Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Sống Sao Cho Có Tình?

17/03/200900:00:00(Xem: 4938)
  • Tác giả :

SỐNG SAO CHO CÓ TÌNH"
Sinh hoạt gia đình đầm ấm là cảnh thường thấy ở xã hội Việt Nam.


Từ trước đến nay, chuyên mục này là do một người Việtở Mỹ viết về “những người Việt ở Mỹ”.
Nay để thay đổi không khí, ta hãy thử xem người Việt ở quê nhà hay ở những xứ sở khác nhìn về người Việt ở Mỹ ra sao"
Bài viết dưới đây là của một người sống ở Sài Gòn, đã từng sang Mỹ chơi một vài lần, nhận xét về nếp sống được xem là “thiếu tình cảm” ở Mỹ.
Mời các bạn cùng suy gẫm. Đúng sai không quan trọng, ít ra “mua vui cũng được một vài trống canh…”
Tôi có một bà cô ở Hà Nội, có vào chơi Sài Gòn đôi lần, nhưng không bao giờ chịu vào trong Nam sống hẳn. Lý do: theo cô thì người ngòai Bắc sống "có tình" hơn. Tôi hơi bị "tự ái", vì tôi tin rằng người Nam "sống cũng có tình". Tôi hỏi "sống có tình là sao hở cô"". Cô tôi giải thích: "ngòai Bắc, hàng xóm, họ hàng sống gần gũi với nhau, thăm hỏi nhau thường xuyên hơn. Ma chay, giỗ tết, hay mỗi khi nhà ai có việc, bà con xúm lại, mỗi người một tay".
Mấy năm qua, nhiều bạn bè Việt Kiều của tôi ở Mỹ về chơi lại tâm sự rằng "...sống ở bên Mỹ sướng, nhưng mà buồn, vì sống không có tình...". Tôi lại thắc mắc:  "sống không có tình ở Mỹ nghĩa là sao"".  Tôi được giải thích rằng ở Mỹ, cuộc sống bận túi bụi. Làm việc cả ngày xong, tối về nhà chỉ có vợ chồng, con cái. Weekend thì phải đi shopping, sửa chữa một vài thứ trong nhà là hết ngày nghỉ. Hàng xóm thường buổi sáng gặp chào "good morning" là hết chuyện. Bạn bè nhiều khi cả năm không gặp nhau một lần. Tôi có hai thằng bạn đều sống ở bắc Cali, cách nhau chừng 30 phút lái xe. Một năm, chúng nó chỉ gặp nhau một lần, mà  đó là khi chúng cùng về Việt Nam! Tôi còn một thằng bạn khác nữa sống ở Houston. Ngòai chuyện về thăm gia đình, niềm vui lớn nhất của hắn khi về Việt Nam là việc ra ngồi la cà ngòai các quán cà phê tán dóc với bạn bè. Để ngắm nhìn người ta đi qua đi lại. Hoặc đơn thuần chỉ để chọc ghẹo một cách vô thưởng vô phạt mấy cô phục vụ, để nhận lại những câu trả lời vui vẻ nhưng cũng... vô thưởng vô phạt nốt! Bạn tôi tìm được nhiều niềm vui qua những tiếp xúc tưởng như vô bổ này.
Đúc kết qua hai câu chuyện vừa kể, tôi có một kết luận vui: người miền Bắc thì sống có tình hơn người Miền Nam, còn người miền Nam thì sống có tình hơn... người Việt ở Mỹ. Qui luật ở đây có vẻ như là xã hội kinh tế càng phát triển, con người lại càng sống ít tình cảm hơn. Sự thực có phũ phàng như vậy không"
Tôi bắt đầu đi tìm nguyên nhân của "lối sống có tình" theo định nghĩa của bà cô tôi. Thực ra, đó là lối sống của người Việt nói chung, chứ không riêng gì người miền Bắc. Trong lối sống đó, con người tiếp xúc với nhau nhiều hơn, dành nhiều thì giờ cho nhau hơn. Một vài lý do dễ thấy như phố phường Việt Nam nhỏ, cho nên việc đi lại gặp nhau rất dễ dàng; hoặc người Việt Nam có nhiều thì giờ rảnh , cho nên không tiếc "thì giờ vàng bạc" cho nhau. Cả hai lý do trên đều đúng, nhưng chưa đủ. Chúng không giải thích được động cơ của những quan hệ ấy. Hãy tìm hiểu kỹ hơn một chút các mối quan hệ này: ai gặp ai" Tại sao phải gặp" Tôi liệt kê ra một vài ví dụ thường chỉ hay xảy ra ở Việt Nam:
- Ngày Tết Thầy Cô 20/11, các học trò rủ nhau về thăm thầy cô cũ.
- Ông xếp cũ của mình nằm nhà thương. Trước đây, ổng là người thường nâng đỡ mình trong văn phòng. Nay ổng bệnh họan thì phải thăm nom để tỏ lòng tri ân.
- Ông hàng xóm mỗi lần nhà mình có việc, lúc nào hắn cũng xăng tay áo vào đỡ đần bao nhiêu việc. Nay đến phiên hắn gả con gái, đến lượt mình cũng ra phụ một tay.
Các bạn có thể nhận ra một đặc điểm chung: đây là những mối quan hệ không quan trọng  ở Mỹ, không phải là trực hệ như cha mẹ, vợ chồng, con cái. Nó có nguồn gốc từ sự hàm ơn, hay tình cảm với một ai đó trong quá khứ, dẫn đến việc mình phải xem trọng họ trong đời. Tôi nghĩ định nghĩa chính xác nhất cho những mối quan hệ  này là quan hệ vì TÌNH NGHĨA & ƠN NGHĨA. Ở các quốc gia Á Đông, trong đó có Việt Nam, NGHĨA là một khái niệm hết sức phổ biến, quan trọng. Đôi khi chữ NGHĨA nặng hơn cả chữ TÌNH trong cách cư xử. Trước đây ta đã chịu ơn dạy dỗ thầy, thì bây giờ ta phải sống sao cho có nghĩa với thầy mình. Trước đây, ta đã từng có tình cảm sâu đậm với một người, thì bây giờ dù tình đã hết, ta cũng phải sử xự sao cho không bạc nghĩa đối với người đó, cho dù không hề có một ràng buộc pháp lý nào. Xem phim kiếm hiệp Tàu, bạn sẽ thấy rất nhiều thí dụ tương tự.
Đâu là nguyên nhân chính dẫn đến việc quan hệ ơn nghĩa vẫn còn phổ biến ở xã hội nghèo  như Việt Nam" Đó là do trong cuộc sống con người sống phải nương tựa vào nhau nhiều, khi mà con người chưa thể trông cậy vào hệ thống an sinh xã hội đựơc. Ở Việt Nam, khi muốn mua đất, xây nhà, người đầu tiên mà ta hỏi mượn tiền là anh chị em trong nhà, những thằng bạn chí cốt. Đa phần những người thân này đều cho vay không lấy lãi, xem đó là một hình thức giúp đỡ. Như vậy, khi đã an cư, lạc nghiệp rồi, làm sao ta quên họ được" Khi phải đưa người thân vào nằm nhà thương, việc đầu tiên là phải kiếm bác sỹ quen để gởi. Hệ thống y tế công cộng còn kém phát triển, cho nên nếu không có tiền hoặc quen biết thì phải chờ lâu, chăm sóc không tốt... Xong chuyện rồi, ta phải tính đến chuyện đáp trả ông bác sỹ đó. Cứ thế mà người này cảm thấy "mang ơn" người kia. Rồi người chịu ơn khi đền ơn đáp nghĩa có khi lại hơi quá chu đáo, nên người nhận cảm thấy "mắc nợ" trở lại. Quan hệ ơn nghĩa cứ thế mà đi qua đi lại, không biết chừng nào mới dứt được.
Như vậy, sống theo kiểu đó gọi là cách "sống có nghĩa " đúng hơn là "sống có tình". Suy ngược lại, ta cũng sẽ giải thích được tại sao xã hội Mỹ hay bị hiểu là "sống không có tình". Tôi cũng thử đi tìm một từ tương đương với chử "Nghĩa" ở tiếng Anh như: duty, tie, attachment... nhưng thấy không hòan tòan giống. Chữ "nghĩa" của Việt Nam có bao hàm  nhiều  "tình" ở bên trong hơn.  Ở Mỹ, xã hội phát triển, mọi thứ đã có... tư bản lo. Muốn mua nhà" Đã có nhà băng cho mượn. Bệnh tật ư" Cứ vào nhà thương. Dịch vụ hiện đại nhất thế giới, đã có bảo hiểm ý tế trả. Muốn đi học" Nền giáo dục Mỹ cũng thuộc lọai nhất thế giới, sinh viên được quyền mượn "loan" để học. Con người được giải phóng khỏi những mối ràng buộc cá nhân theo kiểu Việt Nam, không còn phải nhờ cậy ai nữa.
Theo tôi, đó là một trong những ưu điểm của một xã hội phát triển. Nó giúp con người tự do hơn. Ở xã hội Việt Nam, cái kiểu quan hệ ơn nghĩa có khi trở thành một gánh nặng cho những gia đình nghèo trong dịp lễ tết. Nhưng xã hội Mỹ, ngược lại, ít "human contact" quá. Từ chỗ được quyền lựa chọn, người ta trở nên làm biếng khi phải tiếp xúc với người khác. Các quan hệ ruột thịt hơn như với cha mẹ, anh em cũng nhạt nhòa đi. Khi cần giải thích, người ta chỉ cần nói: "Mỹ mà!". Thiếu thì giờ luôn luôn là nguyên nhân được nhắc tới nhiều nhất. Nhưng  vẫn nhiều người ở Mỹ có thì giờ online trên internet, chat với những người không thấy mặt cả mấy giờ đồng hồ mà. Nguyên nhân kế tiếp là do quá mệt mỏi sau một ngày làm việc. Người Mỹ căng thẳng với job  hơn dân xứ khác. Do phải dành nhiều thì giờ đối phó với sức ép từ công việc, dần dần con người mất nhu cầu giao tiếp giữa người với người. Tệ hơn nữa, người ngại phải giao tiếp với người vì sợ phiền toái. Tại sao ở Mỹ người ta dành nhiều thì giờ, tiền bạc để chăm sóc chó mèo" Chắc tại không có thì giờ thăm hỏi nhau, nên cần chó mèo như những người bạn trung thành. Và chắc cũng tại chó mèo không biết biết cãi, không biết "sue"!
Nói đến chữ "sue", tôi đã được nghe nhiều người Việt ở Mỹ nhắc đến này từ lâu rồi. Một người Việt ở Úc còn than phiền là căn bệnh này đã bắt đầu lan truyền qua xứ sở hiền hòa của họ. Một thằng bạn học cũ ở Cali có nói với tôi rằng: ở Mỹ, thấy cô em bạn học cùng trường đi bộ về, chớ có ca bài "em tan trường về, anh theo Ngọ về" rồi đi theo, coi chừng bị sue vì tội quấy rối đó! Tôi rất thú vị với câu nói đùa này. Nhưng rồi những mẫu chuyện về văn hóa "sue" ngày một nhiều và phiền tóai hơn. Đi vào một cao ốc bị té  ở sảnh, ta phải tìm cách "sue" thằng chủ. Đi ăn ở tiệm về nhà bị đau bụng là ta phải nghĩ ngay đến chuyện "sue" nhà hàng. Cách đây vài năm, khi tôi sang Mỹ chơi, một người bạn đã cản khi thấy tôi có ý định đỡ một đứa bé chạy bị ngã ngoài siêu thị: đừng có đụng vào, coi chừng bị "sue" đó ! Quả là đáng buồn thật sự! Từ mục tiêu ban đầu hết sức tốt đẹp là bảo vệ con người, "sue" đã đẩy con người ra xa nhau hơn, biến con người thành những mối tai họa cho nhau! Nó làm phai mờ lòng nhân ái trong một xã hội phát triển như Mỹ. Human contact là một trong những đặc điểm đẹp nhất của xã hội con người. Nó là niềm vui, là văn hóa, là nguồn cảm hứng nghệ thuật của nhân lọai. Vậy mà con người trong một xã hội văn minh lại phải bỏ dần đi nhưng thói quen biểu lộ sự quan tâm của mình đối với người khác. Một điều mỉa mai là người Mỹ rất giỏi trong vấn đề giao tiếp thương mại. Presentation skill, communication skill... được giảng dạy hết sức khoa học trong trường học. Nhưng chúng chỉ được áp dụng trong business, để kiếm tiền. Nó không thể áp dụng để đem lại sự cảm thông, để giúp ta có thêm một người bạn thân.
Những người bạn Việt Kiều của tôi có lẽ đã cảm thấy cô đơn, thiếu tình người trên đất Mỹ vì những nguyên nhân kể trên. Như vậy người Việt ở Mỹ có cách nào để kết hợp hài hòa giữa nền văn minh vật chất phương Tây và truyền thống "trọng nghĩa tình" của truyền thống Á Đông"  Tôi tin rằng vẫn có cách để sống hài hòa giữa cái tốt đẹp của hai nền văn hóa. Ngày nay, người Âu Mỹ cũng đang đi tìm kiếm lời giải cho sự thiếu tình cảm của xã hội mình từ nền văn hóa phương Đông mà.
Người Việt ở Mỹ nên sống sao cho có tình" Như đã phân tích ở trên, Ở Mỹ con người không cần lệ thuộc vào quá nhiều người khác, nên "human contact" là quyền được lựa chọn của ta. Nếu con người ý thức được rằng sự giao tiếp giữa người với người là một niềm vui, một quyền lợi, thì xã hội Mỹ có khi còn dễ “có tình” hơn xã hội Việt Nam nữa! Vì khi vật chất đầy đủ, người ta dễ chia xẻ hơn.
Điều quan trọng nhất là HÃY BẮT ĐẦU MỞ LÒNG MÌNH RA. Hãy thực tập với một nhóm nhỏ những người mà mình thương yêu nhất trước: cha mẹ, một người anh em ruột hợp với mình, hay một người bạn thân... Chọn và tìm ra những người cũng có nhu cầu giao tiếp, có nhu cầu quan tâm đến người khác như mình. Hãy chủ động tìm đến với nhau. Hãy ra qui ước là mình có nhu cầu gặp nhau. Nhờ vậy, mình sẽ đỡ thấy "ngại" khi gọi cho nhau để hẹn gặp. Không ai sợ làm phiền ai cả.
Hãy xem việc gặp gỡ người thân như một niềm vui hơn là bổn phận. Thí dụ như hãy xếp việc đi thăm cha mẹ mình như là một ưu tiên trong lịch cuối tuần, vì cha mẹ chẳng biết còn thọ  bao lâu nữa để mà báo hiếu. Tại sao ta có thể chịu đựng được tính hà khắc của tay xếp mình năm ngày trong tuần, mà không thể chịu được sự lẩm cẩm do tuổi già của cha mẹ mình chỉ vài giờ trong một ngày cuối tuần" Có cách nào để biến sự lẩm cẩm đó thành một niềm vui không" Ví dụ như người Việt mình hay quan niệm vui là cha mẹ già lẫn thì con cái mới làm ăn được.
Khi bạn đã có được một cộng đồng nhỏ thân thiết, bạn sẽ nhận ra mình có được rất nhiều thứ. Có nhiều thứ mình không thể chia xẻ với vợ con được. Có nhiều vấn đề gia đình mà ý kiến của người thân bên ngòai thường sáng suốt hơn người trong cuộc. Đơn giản là với nhiều cái đầu, nhiều trái tim hơn, thì ta giải quyết được nhiều vấn đề trong cuộc sống hơn. Ta cùng chia xẻ được những ưu tư , cùng nhau giải quyết những khó khăn trong đời sống hằng ngày .Ta không chỉ có được tình, mà cuộc sống của ta cũng sẽ dễ dàng hơn những quan hệ thân ái này. Cộng đồng người Việt mình ở hải ngọai nhờ đó có thể sẽ có nhiều đơn vị gia đình hạnh phúc, vững chãi hơn.
Thực tập “sống cho có tình” theo kiểu Việt Nam trên đất Mỹ chắc cũng không khó lắm…
Q.H

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.