Hôm nay,  

Trước Đại Hội, Đảng Vẫn Buồn Thiu Như Cơm Nguội

1/7/201100:00:00(View: 6623)

Trước Đại Hội, Đảng Vẫn Buồn Thiu Như Cơm Nguội

Phạm Trần
Vài ngày nữa, đảng Cộng sản Việt Nam họp Đại hội (12-19/1//2011) bầu Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, nhưng sự hào hứng, phấn khởi chỉ còn xuất hiện  trên  mặt báo  và hệ thống truyền thông nhà nước.
Dư luận trong nội bộ đảng viên và người dân, không còn ai chú ý đến ba Văn kiện: "Dự thảo Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội" (bổ sung, phát triển năm 2011); "Dự thảo Báo cáo chính trị" và  "Dự thảo Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011-2020".
Tại sao lại có hiện tượng này "
Lý do vì  đảng không những vẫn đi theo lối mòn xưa cũ mà còn tụt hậu hơn so với hai Đại hội IX và X.  Ba đòi hỏi cơ bản là bỏ Chủ nghĩa Cộng sản Mác-Lênin; chấm dứt vai trò độc quyền lãnh đạo của đảng và bỏ quyền chủ đạo nền kinh tế của nhà nước  đã không được đảng chấp thuận.
Đảng cũng bác các ý kiến đóng góp đầy thiện chí của nhiều thành phần trong xã hội muốn đảng từ bỏ quan điểm giáo điều, chấm dứt  cầm quyền độc tài, phản dân chủ đã kéo lê dân tộc đến chỗ đói nghèo, lạc hậu từ 1954 đến nay.
Nông Đức Mạnh, Tổng Bí thư đảng  đã chụp mũ những người có thiện chí  qua lời tuyên bố tại Hội nghị 14 ngày 22/11 (2010) :"Riêng đối với một số ý kiến mang động cơ xấu, lợi dụng việc góp ý để hoạt động chống đối, phá hoại, Ban Chấp hành Trung ương bày tỏ thái độ kiên quyết phê phán và dứt khoát bác bỏ".
Tuy nhiên, Hội nghị cuối  cùng của Khóa X cũng đã để lại bằng chứng mất đòan kết, không đồng thuận nhiều vấn đề như Mạnh tiết lộ trong Diễn văn bế mạc : " Một số vấn đề phức tạp đã trao đổi, thảo luận nhiều, nhưng vẫn còn ý kiến khác nhau, chưa đủ cơ sở để kết luận. Hội nghị chúng ta nhất trí ghi nhận và đề nghị được tiếp tục nghiên cứu sau Đại hội".
Về vấn đế này, Ông Bùi Đức Lại, nguyên  là chuyên viên cao cấp của Ban Tổ chức Trung ương phỏng đoán: "Chắc chắn đó không phải là những vấn đề chi tiết, cụ thể, mà là những nội dung quan trọng trong Cương lĩnh và Chiến lược." (ViệtNamNet, 4/1/2011)
Ông Lại viết : " Xét cho cùng, có ý kiến khác nhau cũng là sự thường. Vấn đề là ở chỗ có những quan điểm cơ bản được dự thảo tiếp tục khẳng định trình ra Đại hội vẫn chưa đủ căn cứ vững vàng về lý luận và thực tiễn để có thể tự bảo vệ và thuyết phục người khác. Dùng các biện pháp hành chính để thông qua là việc có thể làm được, nhưng không giải quyết được vấn đề gì, thậm chí còn có hại cho sự thống nhất nhận thức và hành động trong Đảng, thêm nguy cơ xa rời cuộc sống."
Tuy nhiên, nỗi lo của ông Lại không cứu vãn được tình hình vì Mạnh đã nói trong Diễn văn bế mạc Hội nghị 14: "Hội nghị chúng ta nhất trí ghi nhận và đề nghị được tiếp tục nghiên cứu sau Đại hội."
Cụm từ "tiếp tục nghiên cứu" không có nghĩa lý gì đối với những bất đồng ý đã bị gác lại, bởi vỉ , như đã chứng minh nhiều lần qua các kỳ Hội nghị, chuyện của Khóa đảng trước để lại rất ít khi được  lôi ra bàn tiếp bởi Khóa đảng sau nên  có bị  "gác lại vĩnh viễn" cũng là chuyện thường.
Vậy có ai biết được những mâu thuẫn còn tồn tại trong đảng không "
Nông Đức Mạnh và cả hệ thống thông tin của đảng không  tiết lộ những điều bị Khóa đảng X gác lại sau Hội nghị 14 nhưng một số điểm cơ bản đã được thảo luận gay gắt  và rộng rãi bởi nhiều thành phần đảng viên, kể cả một số Tướng lãnh, nguyên lãnh đạo cao cấp và trí thức có thể tóm lược như sau:
PHÊ BÌNH  CƯƠNG LĨNH
Thứ nhất, rất nhiều  người cho rằng Chủ nghĩa Cộng sản không còn phù hợp với Việt Nam nữa, nhất là khi Nga Sô, thành trì của Chủ nghĩa Mác-Lênin đã tử bỏ nó từ năm 1991, sau khi các nhà nước Xã hội Chủ nghĩa ở Đông Âu nối đuôi nhau tan rã từ năm 1989.
Hơn nữa, ngày nay cả thế giới chỉ còn lại 4 Quốc gia theo chủ nghĩa Cộng sản là Trung Hoa, Bắc Hàn, Cuba và Việt Nam. 
Bắc Hàn tiếp tục kiệt quệ.  Lãnh tụ Fidel Castro của Cuba nhìn nhận "mô hình Cuba" không thể tồn tại được nữa. Chỉ riêng Trung Hoa và Việt Nam tuy  khá về mặt kinh tế nhưng dân chúng tiếp tục bị mất các quyền tự do và không có dân chủ là nguy cơ mất ổnh định tiềm ẩn lâu dài.
Do đó, nhiều người bất bình khi thấy Cương lĩnh vẫn lập lại  lập trường  xơ cứng: "Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản."
Và nhiều người cũng thắc mắc tại sao phải đi theo chủ nghĩa xã hội thì tổ quốc mới được độc lập như Cương lĩnh viết một cách máy móc rằng: "Độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để thực hiện chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa xã hội là cơ sở bảo đảm vững chắc cho độc lập dân tộc. Xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc là hai nhiệm vụ chiến lược có quan hệ chặt chẽ với nhau."
Thứ hai,  nhiều nhà Trí thức trong nước cũng phê bình  các  Dự thảo Văn kiện  đảng là "mơ hồ, chủ quan và võ đoán". Tiêu biểu như  Cương lĩnh viết rằng: " Những mâu thuẫn cơ bản vốn có của chủ nghĩa tư bản, nhất là mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hoá ngày càng cao của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa, chẳng những không giải quyết được mà ngày càng trở nên sâu sắc. Khủng hoảng kinh tế, chính trị, xã hội vẫn tiếp tục xảy ra. Chính sự vận động của những mâu thuẫn nội tại đó và cuộc đấu tranh của nhân dân lao động các nước sẽ quyết định vận mệnh của chủ nghĩa tư bản."
Hay: "Cuộc đấu tranh của nhân dân các nước vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ, phát triển và tiến bộ xã hội dù gặp nhiều khó khăn, thử thách, nhưng sẽ có những bước tiến mới. Theo quy luật tiến hoá của lịch sử, loài người nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội."
Phó Giáo Sư Võ Đại Lược,cựu Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và chính trị Thế giới, cựu Thành viên ban Nghiên cứu của Thủ tướng phản biện: "Cái đánh giá Chủ Nghĩa Tư Bản  là bản chất bóc lột áp bức các dân tộc v.v…, nhưng không thấy cái sự điều chỉnh, cái sự phát triển của nó à" Nó có khủng hoảng, nó có điều chỉnh, nó có phát triển và có những mảng tiến bộ và rất tiếc là Trung Quốc cũng đang đi theo con đường Tư Bản Chủ Nghĩa (TBCN)  mà nó có gọi là Xã Hội Chủ Nghĩa  đặc trưng Trung Quốc … người ta nói rằng nó đang đi theo TBCN. Và rất nhiều điểm Việt Nam chúng ta đây cũng du nhập kinh tế thị trường của chủ nghĩa tư bản chứ, chúng ta không nên xem họ là thối nát và v.v… và đánh giá như vậy cũng có nghĩa là những đánh giá này trái ngược với công cuộc đổi mới của chúng ta. Vậy chúng ta phát triển kinh tế để làm gì, chúng ta chơi với Tây làm gì" Chúng ta đổi mới bậy bạ à" Đánh giá như vậy là có hại cho công cuộc đổi mới."  (Trích từ  Hội thảo Góp ý cho Văn kiện Đại hội 11 của 22 trí thức-đảng viên cao cấp do Hội KHKT và Trung tâm Thông tin và Dự báo KTXH Quốc gia (Bộ Kế Họach-Đầu Tư) tổ chức ngày 7-10-2010 tại Hà Nội)
Ông Đào Công Tiến,cựu Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế TP.HCM, cựu thành viên Ban nghiên cứu chiến lược Chính phủ, cũng phê bình vấn đền này tại  một Cuộc hội thảo : " Và xin thưa về cương lĩnh trước, vấn đề thứ nhứt là vấn đề kim chỉ nam, tôi cho rằng cứ kiên định, cứ khăng khăng giữ lấy kim chỉ nam như chúng ta giữ trong thời gian qua cho đến nay là không ổn vì học thuyết Mác Lênin cho đến nay cuộc sống đã chỉ cho chúng ta khá rõ có cái trước trúng nay trúng, có cái trước trúng nay không còn phù hợp vì bối cảnh lịch sử đã thay đổi quá nhiều. Có những cái trước và nay đều trật hết. Thế thì không có lý do gì để chúng ta kiên định một cách máy móc học thuyết Mác Lê - nin, là nền tảng tư tưởng là kim chỉ nam cho mọi hành động mà phải coi rằng quanh cái đúng cái hợp lý của học thuyết Mác Lê nin còn có tư tưởng Hồ Chí Minh, còn có cái đúng cái hợp lý của những học thuyết khác. Và tất cả những cái đó nó là nền tảng tư tưởng, nền tảng lý thuyết của cái tiến trình cách mạng Việt Nam tiếp theo."
Ông Nguyễn Trung, cựu Đại sứ VN tại Thái Lan, cựu thành viên Ban nghiên cứu củaThủ tướng, Viện Nghiên cứu Phát triển IDS nó: "Một, về cương lĩnh có mấy chỗ sai dứt khoát nên bỏ đi. Viết về nhận định quốc tế - sai. Viết về nhận định các nước XHCN - cũng sai. Viết về nhận định tình hình trong nước - cũng sai.


Tôi lấy ví dụ, các nước XHCN còn lại kiên định con đường XHCN, thế chúng ta theo Triều Tiên à, theo Bắc Triều Tiên à" Không được các đồng chí ạ! Viết về quốc tế sai, viết về đất nước sai giữa tình hình thế giới cũng sai chỗ ấy nên bỏ, nếu còn giữ lại thì nguy hiểm. Đấy là chưa kể trong văn kiện có một chỗ nhắc cả Trung Quốc nữa, tôi đề nghị bỏ đi."
Một số người cũng thắc mắc căn cứ vào đâu mà Cương lĩnh dám qủa quyết rằng : "Đi lên chủ nghĩa xã hội là khát vọng của nhân dân ta, là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh."
Người ta thắc mắc : Không biết đảng hỏi dân hồi nào mà bảo: Đi lên chủ nghĩa xã hội là khát vọng của nhân dân" ", hay căn cứ vào cơ sở nào mà dám đem chuyện  tưởng tượng  để khẳng định sẽ đem lại một xã hội tốt đẹp,  khi viết rằng : "Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ."
Ông Trần Phương, nguyên Phó Thủ tướng cũng phê bình chủ trương chọn chủ nghĩa Mác-Lênin của đảng  tại Cuộc thảo luận ngày 7 tháng 10 (2010) như thế này: " Ý tôi thì thế này này, ông đừng tiếp tục nói như bịp người ta. Tôi nói ví dụ như bây giờ, là vì ông nói là nền tảng của Đảng ta là chủ nghĩa Mác - Lênin cho nên rằng tất cả các trường ông đều bắt nó dạy chủ nghĩa Mác - Lênin. Lắm lúc tôi bảo: trời đất ơi, ba cái thằng trẻ con này đó, nó học một mẩu của chủ nghĩa Mác - Lênin thì nó biết cái gì. Nhưng mà cứ vẫn phải bắt buộc làm như thế."
"Thế bây giờ cái CNXH của ông là cái gì đây" Thật ra mà nói, chúng ta nói và chúng ta biết là chúng ta bịp người khác. Đến tôi bây giờ, tôi cũng không biết cái CNXH mà chúng ta sẽ đi là cái CNXH gì đây" Có nhiều người bảo rằng thôi thì ta cứ đành lấy khẩu hiệu là gì … "dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ công bằng, văn minh", đó là CNXH.
Tôi xin lỗi ông. Đấy không phải CNXH! Xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, tôi hỏi anh, anh đã bằng thằng Thụy Điển và thằng Na uy chưa" Nó không xã hội dân chủ, cũng công bằng mà công bằng hơn ông, mà văn mình thì tất nhiên là hơn ông rồi. Thế thì cái CNXH mà anh bảo rằng là lấy cái khẩu hiệu "dân giàu, nước mạnh" mấy cái câu đó mà thay thế cho CNXH, đấy là CNXH của tớ đấy. Tôi nghĩ không đúng! Ông bịp thiên hạ với cái chữ CNXH của ông."
Nhiều người còn phê bình rằng nếu Cương lĩnh viết nhà nước Việt Nam "Có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo", nhưng  có bao giờ nhân dân  được làm chủ đất nước chưa "
Tiến sỹ kinh tế Lê Đăng Doanh còn  gay gắt hỏi đảng: " Thưa anh Trần Phương, thưa các anh các chị! Tôi đồng ý với nhiều ý kiến đã có phát biểu. Tôi xin có mấy ý kiến thế này.
Một là cần có cái sự kiểm điểm nghiêm túc cái việc thực hiện các cái nội dung đã ghi trong nghị quyết Đại hội IX, Đại hội X. Bây giờ kiểm điểm lại thì thấy tất cả các nội dung mà liên quan đến cái việc phát huy quyền dân chủ của người dân thì đều đã không thực hiện. Và cái điều này chắc chắn không phải là sự tình cờ.
Một là Luật về hội, anh Vũ Quốc Tuấn đã có nêu. Hai là Luật về quyền tiếp cận thông tin của công dân, đã có ghi, không thực hiện. Thứ ba tức là Luật về tòa án hiến pháp không ghi, không làm. Thứ tư Luật về trưng cầu dân ý, không làm. Và có qui định là phải phát huy sự giám sát của dân đối với Đảng. Chả thấy phát huy gì cả.
Bây giờ một cái Đảng mà đến nghị quyết Đại hội cũng không thực một cái điều theo tôi là phải có sự kiểm điểm hết sức là nghiêm túc bởi vì rằng là đã đang Đại hội là cao nhất rồi. Mà bây giờ sau đó rất là lặng lẽ, thản nhiên hiện, thế thì bây giờ sẽ đi đến đâu. Và sắp tới đây sẽ như thế nào""
Như vậy, nhà nước của Việt Nam mà đảng tuyên truyền là "nhà nước pháp quyền"  có giá trị gì  không mà Cương lĩnh vẫn rêu rao "
KINH TẾ THỊ TRƯỜNG GÌ "
Thứ ba, về đường lối Kinh tế, đảng vẫn lung tung khi viết trong Cương lĩnh : "Phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, hình thức tổ chức kinh doanh và hình thức phân phối. Các thành phần kinh tế hoạt động theo pháp luật đều là bộ phận hợp thành quan trọng của nền kinh tế, bình đẳng trước pháp luật, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh. Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo."
Trả lời cho mâu thuẫn này, Bà Dương Thu Hương (cựu Phó Thống Đốc Ngân hàng Nhà nước) lên tiếng phản ảnh trước mặt 22 Nhà Trí thức, trong đó có hai nguyên Phó Thiủ tướng Trần Phương và Vũ Khoan : " Đi vào cụ thể thì tôi thấy rằng, thí dụ như trong cương lĩnh viết thì rất hay nhưng mà tôi nghĩ đưa rất nhiều cái khái niệm mà tôi chẳng hiểu được. Như cái khái niệm mà chúng ta vẫn cứ lúng ta lúng túng là "một nền kinh tế thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa" … Mà cũng báo cáo với các anh là riêng ngân hàng thì không biết "định hướng XHCN",  "kinh tế thị trường có định hướng XHCN" trong hoạt động ngân hàng, nó là cái gì. Thì chúng tôi cũng khó có thể là cụ thể hóa ra được. Ngoài thế ra lại còn "phát triển công nghiệp hiện đại … trở thành một nước công nghiệp hiện đại theo định hướng XHCN". Thế không biết "công nghiệp hiện đại theo định hướng XHCN" nó là cái gì" Thế công nghiệp của XHCN nó khác với công nghiệp tư bản à" Thế thì tại sao lại cứ có cái đuôi "theo định hướng XHCN""
"Thế rồi "xây dựng một nền dân chủ XHCN". Thì đúng ra ngày xưa trong học về Mác - Lênin có cái câu là dân chủ của CNXH thì dân chủ gấp trăm lần tư bản. Thế nhưng mà tôi với cái thiển cận tôi nghĩ dân chủ ở đâu cũng giống nhau thôi là: người dân được phép nói, đấy là dân chủ. Xã hội tạo điều kiện cho dân được nói, pháp luật tạo điều kiện cho dân được nói, thì đó là dân chủ, xã hội nào cũng thế. Lại còn cái dân chủ XHCN nữa" Cho nên từ công nghiệp hiện đại cũng theo định hướng XHCN, thì phát triển kinh tế thị trường cũng theo XHCN, rồi xây dựng nền dân chủ cũng theo XHCN thì tôi không hiểu nó là cái gì cả."
Nói tóm lại chẳng ai hiều đảng nói cái gì trong Cương lĩnh vì tất cả các Dự thảo văn kiện đều có những mâu thuẫn chồng chất lên nhau,
Ông Việt Phương, cựu Thư ký Thủ tướng Phạm Văn Đồng, cựu thành viên Ban Nghiên cứu của Thủ tướng, Viện Nghiên cứu phát triển IDS nói: "Cả bốn văn kiện đều là nói đi nói lại hết cả, về những đường lối chủ trương, ngoài cái phần có riêng của từng văn kiện một, cái về Đảng thì nói Đảng thôi, cái về cương lĩnh thì nó xa hơn một ít, cái về chiến lược thì nói mười năm, phần đấy có riêng. Còn lại tất cả các định hướng, chính trị, kinh tế, văn  hóa, xã hội, đối nội, đối ngoại, tổ chức thực hiện giống y như nhau hết cả. Nó quá chừng trùng lắp đi. ….. Cái phần mới và đúng ở trong các văn kiện chuẩn bị của Đại hội XI kém rất xa cái phần mới phần đúng trong những văn kiện đã có trước đây."
 "Nhận xét thứ ba. Những cái cũ kỹ lỗi thời, lạc hậu, sai lầm, ý thức hệ nhảm nhí, quay trở lại nhiều lắm, quay trở lại nhiều lắm, nặng nề lắm, đặc biệt là trong cái báo cáo chính trị và cái cương lĩnh ý. Đấy là cái nhận xét hai. Cái nhận xét ba, mâu thuẫn không dung hợp được với nhau giữa nhiều điều của các văn kiện. Không dung hợp được với nhau, mà nếu đã nói cái này thì không phải cái kia, mà đã nói cái kia thì không phải cái này, mà nó đã phó mặc tất cả những cái mâu thuẫn đấy nhiều lắm chứ không ít đâu. Phải thống nhất lại và làm thế nào, bàn bạc ra làm sao, trình ra Đại hội, một cái Trung ương mà trình bày những ý kiến trái ngược nhau như thế làm sao được."
Mặc dù bị chỉ trích thiếu định hướng, mâu thuẫn, mơ hồ và bịp bợm nhằm đánh lừa nhân dân, nhưng  Hội nghị 14 của Khóa đảng X  vẫn "nhất trí thông qua"  Danh sách Ban Chấp hành Trung ương khóa XI" để giới thiệu với Đại hội lần thứ XI" , theo lời Mạnh.
Như vậy Đại hội XI có còn  ý nghĩa gì không hay nó đã buồn thiu và rời rạc như cơm nguội  trước ngày khai mạc " 
Phạm Trần
(01/2011)

Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.
Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.
LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?
Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?
Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.
Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.
Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.
Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.