Thực vậy, thứ nhứt, khi lên làm tổng thống Mỹ, TT Bush được thừa hưởng cả một năng quyền rất lớn mà Quốc Hội và vị tổng thống tiên nhiệm để lại trong việc trong việc phát triển tư do tôn giáo trên thế giới. Đạo Luật Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế dành cho Ong quyền chỉ định một đại sứ Tự do làm việc ở Bộ Ngoại Giao, dành cho Ong 15 biện pháp mà tổng thống Hoa kỳ tức là Ong tùy nghi chọn lựa để áp dụng, đối với những chế độ vi phạm tư do tôn giáo. Trong đó có: phản đối ngoại giao, lên án, hoãn hay hủy bỏ các trao đổi văn hóa và khoa học, từ chối, hõan hay hủy bỏ các cuộc viếng thăm chính thức, rút lại, giới hạn hay ngưng một số loại viện trợ, khuyến cáo các định chế quốc tế công và tư ngưng giúp đỡ hay cấm các cơ quan chính phủ Hoa kỳ ký các thỏa thuận xuất nhập khẩu với các chính quyền liên hệ.
Thứ hai, thế mà TT Bush lại không hành động hay hành động nửa vời. TT Bush có dùng biện pháp CPC (nước cần quan tâm đặc biệt) đối với CS Hà nội từ năm 2004 đến2006, nhưng bán đồ chi phế. Uy Hội Tự do Tôn giáo Quốc Tế (The Commission on International Religious Freedom) cho răng TT Bush hành động quá sớm và khuyến cáo TT Bush đưa Hà nội trở lại CPC để chứng tỏ đường lối' chánh sách, và lập trường về tự do tôn giáo của Mỹ là vững vàng đối với tư do, dân chủ, và nhân quyền. Trái lại TT Bush lại gỡ CPC cho CS Hà nội để thưởng cho Hà nội qui chế PNTR để được vào WTO. Chính việc làm không hợp thời đó đã tạo điều kiện cho CS Hà nội ngay sau khi được vào WTO, chế độ này mở cả chiến dịch qui mô và dài ngày trấn áp nhiều người Việt vận động cho tự do tôn giáo và nhân quyền VN - mạnh hơn trước khi CS Hà nội được vào WTO.
Hành động cá nhân TT Bush khi đi Hà nội dự hội nghị APEC cũng quá mềm yếu. Là một ngưòi mộ đạo Tin Lành, mà CS Hà nội lại vạch lộ trình cho Ong đi một nhà thờ Công Giáo La mã do CS dàn dựng giáo dân hoan hô Ong, mà TT Bush vẫn ngoan ngoãn đi và khen Hà nội có tự do tôn giáo. Việc làm này dưới con mắt tinh tế chánh trị, thể diện quốc gia, và niềm tin tôn giáo, người ta thấy TT Bush chẳng những quá dễ tánh, quá mềm tay, mà còn có vẻ o bế CS Hà nội nữa, liên quan đến cái tự do mà TT Bush trong Lễ Kỷ Niệm Năm Thứ 10 Năm Thứ 10 Đạo Luật Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế, tại Phủ Tổng Thống, trưa thứ hai ngày 14-7- 2008, do chính Ong đọc diễn văn mô tả là "tự do đầu tiên".
Thứ ba, dù tôn trọng cái nhìn và ý kiến khác nhau thế mấy đi nữa, việc TT Bush nói chế độ CS Hà nội có tiến bộ về tư do tôn giáo là không sát thực tế. Tự do tôn giáo không giản dị là tự do bắt hàng trăm người đòi hỏi tự do tôn giáo và khi bị áp lực thì thả ra "hàng chục tù nhân tôn giáo" như TT Bush nói để hoá giải áp lực như CS Hà nội đã, đang, và sẽ làm. Tự do tôn giáo không có nghĩa là tôn trọng, không xen vào nội bộ các tôn giáo mà nhà cầm quyền còn phải tạo điều kiện cần và đủ để tôn giáo phát triển. Tư do tôn giáo không có nghĩa là CS Hà nội "đã chấp thuận cho phép hoạt động lại một số hội thánh đã bị đóng cửa trước đây" vì Tin Lành là tôn giáo nhiều người Mỹ theo và là đạo của TT Bush.
Thứ tư, TT Bush không chịu lắng nghe những ý kiến khác sát thực tế hơn. Hạ Viện Mỹ đã ba lần biểu quyết với đa số áp đảo Dư luật Nhân Quyền VN, trong đó có tự do tôn giáo là tự do đầu tiên của con ngưòi sanh ra với tư cách Con Người. Tiếng nói của con tim và khối óc của dân chúng Mỹ quá rõ ràng rồi. Uy Hội Tư do Tôn Giáo Quốc Tế, cơ quan luật định do đạo luật
Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế được Quốc Hội biểu quyết và vi tổng thống tiền nhiệm ban hành, có nhiệm vụ theo dõi tình hình tôn giáo trên thế giới và tường trình cho Quốc Hội đã ngăn cản Bộ Ngoại Giao và khuyến nghị TT Bush khoan gỡ CPC và sau đó khuyến nghi dùng biện pháp CPC lại đối với CS Hà nội, mà TT Bush có xem xét gì đâu. Bô Ngoại Giao của chánh quyền Bush vẫn đánh giá CS Hà nội có tiến bộ về tự do tôn giáo.
Thứ năm, TT Bush vẫn xem kinh tế cao hơn chánh trị, quyền lợi vật chất cao hơn những giá trị tinh thần, trong đó tự do tôn giáo là động lực tinh thần và lịch sử làm những tiền nhân Mỹ rời bỏ nước Anh sang Tân Thế Giới để sống đời sống tự do tôn giáo. Nên TT Bush làm ngơ trước những hành động mà CS Hà nội đã công nhiên chà đạp tư do tôn giáo và minh thị trấn áp những người Việt đấu tranh cho tư do tôn giáo. Bao phen các tổ chức quốc tế, An Xá Quốc Tế, Nhân quyền, Phóng Viên Không Biên Giới, và các tổ chức của người Mỹ gốc Việt là công dân Mỹ, và các dân biểu, nghị sĩ Mỹ theo sát thời cuộc VNCS đã kiến nghị, lên tiếng, yều cầu TT Bush can thiệp đừng sách nhiểu, hãy trả tự do cho nhị vị hoà thượng lãnh đạo Giáo Hội Phật Giáo VN Thống Nhứt, các mục sư, trị sự viên của Phật Giáo Hoà Hảo mà TT Bush đi VN không nghe bao chí nói một tiếng về nhân quyền VN.
Thứ sáu và sau cùng. Người ta không tin TT Bush có những nguồn tin và tin sai lạc như khi quyêt định về Chiến Tranh Iraq vì tôi ác chà đạp tư do tôn giáo VN, của CS Hà nội là tội phạm quán hành, có tổ chức, có tính toán, có tính rộng khắp nước VN. Hiện tình tôn giáo ở VN rất thê thảm. Người có tâm đạo không phân biệt đạo nào cũng thấy đau lòng và muốn cầu nguyện cho tôn giáo VN tai qua nạn khỏi do Đảng Nhà Nước CS Hà nội vô thần chủ động.
TT Bush khen nhà cầm quyền CS có tiến bộ về tự do tôn giáo ngày 14-7 tại Phủ Tổng Thống ở Hoa Thịnh Đốn, thì theo Đài RFA của Mỹ, thì trước đó hai ngày tức ngày 12 tháng 7, Mục sư Nguyễn Công Chính, Chủ Tịch Hiệp Hội Thông Công Tin Lành Các Dân Tộc Việt Nam, bị những công an canh gác trước nhà ông đánh đập, hành hung, suýt lọt tròng con mắt, mí trên và dưới máu chảy ròng ròng. Muc sư nói với RFA nghe mà muốn khóc, "tôi rất cảm ơn quý Đài, quý báo, quý cơ quan, quý hội đoàn và tổ chức, cá nhân, và tất cả cộng đồng người Việt Nam, và đặc biệt đối với các hội thành Tin Lành, và xin quý vị hãy quan tâm cầu nguyện cho chúng tôi, và quý vị cũng quan tâm đến vấn đề Tự Do - Tôn Giáo - Nhân Quyền ở tại đất nước Việt Nam của chúng tôi."
Chắc TT Bush không có nghe đài RFA được và tuỳ viên báo chí của Ong cũng viện TT Bush quá bận việc quốc tế quốc tung cũng không có ghi tin này vào phần điểm báo hàng ngày trình tổng thống.Nhưng chắc chắn TT Bush cũng phải biết vài ngày sau khi nhận chức chủ tịch luân phiên với tư các hội viên không thường trực mà TT Bush là ngưòi ủng hộ, nhà cầm quyền CS Hà nội thay vì với tư cách là Chủ Tịch Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc lẽ ra phải hành động theo chuẩn mực quốc tế về tự do tôn giáo, CS Hà nội phải bảo vệ tư do tôn giáo, không vi phạm. Nhưng CS Hà nội lại mở cả một chiến dịch một mặt cho nhà cầm quyền đia phương ngăn cản tăng ni, Phật tử và dân chúng tham dự, đánh phá không cho Giáo Hội Phật Giáo VN Thống Nhứt cử hành tang lễ cho HT Huyền Quang như một tăng thống. Mặt khác Phát ngôn viên chánh phủ sống sương nói cho đến bây giờ không có tổ chức nào mang tên Giáo Hội Phật Giáo VN Thống Nhứt.
CS Hà nội tiến bộ về tư do tôn giáo chỗ nào, thưa Tổng Thống Bush" Thế mà Hành Pháp, Bộ Ngoại Giao, và Đại sứ Tư do của Tổng Thống lại nín khe. Còn chính TT lại khen CS Hà nội có tiến bộ về tư do tôn giáo nhơn ngày Lễ Kỷ Niệm Năm Thứ 10 Năm Thứ 10 Đạo Luật Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế.



