Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Tạp Ghi: Hạt Cơm - Huy Phương

08/02/201000:00:00(Xem: 6211)

Tạp Ghi: Hạt Cơm - Huy Phương

Tôi có một câu chuyện về cơm để kể hầu quý bạn. Số là hồi đi tù ngoài Bắc, bọn chúng tôi đói triền miên từ ngày này qua tháng khác, khoai sắn cũng chỉ lửng dạ khỏi chết là may, còn hạt cơm, năm thì mười hoạ vào những ngày lễ tết mới có lưng bát. Trong hoàn cảnh ấy chúng tôi thèm cơm biết là chừng nào. Một hôm, toán tù chúng tôi có nhiệm vụ lên rừng đẵn cây, không có vệ binh đi kèm. Từ đằng xa chúng tôi trong thấy một ngôi mộ đất còn mới, một người bạn của chúng tôi không biết đã trông thấy gì ở gần đấy, tôi thấy anh chạy vượt lên đến gần ngôi mộ. Thì ra ở đầu ngôi mộ mới đắp có một chén cơm trắng, quả trứng và đôi đũa cắm thẳng xuống, chung quanh trên mặt đất còn rải rác mấy cái chân nhang. Bỗng tôi nghe tiếng chửi thề của anh bạn đã quá nhanh nhẩu, vì đến gần, chúng tôi nhận ra đó là một chén cơm và quả trứng làm bằng xi măng quét vôi trắng. Nghĩ ra, ở miền Bắc lúc bấy giờ, người sống không có cơm đủ ăn, lấy đâu cơm trứng mà để đầu người chết, đành phải giả dối tiễn người chết bằng cục xi măng. Về đến trại, cứ nghĩ đến bát cơm trứng xi măng, chúng tôi thấy vừa buồn cười vừa tội nghiệp, không phải cho riêng người bạn, mà cho tất cả bọn tù chúng tôi, đói cơm đã lâu ngày, “trông gà hoá cuốc.”
Một lần khác trên đường “đi lao động” về, qua một gốc cây lớn, nơi mà chúng tôi nghĩ là các bà vợ ra Bắc thăm chồng vừa ghé nghỉ chân, nơi còn sót những trang báo Saigon Giải Phóng và nhất là có nhiều nắm cơm trắng đổ vương vãi trên thảm cỏ. Chúng tôi suy đoán chắc không sai, vì ở vùng này người dân đâu có cơm trắng mà đem ra gốc cây, và những mảnh báo xa xôi kia đã chứng minh nguồn gốc những người khách từ miền Nam tới. Thấy những hạt cơm chúng tôi thấy tiếc của trời, và trách những người vợ tù đã vô tình không biết đến nỗi khổ của chồng trong những ngày tù tội. Họ vô tình đã để những hạt cơm, nỗi thèm của những người tù trên đám cỏ, mà không thu dọn trước khi đứng dậy ra đi.


Đối với mỗi người Việt Nam thức ăn hàng ngày là cơm, đủ ăn thì gọi “cơm ngày hai bữa.” Từ tấm lòng của mẹ, với hạt gạo của quê hương, chúng ta đã lớn lên trong sự vất vả của người nông dân, nhất là ở trong những vùng đồng khô cỏ cháy, khí hậu khắc nghiệt, mưa bão triền miên. Những năm mất mùa, không đủ gạo, người dân phải ăn độn ngô khoai. Lúc dư dả, thì từ hạt gạo, người Việt biến chế thành bún, bánh tráng, bánh canh, bánh phở... nhưng tựu trung hạt cơm vẫn là chính yếu như người Nam Mỹ dùng bắp, đậu, người Tây phương dùng lúa mì. Là người Việt chính thống, có ai bỏ cơm được vài ba ngày. Bữa cơm tượng trưng cho sự sum họp của gia đình Việt Nam, chuyện bình thường thì ta gọi “chuyện như cơm bữa”, lúc vui thì “cơm sốt canh nóng”, lúc buồn bực thì “cơm không lành, canh không ngọt”, nói đến của dư, của bỏ thì “cơm thừa canh cặn”. Với người Việt, cơm còn có nghĩa là công việc, lợi nhuận và cả sự sống khi người ta nói “cần câu cơm”, hay “đập bể nồi cơm” của ai! Ăn của nhà mà lo việc bao đồng không công thì người đời nói “ăn cơm nhà, vác ngà voi...” hay “ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng.” Phục vụ ai tận tình thì người ta nói “cơm bưng tận miệng, nước rót tận mồm.” Điều gì mới mẻ, ngon lành đúng lúc thì ví von: “cơm chín tới, vợ mới về”. Giàu có thì “cơm gà cá gỏi”, nghèo thì “cơm hẩm cá thiu”. Lang thang cảnh không nhà thì phải “cơm hàng cháo chợ.” Nói về tinh thần nô lệ là “ăn cơm nhà Chúa, múa tối ngày”. Sống phởn phơ, đầy đủ người ta gọi là “cơm no, bò cỡi”. Chung thuỷ với vợ nhà, không mèo mỡ gái trai thì được gắn cho chữ “cơm nhà - quà vợ.” Thậm chí ông cha cũng dùng chuyện cơm ra để giáo dục con người cách xử thế: “cơm sôi bớt lửa, chồng giận bớt lời.” Một trong bốn chuyện người đàn bà thôn quê phải “tứ bề thọ địch” cũng có sự hiện diện của nồi cơm trên bếp: “đang cơn lửa tắt, cơm sôi, lợn kêu, con khóc, chồng đòi tòm tem.”
Người ta đo tình nghĩa con người qua “bát cơm với quả cà” như trong chuyện xưa Lưu Bình- Dương Lễ hay mượn tích bên Tàu để nhớ ơn bát cơm Phiếu Mẫu. Cứu giúp người khác, đối với dân tộc chúng ta là “chia cơm xẻ áo”. Chữ “cơm” còn có nghĩa là cội nguồn, ơn nghĩa nên người nên người Việt chống Cộng thường có câu nói “ăn cơm Quốc Gia- thờ ma Cộng Sản”.
Người miền Trung có thành ngữ “cơm với cá” cũng tương tự như “bread and butter” của Tây phương, nhưng ví von “cơm với cá như mạ với con” thì câu nói đẹp đẽ tình nghĩa hơn nhiều. Ngày nay bao nhiêu người con gái đã bỏ đất nước ra đi, làm thuê, làm vợ, làm đĩ. xót xa trong từng hạt cơm: “Cơm cha cơm mẹ đã từng, con đi làm mướn kiếm lưng cơm người, cơm người khổ lắm mẹ ơi...”
Việt Nam cũng như Tàu, Thái Lan, dùng cơm là thức ăn chính, người Việt chúng ta luôn luôn nhớ ơn người nông phu: “ai ơi bưng bát cơm đầy, dẻo thơm một hột đắng cay muôn phần”, vì cuộc sống nông dân quá vất vả: “một ngày hai bữa cơm đèn, lấy gì má phấn răng đen hỡi chàng"”
Chúng ta bắt đầu cuộc đời thơ ấu bằng búng cơm từ miệng người mẹ: “ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa, miệng nhai cơm búng lưỡi lừa cá xương”, cho đến lúc qua đời, theo phong tục cũng với một chén cơm quả trứng để đầu quan tài. Có lúc nào đời chúng ta vắng hạt cơm chưa" Cơm luẩn quẩn trong đời sống chúng ta không một phút xa rời. Sở dĩ tôi phải dài dòng dẫn chứng như vậy, là mấy lúc gần đây thiên hạ luận bàn về chuyện cơm cơm phở phở hơi nhiều. Nhưng phở chỉ là “nhất thời”, cơm là “vạn đại”. Nghĩ cho cùng, ở những thành phố, quận lỵ, no đủ, sung sướng “cơm no ấm cật”, người ta mới “rậm rật” biến chế, đổi món gạo ra bánh phở. Còn ở thôn quê xa xôi, nghèo khó, thiên tai, mất mùa, cơm không đủ ăn, có nơi, cả đời người dân chưa biết đến bát phở là gì! Nghĩa đen hay nghĩa bóng cũng thế thôi!

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.