Hôm nay,  
Việt Báo Online

Những Ngày Xưa Thân Ái

27/08/201600:00:00(Xem: 6229)
Những Ngày Xưa Thân Ái
Trên chiến trường Quảng Trị năm 72, giữa cái chết và cái sống gần như không còn biên giới, một bộ đội cộng sản Bắt Việt, về đêm, tay ghì súng, nằm lén nghe qua làn sóng của đài Sài gòn bài hát “Những ngày xưa thân ái”:

“….
Những ngày xưa thân ái anh gởi lại cho ai
Gió mùa xuân êm đưa rung hàng cây lưa thưa
Anh cùng tôi bước nhỏ áo quần nhăn giấc ngủ
Đi tìm chim sáo nở ôi bây giờ anh còn nhớ?
...Dừng chân quán năm xưa
Uống nước dừa hay nước mắt quê hương
….” (Phạm Thế Mỹ)

Và anh đã thuộc nằm lòng cho đến những năm cuối thập niên 80, lao động ở Đông Đức, chạy qua Tây Đức tỵ nạn sau khi bức tường Bá-linh sụp đổ, anh còn thinh thoảng vẫn hát một mình. Hoặc lên hát giúp vui những buổi văn nghệ địa phương của Cộng đồng người Việt nam tổ chức.

Ngày nay, anh và gia đình sanh sống an nhàn, hạnh phúc tại thành phố Hannover. Những người quen giờ đây ít khi được nghe anh hát lại bài hát ấy nữa!

Hannover, những ngày xưa thân ái

Phải đi thăm bạn ở xa khi có thể đi được. Thế là lấy quyết định đi Hannover thăm bạn và Trung Tâm Việt nam Nhân Quyền. Sau đó, qua thăm bạn ở Bá-linh. Tiện đường sẽ qua Prague, Cộng Hòa Tiệp. Hoặc không đi Tiệp mà đi về phía Tây, ghé qua Hòa-lan, thăm nhiều bạn cũng từ khá lâu không có dịp gặp nhau.

Phát thảo chương trình thật vĩ đại nhưng thực tế có chìu lòng người lúc này hay không? Bạn bè đã hẹn rồi.

Thôi khi đúng ngày lành, cứ lên đường rồi tính sau!

Rời Paris, chúng tôi chọn đi quốc lộ, tránh xa lộ Pháp để khỏi nạp tiền mải lộ. Qua Belgique, ngang qua Luxembourg, tới Đức, nhắm hướng Tây-Bắc đi thẳng. Xa lộ ở ba nước này miển phí. Theo dự báo trên máy định vị GPS, chúng tôi sẽ tới Hannover vào 5 giờ 30 chiều. Nhưng xa lộ bị kẹt xe bất ngờ, chúng tôi tới hơn 9 giờ tối. Anh Lâm Đăng Châu đã có mặt ở nhà anh chị Sông Lô đợi chúng tôi để cùng ăn cơm chiều. Chị Sông Lô làm sẳn nồi phở đải khách đi đường xa. Thật đúng điệu Hà nội ở Hannover. Ai cũng hài lòng mỗi người một tô xe lửa. Riêng Cụ Phan nhà ta phải hai tô mà vẫn ngầm ý muốn thêm môt tô nhỏ nữa.

Về nhà trọ được Trung Tâm Việt nam Nhân Quyền dành sẳn tiếp bạn. Phòng ốc khang trang và tiện nghi. Anh em nhắc lại bữa phở Hà nội của chị Sông Lô, ai cũng bảo là ngon tuyệt. Ngon hơn phở ở Paris cả chục lần. Phở nhà phải khác phở chợ chớ! Phải kiếm cớ trở lại ít nhứt cũng một lần nữa cho đả.

Trưa hôm sau, anh Lâm Đăng Châu hướng dẩn chúng tôi tới thăm anh Nguyễn văn Mài và vuờn rau của anh ấy. Anh Mài là người yêu bản nhạc “Những ngày xưa thân ái” từ lúc còn đi bộ đội Bắc Việt. Trong một buổi văn nghệ ở Đức, anh hát. Anh Sông Lô, ngạc nhiên vì biêt anh mới từ bên Đông qua, được anh kể lại chuyện bộ đội của anh và trận Quảng Trị năm 72. Anh Sông Lô, Thiếu úy Nhày dù của Quận đội VNCH, cũng có mặt tham chiến sanh tử trận ấy. Thế là hai người, kẻ bên này, người bên kia, giờ đây cùng cất tiếng hát “Những ngày xưa thân ái”, kết nghĩa bạn bè, Nam-Bắc một nhà trong lòng người.

Anh Mài cùng theo anh Sông Lô, anh Lâm Đăng Châu sanh hoạt tích cực trong Trung Tâm Việt nam Nhân Quyền. Cả ba anh về Việt nam đều bị nhà cầm quyền Hà nội đuổi trở lại nhiều lần chỉ vì ở Hannover mà các anh dám tranh đấu đòi nhơn quyền cho xứ sở của mình.

Anh Lâm Đăng Châu qua Đức du học năm 68, hiện vẫn là Chủ tịch Trung Tâm Việt nam Nhân Quyền Hannover từ hai mươi năm nay. Anh liên tiếp ba lần được Chánh quyền Đức tưởng thưởng huy chương về những hoạt động văn hóa và xã hội Cộng đồng. Trung Tâm Việt nam Nhân Quyền tọa lạc trong một tòa nhà lớn, cùng chung với nhiều Trung Tâm, Tổ chức của nhiều sắc dân khác cùng làm việc về văn hóa xã hội cho kiều dân của mình.

Vườn rau của anh Mài rộng 350 m2, với cái nhà cất bằng vật liệu nhẹ chiếm mất 50 m2, phần đất còn lại, anh trồng nhiều thứ hoa màu thuần túy việt nam. Chợ có thứ gì, anh có đủ những thứ đó.

Bữa trưa hôm đó, chị Mài đải khách sà-lách rau vườn nhà và sút-xít Đông Đức nổi tiếng nướng lửa thang. Bạn ở xa tới, lần đầu tiên được ăn món gốc xã hội chủ nghĩa, ai cũng thấy ngon vô cùng. Có lẽ vì sản phẩm làm phục vụ thị trường tư bản! Và người bạn của chúng tôi phải ăn bốn cái, hơn 1 kg, để hoan nghênh sản phẩm xhcn đổi mới. Mà ăn sút-xít Đức thì phải uống la-de Đức nữa thì mới đúng điệu gốc dân chơi chánh hiệu Cầu Ba cẳng, Chợ lớn củ.

blank
Đi thăm bạn bè ở Đức.

Tối kéo về nhà anh Sông Lô ăn cơm tối. Có thêm ông bà Hải nên thật vui. Cụ Hải gốc Thiếu tá Quân đội vnch, lớn tuổi, quên nhiều nhưng thơ tình của Cụ làm (Thi bút Hoài Thu) thì Cụ đọc không thiếu một chữ. Thơ thật ướt át, dầm dề. Dễ cảm lòng người:

“… Em ạ! Đêm qua không ngủ được
Chỉ vì mơ mãi dáng em thôi
Anh gom tất cả bao thi tứ
Để tặng riêng em một chút lời.” (Hoài Thu, Kiên nhẫn nghe em)

Sáng hôm sau, cùng ăn sáng với nhau để tạm từ giả. Nhà thơ Hoài Thu đề tặng chúng tôi mỗi người một tập do Trung Tâm Việt nam Nhân Quyền xuất bản 1990.

Lên xe ra xa lộ thẳng Bá-linh. Mùi phở Hà nội, mùi thơm sút-xít Đông Đức, mùi rau muống xào tỏi như vẫn còn bám sát theo người phải đi khỏi Hannover cho kịp 15 giờ.

Bá-linh thống nhứt

Đêm 12 rạng sáng 13 tháng 8 năm 1961, bức tường ô nhục dựng lên chia đôi Bá-linh thành Đông-Tây bị hơn 300.000 dân Đức kịch liệt phản đối. Máu đã đổ trên bức tường này khi gần 5000 người đã tìm cách vượt qua biên giới, trên 200 người đã ngã xuống trả giá cho tự do.

Nhưng 28 năm sau, bức tường ô nhục ấy đã bị người dân Đức chỉ dùng búa, vì không cần liềm, đập vỡ ra từng mãnh vụn trong niềm hân hoan dân tộc, dẫn theo cả khối cộng sản Đông âu và Liên-xô sụp đổ trọn vẹn.

Bức tường dài 155 km, thành trì cộng sản quốc tế, nay chỉ còn là một vành đai xanh cho người đi xe đạp, vết tích một giai đoạn đen tối của lịch sử Đức.

"Đêm hôm đó, cảnh sát Đông Đức tự động bỏ súng xuống để cho người dân tự do đi qua cửa biên giới. Riêng ở Berlin, từ 21 giờ đến 2 giờ sáng, đã có khoảng 20.000 người vượt bức tường Bá-linh để đi qua Tây Bá-Linh.

Những người Đông Đức tràn vào các siêu thị. Một tình trạng hỗn loạn nhưng hỗn loạn trong sự vui mừng. Người Tây Bá-Linh đón tiếp người Đông Bá-linh trong tình nghĩa đồng bào. Không khí ngày hôm đó đúng là một ngày hội lớn”.

Ông bà Thiên-Mỹ Lâm ở cách bức tường non 1 km nên đã chứng kiến khá đầy đủ ngày hôm ấy.

Như đã hẹn, chiều thứ bảy, 6/8, chúng tôi tới Bá-linh đúng giờ. Chị Hiền từ Francfort đã có mặt ngày hôm trước để chờ đón bạn tại nhà anh chị Thiên-Mỹ Lâm.

Từ khá lâu, bạn bè không có dịp gặp nhau, nay gặp lại, nói cười vui như hội Tết. Cơm chiều, chủ nhà đải khách những món thuần túy nam kỳ lục tỉnh: canh chua, cá kho, … Bạn hôm ấy đủ ba Miền nhưng chị Mỹ Lâm lại ưu ái làm món Nam kỳ. Nhưng người đất Thăng Long hay Hồng Lĩnh, đất Thần kinh hay xứ Quảng đều hài lòng về nghề làm bếp tuyệt vời của chủ đã nhà thể hiện đủ nét độc đáo nền văn minh miệt vườn.

Buổi tối kéo dài tói 2-3 giờ sáng mà mọi người vẫn chưa cạn nguồn cảm hứng. Cụ Phan vẫn là người ăn nói lưu loát, có tài hoạt náo mọi buổi họp bạn. Gặp giới nào, thành phần nào, lớp tuổi nào, cụ cũng hội nhập trọn vẹn được. Cụ kể chuyện tướng HXL ở Vùng II thuyết trình trước phái đoàn quân sự Huê kỳ bằng tiếng mỹ đặc sệt giọng huế làm mọi người chỉ có ôm bụng mà cười. Chị Hiền cười nhiều hơn hết và nhờ đó về tới Frncfort, chị trẻ lại như đã uống mấy trăm thang thuốc bổ.

blank
Lễ hội tại thành phố Hannover.

Hôm sau, anh Thiên đưa chúng tôi đi nhìn lại một đoạn chừng 1km bức tường ô nhục còn giử kỷ niệm. Gần đó là khu lễ hội bia quốc tế Berlin tổ chức từ 5-7 tháng 8, với vài trăm gian hàng và 1200 thứ bia Đức, Tiệp, Ba-lan, Anh, Pháp, … Hội bia bắt đầu từ Công trường Strausberger nơi có 2 di tích đáng nhớ: bức tượng Lénine đứng trước vòi nước bổng bị chặt mất đầu vào biến cố cộng sản tan rả. Không ai để ý cái đầu Lénine vứt ở đâu? Mải gần đây, người ta mới phát giác cái đầu ấy chôn trong rừng gần đó, nay được moi lên đem cất vào viện bảo tàng.kỷ vậy cộng sản. Kế đến, Karl Marx Allée là con đường dài 2km 500, rộng 90m, nơi đi dạo sang trọng của Đông Bá-linh và cũng là nơi diển binh ngày lễ lớn. Năm 1949, mang tên Staline Allée, qua năm 1961, lấy tên Karl Marx allée. Ngày nay, vẫn giử để nhắc nhở ngày 17/6/1953, dân Đức nổi dậy biểu tình tại đây chống cộng sản bị xe tăng liên-xô nghiền nát. Nhà cửa hai bên được lệnh xây khác hơn kiến trúc tư bản. Dân Đức gọi đó là kiểu “kiến trúc tìệm bánh ngọt”.

Người mình mà sao …

Sáng thứ hai, cậu B tới đưa chúng tôi đi dạo chợ Đồng Xuân. Nay có tới Đồng Xuân VI. B là một thanh niên, từng đứng bán thuôc lá ở lề đưởng Đông Bá-linh, nay trở thành triệu phú. Từ tay trắng làm nên sự nghiệp. Bằng khối óc và mồ hôi. Không dựa vào quyền lực mà chỉ dựa vào kinh tế thị trường tự do, luật pháp dân chủ của Cộng Hòa Đức. Cả vợ của B cũng vô cùng niềm nở với chúng tôi tuy không thường gặp nhau. Đến thăm nhà ở và cơ sở làm ăn của B. Trong bữa ăn tối, chúng tôi có dịp quen biết vài người bạn ăn nên làm ra của B ở Berlin và cả bạn vong niên của anh ở Sài gòn qua du lịch chữa bịnh.

Những người bạn Sài gòn của B đều khá lịch sự, vui vẻ nhưng qua câu chuyện trao đổi, về cách làm ăn của họ ở Sài gòn, tôi vẫn cố giử phản ứng tâm lý của mình và lập đi lập lại với tôi “đây là bà con người Vìệt nam của mình». Bởi làm sao nghe lọt tai được một cách người ấy làm giàu là trong nhà ở Q.VI Tp/HồChíMinh lúc nào cũng nuôi ít nhứt 90 cô gái nhà quê, được huấn luyện theo yêu cầu, để cung cấp cho mọi dịch vụ? Việc làm ăn này có thể bị truy tố trước Tòa Án Quốc tế Nhơn quyền. Còn bao nhiêu chuyện kiếm tiền bất lương khác nữa?

Ông Sarkozy, cựu Tổng thống Pháp, thường nói về bản sắc dân tộc Để biết mình là ai? Ông có cha ngườì Hungary, mẹ Hi-lạp, sanh trưởng tại Paris. Ông vẫn xác nhận ông là «người Pháp”. Mỗi khi đi qua Phi châu, Á châu, ông nhận thấy rỏ thêm ông là người Pháp hơn là Đông âu hay Địa-Trung hải. Và dân Pháp đạ nhìn nhận ông hoàn toàn là người Phap nên đã bầu ông thay mặt quốc dân Pháp.

Còn tôi, tuy không phải lai-căng, tại sao tôi vẫn phải xác nhận với chính mình những người bạn Việt nam từ Sài gòn qua, ngồi chung bàn ăn ở đây, là “bà con người Việt nam của mình”?

Nhưng thật sự họ có phải là người Việt nam không?

Nguyễn Thị Cỏ May

24/05/2019(Xem: 143)
Đã từ một năm nay, từ ngày 10 tháng sáu năm 2018, bà con ta trong nước đã xuống đường biểu tình chống Trung Cộng đã xâm phạm lãnh thổ chúng ta.
24/05/2019(Xem: 419)
Nhân ngày Memorial Day, 27-5-2019, xin ghi lại thành tích của một cố vấn Mỹ, ông John Paul Vann, đã hy sinh trên chiến trường Việt Nam, góp phần bảo vệ tự do dân chủ cho VNCH.
24/05/2019(Xem: 383)
Thật ra, Kuku không phải là tên một đảo như nhiều người vẫn thường nghĩ. Bạn sẽ không tìm thấy nó trên Google Map hoặc bản đồ chính thức của Indonesia.
24/05/2019(Xem: 255)
Đọc tựa bài chắc làm gợi nhớ cho những ai lớn lên ở miền Nam Việt Nam vào đầu thập niên 1970 về một ca khúc đã vang vang trên làn sóng phát thanh và phát hình.
24/05/2019(Xem: 219)
Nhà văn Phan Anh sinh năm 1984. Hơn hai mươi năm trước, trước khi ông mở mắt chào đời, làng báo của nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà (trong cùng một ngày) đã đồng loạt loan tin (*) về một vụ án gián điệp, với những lời lẽ mạt sát nặng nề đến độ lố bịch
24/05/2019(Xem: 319)
Tại sao ông Nguyễn Phú Trọng vắng mặt tại phiên họp khai mạc Quốc hội kỳ 7, và trong đoàn Quốc hội viếng lăng Hồ Chí Minh ngày 20/05/2019? Thời Nhân văn Giai phẩm 1956, Cụ Phan Khôi đã viết về sự tích “Ông bình vôi”
23/05/2019(Xem: 212)
tôn trọng các quyền con người là một bộ phận quan trọng của EVFTA và vi phạm các quyền này là một vi phạm nguyên tắc của thỏa thuận. Kể từ khi triển khai thực hiện Hiệp định PCA vào năm 2012 và kể từ khi kết thúc đàm phán EVFTA vào năm 2016, tình hình nhân quyền tại Việt Nam đã xấu đi một cách đáng kể
23/05/2019(Xem: 1867)
Về hưu, chữ nghĩa của tài tình của “vi-xi” bây giờ gọi là “nghỉ hưu?”, là nghỉ làm việc, không còn tiếp tục làm công việc hàng ngày để kiếm lương bổng, lợi tức cần cho đời sống nữa.
23/05/2019(Xem: 757)
Tháng 4 của Hoa Kỳ là một ngày tháng đáng lưu ý của lịch sử. Cuộc nội chiến Nam Bắc Hoa Kỳ bắt đầu vào ngày 12 tháng 4-1861. Bốn năm sau vào ngày 9 tháng 4-1865, tướng Lee của miền Nam đầu hàng tướng Grant của miền Bắc...
23/05/2019(Xem: 1209)
Kể về những giai thoại liên quan đến Kinh Kim Cang trong lịch sử và duyên may của chính bản thân mình với kinh này, tôi không có ý đề cao sự màu nhiệm của Kinh Kim Cang. Cái đó để từng người phán xét “Linh tại ngã, bất linh tại ngã.” ... Sự vĩ đại nằm ở chỗ dám xả bỏ tất cả những gì mình đang có để cống hiến cho đời. Và Đức Phật chính là con người như vậy.
22/05/2019(Xem: 417)
Viện Việt-Học kính giới thiệu đến các quí-vị chương-trình Mạn-đàm Văn-chương, về đề tài: "TRUYỆN THẠCH SANH LÝ THÔNG: MỘT CÁCH NHÌN KHÁC" Diễn-giả: GS Nguyễn Văn Sâm Với sự góp mặt của: Nhà văn Phan Tấn Hải – GS Trần Văn Chi – GS Nguyễn Trung Quân - Lời ngỏ: Soeur Trần Nữ
22/05/2019(Xem: 809)
Irvine là một thành phố ở Quận Cam (Orange County )- Nam California – là một thành phố được quy hoạch, phát triển bởi công ty Irvine , từ thập niên 1960.
22/05/2019(Xem: 1018)
Mọi người ở xứ sở này – xem chừng – chỉ rôm rả nói cười khi vào quán cà phê, và năng động lúc ngồi quanh bàn rượu. Kỳ dư thì họ đều ngủ vùi, nếu ở nhà; và ngủ gà, khi vào đến chỗ làm. Bởi thế nên nước bốn ngàn năm hồn chửa tỉnh!
22/05/2019(Xem: 964)
Pleiku, đọc theo tiếng Việt là Pờ-lây-cu, là thành phố lớn nhất của tỉnh Gia Lai ở Tây Nguyên, Việt Nam. Cái tên thân yêu Pleiku đã có thời Pháp thuộc, theo từ điển mở, "Plơi" tiếng Jarai nghĩa là "làng".
22/05/2019(Xem: 887)
Úc vừa trải qua một cuộc bầu cử với kết quả bất ngờ đến nỗi Thủ Tướng Scott Morrison phải thốt lên rằng ông luôn tin tưởng có phép lạ nhiệm mầu (“I have always believed in miracles”).
Tin công nghệ
Khoảng cuối tháng 05/2019, sau nhiều lần trì hoãn, cuối cùng dự án Starlink, dự án bao phủ Internet băng thông rộng trên toàn thế giới qua vệ tinh, của Elon Musk sẽ bắt đầu bằng việc phóng tàu SpaceX chở 60 vệ tinh lên vũ trụ vào ngày 23/05/2019.
Khoảng cuối tháng 05/2019, mẫu xe thử nghiệm các nghệ an toàn mới nhất của Mercedes-Benz đã chính thức được giới thiệu với tên gọi khá dài - Experimental Safety Vehicle (ESF) và được xây dựng dựa trên phiên bản hybrid cắm sạc (plug-in hybrid) của Mercedes-Benz GLE-Class thế hệ thứ 4. Bên cạnh vai trò dùng thử các công nghệ an toàn tiên tiến nhất của Mercedes, ESF còn có khả năng tự lái ở một số điều kiện lưu thông nhất định. Đặc biệt, ESF có thể giao tiếp với các phương tiện khác khi tham gia giao thông dưới chế độ tự lái.
Khoảng cuối tháng 05/2019, Cơ quan giám sát bảo mật dữ liệu của Ireland thông báo mở cuộc điều tra nhắm vào hoạt động thu thập dữ liệu quảng cáo trực tuyến của Google.
Hàng triệu năm trước, một tai nạn di truyền ngẫu nhiên có thể đã kích hoạt cho sự ra đời và phát triển của tất cả cuộc sống đa bào như hiện nay. Chỉ một thay đổi duy nhất đã tạo nên bước chuyển đổi từ sự sống đơn bào (như vi khuẩn) sang sự sống đa bào, trong đó bao gồm cả con người.
Khoảng cuối tháng 05/2019, theo trang Bloomberg, nhiều khả năng sẽ có thêm 5 công ty công nghệ Trung Quốc bị Mỹ đưa vào danh sách đen và áp dụng lệnh cấm giống Huawei, mà đa số là các công ty sản xuất thiết bị và camera giám sát.
Khoảng cuối tháng 05/2019, Panasonic, hãng công nghệ Nhật Bản, đã đưa ra thông báo chính thức về việc ngừng cung cấp linh kiện cho Huawei sau khi hãng phải chịu những cấm vận từ Mỹ.
Khoảng cuối tháng 05/2019, trong một bài viết được đăng tải trên blog của công ty, Google cho biết đã phát hiện ra một lỗ hổng bảo mật có thể khiến mật mã tài khoản của một lượng lớn người dùng dịch vụ G Suite bị lưu dưới dạng văn bản thuần túy.
Ngày 20 tháng 5, Trăng tròn và Sao Mộc, hành tinh lớn nhất của Hệ Mặt trời, gần như đã chia sẻ cùng khung nhìn trong ảnh.
Khoảng cuối tháng 05/2019, theo trang TechCrunch, dữ liệu tài khoản chứa thông tin cá nhân của 49 triệu người dùng Instagram đã vô tình bị rò rỉ trên mạng Internet. Những tài khoản bị ảnh hưởng bao gồm cả người nổi tiếng, tài khoản thương hiệu và một lượng người dùng có tầm ảnh hưởng lớn trên Instagram.
Hồi tháng 03/2019, Apple chính thức thừa nhận bàn phím cánh bướm của hãng gặp lỗi và ra mắt chương trình sửa miễn phí. Tuy nhiên, chương trình vẫn bị nhiều người dùng phàn nàn vì không hỗ trợ các mẫu MacBook vừa ra mắt như MacBook Air 2018 và MacBook Pro 2018. Hai mẫu laptop đã được cập nhật bàn phím nhưng cuối cùng vẫn gặp lỗi.
Khoảng cuối tháng 05/2019, Ngân hàng Trung ương Nepal tuyên bố cấm cửa ví điện tử Alipay và WeChat Pay tại Nepal
Tháng 05/2019, chính quyền ông Donald Trump đã ra lệnh cấm các công ty Mỹ hợp tác với Huawei. Tuân thủ chính sách mới, Google đã chính thức rút giấy phép sử dụng Android của Huawei và một loạt công ty Mỹ khác như Qualcomm, Intel cũng yêu cầu nhân viên tạm ngừng hợp tác với Huawei.
Khoảng cuối tháng 05/2019, Facebook chia sẻ rằng hãng đang giúp đỡ các tổ chức y tế cộng đồng chống lại các dạng dịch bệnh bằng cách chia sẻ cho họ 3 dạng bản đồ số có chứa các thông tin liên quan đến nhân khẩu học, cách thức di chuyển và khả năng truy cập Internet của người dùng mạng xã hội.
Xung đột thương mại Mỹ - Trung leo thang lên một bước mới khi vào ngày 10/05/2019, tổng thống Trump chính thức nâng thuế đối với hàng hóa Trung Quốc, từ 10% lên 25%. Điều này đang làm các nhà đầu tư vào Apple và chuỗi cung cấp của họ lo lắng hơn bao giờ hết. Ngay cả người luôn lạc quan vào Trung Quốc như nhà đầu tư lớn Thornburg Investment Management cũng đang rút vốn ra khỏi Apple và các công ty thuộc chuỗi cung ứng của họ, khi lo ngại rằng việc Mỹ áp đặt thuế quan có thể gây ra các tác động nghiêm trọng đến hệ sinh thái công nghệ.
Tại thời điểm tế bào khỏe mạnh bị căng thẳng, nó có thể chọn một trong hai con đường: hoặc là kích hoạt một quá trình tự hủy rồi chết, hoặc trở thành tế bào zombie