Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Vũ Khí Thay Đổi Nếp Sống Xã Hội & Lịch Sử Tại Nhật

01/07/201000:00:00(Xem: 3579)

Vũ Khí Thay Đổi Nếp Sống Xã Hội & Lịch Sử Tại Nhật

Vũ Huy Quang
“Thu kiếm” là chiến dịch tước khí giới nông dân, đã do Tướng Toyotomi Hideyoshi ra lệnh từ năm 1587 - không phải từ Soái Phủ của Soái tướng Tokugawa Ieyasu – cốt để củng cố quyền lực, ngừa nông dân bạo động. Tokugawa Ieyasu thành Soái tướng (Shogun – độc tài quân sự toàn quốc) cũng duy trì lệnh này, từ năm 1603. Shogun Ieyasu, lại còn có lệnh kiểm soát súng. Chế độ Soái tướng Hành chánh (Tokunaga Bakufu) chỉ bắt đầu từ 1615, cũng luôn áp dụng chặt chẽ lệnh kiểm soát súng.
Súng xuất hiện ở Nhật, do những người  Portugal đi lạc đem vào, năm 1543. Mươi năm sau, người Nhật trên cả nước đua nhau chế súng, hàng loạt. Đến cuối thế kỷ 16, họ đã dùng súng trong chiến tranh lẫn với nhau, nhiều hơn bất cứ nước nào ở Âu châu cùng thời (Noel Perrin, Giving up the Gun, 1979). Năm 1575, sự kiểm soát súng nổi thành vấn đề, vì vấn đề danh dự xã hội, rằng vì súng, một gã nông dân có thể giết được dễ dàng một samurai thượng hạng.
Năm 1607, cũng để củng cố quyền lực, Ieyasu ra lệnh cho những ai làm súng phải tập trung về địa phương Nagasaki hay Sakai, đồng thời đặt chức “Trưởng quan Súng” để ghi danh những ai đặt làm, hoặc mua súng…hầu kiểm soát số lượng sản xuất súng. Rất lạ, nhưng không đáng gì làm ngạc nhiên, là lập tức nhu cầu đặt làm súng trong xã hội ngưng trệ hẳn. Các nhà làm súng ế việc. Đa số xoay ra hành nghề đúc kiếm để kiếm ăn. Súng được dùng trong chiến tranh lần chót năm 1637, rồi ngưng và quên đi. Cho tới khi Đề Đốc Perry cập bến hải cảng Nhật, năm 1853, súng lại được chế tạo.
Chính sách của Soái Phủ Tokunaga dành độc quyền sử dụng vũ khí riêng cho nhà nước, không khác gì Âu châu, cũng là chính sách độc quyền của nhà cầm quyền phong kiến đối với dân bên ấy. Nhưng phương cách và điều kiện khác nhau. Bên Nhật, súng được kiểm soát từ trong chỗ sản xuất, trong khi bên Anh, kiểm soát áp dụng khi súng đến tay người sử dụng (Nghị Hội Anh thông qua Luật chỉ cho giới thượng lưu được cấp giấy phép mua súng, 1523). Ở Pháp, Vương quyền ra tuyên cáo, xác nhận chỉ Triều đình mới được (độc quyền) chế thuốc súng. Tuy vậy, sự kiểm soát rất khó, vì có hàng trăm chỗ sản xuất rải rác khắp nước. Tất nhiên, năm 1543, chiến tranh làm mọi lệnh lạc...xếp xó.
Tại Nhật, với chính sách bài ngoại, cô lập…công việc kiểm soát súng đã giúp cho chế độ phong kiến thế tập (cha-truyền-con-nối) bền vững: Không cuộc lực lượng nào từ trong hay ngoài lay chuyển được Soái phủ, suốt từ 1603 đến 1853. Không có nhu cầu chế súng trong nước, nếu không có đe dọa nội chiến, hay nhu cầu xâm chiếm Cao Ly - hay Trung Hoa …về sau này.
Ảnh hưởng của chính sách “Kiểm soát vũ khí” (Kiếm và Súng, nhất là súng) còn lưu lại cho đến nay. Tức là, công dân Nhật không được dùng - dù chỉ để tập bắn súng chả hạn – cũng như được sở hữu súng, trên đất Nhật. (Điều hấp dẫn rất thông dụng cho quảng cáo du lịch California đối với du khách Nhật, là sẽ được hướng dẫn tham quan chỗ tập bắn súng). Năm 1981, tổng số súng đăng ký tại Nhật là 881,204 – có nghĩa kể cả súng cổ để sưu tập, súng săn, súng nạp viên (shotgun), súng dùng đinh, bắn hơi cho việc xây cất. Với người Nhật, nói đến súng là người dân nghĩ đến côn đồ Yakuza, hay đến “Lực lượng Tự Vệ”, hay Lực lượng an ninh Phi trường Narita.
Vậy ai có vũ khí" Dân quê thì không rồi, chỉ có Samurai. Nhưng chế độ Soái phủ bị phong trào Chosu và Satsuma của những nông dân từng bị trưng binh, (đã được huấn luyện quân sự) nổi dậy lật đổ. Những người ấy được huấn luyện theo lối Tây phương, đã dùng súng trường (mới) của thời Nội chiến Hoa Kỳ, trong khi lực lượng Soái Phủ dùng súng (cũ) để dành trong kho từ 1600…Cất súng vào kho quá lâu, vì nỗi ám ảnh của giới thượng lưu Nhật, là phải chết dưới tay một tên dân quèn…bằng cung nỏ hoặc bằng súng. Điều lo sợ bị nhục nhã bấy lâu, đã thành sự thật: Nông dân thắng Samurai.
Khi nông dân chính thức bị giải giới năm 1587, từ 1603 đến 1867, lịch sử ghi được 1,153 cuộc nổi dậy của nông dân. Tai ương thiên nhiên, mất mùa, cùng nạn đói gây ra nhiều bạo loạn. Các nhà văn Nhật viết về thời này thường ví nông dân với hạt mè, càng bị bóp mạnh, càng ra nhiều dầu. Nhưng nông dân không có dầu trong người, chỉ có máu. Họ đành phải đổi máu. Hủy bào thai, và giết hài nhi là điều thường tình (mabiki – rau quắt, tiếng bóng bảy văn chương - là rau không lớn được, rau phải nhổ).
E.H. Norman, ghi nhận rằng ”Những cuộc nổi dậy cứ lây lan như bệnh nan y đến mức, có thể nói đã làm suy nhược chế độ phong kiến một cách trầm trọng về chính trị, cũng như đã chống lại rất hiệu quả chế độ Bakufu.” (Origín of the Modern Japanese State, 1975). Jon Halliday, trong cuốn A Politic History of Japan Capitalism, 1975, nhấn mạnh rằng, “Ảnh hưởng chồng chất của các cuộc nông dân nổi dậy, chính là nguyên nhân sụp đổ chế độ Tokugawa, năm 1868”.
Cũng thời kỳ này, do thương mại phát triển, tiền được dùng làm trung gian đổi chác, thay thế cho đơn vị gạo (koku), sản phẩm từ đất. Sự thay thế này tạo cho giới nhà buôn quyền lực mới, làm đảo lộn thứ tự 4 giai cấp truyền thống cũ (Chiến sĩ, Nông dân, Nghệ nhân, Nhà buôn). Khi giai cấp thương nhân lớn mạnh, quyền lực họ thấm và lấn vào truyền thống tôn ti, xưa nay vẫn đứng đầu là giai cấp phong kiến quý tộc. (Người ta còn nhớ, trong tiểu thuyết SHOGUN của James Clavell - đã quay thành phim, khoảng năm 1980 – tả hoạt cảnh trả giá của người có của, đòi bỏ tiền để lọt vào giai cấp samurai). Và rồi, thương gia tuy có ảnh hưởng tới xã hội phong kiến, tuy có bất mãn với sự cai trị của phong kiến, nhưng họ không nổi dậy được. Họ chỉ có thể tài trợ cho những lực lượng chống Tokugawa.
Sự yếu đuối của giai cấp thương nhân lại đưa đến việc khôi phục vai trò chính trị của Nhật Hoàng. Năm 1858, bỏ qua sự thúc hối của Soái tướng, nhà Vua từ khước không chịu ký Thoả Ước Harrís với Mỹ. Đầu 1860, Hội “Triều đình và Quân sự” thành lập (gồm liên minh của các quan trong Triều, kugo, với các Địa phương sứ quân, Daimyo, những tướng tách ly khỏi Soái phủ. Đó là liên minh chính trị tiên khởi, cho việc chống quyền lực Soái phủ (Shogunate) về sau. Phe đối lập này, nổi giận vì Soái phủ nhân nhượng với Tây phương, đưa ra khẩu hiệu ”Tôn quân, trục di” (tức là, “Tôn Nhà Vua, đuổi man di”).
Nhưng không đủ để Tây phương lùi bước. Xem lại tài liệu của các sử gia thu thập được, rất nhiều chứng tích là Soái phủ, Triều đình, các samusai đã để lại, thì vô số những ghi nhận chi tiết về Trung Hoa, về thời kỳ biến động của phong trào Thái Bình Thiên quốc, về phong trào Quyền thuật nổi dậy. Những bài học hợp tác, hay chống Tây Phương…từ các biến cố bên Trung Hoa, cho giai cấp thống trị Nhật (đang ủng hộ Vua), bắt đầu hiểu ra Tây phương nhất quyết mở rộng thị trường buôn bán, và tương lai Nhật sẽ phải uyển chuyển thế nào. Trên địa bàn Tây Nam, vùng Satsuma và Chosu rõ là đã chịu ảnh hưởng Tây phương đậm. Vùng đó, Hondu và Kagoshima thuộc Kyushu, đã phơi ra để đón nhận  Tây phương. Các samurai ở đó đã học khoa học và binh pháp Tây phương. Chính lực lượng ấy sẽ là lực lượng cốt cán lật Soái phủ Tokugawa (1603-1867). Thế là từ xuất hiện, đến chế tạo, đến kiểm soát…súng đã thay đổi xã hội và lịch sử Nhật thật sâu đậm.
Chính sách canh tân của Minh Trị ra đời.
Vũ Huy Quang
(7-2010)

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
“Ngày 11/07/1995: Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton và Thủ tướng Việt Nam Võ Văn Kiệt thông báo quyết định bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa 2 nước.” Với quyết định lịch sử này, Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng sản đã ghi dấu “gác lại qúa khứ, hướng tới tương lai” được 25 năm vào ngày 11/07/2020. Nhưng thời gian ¼ Thế kỷ bang giao Mỹ-Việt đã đem lại những bài học nào cho hai nước cựu thù, hay Mỹ và Việt Nam Cộng sản vẫn còn những cách biệt không hàn gắn được ?
Trước 1975, ở bùng binh ngã Sáu (kế góc đường Gia Long và Lê Văn Duyệt) có cái biển nhỏ xíu xiu: Sài Gòn – Nam Vang 280 KM. Mỗi lần đi ngang qua đây, tôi đều nhớ đến cái câu ca dao mà mình được nghe từ thưở ấu thơ: Nam Vang đi dễ khó về… Bây giờ thì đi hay về từ Cambodia đều dễ ợt nhưng gần như không còn ma nào muốn hẻo lánh tới cái Xứ Chùa Tháp nghèo nàn này nữa. Cũng nhếch nhác ngột ngạt thấy bà luôn, ai mà tới đó làm chi… cho má nó khi. Thời buổi này phải đi Sing mới đã, dù qua đây rất khó và về thì cũng vậy – cũng chả dễ dàng gì.
Càng gần ngày tranh cử, càng nhiều người biểu lộ yêu mến Tổng thống Donald Trump và ngược lại cũng lắm người bày tỏ chán ghét ông Trump. Có những người ghét ông chỉ vì họ yêu chủ nghĩa xã hội, yêu chủ nghĩa vô chính phủ, lợi dụng cơ hội ông George Floyd bị cảnh sát đè cổ chết đã chiếm khu Capitol Hill, nội đô Seattle, tiểu bang Washington, trong suốt ba tuần trước khi bị giải tán. Nhân 244 năm người Mỹ giành được độc lập từ Anh Quốc, và sau biến cố George Floyd, thử xem nền dân chủ và chính trị Hoa Kỳ sẽ chuyển đổi ra sao?
Tôi có dịp sống qua nhiều nơi và nhận thấy là không nơi đâu mà những từ ngữ “tổ quốc,” “quê hương,” “dân tộc” … được nhắc đến thường xuyên – như ở xứ sở của mình: tổ quốc trên hết, tổ quốc muôn năm, tổ quốc anh hùng, tổ quốc thiêng liêng, tổ quốc bất diệt, tổ quốc muôn đời, tổ quốc thân yêu, tổ quốc trong tim … “Quê hương” và “dân tộc” cũng thế, cũng: vùng dậy, quật khởi, anh dũng, kiên cường, bất khuất, thiêng liêng, hùng tráng, yêu dấu, mến thương …
Nhà xuất bản sách của Bolton, chắc sẽ nhận được khoản thu nhập lớn. Riêng Bolton, chưa chắc đã giữ được hai triệu đô la nhuận bút, nếu bị thua kiện vì đã không tôn trọng một số hạn chế trong quy định dành cho viên chức chính quyền viết sách sau khi rời chức vụ. Điều này đã có nhiều tiền lệ. Là một luật gia, chắc chắn Bolton phải biết. Quyết định làm một việc hệ trọng, có ảnh hưởng tới đại sự, mà không nắm chắc về kết quả tài chính, không phải là người hành động vì tiền. Hơn nữa, nếu hồi ký của Bolton có thể giúp nhiều người tỉnh ngộ, nhìn ra sự thật trước tình hình đất nước nhiễu nhương, thì cũng có thể coi việc làm của ông là thái độ can đảm, được thúc đẩy bởi lòng yêu nước. Không nên vội vàng lên án Bolton, khi ông từ chối ra làm chứng trước Hạ Viện, nếu không bị bắt buộc. Nếu có lệnh triệu tập, ông đã tuân theo. Không có lệnh, ông không ra, vì thừa biết, với thành phần nghị sĩ Cộng Hòa hiện tại, dù ra làm chứng, ông cũng chẳng thay đổi được gì. Dân Biểu Schiff nói: “John Bolton,
Thưở sinh thời – khi vui miệng – có lần soạn giả Nguyễn Phương đã kể lại lúc đưa đám cô Năm Phỉ, và chuyện ông Chín Trích đập vỡ cây đàn: “Ngày cô Năm Phỉ mất, người đến viếng tang nghe nhạc sĩ Chín Trích đàn ròng rã mấy ngày liên tiếp bên quan tài… Ông vừa đờn vừa khóc. Đến lúc động quan, trước khi đạo tỳ đến làm lễ di quan, nhạc sĩ Chín Trích đến lậy lần chót, ông khóc lớn:’ Cô Năm đã mất rồi, từ nay Chín Trích sẽ không còn đờn cho ai ca nữa…’ Nói xong ông đập vỡ cây đờn trước quan tài người quá cố. “Việc xảy quá đột ngột và trong hoàn cảnh bi thương của kẻ còn đang khóc thương người mất, mọi người im lặng chia sẻ nỗi đau của gia đình người quá cố và của nhạc sĩ Chín Trích. Khi hạ huyệt thì người nhà của cô Năm Phỉ chôn luôn cây đàn gãy của nhạc sĩ Chín Trích xuống mộ phần của cô Năm Phỉ.” (Thời Báo USA, số 321, 18/02/2011, trang 67)
Đai sứ Mỹ, Daniel Krintenbrink, phát biểu chiều ngày 2/7 tại Hà Nội, nhân kỷ niệm 25 năm binh thường hóa quan hệ ngoại giao Việt-Mỹ: “Washington sẽ triển khai các hoạt động ngoại giao, hàng hải, và quân sự để bảo đảm hòa bình, ổn định Biển Đông”. Đại Sứ Kritenbrink cho hay, Mỹ sẽ triển khai các hoạt động theo 3 hướng: 1- Tăng hoạt động ngoại giao với các nước trong khu vực, trong đó có ASEAN. 2- Hỗ trợ các nước tăng cường hàng hải, để bảo vệ lợi ích của mình. 3- Phát triển năng lực quân sự Mỹ, trong đó có các hoạt động bảo vệ hàng hải.
Theo các hãng thông tấn và truyền hình lớn của Hoa Kỳ, vào ngày 27/6/2020, Đảng Dân Chủ Quận Hạt Orange đã thông qua nghị quyết khẩn cấp yêu cầu Ban Giám Sát Quận Hạt đổi tên Phi Trường John Wayne (tài tử đóng phim cao-bồi Miền Tây) vì ông này theo chủ nghĩa Da Trắng Là Thượng Đẳng và những tuyên bố mù quáng (bigot). Sự kiện gây ngạc nhiên cho không ít người. Bởi vì đối với các kịch sĩ, ca sĩ, nhạc sĩ, văn-thi-sĩ, họa sĩ, nhất là các tài tử điện ảnh…họ đều có cuộc sống cởi mở, đôi khi phóng túng, buông thả và ít liên hệ tới chính trị. Và nếu có bộc lộ khuynh hướng chính trị thì thường là cấp tiến (Liberal). Vậy tại sao John Wayne lại “dính” vào một vụ tai tiếng như thế này?
Hơn 10 năm trước, chính xác là vào hôm 28 tháng 6 năm 2009, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều có tâm sự (đôi điều) nghe hơi buồn bã: “Khi tiếp xúc với những người nông dân, tôi thường xuyên hỏi về tổng thu nhập mỗi tháng của một khẩu trong một gia đình họ là bao nhiêu. Dù rằng tôi biết họ đang sống một cuộc sống vô cùng vất vả nhưng tôi vẫn kinh ngạc khi nghe một con số cụ thể: ‘Tổng thu nhập một tháng trên một khẩu của chúng tôi là 40.000 đồng.’ Bạn có choáng váng khi mỗi tháng, một người trong mỗi gia đình nông dân chỉ có 40.000 đồng để chi tiêu tất cả những gì họ cần không?
“Lợi ích nhóm”, hay “nhóm lợi ích” là những tổ chức cán bộ, đảng viên có chức, có quyền trong đảng Cộng sản Việt Nam đã chia bè, kết phái để cướp cơm dân và bảo vệ độc quyền cai trị cho đảng. Chúng sinh ra và lớn lên từ Thôn, rồi leo lên Xã trước khi ngoai qua Huyện, ngóc đầu lên Tỉnh để ngênh ngang bước vào Trung ương. Lộ trình quan lộ của “lợi ích nhóm” công khai từ dưới lên trên, từ trung ương xuống cơ sở và từ nhà nước vào doanh nhân, xí nghiệp. Khối Doanh nghiệp nhà nước là ổ tham nhũng phá hoại đất nước và phản bội sức lao động của dân lớn nhất nhưng không bị trừng phạt mà còn được bảo vệ bởi các “Nhóm lợi ích” trong cơ quan đảng và bộ ngành nhà nước.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.