Hôm nay,  
Việt Báo Online

Bidong – Dấu xưa, nền cũ

28/04/201600:01:00(Xem: 5694)
Bidong – Dấu xưa, nền cũ

Bidong – Dấu xưa, nền cũ

(Bài và hình của Lưu Dân & Lý Nhân)

 

“Tạo hóa gây chi cuộc hí trường

Đến nay thấm thoát mấy tinh sương

Dấu xưa xe ngựa hồn thu thảo

Nền cũ lâu đài bóng tịch dương… ”

 

(Thăng Long Thành hoài cổ, Bà Huyện Thanh Quan)

 

Về lại Bidong những ngày tháng Ba…

‘Tình Bidong có list là dông’

… mà sao chẳng thấy ai dông. Lại còn nhiều người trở về.

Trong khoảng đời tạm trên đảo, dường như cái gì cũng tạm, kể cả tình yêu. Vì vậy chăng mà Bidong “mang tiếng” như thế? Đến hơn phần tư thế kỷ sau, từ ngày trại tỵ nạn này đóng cửa, người ta vẫn còn nhắc đến câu nói bạc bẽo đó…

Trong chuyến Về Bến Tự Do vừa rồi, lần thứ 24 do Văn khố Thuyền nhân VN (VKTNVN) tổ chức thăm viếng và trùng tu các trại tỵ nạn cũ ở vùng Đông Nam Á trong vòng 10 năm qua, chúng tôi không những không ‘dông’ mà còn tình nguyện về lại, cùng hưởng “thú đau thương” với phương tiện công cộng muôn vẻ ở Malaysia: từ đáp máy bay, lên xe bus, xuống xe van, nhảy lên phà, đổi qua ghe và cuối cùng phóc lên “xe chở heo” (mọi người thân ái đặt tên những chiếc tractor chở chúng tôi di chuyển trên đảo resort Redang như vậy, đành nhận thôi, cãi chi cho…  phí sức!). Hay cái là, không ai nói “tôi đi Bidong” mà “tôi về Bidong”. Ngôn ngữ đến tuyệt thế thôi!

Cuối tháng Ba 2016, 30 cựu Thuyền Nhân khắp nơi dắt díu nhau về thăm chốn tạm dung được ghi nhận là lớn nhất trong suốt cuộc đào thoát tìm sống vĩ đại nhất của lịch sử VN. Không nói khoác đâu, cứ tìm đọc “10 biến cố bi thảm nhất của Thế kỷ 20” (Ten most tragic events in the 20th century) ắt gặp ngay chữ “Boat People”. Khổ nỗi, quãng đường gần 2 giờ đồng hồ trong mùa biển động từ bến phà Marang (sau đó còn phải chuyển phà và hành lý thêm lần nữa) để ra đảo Redang nội chiều hôm đó, khiến mọi người trong đoàn dù chưa thấy lại Bidong mà đã “dậy sóng trong lòng”. Nhưng, đó mới chỉ là “Khổ, tập 1”.

 blank

Các phương tiện di chuyển chính trên đường đến Bidong

Trong chuyến VBTD Bidong lần này, có không ít cựu Thuyền Nhân lần đầu trở về sau bao nhiêu năm xa cách. Vậy mà điều làm chúng tôi vừa ngạc nhiên vừa xúc động nhất là tất cả đều đồng lòng góp mỗi người một bàn tay ngay vừa khi đặt chân lên chiếc cầu Jetty kỷ niệm, mặc dầu ngày nay nó hoàn toàn khác với những hình ảnh thân thương trong ký ức khi họ rời đảo.

 blank

Câu chuyện của một chiếc cầu: ngày xưa và hôm nay.

Những đợt sóng nhồi không chút thương tình cho các tấm thân vốn quen thuộc với đời sống thành phố, cùng với việc di chuyển từ Bidong về Redang mỗi ngày (Khổ, tập 2 – và còn nhiều tập nữa!) không những không làm các thành viên trong đoàn chùng lòng mà còn khiến mọi người càng tập trung và mau mắn, có lẽ vì ai cũng hiểu rằng lần này mình không có nhiều thời gian trên đảo.

Bidong nhìn từ trên cao – Video tư liệu của SkyGallery, Malaysia: https://www.youtube.com/watch?v=jjYFFaExi58

Vừa kịp thích ứng với “lịch hành quân” dồn dập, thức dậy từ tờ mờ sáng để kịp rời Redang sang Bidong trước khi sóng lớn, mọi người còn được ‘mừng mừng tủi tủi’ hội ngộ cái nắng khô hanh khét tiếng miền biển đảo Mã Lai này. Chả thế, chỉ sau ba ngày trân mình trên Bidong, chúng tôi bèn… nhận bà con với lũ “mực ba nắng”.

 

 

Tìm về dấu xưa…

Ý thơ trong bài “Thăng Long Thành hoài cổ” chập chờn hiện đến trong chuyến đi, dù “dấu xưa, nền cũ” trong lòng những người trở về Bidong khác hẳn khung cảnh của tác giả lúc Bà rời cố đô lên đường vào kinh làm quan hơn 200 năm trước. Giống nhau chăng là một mối cảm hoài về một “cuộc hí trường”!

Không những chỉ đối với cựu Thuyền Nhân Bidong mà bất kỳ ai đến thăm nơi đây cũng không khỏi bùi ngùi khi biết được hòn đảo nhỏ bé này – lọt thỏm giữa những hòn đảo du lịch nổi tiếng gần kề như Perhentian, Lang Tengah hay Redang – lại từng là chốn tạm dung cho xấp xỉ 250,000 người Việt tỵ nạn vài thập niên trước.

                                                                                         blank

Tấm bảng giới thiệu đảo Bidong của Chính quyền bang Terengganu, Malaysia

Đối với những ai từng nhận Bidong làm quê hương thứ nhì thì dường như lại có ít nhiều xa lạ, ngỡ ngàng so với hồi ức… Ngày trở về, trải dài trước mắt là cầu Jetty khang trang, vững chãi liền kề với hàng gạch sót lại của Kho Tiếp liệu Cao ủy, một bên (từng) là Bệnh viện Sick Bay nhìn ra xác con tàu sắt nay chỉ còn trơ sườn, nằm gác đầu lên mấy gốc thùy dương tóc xõa rì rào.

Gần như toàn bộ khu B đã khuất lấp sau rừng cây cao lớn, văn phòng Cao Ủy ngày nay chỉ còn là một bãi cát trắng phủ từng cụm rau muống biển xanh mướt. Thấp thoáng sau hàng dừa khu A ngày nào là dãy nhà nguyện mới dựng cùng trại cá của Đại học Thủy sản Terengganu. Bên kia đảo, dọc theo bãi biển khu C là một khu nhà nuôi san hô của một gia đình ngư dân địa phương.

Hàng cây trứng cá dọc đường lên Đồi Tôn Giáo lẫn trong từng bụi cây lớn, các bậc đá dẫn lên Nhà thờ nay chỉ còn sót lại Cung Thánh buồn bã nhìn ra những bụi cỏ lau mọc cao ngang ngực. 

blank
Câu chuyện của một chiếc tàu: ngày xưa và hôm nay.

 

Vậy mà, mặc những hoài niệm ùa về, không ai bảo ai, mỗi người một việc bắt tay ngay trong Ngày 1 vào công tác chính của chuyến đi: trùng tu các di tích trên Bidong trong cuộc chạy đua với thời gian ít ỏi trên đảo.

Chúng tôi quyết tâm thay tấm áo mới cho Bidong!

Từng nhóm nhỏ phụ nhau chuyển vật liệu sơn sửa, máy bơm nước, ống nước và thang lên khu đồi Tôn Giáo. ‘‘Vô đội hình kiến!’’ – Đồng loạt ngoảnh đầu về phía tiếng nói dõng dạc tự tin ấy, mọi người không ai có thể ngờ rằng nó phát ra từ Thi sĩ Lâm Hảo Khôi (Sydney, Australia). Nhà thơ của chúng tôi không phải là người thích nói, nhưng quả thật khi đã làm thơ và ra lệnh thì mọi người cũng… khó đỡ.

blank

‘Đội hình kiến’ trên Bidong

https://www.youtube.com/watch?v=xo_5iX8DVao

Trong khi tìm nguồn nước gần nhất lắp máy bơm để rửa Cánh Buồm Tự Do và toàn bộ các kiến trúc trên Đồi Tôn Giáo, một thành viên đã nghĩ ra cách dẫn ống nước từ Đồi Tôn Giáo xuống thẳng tượng Ông Già Bidong, và đặt máy bơm cao áp ở đó (thay vì nối dây xuống nhà máy nước dưới chân đồi Tôn Giáo) để lực nước đẩy được mạnh hơn. Điều đó có nghĩa là phải chuyển máy bơm xuống dốc sau đó luồn ống nước qua bụi gai mà nhiều người mới nghe đã thấy… ớn. Ý tưởng táo bạo này mang lại kết quả mỹ mãn khi mọi người nghe tiếng máy nổ reo vui lúc mặt trời vừa đứng bóng.

 blank

Dẫn nước biển lên đồi Tôn Giáo…

Trong khi nhóm đàn ông đánh vật với các đường ống và cái máy bơm nước cứng đầu thì “Hội Phụ nữ Bidong” phụ trách sơn các tượng Phật trên Chùa Từ Bi cùng các tấm Bia Tưởng Niệm dọc theo đường lên Đồi Tôn Giáo. Người pha sơn, người kẻ chữ, người lo việc dọn dẹp và cúng bái. Có những sự quan tâm, cả những tiếng cười pha lẫn những giọt mồ hôi trong nguyện ước sửa sang ngôi nhà cho Đồng Bào không may mắn nằm lại – những điều mà trước hết đã mang chúng tôi đến với nhau, sau hết kết nối chúng tôi lại với nhau, vượt lên trên hết những mỏi mệt hoặc thiếu thốn tiện nghi ở đảo.

 

 blank

 

 

 blank

 

 blank

 

 blank

 
blank
blank

 blank

Bước lên nền cũ…

Tạm xong công việc ở đồi Tôn Giáo, chúng tôi dù chẳng ai nói với ai nhưng biết rằng mỗi người đều ngoái tìm thăm một nền gạch đá ngổn ngang nằm lặng lẽ cạnh Cung Thánh. Đó là câu chuyện buồn khó phai của một thập kỷ. Mười năm trước cũng tại nơi này, tấm Bia Tưởng niệm Thuyền Nhân và Tri ân Liên Hiệp Quốc cùng Chính phủ Mã Lai tại Pulau Bidong do VKTNVN thiết lập chưa đầy năm đã bị phá hủy tận nền vì áp lực ngoại giao từ Hà Nội.

Có lẽ, thật sự đã tồn tại những vết thù còn chai đá hơn cả hoa cương cốt thép, có sức nghiền nát cả ba thập kỷ cưu mang và lòng cảm tạ giản dị mà chân thành giữa người với người…

 blank

Tấm bia Tưởng niệm TNVN tại Pulau Bidong 2005-2015

Ngày cuối ở đảo, chúng tôi lên viếng Nghĩa Trang khu G. Nghĩa trang nằm trên vị trí cao nhất của Bidong, chính vì thế rất hoang lạnh, khó đi nên qua năm tháng, nó cũng dần lu mờ trong trí nhớ của nhiều người.

Ngày trở về, đường lên khu G vẫn âm u dưới tầng tầng lớp lớp cây rừng và vẫn buồn như lần cuối ghé thăm, chỉ mới hồi tháng Tám năm ngoái. Ngoài mục đích thăm viếng và cầu nguyện, chúng tôi còn có ý định đánh dấu lại số mộ tại khu này và cập nhật số liệu cho những nhóm muốn thăm viếng trong tương lai. May mắn thay, chúng tôi tình cờ tìm lại được những di vật của người Việt tỵ nạn rải rác khắp nơi rất xa khu Nghĩa Trang chính quanh bồn chứa nước, như tube kem đánh răng Hynos, đôi dép sa-bô, vỏ hũ chao hay chai rượu. Linh tính nói rằng có điều gì đó còn nằm lại dưới lớp lá rừng phủ dày này. Quả thật, lần theo những hòn đá xếp thành hình vòng tròn, chúng tôi đã tìm và đánh dấu được thêm 41 mộ mới, và tin rằng có thể sẽ còn hơn nữa nếu chúng tôi có thêm thời gian tìm kiếm.

 

Những điểm tụ hội

Nói hai chuyến VBTD 23 (Koh Kra, Thái Lan) & 24 (Bidong, Mã Lai) là nơi tụ hội những sự trùng hợp ngẫu nhiên và “phát kiến” có lẽ không phải quá lời. Một điểm trùng hợp thú vị giữa hai chuyến đi: chữ ‘Koh Kra’ có nghĩa là ‘đảo Rùa’, trong khi ‘Pulau Bidong’ mặc dù nghĩa là ‘đảo Rắn’ nhưng hình dạng nhìn từ trên cao lại hệt như một chú rùa bụ bẫm và hiền lành.

 


Dù đã có lần nhắc đến, nhưng có lẽ càng nhìn lại, chúng tôi càng nhận ra nhiều điểm bất ngờ “gom nhặt đầy” trong những mẩu chuyện “Khổ, toàn tập” và trong những con số trùng hợp đến kỳ diệu.

Chuyến VBTD 23 đã phải mất gần 3 năm mới thực hiện được sau 3 chuyến tiền trạm đầy vất vả, mà chuyến đầu tiên năm 2013 ghe cá đã đưa 3 người dò đường tiến đến sát bờ Koh Kra nhưng do sóng quá lớn đã không thể cập bờ. Lần này đến với Koh Kra, chúng tôi lại một lần nữa ngạc nhiên khi thấy rằng Koh Kra thực chất là một cụm 3 đảo: Koh Kra Yai, Koh Kra Klang và Koh Kra Lek chứ không phải là một hòn đảo như mọi người vẫn biết đến.

Nếu VBTD 23 đã mang 36 thành viên về lại Koh Kra sau 36 năm, thì VBTD 24 mang 30 thành viên tiếp tục công việc trùng tu ở Bidong trong 3 ngày và kết thúc vào ngày cuối cùng của tháng 3. Trong suốt cuộc hành trình về Biển Đông lần này, chúng tôi nhận được sự đồng hành của 3 cơ quan truyền thông Việt ngữ lớn tại hải ngoại: SBS Radio Australia, SBTN và Hồn Việt TV – USA.

Điểm tụ hội cuối của chuyến đò lịch sử lần này nằm ở những ngày cuối, và có lẽ vì thế nên sẽ được viết ở đoạn cuối này, vì nó lại là những con số - điều mà có lẽ chính tác giả cũng sẽ khá bất ngờ khi đọc được – nhà thơ Lâm Hảo Khôi:

“Đêm Bidong đêm ba mươi năm

Sinh tử nổi chìm trên ngọn sóng

Mồ nối mồ đắp theo biển động

Mùa chim đi tìm hơi gió đông”…

(Đêm ngủ trên cầu Jetty)

Ba ngày dốc sức với rất nhiều nụ cười, giọt mồ hôi và hơn cả là những lời cầu nguyện thành tâm, trời Mã Lai không đổ một hạt mưa, Cánh Buồm Tự Do vươn mình đón gió trong kiêu hãnh, hướng mặt ra Biển Đông với những ước vọng của biết bao thế hệ Thuyền Nhân xưa đã đến rồi ở lại, rời đi rồi trở về.

 

 

Cung Thánh và đài Mẹ Fatima, ghe Tỵ Nạn trên đồi Tôn Giáo, các tượng Phật, các bảng Ghi Ơn, cùng toàn bộ mộ bia trên Nghĩa Trang khu F đã được sơn mới. Tại Nghĩa Trang khu A, cỏ cũng được làm sạch và chúng tôi cũng trồng lại hàng cột đã đổ.

Tạm biệt Bidong:https://www.youtube.com/watch?v=zq01b0-5jZU&feature=youtu.be

Khoảnh khắc tạm chia tay với Bidong, chúng tôi đứng ngắm 4 câu thơ Nôm trên Cánh Buồm Tự Do trong trời chiều, dường như (lại) một hạnh duyên khác nhắc nhớ đến tâm tình hoài quốc từ hơn 200 năm trước của một nữ sĩ trong niềm tưởng nhớ một quê hương đã xa...

 

Chúng tôi mạn phép mượn những giao cảm đó, gói thành hành trang tình người để mở ra những ngày tháng Tư đọng đầy cảm xúc…

 

Bidong, tháng 4/2016.

 


.
.

17/12/2018(Xem: 46)
16/12/2018(Xem: 250)
Garden Grove (Bình Sa)- - Trường Thẩm Mỹ Advance Beauty College Gaden Grove số 10121 Westminster Ave, Thành Phố Garden Grove, CA 92843, do BS. Tâm Nguyễn, Tổng Giám Đốc và Cô Linh Nguyễn, Giám Đốc Điều Hành đã long trọng tổ chức lễ mãn khóa niên học 2018 cho hơn 250 học viên các ngành thẩm mỹ.
16/12/2018(Xem: 143)
15/12/2018(Xem: 565)
WESTMINSTER -- Lễ tưởng niệm và tri ân công đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông đã trang nghiêm tổ chức bởi Câu Lạc Bộ Trần Nhân Tông và nhiều hội đoàn khác tại Chùa Điều Ngự tại thị trấn Westminster CA. vào Chủ Nhật 9/12/2018.
15/12/2018(Xem: 165)
Garden Grove (Bình Sa)- - Như thông lệ hằng năm, cứ đến Mùa Giáng Sinh Hiệp Hội Việt Nam tại Orange County (Vietnamese League of Orange County Inc.) do KS. Phạm Ngọc Lân, Giám Đốc Điều Hành và cô Thu Bùi Giám Đốc Chương Trình đều tổ chức Lễ Giáng Sinh cho những người chậm phát triển.
15/12/2018(Xem: 148)
14/12/2018(Xem: 359)
Santa Ana (Bình Sa)- - Để ngưởng vọng và tỏ lòng tri ân đối với bậc Ân Sư cố Sư Trưởng Thượng Diệu Hạ Từ, Viện Chủ Khai Sơn hai ngôi chùa Diệu Quang 1 tại Sacramento Bắc California và Diệu Quang 2 tại Santa Ana
14/12/2018(Xem: 138)
13/12/2018(Xem: 251)
Tân Dân Biểu California Địa Hạt 72 Tyler Diệp và Ủy Viên Giáo Dục Học Khu Garden Grove Nguyễn Quốc Lân đã đến thăm tòa soạn Việt Báo vào chiều Thứ Tư, ngày 12 tháng 12
13/12/2018(Xem: 416)
Westminster (Bình Sa)- - Tại nhà hàng Paracel Seafood Restaurant vào tối Chủ Nhật, ngày 9 tháng 12 năm 2018 Hội Ái Hữu Lực Lượng Đặc Biệt (LLĐB) Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa
13/12/2018(Xem: 219)
12/12/2018(Xem: 536)
Bodhi M. Foundation là một tổ chức bất vụ lợi (Non-Profit) được sáng lập bởi những anh chị huynh trưởng GĐPT luôn nặng lòng với thế hệ đàn em. Những hoạt động của Bodhi M. Foundation
12/12/2018(Xem: 483)
Westminster (Bình Sa)- - Tại Tượng đài Đức Thánh Trần vào lúc 3 giờ chiều Chủ Nhật, ngày 9 tháng 12 năm 2018, Liên Ủy Ban Chống Cộng Sản và Tay Sai cùng các hội đoàn, đoàn thể, cộng đồng,
12/12/2018(Xem: 214)
SAN DIEGO, 12-5-2018 – Các ngày nghỉ lễ lẽ ra là khoảng thời gian thú vị với gia đình và bạn bè quây quần, ăn uống bên nhau, nhưng đó cũng là thời điểm rất căng thẳng khi phải vội vã di chuyển
12/12/2018(Xem: 286)
Thành phố hiện đưa ra chương trình hỗ trợ mua nhà lần đầu tiên cho những gia đình hội đủ điều kiện với thu nhập thấp. Với chương trình vay CalHome là khoản vay trả chậm 30 năm, không yêu cầu thanh toán hàng tháng, không vượt quá $60,000, với 3% lãi suất hàng năm đơn giản cho hết kỳ vay. Chương trình vay được đề xuất để hỗ trợ những gia đình có thu nhập thấp hoặc rất thấp để đủ khả năng chi trả tiền nhà so với giá trị thực sự của một căn nhà theo định giá thị trường hiện nay.
Tin công nghệ
Hồi năm 1988, Jean-Louis Gassee tới thăm nhà máy của Apple ở Fremont, California. Cảnh tượng của cái nhà máy, thứ được những vị giám đốc Apple thời điểm đó mô tả là “tự động hóa rất cao”, thực ra không ổn cho lắm.
Ngày 16/12/2018, Sao chổi Wirtanen bay ngang qua Trái Đất. Quả cầu tuyết bùn có kích thước hàng km và quay quanh Mặt Trời mỗi 5.4 năm, phạm vi khi xa thì cỡ Sao Mộc và khi ở gần thì cỡ Trái Đất.
Thiên hà lớn gần nhất với Dải Ngân hà Milky Way của chúng ta là gì? Là Andromeda. Thực tế, Dải Ngân hà của chúng ta được cho là trông rất giống với Andromeda. Cả hai thiên hà cùng thống trị Nhóm Địa phương (The Local Group).
Khoảng giữa tháng 12/2018, Ủy ban Bảo vệ Dữ liệu Ireland (DPC), cơ quan được giao quyền giám sát việc tuân thủ pháp luật của Facebook tại Châu Âu, đã xác nhận sẽ tiến hành điều tra đối với Facebook sau khi nhận được nhiều báo cáo về việc dữ liệu người dùng bị rò rỉ.
Tin tặc đã nghĩ ra một cách mới để đánh cắp tiền mật mã: chúng đang chạy một chiến dịch quét khổng lồ để chọn ra công cụ khai thác và ví điện tử Ethereum với một lỗ hổng cụ thể.
Samsung và LG là 2 hãng sản xuất màn hình lớn với lợi thế về giá vì đặc thù "cây nhà lá vườn". Khoảng giữa tháng 12/2018, LG đã giới thiệu một màn hình mới có kích thước 32 inch tấm nền IPS, phân giải QHD, hỗ trợ FreeSync, tốc độ làm tươi 75 Hz, với mức giá chỉ khoảng 300 USD.
Hầu hết xe điện hiện nay được vận hành dựa trên động cơ nam châm vĩnh cửu, với lợi thế về kích thước lẫn hiệu suất hoạt động. Nhưng nhu cầu ngày càng cao về việc đẩy mạnh công suất, các nhà chế tạo cần những thỏi nam châm có lực mạnh hơn, kéo theo đó chính là nhu cầu về nguyên liệu làm nên chúng – các nguyên tố đất hiếm. Một trong số các nguyên tố chính là Neodymi (Nd) vốn có rất nhiều bên trong lòng Trái Đất nhưng việc khai thác chúng đòi hỏi qua nhiều quá trình phức tạp và không hề dễ dàng.
Khoảng giữa tháng 12/2018, Tòa án Phúc Châu đã đứng về phía Qualcomm khi ra phán quyết tạm thời chống lại 4 công ty con của Apple tại Trung Quốc. Tòa án yêu cầu các công ty ngay lập tức ngừng nhập khẩu, bán 1 số model iPhone vì đã vi phạm 2 bằng sáng chế của Qualcomm.
Khoảng giữa tháng 12/2018, Apple đã công bố kế hoạch xây dựng một trụ sở mới với kinh phí lên đến 1 tỷ USD tại Austin, Texas. Cụ thể, trong một thông cáo báo chí, Apple cho biết trụ sở mới sẽ trải dài trên diện tích hơn 0.5 km2, và sẽ là nơi làm việc của 5,000 nhân viên công ty, trong tương lai có thể mở rộng ra 15,000 nhân viên.
Khoảng giữa tháng 12/2018, tàu thăm dò Mặt Trời Parker đang trên đường thực hiện sứ mệnh "nóng bỏng nhất" NASA từng thực hiện, nó đang bay quanh quỹ đạo của Mặt Trời, đưa về những hình ảnh và dữ liệu từ khoảng cách gần chưa từng có. Trong khoảng thời gian 12 ngày kéo dài từ tháng 10 tới tháng 11, tàu Parker phóng xuyên qua quầng hào quang của Mặt Trời – khu vực khí quyển cực nóng – và chụp được tấm hình tuyệt vời.
Vào ngày 29/10/2018, tàu vũ trụ Juno một lần nữa bay đến gần các đỉnh mây phức tạp Jovian. Lần tiếp cận điểm trên quỹ đạo gần trung tâm nhất thứ 16, hay là bay qua điểm perijove* thứ 16, đã đưa Juno vào trong phạm vi 3,500 km của bầu khí quyển hành tinh lớn nhất của Hệ Mặt trời
Khoảng giữa tháng 12/2018, ASUS đã gửi đi một thông báo quan trọng về việc thay đổi đội ngũ quản lý và các định hướng phát triển trong tương lai.
Khoảng giữa tháng 12/2018, toàn bộ nước Mỹ đã trở nên hỗn loạn vì hàng triệu người nhận được email đe dọa đánh bom. Những kẻ tấn công đe dọa sẽ cho nổ văn phòng làm việc hoặc nhà riêng của nạn nhân, nếu không gửi cho chúng 20,000 USD dưới dạng Bitcoin, tới một địa chỉ ví điện tử.
Khoảng giữa tháng 12/2018, một số nguồn tin cho biết, Facebook đang đàm phán với các kênh truyền hình trả tiền, bao gồm HBO, Showtime và Starz về thỏa thuận bán các dịch vụ trên Facebook. Người dùng ghi danh thuê bao có thể xem chúng trên các nền tảng của Facebook hoặc các nền tảng và thiết bị khác như Roku TV. Đây chính là mô hình Amazon đã làm trong vài năm và Apple đang muốn cung cấp vào năm 2019.
Khoảng giữa tháng 12/2018, chương trình sức khỏe trí tuệ nhân tạo AI được Google triển khai ở Thái Lan nhằm điều trị bệnh lý võng mạc tiểu đường có thể dẫn tới mù lòa.