Hôm nay,  

Công Lý Và Hòa Bình: Ghi Chép Của Một Linh Mục

17/01/200800:00:00(Xem: 8571)

Mấy tuần lễ này, giữa cái vui tưng bừng của Lễ Giáng Sinh, của ngày đầu năm mới 2008, và cũng là những ngày rạo rực đón Tết Con Chuột, tự nhiên có những mảng tối, có những mảnh buồn. Tối và buồn toàn là trút hết cho người nghèo. Là người nghèo thì cuộc đời vốn đã tối thui, vốn đã buồn rười rượi, thế mà nay lại phải chịu cảnh tối và buồn nhiều hơn nữa.

Chúng tôi đi dâng Lễ chiều cho cánh di dân Xa Quê ở Giáo Xứ Hy Vọng xong, tạt vào khu nhà trọ trong hóc hẻm quận Gò Vấp, ngồi bệt xuống nền nhà ăn bát mì tôm các bạn trẻ thết đãi, rồi cứ thế mà nghe được đủ những thứ mảng tối và mảnh buồn ấy. Họ kể chuyện họ, họ kể luôn những gì họ biết được nơi những người cũng nghèo như họ.

Này nhé, vật giá tăng khiếp quá mà lương công nhân đâu có tăng. Nhiều nhà máy trong Khu Công Nghiệp Tân Bình và Gò Vấp tăng ca cả tuần, có khi làm cả ngày Chúa Nhật mà không thêm được đồng nào. Công nhân bức xúc quá thì đình công, mấy chú Công Đoàn đáng lẽ bênh vực quyền lợi của họ, lại quay sang đâu lưng với giới chủ người Việt lẫn người ngoại quốc để gạt, để ép, để phạt công nhân. Một loạt bị sa thải sau đó với những lý do vớ vẩn. Cánh công nhân tủi quá, họ tự dỗ dành nhau, an ủi nhau rằng: "Người ta ăn lương chủ thì phải bênh chủ chứ, ai lại bênh chúng mình là bọn kiết xác!"

Này nhé, gần như cả một làng người Hà Tây lâu nay tạm đủ sống nhờ chiếc xe ba bánh bán ngô luộc, tháng nào cũng để ra được một ít gửi về quê để ông bà nuôi các cháu. Tối tối ta cứ chạy xe chầm chậm dọc đường Lê Văn Sỹ, Phạm Văn Hai, CMT8 thế nào cũng gặp họ. Vào Sài-gòn mấy năm rồi, nét chân quê còn y nguyên. Buôn bán nhỏ, vốn liếng chỉ cần vài trăm nghìn, cứ lương thiện chân chỉ hạt bột mà sống, tối về mệt lắm vẫn không quên đọc kinh, sáng tinh mơ thế nào cũng phải đi Lễ. Tiếng chuông Nhà Thờ Tân Phú giữ cho nhịp tâm linh của họ cứ an nhiên giữa bao vật vã cuộc đời.

Vậy mà nay, đùng một cái, có lệnh cấm lưu hành xe ba, bốn bánh tự chế. Đã biết được hoãn áp dụng luật đến tháng 6, vậy mà vẫn không vui. Nấn ná thêm mấy tháng thì cũng chẳng biết chuyển nghề gì"

Này nhé, cánh xe rác dân lập ở Xóm Đổ Thùng, khu vực Nguyễn Văn Đậu, Lê Quang Định của quận Bình Thạnh, có mỗi cái nghề len lỏi vào xóm ngõ để đổ rác, nghĩa là cánh nghèo đệ nhất hạng lo phục vụ cái sự sạch sẽ cho khu dân nghèo đệ nhị, đệ tam hạng. Tháng tháng đã phải lo đóng "thuế rác" mấy chục nghìn cho quý vị ở Phường, thế mà cũng không yên thân. Nay mai cấm sử dụng loại xe đổ rác mini này, bảo là gây ách tắc giao thông với lại mất vẻ mỹ quan của thành phố.

Tội nghiệp, cả đời chỉ có đẩy xe, bưng thùng, bê xọt đổ rác, vậy mà nuôi con ăn học đàng hoàng. Bây giờ nông nỗi này biết chuyển nghề gì, thấy trước là sẽ nghèo hơn, rớt thêm bậc nữa để thành nghèo thượng hạng, ngoại hạng!

Này nhé, mấy bà mấy cô ngày ngày kĩu kịt một gánh quà vặt như bún riêu, bánh bèo, tào phở hoặc mấy mớ rau, miếng thịt, bìa đậu phụ, không có tiền sang sạp ngồi trong chợ, đã lâu vẫn chịu thân phận "chợ gánh", "chợ chạy", "chợ đuổi" long đong tất tả ngược xuôi giữa phố phường, nay lại sắp sửa phải né mấy anh kiểm soát vệ sinh thực phẩm, lớ quớ là bị phạt vì cái tội đã không rửa ráy, không lau chùi, không nấu nướng tử tế, có nguy cơ gây ra đau bụng té re cho khách hàng của họ, thường cũng là những thị dân cũng chẳng giàu có gì cho cam, đi làm về, dừng xe, sà xuống mua món này món nọ, tiện hơn là phải vào siêu thị hoặc nhà hàng.

Mà phạt bạc triệu chứ không ít. Trời ơi, trị giá cả cái gánh ấy của người ta may lắm được ba trăm nghìn, phạt như thế chỉ có nước... bỏ của chạy lấy người, tha hồ cho người ta hốt hết quang gánh, soong nồi, bát đĩa về chất thành đống ở Phường.

Vậy là tự dưng, bao nhiêu là chuyện khốn cùng dội xuống đầu dân nghèo. Những thành tích "xóa đói giảm nghèo" coi như xổ toẹt. Chưa kịp quên cái đói, bớt cái nghèo thì sẽ lại tăng thêm lực lượng người nghèo kẻ đói cho xã hội.

Tất cả vì lợi ích phát triển du lịch, sẵn sàng hy sinh luôn những người dân nghèo đã từng là chỗ dựa, là cơ sở, là nơi nuôi giấu tin cậy của các cán bộ cách mạng mấy chục năm về trước. Thậm chí, không ít kẻ chức quyền bây giờ đã từng được nuôi ăn học, lớn phổng lên từ những gánh bún riêu, những đồng lương công nhân của cha của mẹ cái thời còn đi biểu tình đốt xe Mỹ!

Thế rồi, sau mấy đợt biểu tình chống Trung Quốc lấn chiếm Hoàng Sa, Trường Sa ở Hà Nội và Sài-gòn, đến áp Noel, đến phiên tôn giáo tín ngưỡng bị xúc phạm công khai, thế là biểu tình hàng ngàn, hàng vạn người ở Hà Nội, Hà Đông...

O ép lâu quá rồi, cư xử bất tín bất nghĩa nhiều quá rồi, tịch thu trưng dụng, tưởng là để phục vụ sự nghiệp dân giàu nước mạnh, hóa ra, dân còn nghèo, nước còn yếu, chỉ có những kẻ chia chác là giàu sụ nhờ giá đất đang tăng vọt. Tức nước thì phải vỡ bờ thôi!

Ngay hôm 11.1, đang chuẩn bị tổ chức Đêm Thắp Nến Sáng Sài-gòn hiệp thông cầu nguyện với Hà Nội, có đến 3 cuộc điện thoại của bên Công An Thành Phố gọi đến các Bề Trên Nhà Dòng chúng tôi. Người ta tỏ ra lo ngại sẽ có sách động bạo loạn!"!

Bề Trên trả lời gọn: "Đối với chúng tôi, trên Đảng còn có Chúa, chúng tôi chỉ cầu nguyện cho xã hội được công bằng và hòa bình! Chúng tôi cũng sẽ không quên cầu nguyện cho chính lãnh đạo các cấp chính quyền để họ biết cách cư xử hợp tình người, thuận lòng trời!"

Mà thật vậy, nhiều thị phi cho rằng mấy ông DCCT cấp tiến, thế nào cũng hò hét quát tháo, làm mạnh, làm dữ, làm tới luôn, bắt người ta phải trả lại hết các khu đất, những cơ sở tôn giáo đã bị tịch thu mà không sử dụng đúng tinh thần phục vụ xã hội.

Đến khi kết thúc Đêm Cầu Nguyện họ mới ngỡ ngàng! Cha chủ sự đã nói với hơn 4.000 người về tham dự rằng: "Xã hội hôm nay đã đánh mất tâm linh, lại không còn công lý. Vì thế nhân phẩm con người không còn được tôn trọng, các quyền căn bản của con người không còn được duy trì và bảo đảm đúng nghĩa!"

Thành ra, biểu tình của người Công Giáo chẳng phải là để đòi mấy mảnh đất, mấy khu nhà dinh thự, cho dẫu những mảnh đất ấy to tiền, những khu nhà ấy dùng được bao nhiêu là việc có ích đến đâu đi nữa. Cái chính yếu lại là đòi cho công lý và hòa bình phải được thực thi.

Chiến tranh không còn nhưng chưa có hòa bình thật sự đâu. Có cả một rừng luật và nghị quyết nhưng cũng chưa có công lý tử tế đâu. Mà tôn giáo chân chính nào cũng vậy, luôn luôn mời gọi sống yêu thương nhân ái, nên nếu có phải biểu tình và đấu tranh thì luôn luôn là bất bạo động, ôn hòa, bao dung. Vì thế người Công Giáo chỉ có thắp nến cầu nguyện và hát Kinh Hòa Bình suốt mấy tuần nay mà thôi!

Đừng nghĩ như thế là yếu, là hèn, hay là không tưởng! Không đâu, nó mạnh ở chỗ đặt hết tin tưởng vào một Chúa ở trên cả Đảng, trên mọi thứ quyền lực bạo liệt nhất của thế gian. Và nó cũng mạnh ở chỗ có khả năng liên kết được với mọi người, lay động được lòng người, những người ở các tôn giáo khác nhau và cả nơi những người vô thần, những người Cộng Sản thứ thiệt.

Không tin, xin đọc lại bài I-sai-a của ngày hôm nay, Lễ Chúa Giê-su chịu Phép Rửa. Thiên Chúa, qua miệng Ngôn Sứ I-sai-a, giới thiệu trước về một Đấng sẽ đến để cứu muôn dân rằng (Is 42, 1 tt):

"Đây là người tôi trung Ta nâng đỡ... Người sẽ không kêu to, không nói lớn, không để ai nghe tiếng giữa phố phường. Cây lau bị giập, người không đành bẻ gãy, tim đèn leo lét, cũng chẳng nỡ tắt đi. Người sẽ trung thành làm sáng tỏ công lý. Người không yếu hèn, không chịu phục, cho đến khi thiết lập công lý trên địa cầu... Người sẽ làm ánh sáng chiếu soi muôn nước, để mở mắt cho những ai mù lòa, đưa ra khỏi tù những người bị giam giữ, dẫn ra khỏi ngục những kẻ ngồi trong chốn tối tăm".

A! Có đó tất cả những bà buôn thúng bán bưng bị dẹp lòng lề đường, những bác đi đổ rác bị đe dọa tịch thu xe ba gác, những chị xa quê bán ngô luộc sắp thất nghiệp, những anh công nhân bị vắt kiệt sức lao động, tất cả cánh dân nghèo cùng khổ bị bức bách đều có mặt ở nơi Giê-su, Người Tôi Trung đau khổ của Thiên Chúa, ở trong những ngọn nến sáng, ở trong từng lời hát Kinh Hòa Bình.

"Ôi Thần Linh Thánh Ái, xin mở rộng lòng con, xin thương ban xuống những ai lòng đầy thiện chí: Ơn An Bình..."

Lm. QUANG UY, DCCT, Chúa Nhật 13.1.2008

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.
Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.
LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?
Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?
Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.
Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.
Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.
Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.