Hôm nay,  

Khi Tôn Giáo thay thế Tổ Quốc (bài 2 Atatürk)

13/10/201709:32:00(Xem: 7331)

 

2017-10-13 : Khi Tôn Giáo thay thế Tổ Quốc  (bài 2 Atatürk)

 

 Atatürk, và ván bài thế tục.

 

Dẹp Tôn Giáo để cổ súy Dân tộc .

Phan Văn Song

 

Tuần trước, viết bài giới thiệu Ibn Saoud thứ hai, tên thật là Abdelaziz ben Abderrahmane Al Saoud  người sáng lập quốc gia Vương quốc A Rập XaÚt –  Royaume d’Arabie Saoudite - Kingdom of Saudi Arabia hùng mạnh giàu có, của thế kỷ thứ 20 nầy. Nhưng thật sự mà nói, đây là lần thứ ba Vương quốc ấy ra đời – và tồn tại từ năm 1933 đến nay. - hai lần trước, do ông nội của anh, Ibn Saoud số một, và cha anh đều bị đánh tan trong những trận chiến với Đế quốc Ottoman. Sở dĩ lần nầy thành công, tồn tại đến ngày nay, ấy là nhờ tài nghệ khôn khéo ngoại giao, biết lựa chọn, « lựa đúng người trao thân gởi phận », dựa vào một thế lực mới nổi, lúc bấy giờ - Huê Kỳ – và biết sử dụng tài nguyên Chúa Allah mới tặng cho dân A Rập - dầu hỏa !

 

-  Ibn Saoud 2 đã thương thuyết bán dầu hỏa cho Huê kỳ, thay vì giao du với Anh Quốc, cường quốc thuộc địa địa phương đương thời ở Cận Đông và Trung Đông, thuở ấy (cùng với Pháp) - (Hiệp Ước USS Quincy với Tổng thống Roosevelt ngày 14-02-1945 đánh dấu sự kiện quan trọng nầy) !

 

Lấy tên nước bằng ghép tên của một vùng, một bán đảo, một chủng tộc - A Rập - và tên gia đình mình - Al Saoud - là một sự kiêu căng, tự cao tự đại, vừa tự hào gia đình, dân tộc, chủng tộc, cộng với cái tự hào tôn giáo, dùng tôn giáo làm  biểu tượng và vũ khí chánh trị. Điển hình của cái tự mãn ấy : lá cờ võn vẹn chỉ, với một nền mầu xanh lam - mầu chung của Hồi giáo - và hai biểu tượng của đạo giáo : câu kinh ca tụng Chúa Allah và thanh kiếm cimeterre đặc biệt của dân thánh chiến hồi giáo (nửa đao nửa kiếm) để trừng phạt những ai không đạo, ngoài đạo, chống đạo, tóm lại tất cả những Infidèles – Không Trung thành (với Đạo Hồi).

 

- Hai hình ảnh, hai biểu tượng, để nói rõ tư tưởng, chánh sách cai trị : Thanh kiếm và  Kinh Coran, lập trường rõ ràng của những người sáng lập Đạo và giữ Đạo - trước là Giáo Chủ Mahomet, nay là Ibn Saoud. Cả hai đều muốn thành lập một Thánh Quốc Hồi Giáo, xưa với một Khalifat, hoàn toàn trừu tượng, chú trọng vào tôn giáo, xuyên quốc gia, xuyên biên giới - Khalifat thường bị dịch sai là Nhà Nước Hồi Giáo – État islamique - Islamic State – IS. Sai vì Khalifat có thể chỉ có Thần quyền thôi ! Người thủ lãnh là Khalif hay calife… Calife nghĩa là thừa kế (thừa kế, kế vị Giáo Chủ) - successeur, một lãnh tụ tinh thần, tôn giáo hơn là lãnh tụ chánh trị.

- Riêng Vương quốc A Râp Xa Út : các hậu duệ Ibn Souad 2 đều là Vua – vừa thế quyền vừa thần quyền ( tới ngày hôm nay 2017, toàn là con ruột của ông  cả!).

 

 - A Rập XaÚt nay là một  Vương Quốc hoàn toàn với một quốc giáo, cũng là quốc gia trung tâm Hồi Giáo. Đất nước của Chúa Allah, và ông Vua Ibn Saoud là người đại diện: Mọi công dân hoặc Phải Thật sự là Giáo dân Trung thành hoặc bị Diệt – người dân chỉ gồm là người Fidèles - Trung thành (với Chúa Allah!) thôi ! Nói tóm lại gia đình của Ibn Saoud, Al Saoud, tự tuyên bố mình là chánh gốc, là trung tâm của Văn hóa A Rập – Hồi giáo, chánh gốc Hồi giáo, và chánh gốc chủng tộc, sắc tộc hay dân tộc A Rập ! Và dỉ nhiên, một cách gián tiếp nhận mình là đại diện Allah. Trong khi các lãnh đạo các phái Hồi Giáo khác chỉ nhận mình là giòng dõi Giáo Chủ – Tiên tri Mohamet, người đã ngộ và nhận lời của Chúa phán ( bắt chước theo truyền thống Môi sen của Do Thái Giáo)

Cũng nên nhắc rằng tôn giáo Hồi giáo vượt khỏi biên giới của thế giới A Rập – Hồi Giáo phát xuất Cận Đông (Mecca – Medina...),

 . tràn về hướng Tây, phía Mặt Trời lặn – Magreb, các vùng từ Ai cập đến Mauritanie, xuyên xuống miền nam Phi Châu nhờ sa mạc và theo đám người du mục đi du thuyết. Ở lục địa Phi, Hồi giáo chỉ ngưng lại do vùng rừng già ở phía Trung Phi và Nam Phi.

. Từ Cận Đông Hồi Giáo tràn về hướng Đông và Đông Bắc, vượt A phú Hản, nhập Pakistan, khi đụng tiểu lục địa Ân độ, vướng phải cái bụng Ấn giáo đầy kỳ thị giai cấp xã hội-les castes – Hồi giáo không kỳ thị giai cấp, chỉ « kỳ thị, trị phái nữ thôi ! » - tựa như Khổng Giáo Tàu buộc đàn bà bó chơn ở nhà làm đồ chơi phục vụ đàn ông « tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử » -

. Nhờ ghe thuyền thương nghiệp, Hồi giáo vượt biển nhập Mã lai và Nam Dương. Hồi Giáo đến Việt Nam (Chăm), và Phi luật Tân (Moro) bằng các thuyền nhơn buôn bán Mã Lai và Indonesia.

Tóm lại, hai Đại Dương đã nhốt Hồi Giáo trong lục địa Á Âu !

- Hồi Giáo là một tôn giáo không có Giáo Hội, tất cả kinh kệ, luật lệ – charia, và tập tục lễ nghi - sunna đều theo cuốn Kinh Coran. Hồi Giáo phát triển rất nhanh, đi theo vết chơn các đoàn du mục vượt sa mạc, nhập vào các ốc đảo, các làng mạc, định cư, hay đi theo các thương thuyền – thuyền Tây phương đi thám hiềm, tìm của quý trao đổi, tìm đất mới, thương thuyền dân Hồi giáo đi gần hơn, nhưng bám trụ, thông thương, chung sống…

 

Giới thiệu Hồi giáo, là giới thiệu một hiện tượng truyền thống tuy đã có cả ngàn năm nay, nhưng nay vẫn rất hiện thời. Hiện tượng Daech, IS Nhà Nước Hồi Giáo và cuộc Thánh Chiến Hồi Giáo - Giáo dân Trung Thành chống những người Phản Thệ – Parjures hay Infidèles là một hiện tượng đã có từ thời lập Giáo vào những năm 600 sau Công Nguyên, đến nay, vẫn còn tiếp tục. 

 

Thế nhưng ngày hôm nay, mặc dù Vương quốc A Rập Xa Út và Cộng hòa Thổ nhỉ Kỳ đều đứng chung, cùng trong một hợp tác chống Daech, nhưng mỗi quốc gia đều có kéo những con cờ để củng cố ảnh hưởng ngỏ hầu vẽ lại địa đồ vùng. Một bên, A Rập Xa Út, cái nôi của Hồi Giáo, nhơn danh Tôn giáo ; còn một bên, Thổ nhỉ Kỳ, nhơn danh lý lịch một dân tộc mạnh, và đã chứng minh bằnh lịch sử. Thử so sánh, giữa hai cái nhìn, cùng thoát thai từ thời sơ khai của hai quốc gia, của hai chế độ, đều được sanh trưởng từ đống tro tàn của Thế Chiến thứ nhứt và của đế quốc Ottoman. Cả hai đều phải trải qua những đấu tranh khó khăn và can trường để có được sự độc lập trước những âm mưu của những thế lực Tây phương. Cả hai đều nhờ hai nhơn vật đặc biệt Ibn Saoud và Attatürk. Nếu Attatürk, lựa cuộc chơi trên một chế độc Cộng hòa Thế tục rất tây học dựa trên một chủ nghĩa dân tộc cổ truyền : Ibn Saouad trái lại, giữ vững lập trường bành trướng Tôn giáo cổ truyền nhưng bám vào nguồn kinh tế tài chánh dầu hỏa tư bản tây phương.

Giới thiệu hai nhơn vật, hai nhà lãnh đạo, để tìm bài học lãnh đạo cho một một Việt Nam tương lai !

 

II - Atatürk, thách thức thế tục :

 

« Chủ quyền nhận được là do sức mạnh và bạo lực. Các hậu duệ của Osman đã dùng bạo lực để chiếm đoạt quyền lực, cai trị đất nước và dân tộc Thổ nhỉ Kỳ, và đã thống trị suốt sáu thế kỷ. Hôm nay, đất nước và dân tộc đã vùng dậy, và quyết tâm lấy lại quyền lực – La souveraineté s’acquiert par la force et la violence. C’est par la violence que les fils d’Osman se sont emparés du pouvoir, qu’ils ont régné sur la nation turque, qu’ils ont maintenu leur domination pendant six siècles. À présent, la nation s’est rébellé et a résolude reprendre elle-même l’exercice de sa souvenaineté ».

 

Đó là những lời Mustapha Kémal, chưa được là « Atatück- Người Cha già dân tộc Thổ», dùng trong bài diễn văn ngày 30 tháng 10 năm 1922, tuyên bố dẹp bỏ chế độ cầm quyền của vị Sultan (lãnh đạo vừa thế quyền vừa thần quyền califat). Mười tám ngày sau, vị Sultan cuối cùng của Đế quốc Ottoman MehmetVI, được Vương quốc Anh  dùng xe cứu thương đưa ra khỏi dinh thự, trốn khỏi thủ đô Contantinople để xuống tàu (Anh) tỵ nạn ở đảo Malte (thuộc địa Anh lúc bấy giờ). Thế là xong một Đế quốc Ottoman với Hồi giáo là quốc giáo đã ngự trị đất Thổ trên sáu thế kỷ (1299-1922) !

 

Ngày 13 tháng 10 1923, một năm sau, để nhấn mạnh rõ ràng đây là một cuộc Cách mạng, đây là một thay đổi lớn, Mustapha Kémal cho dời thủ đô, bỏ Constantinople, để đến Angora, từ nay tên gọi là Ankara.

Từ thành phố nầy, anh đặt bản doanh để chống đở những đối thủ nội địa, những sắc tộc khác nhau đòi tự trị hay độc lập  – nào người Arméniens, nào người Kurdes, nào dân Ottomans ; và cũng để dễ dàng đối đầu với những thù địch bên ngoài, Hy lạp, Anh quốc… Mười lăm ngày sau, anh họp tất cả các sĩ quan và phán : «  Ngày mai, chúng ta tuyên bố thành lập nước Cộng hòa Thổ nhỉ Kỳ » !

 

Ngày 29 tháng10, năm 1923, Cộng hòa Thổ nhỉ Kỳ ra đời ! Đây là Cộng hòa Hồi Giáo đầu tiên. Nhơn cơ hội một sự than phiền của hai chức sắc  tôn giáo hồi giáo đối với chế độ cộng hòa, anh tuyên bố hủy bỏ chế độ califat – nhà nước thần quyền, ngày 3 tháng 3 năm 1924.

Đây mới thật là một hành động đầy nguy hiểm ! Dù biết rằng chế độ califat là một gánh nặng cho một cải tổ, nhưng muốn xóa bỏ, đó là cả một vấn đề ! Vì tập tục, vì truyền thống, vì tôn giáo hồi giáo đè nặng trên xã hội, nên rất khó khăn đề nghị những cải tổ. Rất nhiều người chống đối, kể cả với những thuộc hạ, bạn bè, đồng chí đệ tử thân cận nhứt … Và dĩ nhiên, ngay tức thì, sau ngày tuyên bố xóa bỏ califat, người dân Thổ từ nay không được người A Rập nhìn nhận là cùng văn hóa hồi giáo nữa.

Uất hận, thất vọng, dân A Rập từ naythù dân Thổ, xem rằng dân Thồ là dân vong ơn bội nghĩa… Viện cớ văn hoá A Rập đã giải thoát Thổ nhỉ Kỳ khỏi thế giới Thiên Chúa Giáo ! Thế mà ngày nay, lưỡi gươm Thổ đã trở ngược đâm vào Tôn giáo mình !

 

1/ Thế tục, một ảnh hưởng của Phương Tây ?

 

Trong sách tiểu sử của Atatürk, nhà sử học Fabrice Monnier, đưa ra một giả thuyết. Sở dĩ Atatürk, có cái nhìn thế tục quá khích nầy là do gốc gác gia đình. Mustapha Kémal sanh ra ở vùng Macédoine (Hy lạp) và lớn lên ở Salonique, một thành phố rất quốc tế vừa đa chủng vừa cũng rất ít dân hồi giáo. Là quân nhơn, anh không thích những hội họp tôn giáo, cầu nguyện đầy mê tín dị đoan. Sống trong một căn cứ quân sự đóng ở khu Pancaldi, một khu rất tây hóa của thành phố Constantinople, đầy hàng quán, nhậu nhẹt, ca hát, ăn chơi, trai gái … cộng thêm những kinh nghiệm chiến trường đầy nguy hiểm, máu lửa… anh xa lánh hẳn tôn giáo. Mustapha lại càng xa lánh tôn giáo và mê tín dị đoan, vì là rất mê đọc các sách âu tây, chẳng những sách chiến lược âu tây, mà còn là môt « con mọt sách » âu tây nữa, lại là một người ngưởng mộ những nhà văn của thế kỷ Ánh Sáng, của thế kỷ Minh Triết của nước Pháp : Rousseau, Voltaire, ông cũng mê, cũng thích, ngưởng mộ Auguste Comte, người cha đẻ của lý thuyết thực tiển-le Positivisme, hay Durkheime nhà xã hội học ...

Mustapha Kémal, còn là tác giả, là nhà sáng lập, chủ bút tạp chí Vatan, trong ấy anh phê bình những hủ tục luật lệ Hồi giáo - charia hay những  tập tục, hành xữ cỗ xưa theo hồi giáo trong quân đội Thổ. Dĩ nhiên, anh gây sự chú ý của cấp trên, và bị « đì xa xứ » khỏi thủ đô Constantinople. Do đó, anh vắng mặt trong cuộc cách mạng do phong trào Jeunes Turcs – Các người Thổ Trẻ, các sĩ quan trẻ đòi làm Cách mạng kiểu Pháp, đã giựt được chánh quyền năm 1908, và giữ được đến năm 1920.

Muốn được hiểu tư tưởng và lý thuyết kémal chủ nghĩa - kémalisme, chúng ta cũng nên lồng vào bối cảnh của Thổ nhỉ Kỳ thời bấy giờ. Bị dư luận thế giới và các nhà chánh trị thời bấy giờ đặt tên là « Bệnh nhơn của Đông phương – Le malade de l’Orient », Đế quốc Ottoman đang thời mạt vận… xuống dốc thê thảm. Hành động « tự tử » cuối cùng do anh Sultan Mehmet VI, xuống tay ký Hiệp Ước Sèvre, chấp nhận Thổ nhỉ Kỳ mất hơn một nửa đất đai !! ( Biết làm gì hơn ? khi đã cùng với Đức thua trận -Thế chiến I ?).

Do đó, Mustapha Kémal, Atatürk « Người Cha già dân tộc Thổ – le Père des Turcs » lúc nào cũng nghĩ đến phục hận, trả thù cái hận Thổ nhỉ Kỳ thua trận cùng với Đức trong Thế chiến 1, bị mất rất nhiều đất đai. Do đó, phải tạo lại một quốc gia hùng cường, một dân tộc Thổ lớn mạnh, hào hùng và Thế Tục. Một loại « Make my Nation ... GREAT Again » rất đương thời ngày nay !

 

2/ Atatürk, Người Cha già của dân tộc Thổ – le père des Turcs :

 

Từ 1924 trở đi, Atatürk (Năm 1934, Quốc hội Thổ ký quyết định đặt tên Atatürk « Người cha già dân Thổ – le père des Turcs » cho anh) ban hành một loạt cải tổ :

Đóng cửa các trường Hồi giáo. Thống nhứt nền Giáo dục, Tôn giáo phục tòng Nhà nước, theo tinh thần của định nghĩa Thổ của thế tục. Để kiểm soát ngành thương mãi, sử dụng bộ Luật thương mại Đức, về Hình sự dùng Bộ Luật Ý đại Lợi, và về Dân sự, sử dụng Bộ Luật Thụy sĩ. ...

Và từ nay cho phép một người Hồi giáo hợp hôn với một người ngoại đạo, không hồi giáo (ngược với quan niệm và luật Hồi giáo – của Kinh Coran).

Tât cả những cải tổ  ấy đều gây nhiều xáo trộn và chống đối và  tạo nhiều âm mưu chống đối và lật đổ. Nhưng Atatürk bằng một chế đô cứng rắn và độc tài vượt qua tất cả !

(Phong trào bất mãn tung cả tin anh là người gốc Do thái ! Tất cả những cải tổ đều nhắm vào chống Hồi giáo, đều bị thổi phồng, đả phá, người ta đồn anh đã vứt Kinh Coran vào sọt rác, đã đàn áp các giáo sĩ, và từ chối không nói tên Chúa Allah ! Và hình như ông đã nói riêng với thuộc hạ rằng : «  Hồi Giáo, một giáo lý vô nghĩa của một tên du mục vô đạo là một xác chết mục rửa như một lý thuyết tối tămL’islam, cette théologie absurde d’un bédouin immoral, est un cadavre putrifié qui s’apparente à l’obscurantisme »)

 - Và cải tổ cuối cùng như rất quan trọng : dùng chữ la tinh để viết tiếng Thổ nhỉ Kỳ. Mustapha Kémal Atatürk tin rằng dùng chữ viết mẫu tự latinh, sẽ xóa bỏ được nạn mù chữ. Kémal cũng rất mê khoa học, nên ông dùng lý thuyết khoa học để chứng mình rằng « với bộ não đặc biệt – crâne brachycéphale – người Thổ là người đặc biệt thông minh hơn các sắc tộc láng giềng địa phương.Và với Kémal, chính Hồi Giáo là cái rào cản lớn nhứt của sự phát triển của dân tộc Thổ nhỉ Kỳ !

 

Kết Luận :

 

Hai quan niệm về vai trò tôn giáo trong tổ chức  chánh trị một quốc  gia.

Cái nhìn Hữu vi, Tôn giáo là nền tảng, và đi xa hơn nữa, tôn giáo là chủ nghĩa, dùng tôn giáo để cai trị, độc đoán, độc tài. Đóng khung, nhốt người dân trong Nề nếp, hủ tục, truyền thống để trị vì. May quá nhờtài nguyên đầu hỏa Ibn Saoud đã phân phát, nuôi dân. Đóng vai phụ huynh , cha mẹ, nuôi Dân, cai trị độc tài, xem dân như con, viớ ch ếđộ Xin Cho giữ dân trong trạng thái con nít ! Tuần qua, Vua Salman Ibn Saoud mới ký s&ăc lệnh cho phép phụ nữ có quyền lái xe và ra đường đi lại mtộ mình, không có một người Nam giới trách nhiệm dẫn dắt (chồng, con trai, cháu trai, em trai, cha …) Chúng ta đang ở thế kỷ thứ 21, nhiều nước trên thế giiớ có Nữ Thủ tướng, Nữ Tổng thống !

Cái nhìn Vô vi, tôn giáo phục tòng Nhà nước. Tôn giáo thuộc phạm vi riêng, tinh thần, gia đình. Chánh trị, hành chánh Nhà Nước thế tục. Như nước Pháp nay, là một thể chế Cộng hòa thế tục. Thếtục Dân chủ, với một quốc đầy đủ trí thức, đầy đủ  ý thức, đức độ, tư tưởng dân chủ như những quốc gia âu mỹ thì tốt. Nhưng chẳng may là nhnữg qucố gia chậm tiến, đạo đức, giáo dục do truyền thống gia đình tôn giáo giữ lề. Cái nhìn th ếtục sẽ gặp trở ngại bởi phần xã hôi kém giáo dục, kém văn hóa ...

Bằng chứng, Xã hội Việt Nam, ngày nay băng hoại, thiêu đạo đức vô cảm, do Công Sản phá bỏ nền tảng Tôn giáo cổ truyền bản sắc của người Việt ! Và thay bằng một lý thuyết tuy Vô Thần nhưng sửdụng như một Tôn Giáo

Ở Việt Nam,  Đảng Cộng Sản sử dụng Đảng như một Tôn Giáo.

Đừng tưởng chúng nó Vô thần, lầm to ! Thần của chúng là Marx, là Lénine, là Staline… Độc tài, khát máu nhơn danh các thần thánh Cộng Sản.

 

Cái chúng ta gọi là Ác, cộng sản gọi là sửa sai, loại bỏ. xóa bỏ.

- Luật Hồi giáo cho phép loại trừ những người không Hồi giáo, diệt người Infidèles.

 - Đảng Cộng Sản quốc tế, từ các ông tổ Lénine, Staline, Fidel Castro, từ các tây râu xồm Nga, Cuba... qua đến đàn em Đông Âu, Á châu... Tàu Mao, hay đến đệ tử  Việt Cộng Hồ Chí Minh, Trường Chinh Lê Duẫn hay cha con, ông nội ba đời nhà họ Kim Bắc Hàn… cho phép giết tố mọi người không trung thành Infidèles với Cộng Sản

- Suốt từ 1917 (cách mạng tháng 10 Nga thành lập Đảng Cộng Sản Bolchevik Nga) đến ngày nay 2017 (bốn nước còn Cộng Sản Cuba, Tàu, Việt Nam Bắc Hàn), thống kê cả một  100 năm đấu tố =  trên 100 Triệu người chết ! Từ Tây Bá Lợi Á – Sibérie của đất Nga đến những  Cổng Trời, T20 của Việt Nam bao nhiêu nhà Lao Cải ? Bao nhiêu hầm chôn người  tập thể ?  Huế, Toul Sleng Nam Vang ...

 - Vì vậy, Tội Ác là Cộng Sản ! Vì vậy đừng tách rời cái Ác với Cộng Sản. Hai cái là một ! Ác = Cộng giống nhau. Vừa qua nghe các bà con tỵ nạn hải ngoại mình cải nhau « hai từ ngữ » ấy mệt quá !

Ngày nay, cả thế giới âu tây ai ai cũng chống cũng bất mãn, than khóc với Daech, quá khích Hồi Giáo, khóc với những khủng bố ở Paris, London, New York… Daech dùng máy bay, mìn, bom, xe đụng …

Quên sao Việt Cộng Khmer Đỏ, rẻ tiền hơn, chỉ cuốc, xẻng, búa, đập đầu, … còn dao thì mổ bụng, dồn trấu, kẹp tre, thả sông… Thằng chỏng đặc biệt, chỉ có ở Miền Nam Việt Nam.

 2001 – 9 – 11 New York, Twin Tower, phải với hai chiếc máy bay trên 2 ngàn người chết. Huế chỉ mã tấu và búa 5000 người ! Ai hữu hiệu hơn ai ! Việt Cộng Ác hơn Daech nhiều !

Sáng kiến  gì không có, chứ sáng kiến giết người Việt Cộng số một !. …

Mắc cở quá !!

Hồi Nhơn Sơn Mùa Trung Thu

Phan Văn Song  

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.
Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.
LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?
Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?
Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.
Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.
Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.
Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.