minh họa cho một thực tế đáng lo sợ mà Tập Cận Bình hiện đang phải đối mặt: Trung Quốc nhanh chóng mất bạn ngay khi họ cần bạn nhất. Chỉ trong vài tháng qua, mối quan hệ của Trung Quốc với Ấn Độ đã bị giáng một đòn nặng nề sau cuộc đụng độ đẫm máu tại biên giới khiến ít nhất 20 binh sĩ Ấn Độ (và một số lượng binh sĩ Trung Quốc không xác định) thiệt mạng. Để trừng phạt Úc vì dám kêu gọi một cuộc điều tra quốc tế về nguồn gốc của COVID-19, Trung Quốc đã áp thuế đối với lúa mạch Úc và đe dọa các biện pháp trừng phạt khác. Vào ngày 14 tháng 7, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã tố cáo Sách trắng Quốc phòng gần đây của Nhật Bản bằng ngôn ngữ khắc nghiệt khác thường, làm dấy lên nghi ngờ về mối quan hệ mà Tập Cận Bình đã cố gắng khởi động để xích lại gần nhau với Thủ tướng Shinzo Abe.

Các nhà lãnh đạo Trung Quốc chịu trách nhiệm với chính họ vì sự cô lập quốc tế ngày càng gia tăng. Với ý thức thổi phồng sức mạnh của mình, với một bàn tay yếu đuối, họ đã vung tay quá đà và thúc đẩy các nước thân thiện hoặc trung lập như Anh, Canada, Ấn Độ và Úc vào vòng tay của Hoa Kỳ, hiện nay là đối thủ về địa chính trị của Trung Quốc.

______

Bùi Mẫn Hân (Minxin Pei) là giáo sư môn Công quyền học tại Claremont McKenna College và là Thành viên cao cấp không thường trú của Quỹ Marshall, Hoa Kỳ.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tuy nhiên, khi Chính phủ áp dụng giãn cách nhà với nhà, người với người, cấm ra đường nếu “không có lý do chinh đáng”, khoanh vùng, lập chốt kiểm soát cho tới ban hành lệnh giới nghiêm tại Sài Gòn từ 6 giớ tối đến 6 giớ sáng thì tình hình kinh tế và xã hội xáo trộn rất nhanh. Đời sống người dân bị đảo lộn, gặp muôn vàn khó khăn do mất việc, giảm việc, cạn kiệt tài chính vì dù không có việc làm nhưng vẫn phải ăn để sống, vẫn phải trả tiền thuê nhà, điện nước v.v…
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo cũng là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
Như vậy, thì “mạng xã hội” đã lũng đoạn thành công và làm tha hóa đảng Cộng sản chưa, hay là, nói như lời để lại ngày 15/09/2017 của Cố Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ của CSVN tại Bắc Kinh (Trung Cộng) rằng: ”ĐCSVN nay đã hoàn toàn biến chất, trở nên quá hư hỏng, khó có thể sửa chữa được! Đảng đã đánh mất mình, không còn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội nữa.”
Sóng radio, sóng ánh sáng lan tỏa trong không gian như thế nào ta đã biết. Chỉ còn một thắc mắc: Nguyên do nào khiến một vi phân tử, thí dụ như photon, “bay” nhanh đến thế – có thể nhanh nhất trong Vũ Trụ. Theo truyền thống, trước hết, thỉnh ý tiền nhân. Lên Gúc, tra cứu sách báo khoa học, không thấy các ngài – như Einstein, Newton – dạy bảo gì rõ ràng, dứt khoát về vụ này. Đành trông chờ ở các bậc cao minh của thời đại chúng ta.
Trong bóng hậu trường đàm phán có các sự thật khác mà hồi ký của Khrushchev hé lộ một phần trong chi tiết. Khrushchev kể lại nội dung trao đổi giữa Chu Ân Lai với Hồ Chí Minh. Về diễn tiến trận Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh cho biết tình hình chiến sự là tuyệt vọng, nếu không ngừng bắn sớm, Việt Minh không thể chống Pháp trong lâu dài. Trước nguy cơ này, Viêt Minh, khi cùng đường, có thể tháo chạy qua biên giới tìm nơi trú ẩn và xin Trung Quốc tiến quân sang Việt Nam, như đã làm ở Triều Tiên.
Với riêng những người dân Việt Nam, còn có thêm câu trả lời rằng, chính phủ Mỹ của tổng thống Joe Biden hiện nay cũng là một ân nhân khi đã viện trợ và chấp thuận các hãng chế tạo thuốc ngừa Covid của Mỹ được phép bán thuốc cho Việt Nam vì nội các tiền nhiệm của Trump đã từ chối tham gia chương trình viện trợ nhân đạo COVAX cho thế giới. Chích mũi thuốc Pfizer hay Moderna, hy vọng người dân Việt Nam sẽ nhớ đến điều này.
Đạo đức của thị trường không phải kinh doanh lương thiện mà chính ở chổ đầu tư khôn ngoan và chính chắn sẽ được thị trường tưởng thưởng, bằng ngược lại liều lỉnh hay lảng phí sẽ bị đào thải. Bàn tay vô hình thường xuyên tẩy sạch các sai lầm thì thị trường mới sinh hoạt tự do và lành mạnh. Sách báo kinh tế Hoa Kỳ lại nhắc đến “moral hazard” hay là rủi ro đạo đức. Giống như cháu hư tại bà tức có can thiệp từ bên ngoài - thường là do bàn tay hữu hình của nhà nước – dung dưỡng bao che khiến thị trường trở nên ỷ lại không cải sửa thói hư tật xấu. Thị trường không tự sửa sai sẽ có ngày vấp ngã giết chết nền kinh tế.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.