Hôm nay,  
Việt Báo Online

Noel nhớ những Linh mục trong tù

18/12/201708:42:00(Xem: 1628)
Noel nhớ những Linh mục trong tù

 

Noel nhớ những Linh mục trong tù

 

Nguyễn Quang

 

Với tuổi đời còn nhỏ, hiểu biết chưa được bao nhiêu, nhưng tôi vẫn băn khoăn sao các Thánh không có người Việt nào cả, thời điểm giữa thế kỷ hai mươi, mãi cho đến năm tuổi đã ngoài “tứ thập nhi bất hoặc”, Giáo hội tôi mới có hơn trăm ngàn các Thánh Tử Đạo được công nhận và chính thức phong Thánh cho hàng trăm Vị khác. Song tôi vẫn luôn đi tìm và tự hỏi về cuộc đời cũng như muốn biết rõ về mỗi con người nên Thánh đã sống và hy sinh làm sao.

 

Thánh – theo định nghĩa là nửa Ông Trời – demi Dieu, vậy các nửa ông trời này đã ngang dọc như thế nào vì theo dân gian Việt Nam có các từ: Ông trời con! Đừng có làm trời quá vậy!

 

Tôi cũng được truyền miệng từ người thân, vào thời bắt đạo, tổ tiên trong dòng họ nhà mình nhiều người bị xô xuống giếng, bị chôn sống vì không ai chịu bước qua Thập Tự giá. Cuộc sống của Họ là những con người dân dã lam lũ bình thường, có gia đình vợ con học hành không nhiều, cũng thuộc lòng được ít Tứ Thư, Ngũ Kinh cùng các bổn kinh hằng ngày, song cuộc sống rất tuân giữ Mười Điều Răn như không làm chứng dối, không mê dâm dục, chớ tham của người…

 

Nhân khi đất nước bị vô thần thống trị xem tôn giáo như thuốc phiện, tôi chẳng may bị vào tù cùng nhiều người khác, trong đó có các tín hữu thuộc nhiều tôn giáo khác nhau, Tu sĩ, Linh mục và đây quả là dịp để thể nghiệm đức tin, đức mến cùng làm nhân chứng cho thời mình đang sống. Tôi may mắn còn sống sót và đi vào cách thứ hai theo dòng chảy của thời gian trong quan sát hữu thể thể hiện tính thể trước bạo quyền.

 

Nhiều người chứng kiến Linh mục Nguyễn Luân không bao giờ chịu khuất phục, luôn kêu gọi thực thi nhân quyền, Người đã bị giam giữ những nơi tồi tệ nhất và cuối cùng đến cái chết khi tuổi mới ngoài bốn mươi. Cuộc sống Người bình dị, thanh bạch khó nghèo, trong tù thường không giấu giếm gì nhau được nhiều, Ông là người tận hiến thật sự.

 

Và không biết Vị này có là chân phước, Ông đã bị đánh hộc máu đến chết vì tội giữ bánh Thánh, trong tù mà còn giữ những bánh lễ. Linh mục Nguyễn Quang Minh vụ nhà thờ Vinh Sơn, Sài Gòn đã bị đánh chết, ngoài sáu mươi, chiếc quan tài của Ngài lắc lư trên cổ xe bò rời khỏi trại giam ra nghĩa trang, một con người hết mực có lòng bác ái với anh em tù, đơn sơ thanh bạch, không ai thấy Ngài nói chuyện chính trị gì cả dù bị cộng sản kết tội phản động, ngoài sống Phúc âm thể hiện ngay trong đời thường.

 

Một Linh mục khác Nguyễn Phong, tuổi cao nhưng không bao giờ xin cán bộ Việt cộng một cái gì trong lúc đau ốm. Không xin nghỉ lấy một ngày cho đến khi nước vàng trào ra khỏi miệng mà chết vì chứng sưng phổi do phải ngâm mình dưới đầm ruộng lâu ngày. Song Ngài được cái phúc không phải chôn cạn như các tù nhân trốn trại sau khi bị bắn chết thường chôn hời hợt để mùi hôi thối bốc lên có khi cả tháng, ngõ hầu mỗi khi các tù nhân trên đường ra hiện trường lao động ngửi thấy mùi hôi thối đến tởm, rợn cả người mà làm gương. Sinh hoạt của Linh mục Phong thật giản dị, hằng ngày Ông ăn bánh xe lăng – làm từ bột khoai mì, như bao tù nhân khác dù Toà Giám Mục có cho người thăm viếng thường xuyên.

 

Ân nhân của người Bắc di cư vào Nam sau Hiệp định Genève 1954, Linh mục Nguyễn Huy Chương, dù thăm nuôi đầy đủ từ gia đình, song vật chất hầu như chia sẻ gần hết cho bạn tù. Ngài đã bị giam đến chết vì cùng các bạn tù khác đứng ra thành lập Hội Ái Hữu cựu tù nhân chính trị Xuân Phước để chuẩn bị giúp đỡ anh em khi ra khỏi các nhà giam cộng sản.

 

Quý Linh mục Tước, Đệ, Ban, Bình, Ngà, Thành, Thạnh, Thể, Thoại… tuyên úy bị tập trung dài hạn, không biết bây giờ các Ngài còn sống hay đã chết, nhưng cuộc sống thanh bần, luôn cứu giúp người một cách kín đáo trong những điều kiện thật khắc nghiệt như trại Thung Lũng Tử Thần hay trại Cổn Sơn với tên cai tù Bảy Đầu Rìu giết tù như choé.

 

Linh mục Nguyễn Viết Linh hãy còn sống, đúng là Ông này và Ông Trần Văn Nguyện như hai Vị Thánh sống trong tù. Ông Linh không có thăm nuôi, một Linh mục mà vào tù không có thăm nuôi cũng lạ, có chăng mỗi năm một lần và rồi cũng mang chia hết cho anh em. Sinh hoạt hằng ngày đơn sơ kín đáo khiến nhiều tù nhân hay đùa nếu cho Ông thăm nuôi nhiều quà không biết có còn đức thanh bần như những anh em khác.

 

Đặc biệt Ông Nguyện, ngày ra khỏi trại đến đôi dép cũng cởi ra trao cho anh em tù còn ở lại và đi chân trần ra khỏi nhà giam. Ông thăm nuôi rất nhiều nhưng chia hết cho anh em, việc làm thật ngoạn mục rồi ăn bánh xe lịch sử, tức bánh bột khoai mì đen, nghe nói khi ra tù phải qua đến Mỹ cắt mấy đoạn ruột, những ngày tù cũng suýt chết vì bị bắt quả tang giữ bánh lễ nhưng sau khi rời nhà kỷ luật ông may mắn còn sống sót, kể ra việc thành Thánh cũng là ơn lạ, nếu Ông chết ngay trong tù qua vụ này biết đâu sau này không là ít ra được phong đến Chân Phước, song còn phải sống và còn nhiều con nhân sư đối mặt trước dòng đời… Nhiều người nói Ông nhân đức bởi vì Ông sống bên một “ông linh mục” thăm nuôi rất dữ dằn và chỉ làm bác ái hạn chế.

 

Nhạc sĩ Huyền Linh, con người luôn tiết chế và điềm đạm, cuộc sống thanh đạm làm sao và hài hoà với mọi người, không ai biết buổi chiều cuối cùng nơi ngày phán xét sẽ như thế nào nhưng qua cách sống và niềm tin nơi vị Linh mục này như có nốt nhạc hân hoan trong ngày ấy. Ngài lao động khổ sai cật lực với bạn tù trên hiện trường và hầu như không có lời van xin khuất phục trước Satan. Hãy cầu nguyện và “vũ khí” duy nhất chúng ta có được đó là lời cầu nguyện với Ngôi Lời.

 

Linh mục Nguyễn Văn Chức, hai mươi năm tù nhưng luôn như con trẻ, nơi nào có bất công thời mình lên tiếng vậy, không thăm nuôi nếu có cũng là thăm ké vì từ ngoài xã hội đã bị Việt cộng rượt đuổi không cho an cư tại bất cứ nhà xứ nào cho đến ngày vào tù gọi là mất tích, có tin đồn lan truyền Ông đã bị Việt cộng róc xương da, chặt ra thành từng khúc như Linh mục Diệp ở miền Tây Nam Việt Nam. Luôn lạc quan cho dù là lạc quan tíu, chan hoà với mọi người.

 

Linh mục Nguyễn Văn Vàng, dù nhiều tham vọng nhưng cũng trên tinh thần nhân bản, không biết tên Ông là Vàng trùng với màu cờ Vàng - với Ông, cờ Vàng luôn là lá cờ chính nghĩa, biểu tượng của nhân bản tiến bộ, tư do… Tôi cũng có dịp sống gần bên Ông, những lúc Linh mục được rời khỏi kiên giam ra bệnh xá, Ngài vẫn luôn trong tươi cười dù cơ thân sau nhiều năm tháng nằm kiên giam chỉ còn bộ xương như người Sô ma li sắp chết đói…  Ông bị kiên giam đến chết vì lý tưởng tự do.

 

Dòng Tên Việt Nam với Linh mục Lê Thanh Quế, ngay tại Thung Lũng Tử thần Ông đã đòi mang tất cả các Tổng bí thư cộng sản ra xét xử nhưng cũng khuyên mọi người trong kiềm chế, bao dung. Ông bạo bịnh tại trại Xuân Phước suýt chết và không lâu sau khi rời trại giam đã từ trần. Khi Ông về trú ngụ tại một nhà thờ Dòng Tên tại Tại Thủ Đức, Sài Gòn, các bạn tù có thường đến thăm Ông, nhưng các Linh mục ở đây đã bảo vệ Ngài quá kỹ, không mấy ai được gặp vị Linh mục khả kính này dù trong bệnh hoạn. Điều quan trọng không phải những gì Cha dạy bảo nhưng những gợi ý của Ngài thật minh tuệ. Linh mục Lê Thanh Quế, một học giả của Dòng Tên, chủ trương Đạo Nhập Thế đã chết trong sự vây kín của nhà Dòng với bao thương tiếc của anh em bạn hữu Ngài - những người chiến hữu vì nhân quyền.

 

Và giương cây gậy đập anh em có Linh mục Đinh Xuân Thụy, thuộc Giáo phận Xuân Lộc nay là Bà Rịa Vũng Tàu, không ai qua trại B thuộc Thung Lũng Tử Thần mà không nhớ đến ông này. Mỗi chiều ông cầm gậy chạy quanh khắp trại giam để xem có ai chuẩn bị đào tường, khoét vách đêm hôm đào thoát… có lẽ ông là Linh mục duy nhất trong tù đưa cây trượng đập anh em.

 

Tôi đã thấy và tôi đã gặp các Linh mục, Tu sĩ hầu hết các Ngài đều can đảm, khiêm tốn, không còn mấy cái tôi khả ố: tất cả đều nhắm đến con người, trước mắt là các tù nhân đang cùng sống với mình vì dân tộc sau là đến cái chung của Giáo Hội Hoàn vũ.

 

Với những người tín hữu theo truyền thống luôn xem Giáo Hội là Mẹ, dù những năm tháng lâu dài bị đày ải song chúng tôi vẫn luôn hướng về Giáo Hội bên ngoài như chuyện Đức Giám Mục Huỳnh Văn Nghi khi đi ban phép thêm sức phải nhảy cổng sau mà về vì bị công an rượt. Tôi vẫn luôn hỏi về những người bạn năm xưa thuở còn niên thiếu và nay vẫn kiên trì dù bao khó khăn phải đối phó với công an Việt cộng nhưng một gia đình đến bốn anh em trai đều kiên trì trở thành linh mục. Có người anh em họ Trương này là Cha Tổng Đại diện Giáo phận Qui Nhơn. Nhiều Linh mục dù không vào các trại cải tạo nhưng vẫn luôn trong sự không sợ hãi, luôn trong “existant và rất résistant”.

 

Xuyên suốt cuộc hành trình trong các trại giam, với tôi gần hai mươi năm giam cầm, hình ảnh của Đức Cha Nguyễn Văn Thuận như luôn ở cạnh anh em tù nhân Công giáo, cũng như các tôn giáo khác. Tôi nằm biệt giam mười tám tháng và được biết căn biệt phòng sát bên từng giam Đức Cha, lúc từ Nhà thờ Cây Vông, Diên Khánh, Khánh Hòa chuyển về trại giam Trần Phú, Nha Trang, trước khi ra Bắc.

 

Những gì xảy ra tại căn biệt phòng này không thấy bút tích Ngài ghi lại điều gì, nhưng giai thoại được kể lại qua các tù nhân tự giác sống tại đây như Ngài từng bị thổ huyết sau khi chúng bức cung. Biệt phòng là nơi giam giữ cách ly hẳn với thế giới bên ngoài, không ai được đến gần, trừ một hai tù tự giác đặc biệt mang cơm đến mỗi ngày.

 

Tôi nghe mọi người vào tù sau kể về các Linh mục bị gọi làm việc về cái tội day giáo lý mà không chịu nộp giáo án… Quý Ngài bị khổ sở cho những trò chơi masochism của chúng - thứ trò khoái lạc trên đau khổ của người khác, nhưng rồi với sự cầu nguyện bền vững mọi sự cũng đã qua đi.

 

Những con người thầm lặng và có cuộc đời như Chị Thánh Têrêsa và chính những con người đơn sơ như thế này đã làm nên một Giáo Hội vĩnh hằng với bao lâu còn thế nhân theo truyền thống từ Thánh Phê rô và Phao Lô như thuở sơ khai có cả Ligia người tín hữu gốc Ba Lan thánh thiện.

 

Quả là những gì đến từ ngoài nền tảng đá Thánh Pierre vì có lời từ Logos “Trên Viên Đá này Ta xây Giáo Hội Ta…”  như sự thoả hiệp qua các thời đại của nhiều tăng lữ để được ăn trên ngồi trước, thậm chí có được nhiều phẩm trật  trong Giáo Hội như các Giáo sĩ quốc doanh ngày nay. Tất cả rồi sẽ qua đi dù áo tím, áo hồng, áo đỏ… Những hòn đá nào ném đi từ Caesar hãy trả lại cho Caesar, những gì trên nền đá tảng Phêrô sẽ trở về với Phêrô trong dòng chảy Hư Vô lưu chảy Hư Vô - from Nada to Nada for Nada. Amen.

  

 Nguyễn Quang

 

 

 

***

 

19/04/2018(Xem: 198)
xô xát giữa chính quyền công an quận 3 và tín đồ Hồi Giáo (Islam) ở Việt Nam được đăng tải trên trang mạng Facebook vào Chủ Nhật ngày 8 tháng 4 năm 2018 đã gây xôn xao
19/04/2018(Xem: 80)
Kính thưa quý vị, mỗi người đều có một hình ảnh, một kỷ niệm đẹp về quê hương của mình. Quê hương là một nơi có nước mát, trăng thanh bên hàng dừa xanh tươi. Một nơi có đàn gà, đàn vịt cùng dẫn con của nó đi tìm thức ăn xum vầy thỏa mãn. Một nơi êm đềm, bình an quây quần của gia đình bên ông bà cha mẹ. Một nơi nằm trên chiếc võng đong đưa nghe câu hát cầu hò ầu ơ của mẹ của bà.
18/04/2018(Xem: 915)
CSVN đang chuyển giao quyền lực cho Trung Cộng... hành động đàn áp cực kỳ thô bạo và bần cùng hóa nhân dân đang chỉ ra rằng CSVN đang chuyển giao quyền lực cho toàn dân qua một cuộc Cách Mạng Dân Chủ
18/04/2018(Xem: 848)
Đề tài lần này là Thank you America, giúp cho hải quân Mỹ xây tượng anh lính thủy cô đơn tại đảo Guam đứng trên bờ biển nhìn ra Thái bình Dương. Hình ảnh muộn màng của hải quân Hoa Kỳ cứu người ty nạn Việt Nam năm 1975
18/04/2018(Xem: 273)
Hãy để người dân trực tiếp bầu chọn những nhà quản trị đất nước, các bí thư CS hiện nay chỉ là những nhà tuyên truyền không phải là nhà quản trị của một chính quyền đô thị dân chủ văn minh
18/04/2018(Xem: 709)
Thứ Sáu 13 tháng 4, đánh dấu một tiến bộ vượt bực khi cả hai nhà lãnh đạo thành phố Santa Ana Miguel Pulido và Chủ Tịch Hội Đồng Giám Sát Quận Cam, Luật Sư Andrew Đỗ cùng phát biểu một cảm tưởng chung về kết quả thành tựu trong việc giải quyết vấn nạn người vô gia cư
18/04/2018(Xem: 376)
Ngày 18/4/2018, công an huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng Việt Nam đã gửi văn thư số 40/QĐXP “Quyết Định Xử Phạt Vi Phạm Hành Chánh” đến CTS Hứa Phi
18/04/2018(Xem: 388)
Chỉ trong một tuần, từ ngày 5 đến 12 tháng Tư năm 2018, 10 nhà bất đồng chính kiến, dân chủ đối kháng ​​và người bảo vệ nhân quyền đã bị kết án tù giam nặng nề và bất công kèm thêm những năm tù quản chế mất nhân phẩm
18/04/2018(Xem: 596)
VN đứng hạng nhì trong khu vực Á Châu Thái Bình Dương về giá hối lộ cho một năm học vào trường công lập. Phải trả ba ngàn đồng để mua một chỗ ngồi học trong những trường công lập uy tín là một khoảng tiền rất lớn
18/04/2018(Xem: 476)
Buổi họp thành phố vào ngày thứ Tư, 11 tháng 4, vừa qua kéo dài gần 5 giờ đồng hồ với hơn 80 người phát biểu để ủng hộ và chống đối về luật SB54 của tiểu bang đưa ra từ tháng 10 năm 2017 đã cho thấy nhiều quan tâm của mọi người về đạo luật này.
18/04/2018(Xem: 639)
Nơi trú ẩn là nơi ta có thể tìm cho gia đình cuộc sống an bình không sợ bức hại. Ở nhiều nước, nơi trú ẩn an toàn cho nạn nhân các chế độ tàn bạo là nhà thờ và chùa chiền. Vì lẽ, bảo vệ người lánh nạn là giáo lý cơ bản của phẩm chất đạo đức. Từng là di dân tị nạn, Nguời Mỹ gốc Việt biết rõ giá trị của nơi che chở và cưu mang người tị nạn. Phần lớn các di dân Việt được nhập cư vào nước Mỹ là nhờ các nhà nhân đạo trong chính phủ Mỹ đã biến nước Mỹ thành nơi trú ẩn an toàn cho tị nạn Việt.
18/04/2018(Xem: 632)
Nói đến tù nhân trốn trại, trong các lao tù CS rải rác trên toàn cõi VN, có lẽ trại tù Z.30 Gia Rây Xuân Lộc Đồng Nai là một trại tù có nhiều anh em tù nhân trốn trại nhiều nhất trong moi trường hợp khác nhau. Có anh em tù nhân liều mạng vạch hàng rào tre chung quach trại để mong có thể thoát khỏi nguc tù,nhưng không may bị bọn Vệ binh CS trai phát hiện kịp thời, chúng bèn xách súng đuổi theo chỉ cách anh bạn tù trốn trại khoảng 5 , 6 thước,là cùng, thay vì bắt sống anh bạn tù trốn trại lại được nhưng chúng đã nhẫn tâm cố tình bắn chết luôn , rồi kéo xác về chôn ở mảnh đất hoang ngoài trại được gọi là nghĩa trang dã chiến trại.
17/04/2018(Xem: 308)
Trước GRAMSCI, có người nghĩ văn hoá giải thích tất cả. Sau Gramsci, người ta BIẾT văn hóa giải thích tất cả, quyết định tất cả.
17/04/2018(Xem: 913)
Ngày 31 tháng vừa qua cũng là ngày Thầy Phó Tế Nguyễn Mạnh San kỷ niệm thời gian 35 năm được thụ phong chức Phó Tế tại Hoa Kỳ.
17/04/2018(Xem: 1949)
Có điều tôi phải đề cập đến là nhiều Giảng sư Đại học Đức, Bác sĩ, Luật sư, Nghị sĩ hay Bộ trưởng Đức cũng chẳng giàu có gì. Nhiều người vẫn còn ở thuê … không đâu xa nơi vùng tôi ở.
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 04/2018, sau 2 hệ thống đường ống thử nghiệm tốc độ cao tại Mỹ, Hyperloop Transportation Technology, công ty chịu trách nhiệm phát triển hệ thống vận tải hành khách siêu tốc, đang xây lắp hệ thống đường ống thứ 3 tại Pháp để thử nghiệm công nghệ vận tải hành khách với tốc độ lên tới 1300km/h.
Autopilot là một tính năng lái tự động trên xe điện của Tesla, nhưng cũng là tính năng mang lại nhiều phiền phức cho Elon Musk, vì nhiều vụ tai nạn đã xảy ra, từ bị thương đến chết người, chủ quan lẫn khách quan liên quan đến Autopilot.
Khoảng giữa tháng 04/2018, sau khi xóa 18.5 triệu địa chỉ IP của Google và Amazon trên ứng dụng tin nhắn Telegram để bảo mật an ninh quốc gia, Nga tiếp tục tổng kiểm tra Facebook, đồng thời cảnh báo: “Nếu không tuân thủ yêu cầu, Facebook sẽ nhận được lệnh cấm tương tự”.
Khoảng giữa tháng 04/2018, Intel đã xác nhận kế hoạch đóng cửa New Devices Group, nhóm thiết kế và nghiên cứu thiết bị mới, và ngừng phát triển dự án kính thông minh Vaunt được tiết lộ hồi đầu năm 2018.
Khoảng giữa tháng 04/2018, Hãng môi giới bảo hiểm quốc tế Marsh hợp tác với IBM để phát triển một giải pháp blockchain thương mại, cho phép các doanh nghiệp xác nhận rằng nhà thầu họ sắp hợp tác có phạm vi hoạt động bảo hiểm đúng, cập nhật cần thiết để bắt đầu công việc
Khoảng giữa tháng 04/2018, một số nguồn tin cho biết, Google đang phát triển chế độ AltOS, nhằm cho phép người dùng cài đặt hệ điều hành thứ hai lên Pixelbook.
Khoảng giữa tháng 04/2018, Google phát hành phiên bản Chrome 66 cho người dùng Windows, Linux và Mac. Chrome 66 bao gồm nhiều bản vá lỗi bảo mật quan trọng và nâng cao hiệu suất của trình duyệt
Khoảng giữa tháng 04/2018, Thẩm phán Liên bang Mỹ đã ra phán quyết rằng Facebook sẽ phải đối mặt với một vụ kiện tập thể, do mạng xã hội đã bị tố cáo vì đã sử dụng quy trình nhận dạng gương mặt trên ảnh mà không có sự cho phép của người sử dụng.
Khoảng giữa tháng 04/2018, trang Bloomberg cho biết, Facebook đang thiết kế chip xử lý của riêng mình để giảm sự phụ thuộc vào đối tác như Intel hay Qualcomm
Khoảng giữa tháng 04/2018, Amazon cập nhật ứng dụng dành cho thiết bị di động với tính năng Trải nghiệm Mua sắm quốc tế mới, cho phép dễ dàng mua sắm các sản phẩm trên Amazon ờ nước ngoài bằng ứng dụng
Khoảng giữa tháng 04/2018, tại Hội nghị RSA, 34 công ty công nghệ toàn cầu bao gồm Microsoft, Facebook và những công ty khác đã ký Thỏa thuận Công nghệ An ninh mạng nhằm tăng cường bảo mật trực tuyến và chống lại các cuộc tấn công mạng. Các công ty đã đồng ý rằng sẽ bảo vệ tất cả khách hàng ở mọi nơi khỏi những cuộc tấn công nguy hiểm từ tội phạm mạng.
Khoảng giữa tháng 04/2018, theo trang TheVerge, Apple sẽ kết hợp với Texture – dịch vụ cung cấp cho người dùng hơn 200 loại tạp chí khác nhau với mức phí 9.99 USD/tháng - vào dịch vụ News của hãng.
Tháng 04/2018 là khoảng thời gian tồi tệ với ZTE. Sau khi vi phạm một số thỏa thuận, công ty đã bị Mỹ cấm sử dụng các linh kiện và phần mềm của các hãng công nghệ Mỹ trong khoảng thời gian 7 năm.
Khoảng giữa tháng 04/2018, theo trang Motherboard, lực lượng cảnh sát địa phương và các đơn vị hành pháp thuộc liên bang trên toàn nước Mỹ đều đã được trang bị những công cụ giúp mở khóa các loại iPhone mới, vượt qua mọi hình thức mã hóa. Thông tin là trái ngược với những gì giám đốc FBI Christoper Wray từng nói, rằng ngày càng khó có thể truy xuất dữ liệu được lưu trên những thiết bị được mã hóa và đi ngược với chính sách và quan điểm về bảo mật dữ liệu cá nhân của Apple.
Khoảng giữa tháng 04/2018, một sáng chế mới được phát hiện bởi Patently Mobile cho thấy Samsung đang tiếp tục thử nghiệm những loại màn hình khác nhau cho các thiết bị di động trong tương lai. Một chiếc tablet có thể gấp lại ở hai vị trí riêng biệt, có thể giúp bổ sung thêm nhiều chức năng mới.