Hôm nay,  

Lưu Hiểu Ba Và Văn Hoá Đối Thoại

10/11/201000:00:00(View: 6400)

Lưu Hiểu Ba và văn hoá đối thoại

Ngân Giang
Nếu như năm 2009, Uỷ Ban Giải Nobel Hoà Bình trao tặng giải Nobel cho ông Obama vì những gì ông có thể làm được và để khuyến khích ông sau khi dọn vào Bạch Ốc có những chính sách đem lại hoà bình cho nhân loại thì năm nay Uỷ Ban quay trở về truyền thống, trao giải cho người đã có quá trình đấu tranh cho hoà bình và nhân quyền. Con người xuất sắc và may mắn đó là ông Lưu Hiểu Ba.
Lưu Hiểu Ba người gốc Trường Xuân, thủ phủ tỉnh Cát Lâm của Trung Quốc, năm nay 55 tuổi và hiện đang bị chính quyền Trung Quốc giam giữ tội “kích động lật đổ chính quyền.” Ông bị kết án 11 năm tù năm 2009 vì tham gia Hiến Chương 08, một bản tuyên ngôn với 350 chữ ký của các trí thức trong xã hội Trung Quốc kêu gọi tự do ngôn luận, đa đảng. Chính quyền Trung Quốc không lạ lẫm gì ông vì năm 1989 ông đã tham dự cuộc biểu tình đòi dân chủ ở quảng trường Thiên An Môn của sinh viên. Sau nhiều lần bị đưa đi lao động cải tạo và quản thúc tại gia, ông vẫn tiếp tục viết các bài bình luận phê bình hệ thống chính trị trong nước, phần lớn phải gửi ra nước ngoài để xuất bản. Những việc ông làm đã được Tổ Chức Nhà Báo Không Biên Giới vinh danh năm 2007 và ông còn được vinh dự bầu làm chủ tịch Văn Bút Độc Lập Trung Quốc, một phân nhánh của Văn Bút Quốc Tế.
Đánh gia cao sự nghiệp đấu tranh bất bạo động cho nhân quyền và tự do của hơn 1 tỉ dân Trung Quốc, giải Nobel năm nay được trao cho ông phản ánh đúng tinh thần của giải thưởng cao quý có lịch sử hơn 100 năm này. Tên ông từ nay được cả thế giới biết đến, ngoại trừ quê hương ông. Cả một lục địa rộng lớn với hơn 1 tỉ dân, ngoài một số ít quan tâm đến cuộc vân động dân chủ ở Trung Hoa và những ai biết cách vượt bức tường lửa do chính quyền Trung Quốc thiết lập, nếu có ai nghe tên ông thì chỉ biết ông là một tội phạm đang bị giam tù, và nếu nghe tin ông được trao giải Nobel đăng ngắn ngủi trên báo chí trong nước thì phần lớn chỉ là lời phê phán gay gắt của Bộ Ngoại Giao Trung Quốc, xem đó là một quyết định đi ngược lại tôn chỉ của giải này và ảnh hưởng xấu quan hệ Trung Quốc – Na Uy. Người dân Trung Quốc may mắn đọc được mẩu tin này trên báo chí trong nước sẽ đắn đo tự hỏi biết tin ai, Uỷ Ban Giải Nobel Hoà Bình hay chính quyền Trung Quốc" Chính quyền Trung Quốc không đủ tự tin vào khả năng thuyết phục của mình nên ngoài việc lên tiếng phản đối vắn tắt trên báo chí, họ đã xoá bỏ tất cả các bài viết, các kết quả tìm kiếm trên Mạng có tên Lưu Hiểu Ba hay cụm từ “Nobel peace prize 2010.”


Trao giải Nobel cho ông Lưu Hiểu Ba, Ủy Ban Giải Hoà Bình Nobel gửi một thông điệp đến chính quyền Trung Quốc về sự trì trệ cải tổ hệ thống chính trị đã quá hạn. Ông Lưu Hiểu Ba không phải là người cực đoan, cố chấp vì chính ông đã công nhận sự cải thiện trong xã hội Trung Quốc qua 30 năm cải cách, nhưng ông đã nói thay cho cộng đồng quốc tế khi kêu gọi Trung Quốc phải thực sự thay đổi hệ thống chính trị đã lỗi thời. Chính quyền Trung Quốc không thể mãi tách cải cách kinh tế ra khỏi cải cách chính trị bởi đó chỉ là 2 mặt trong đời sống xã hội. Nếu như một cá nhân chỉ có thể phát triển đầy đủ, toàn diện khi đời sống kinh tế, tinh thần, sức khỏe, và tâm linh đều khỏe mạnh thì một xã hội sẽ khiếm khuyết, méo mó nếu nó chỉ phát triển một chiều. Chính trị nếu hiểu theo nghĩa nhà Nho ngày xưa là trị dân theo đường ngay nẻo chánh thì nó đã không còn phù hợp trong thế giới ngày hôm nay bởi không có thiểu số nào có quyền tự cho mình quyền chọn con đường cho đa số. Chính trị trong thế giới văn minh hiện đại ngày nay chính là đối thoại, thương lượng tìm cách hoà giải các lợi ích, chính kiến khác nhau. Đời sống kinh tế Trung Quốc thay đổi từng ngày tạo ra sự xuất hiện mỗi lúc một nhiều hơn những nhóm lợi ích, quyền lợi khác nhau. Văn hóa độc thoại cào bằng lợi ích, tư tưởng người dân vào một rổ “toàn dân một lòng” ngày càng bộc lộ tính lỗi thời trong xã hội ngày càng phong phú, đa dạng. Mỗi ngày Trung Quốc tiếp tục duy trì văn hoá độc thoại, trong đó một đảng duy nhất đại diện cho toàn dân, và tự do ngôn luận chỉ là tự do cho đảng cầm quyền nói thay cho người dân, là mỗi ngày Trung Quốc để cho thời đại đi qua mặt mình và nguy hại hơn, cái rễ văn hoá độc thoại tiếp tục bám rễ sau chắc hơn vào cơ thể xã hội Trung Quốc.
Có thể bộ Ngoại Giao Trung Quốc nói đúng, ông Lưu Hiểu Ba không đại diện cho ai, không nói thay cho ai, nhưng tại sao chính quyền Trung Quốc không dám đối thoại với ông mà giam tù ông và xoá các thông tin về ông trên Mạng" Một chính quyền với sức mạnh khổng lồ của mình không dám công khai đối thoại với một cá nhân chỉ có ngòi bút" Cái ưu việt của chính trị theo nghĩa hiện đại mà Trung Quốc hiện đang thiếu chính là chỗ giải quyết những mâu thuẫn bằng đối thoại thay cho bạo lực. Đời sống chính trị bị tiêu diệt thì lấy gì để hoà giải những khác biệt"
Khẩu hiệu thời đại ngày hôm nay là phát triển bền vững, trong đó người ta nghĩ ngay đến kinh tế, môi trường. Phát triển kinh tế phải đảm bảo không huỷ hoại môi trường sống. Nhưng hiểu rộng hơn, phát triển bền vững còn bao gồm cả hệ thống chính trị, văn hoá xã hội. Liệu văn hoá độc thoại, hệ thống chính trị độc đảng có thể lâu bền được không" Hành động của một cá nhân hay của một chính quyền có thể tạo ra những mặt tích cực hay tiêu cực trước mắt khác nhau, nhưng điều quan trong hơn là về lâu dài, nó sẽ để lại những hệ luỵ gì" Hay nó sẽ cấy sâu hơn thói quen độc thoại, tự tôn của người dân trong xã hội" Một thói quen mà chính người mắc phải không dễ nhận biết.
Uỷ Ban Giải Nobel Hoà Bình trao giải cho một người Trung Quốc có thể thấy có phần là do mong muốn gây tiếng vang lớn cho ông, giúp cho công cuộc đấu tranh nhân quyền của ông cho 1 tỉ 3 trăm triệu người, 1 phần năm dân số nhân loại. Nhưng chắc chắn còn có nhiều người khác cũng xứng đáng như ông. Trong số đó hẳn có người Việt Nam.
Ngân Giang

Print
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
1234567Next PageLast Page

Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.

Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.

LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?

Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?

Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.

Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.

Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.

Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
1234567Next PageLast Page
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.