Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Tai Họa Kinh Tế Venezuela: Không Phải Do Khủng Hoảng Dầu Hỏa

07/05/201600:00:00(Xem: 6103)
...quản lý tồi tệ vì kém hiệu năng mà không bị cạnh tranh, và nuôi dưỡng tham nhũng...

Là một quốc gia có dự trữ dầu thô lớn nhất thế giới và sau một chục năm thịnh vượng, Venezuela phải ban hành «tình trạng khẩn cấp kinh tế»: lạm phát tăng 180 % trong năm 2015, dự trữ ngoại tệ bốc hơi mất một nửa trong ba năm, kịch bản vỡ nợ càng cận kề, tình trạng thiếu hụt lương thực trầm trọng đến mức báo động. Vì đâu Venezuela ra nông nỗi này?

Thời kỳ Venezuela có thể cưu mang Cuba nhờ có dầu hỏa đã đi qua. Sau một chu kỳ thịnh vượng dài nhất từ một thế kỷ qua, dự trữ ngoại tệ của Venezuela đang từ 29 tỷ đô la năm 2012, rơi xuống còn 15 tỷ năm ngoái. Nợ nước ngoài của Caracas lên tới 250 tỷ đô la. Chính quyền của tổng thống Maduro đã phải chi ra tới 27 tỷ chỉ để trả tiền lãi cho các chủ nợ trong năm 2015.

Tổng sản phẩm nội địa giảm mạnh trong hai năm liên tiếp (-3,9 % năm 2014 và – 5,7 % năm 2015). 95 % thu nhập quốc gia và 45 % ngân sách nhà nước lệ thuộc vào dầu hỏa đã giảm mất gần 70 % trong 2 năm qua. Tài chính và kinh tế của Venezuela điêu đứng theo. Bội chi ngân sách của Venezuela tương đương với từ 18 đến 20 % GDP.

Công quỹ cạn kiệt

Đối với một quốc gia đi theo mô hình kinh tế xã hội chủ nghĩa, đầu tư vào các chương trình xã hội để duy trì ổn định chính trị thì đây là một tai họa.

Như nhận xét của kinh tế gia ngân hàng Saxo Banque, Christopher Dembik, thực tế ngày nay là tại Venezuela, «người ta có thể xếp hàng cả ngày để mua được một lít sữa (…) quốc gia này thiếu đủ mọi thứ từ thịt gà, đến sữa, từ giấy vệ sinh và kể cả bao cao su… ».

Trả lời RFI tiếng Việt, chuyên gia kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa từ Hoa Kỳ, phác họa toàn cảnh đen tối cho Venezuela và theo ông, khủng hoảng của quốc gia châu Mỹ này «có nguồn cội sâu xa hơn nhiều so với khủng hoảng về dầu hỏa» mà các nhà sản xuất và xuất khẩu vàng đen trên thế giới phải trải qua:

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Venezuela khó tránh khủng hoảng, trước mắt thì đang bị sáu mối nguy đan kết: kinh tế bị lạm phát tới 300%; công khố hao hụt vì dầu thô sụt giá nên quốc gia có thể vỡ nợ; xã hội tắt đèn, ngày nghỉ cuối tuần vừa được kéo dài cho công chức vì cả nước hết điện khi hồ chứa nước trên con đập khổng lồ Guri bị cạn; nạn tham nhũng và tội ác tràn lan khiến dân chúng phẫn nộ; hành chánh công quyền tê liệt không giải quyết nổi các nhu cầu xã hội, nhất là y tế và thuốc men. Lý do là vì chính quyền của tổng thống Nicolas Maduro và đảng Công nhân Thống nhất PSUV không dám cải cách vì sợ mất quyền trong khi phe đối lập thắng lớn từ cuối năm 2015 cũng chưa thống nhất được chủ trương về giải pháp kinh tế và chính trị.

«Không nên đổ lỗi cho khủng hoảng dầu hỏa»

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Vấn đề không là do dầu thô sụt giá, vì một nước lân bang là Mehicô cũng có sản lượng dầu rất lớn là hơn hai triệu thùng một ngày như Venezuela, nhưng Mêhicô không bị khủng hoảng sau khi cải cách để khỏi lệ thuộc vào nguồn thu năng lượng, ngày nay xuất cảng dầu thô chỉ chiếm 5% của tổng sản lượng nội địa. Trong khi đó tại Venezuela vẫn là 22,5%, hơn gấp bốn lần.

Thực ra nguy cơ khủng hoảng đã xuất hiện một lần vào năm 2000, nhưng cố tổng thống Hugo Chavez vẫn theo đường lối kinh tế xã hội chủ nghĩa cố hữu: tăng chi ngân sách để gây ấn tượng tăng trưởng, tiếp tục quốc hữu hóa nhiều khu vực sản xuất và kiểm soát giá cả làm lệch lạc bài toán kinh tế. Khi được Hugo Chavez chọn làm người kế nhiệm từ năm 2014, Nicolas Maduro vẫn theo đuổi đường hướng kinh tế tai hại đó mà thiếu uy tín chính trị như vị tiền nhiệm và xứ này gặp khó khăn từ đấy khi nguồn thu lớn nhất cho ngân sách là dầu thô bị sụt giá mất 2/3 kể từ 2011.

Mô hình kinh tế «sai lệch»

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Tự xưng Mác-xít, sau khi đảo chánh với Chiến dịch Zamora năm 1992 và cầm quyền từ năm 1999, Hugo Chavez thiết lập một chế độ cai trị có hai đặc tính Nam Mỹ là quân phiệt và dựa vào tinh thần độc lập của lãnh tụ Simón Bolivar của thế kỷ 19.

Nhằm huy động quần chúng, Chavez đưa ra hai chủ trương kinh tế gọi là Chavismo: 1/ theo xã hội chủ nghĩa là quốc hữu hóa bộ máy sản xuất, nhất là năng lượng và công nghiệp nặng, và 2/ có mùi đại chúng, nôm na là mị dân, là cung cấp các dịch vụ xã hội cho dân nghèo, như y tế giáo dục và tiện ích công cộng với giá cực rẻ, gần như miễn phí.

Trong khi ấy, khai thác phản ứng độc lập và chống Mỹ, Chavez đả kích lý luận dân chủ là thân Tây phương, gây phân hóa trong đối lập và tuyên truyền cho ưu thế của một chế độ của dân nghèo và dám chống Mỹ.

Hậu quả của mô hình Chavismo là quản lý tồi tệ vì kém hiệu năng mà không bị cạnh tranh, và nuôi dưỡng tham nhũng trong đám tay chân của chế độ và gây lệch lạc trong các quyết định sung dụng tài nguyên. Thí dụ đã thấy là khu vực năng lượng, với tập đoàn dầu khí nhà nước Petroléos de Venezuela S.A., viết tắt là PDVSA, bị tụt hậu về kỹ thuật, ngốn nhiều điện mà khỏi cải tiến năng suất trong khi dân chúng được trợ giá để xài điện rất rẻ, nhiều nhất Nam Mỹ.

Người ta không tính ra phí tổn thật của các sản phẩm và tin là với lượng dầu thô đào từ lòng đất lên là sẽ có tiền thanh toán mọi sự. Khi giá dầu thô đã giảm, chế độ vẫn chẳng cải sửa vì lý do ý thức hệ, vì kế hoạch sai lệch, vì sợ xâm phạm vào quyền lợi mờ ám của các phe nhóm. Kết quả là nạn khan hiếm và lạm phát, là loại thuế mù quáng đánh vào túi tiền của dân nghèo.

Bài học nào cho mô hình Chavez?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Bài học Venezuela là mọi thứ trên đời đều có cái giá phải trả, mà ta chỉ thấy cái được trước mắt chứ không đếm ra cái mất. Mọi chế độ mị dân đều khai thác sự mù quáng của người dân để hứa hẹn điều bất khả cho tới ngày tính sổ là tình trạng phá sản lan rộng khi chế độ can thiệp và kiểm soát mọi việc để không có giải pháp thay thế.

Cũng vì vậy mà tương lai Venezuela là khủng hoảng kinh tế lồng trong bế tắc chính trị, khi đối lập chiếm đa số trong Quốc hội từ cuộc bầu cử 6/12/2015 mà đôi bên chưa ngã ngũ về năm sáu giải pháp chuyển quyền để chuyển hướng kinh tế. Vì vậy, một kịch bản đầy màu sắc Nam Mỹ vẫn có thể xảy ra dù với xác suất thấp, đó là quân đội sẽ lại đảo chánh.

Kinh nghiệm xã hội chủ nghĩa còn cho thấy các chế độ nhân danh dân nghèo lại định chế hóa nạn tham nhũng từ trên đầu với hệ thống quốc doanh, như chuyện đang xảy ra cho xứ Brésil cũng rất giàu có tại Nam Mỹ.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Ở Việt Nam, một tờ báo được cung cấp 3 thẻ phóng viên quân đội. Cục An Ninh Quân Đội điều tra rất cẩn thận, từ cá nhân ký giả, cha mẹ, ông nội bà nội, có ai vào theo Việt Cộng không? Có ông bà, cha mẹ đi vào rừng với Mặt Trận giải phóng miền Nam hay không?
Hơn hai phần ba thế kỷ qua, chế độ toàn trị và bạo ngược hiện hành ở Việt Nam chưa hề mang lại an bình hay phúc lợi cho bất cứ ai (ngoài đám lãnh đạo) nên cứ “yên tâm đi” và “đừng lo lắng quá” e không phải là thái độ tương thích để có thể sống với cái nhà nước tráo trở này.
Năm nay, 2020, cháy rừng không những tại California mà còn bùng phát tại cả chục tiểu bang ở Miền Tây nước Mỹ làm hàng triệu mẫu tây đất rừng bị thiêu rụi. Tình trạng cháy rừng ngày càng trầm trọng. Trong cuộc họp với Tổng Thống Donald Trump hôm 14 tháng 9 năm 2020, Thống Đốc California Gavin Newsom và nhiều lãnh đạo Miền Tây khác đều nói rằng cháy rừng sở dĩ ngày càng dữ dội là do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Trong khi đó TT Trump cho rằng các tiểu bang Miền Tây đã không dọn sạch bụi cây và gỗ mục để cho cây cỏ dễ cháy chất đống trong rừng. “Khi cây ngã xuống sau một thời gian ngắn, khoảng 18 tháng, chúng sẽ biến thành cây rất khô. Chúng trở thành những que diêm… các bạn biết đó, không có nước đổ xuống và chúng trở nên rất, rất – chúng dễ bị cháy,” theo Trump phát biểu tại California hôm 14 tháng 9. Phụ Tá Giáo Sư dạy về Lịch Sử tại Đại Học Oregon là Steven C. Beda, cũng là sử gia về môi trường đã nghiên cứu về các khu rừng tại Bở Biển Thái Bình Dương cho biết
Trước tình trạng dịch Vũ Hán lây lan mạnh trở lại, riêng ở Pháp trong vài ngày qua, cứ mỗi 24 giờ, có tới trên dưới 10000 trường hợp bị nhiễm, tuy chánh quyền chưa chánh thức thừa nhận đợt 2 dẫng tới, bổng xuất hiện «phong trào chống mang mặt-nạ» phòng bịnh, chống đóng cửa.
Tại Thượng Viện, được xem là tay chiến lược gia lão luyện của phe Cộng Hòa, McConnell được bầu làm lãnh đạo khối thiểu số khi Thượng Viện rơi vào tay Đảng Dân Chủ năm 2006 rồi trở thành lãnh đạo khối đa số tại Thượng Viện trong sáu năm qua, khi đảng Cộng Hòa giành lại phần thắng vào năm 2014.
Là vị vua thứ ba của nhà Trần, thái tử Trần Khâm con trưởng của vua Thánh Tông và thái hậu Nguyên Thánh sinh ngày 11 tháng 11 năm Mậu Ngọ, niên hiệu Nguyên Phong thứ 8, năm 1258. Khi còn trẻ, nhà vua học thông tam giáo và hiểu sâu Phật điển, ngay cả thiên văn, lịch số, binh pháp, y thuật, âm luật, không thứ gì là không mau chóng nắm được sâu sắc.
Cuối tháng 11 năm 1967, Đại đội 17 – Khóa 25 Sinh viên sĩ quan Thủ Đức chúng tôi được vinh dự làm Đại đội dàn chào, khánh thành Đài Tử Sĩ của Nghĩa trang quân đội Biên Hòa vừa được Công binh xây dựng.
Và nói nào ngay, đối với Đảng thì giới người nào cũng vậy – bất kể là nông dân, công nhân, thương nhân, hay trí thức. Tất cả đều chỉ là phương tiện, được sử dụng tùy theo lúc mà thôi. Sau đó đều bị mang chôn sống ráo. Nhà nước đợi cho đến khi họ tắt thở sẽ mang bằng khen hay giải thưởng đến làm lễ truy tặng.
Đảng Cộng sản Việt Nam đã có hàng chục Nghị quyết, Quyết định và Chỉ thị về công tác xây dựng, chỉnh đốn đảng nhưng vẫn không sao chấm dứt được tình trạng suy thoái tư tưởng, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên.
Đúng 51 năm sau của ngày bi thảm Tết Mậu Thân 1968, là đã có Một vành khăn tang khoát trên đầu toàn thể quân nhân Thiết giáp binh Quân Lực Việt nam Cộng hòa năm xưa, thì nay lại có một trang sách mới tươi sáng đã được mỡ ra cho một Hậu duệ của binh chủng Thiết giáp. Đó là sự vinh thăng của tân Phó Đề đốc Nguyễn Từ Huấn.Quả đúng với câu; Hổ phụ sinh hổ tử vậy!
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.