Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Sống Vui Sống Khỏe: Làm Sao Để Hạ Thấp Nguy Cơ Mất Trí Nhớ

05/12/201922:06:00(Xem: 4460)
Lam sao ha thap nguy co mat tri nho_hinh (2)
Mất trí nhớ là chứng bệnh mà nhiều người cao niên dễ mắc phải vì sự suy yếu do thoái hóa thể chất nhất là não bộ của tuổi già gây ra. Nhưng cũng không nên quá tuyệt vọng, bởi vì vẫn có nhiều cách để ngăn ngừa hay nói đúng hơn là để hạ thấp nguy cơ có thể xảy ra.

Ngăn ngừa bệnh Alzheimer’s và những hình thái tương tự của bệnh mất trí nhớ là một thách thức khó khăn bởi vì những thay đổi tàn phá trong não bộ bắt đầu xảy ra nhiều năm trước khi các triệu chứng đầu tiên hiển lộ, nhưng nó quá trễ để chận đứng quá trình thoái hóa.

“Có nhiều thuốc có thể điều trị các triệu chứng bệnh nhưng không phải bệnh lý cơ bản,” theo bác sĩ thần kinh James Galvin, giám đốc của Trung Tâm Toàn Khoa về Sức Khỏe Não Bộ của Đại Học Florida Atlantic University, cho biết. “Thuốc có thể tạo ổn định cho các triệu chứng để người bệnh giảm nó xuống thấp hơn, nhưng tiến trình bệnh thì không thể đảo ngược.”

Galvin, người điều hành nghiên cứu và dự án lâm sàng được gọi là Chương Trình Ngăn Ngừa Bệnh Mất Trí Nhớ tại trường Boca Raton, nói thêm rằng ông không kỳ vọng chữa lành đối với các điều kiện tiêu hao tâm trí ngay liền. “Đa phần, các bác sĩ không thể chữa lành các bệnh; chúng tôi chỉ có thể điều trị chúng,” theo ông cho biết. “Vì thế thật là không thực tế để nghĩ rằng chúng tôi đột nhiên sẽ tìm ra cách chữa lành bệnh Alzheimer’s. Nhưng có nhiều thứ chúng tôi có thể làm để ngăn ngừa nó, hay ít nhất để trì hoãn sự bắt đầu của nó.”

Mất trí nhớ được định nghĩa như là sự suy giảm nhận thức mà nghiêm trọng đến mức nó cản trở khả năng của người bệnh tự chăm sóc chính họ. Dù có hơn 150 loại bệnh mất trí nhớ, Alzheimer’s là loại thông thường nhất, chiếm hơn một nửa tổng số các trường hợp bệnh. Khoảng 5.7 triệu người Mỹ đau đớn vì bệnh Alzheimer’s, và con số đó được dự đoán sẽ tăng cao hơn 14 triệu vào năm 2050. 3 loại bệnh mất trí nhớ phổ biến nhất khác là mạch máu, cơ thể Lewy, và thoái hóa trán thái dương. Những hình thức bệnh khác chỉ chiếm 1% các trường hợp cộng lại.

“Các nhà nghiên cứu sử dụng bệnh Alzheimer’s như là mẫu bởi vì nó là phổ biến nhất và chúng ta biết về nó nhiều nhất,” theo Galvin cho hay. “Bệnh lý bắt đầu trong não bộ từ 10 tới 20 năm trước khi các triệu chứng bộc lộ, do đó theo thời gian người bệnh phát triển triệu chứng dễ nhận biết, lúc đó thì đã có nhiều thiệt hại rồi.”

Bệnh lý tàn phá đó xuất hiện dưới dạng ‘mảng bám amyloid’ và ‘rối trí tau’, tích tụ các protein bất thường làm rối loạn trí nhớ và nhận thức. Nhưng các loại thuốc thử nghiệm được sử dụng để làm giảm các protein đóng cục đã không làm bất cứ điều gì để đảo ngược sự suy yếu và các nhà khoa học vẫn đang tranh luận liệu chúng thực sự là nguyên nhân hay hậu quả của bệnh Alzheimer’s.

“Có sự giả định rằng bạn đã thoát khỏi mảng amyloid, bạn có thể thoát khỏi bệnh,” theo bác sĩ thần kinh về hưu và là nhà nghiên cứu hàng đầu Russell Blaylock cho biết. “Như thế họ tìm nhiều cách để giảm mảng amyloid, và không một cách nào có vẻ có công hiệu giảm bệnh Alzheimer’s. Nghiên cứu gần đây nhất cho thấy sự kết hợp giữa viêm mãn tính và độc tính kích thích (các phản ứng thái quá đối với chất dẫn truyền thần kinh glutamate) trong não bộ đã gây ra bệnh.”

Bất kể nguyên nhân là gì, chờ đợi các triệu chứng xuất hiện trước khi cố gắng điều trị bệnh mất trí nhớ là “giống như đóng cửa chuồng sau khi ngựa đã chạy mất,” theo Galvin cảnh báo. Như thế bạn có thể làm gì để ngăn ngừa mất trí nhớ? Galvin và nhóm nghiên cứu của ông ấy tập trung vào nỗ lực giảm các yếu tố rủi ro, gồm cuộc sống lạc quan và giải quyết các điều kiện y tế khác có thể góp phần vào bệnh mất trí nhớ. Các chuyên gia khác chỉ ra rằng mất trí nhớ là bệnh của tuổi già, và họ đề nghị uống các loại thuốc bổ đặc biệt có thể làm giảm tiến trình lão hóa trong tế bào não. Ngoài ra cũng còn có các cách điều trị thay thế gây tranh cãi sôi nổi.

Sau đây là các bước có thể thực hiện.


Trước hết, bắt đầu tiến trình ngăn chận bằng việc chụp hình. Chỉ giống như chụp hình vú hay ruột để kiểm tra ung thư, bạn có thể có đánh giá sức khỏe về não mà xác định các yếu tố nguy cơ đối với bệnh mất trí nhớ. Trong Chương Trình Ngăn Ngừa Mất Trí Nhớ của Galvin, các đối tượng trải qua việc đánh giá toàn diện gồm chụp hình não, thử nghiệm tủy sống và máu, đặt câu hỏi về lối sống, và những phương tiện khác để xác định các thứ liên kết với việc làm giảm sức khỏe não bộ.

“Chúng tôi có thể tìm thấy các dấu hiệu viêm tăng cao, như thế chúng ta nghiên cứu điều gì có thể gây ra chúng và lập kế hoạch để giảm chúng,” theo Galvin cho biết.

"Hồ sơ Lipid, mức vitamin D và các sản phẩm phụ độc hại của quá trình chuyển hóa protein, như homocysteine, là những ví dụ về những điều có thể làm tăng nguy cơ nhưng được điều trị. Bạn không thể làm gì về bệnh lý, nhưng bạn có thể làm gì đó về các yếu tố rủi ro."

Ngay cả khi không có tất cả các xét nghiệm đó, bác sĩ của bạn có thể xác định một số yếu tố nguy cơ của bạn. Điều quan trọng là xác định và điều trị các vấn đề y tế khác có thể thúc đẩy sự phát triển của chứng mất trí. Các tình trạng như tiểu đường, béo phì, huyết áp cao, cao mỡ trong máu và thậm chí là bệnh nướu răng gây viêm đều thuộc loại này và có thể có ảnh hưởng sâu đậm.

“Tiểu đường làm tăng gấp đôi nguy cơ mất trí nhớ; béo phì làm tăng gấp bốn nguy cơ mất trí nhớ,” theo Bác Sĩ Gary Small, Giám Đốc Trung Tâm Sống Thọ tại Đại Học UCLA, cho biết. “Các vấn đề về tim mạch cũng quan trọng. Cái gì xấu cho tim thì cũng xấu cho não.”

Như thế cách tối nhất để giảm nguy cơ mất trí nhớ là gì? “Cách tối nhất để ngăn ngừa bệnh mất trí nhớ là chọn cha mẹ tốt của bạn,” theo Galvin. “Ngay dù nhiều thứ bệnh này không phải do di truyền, gene của bạn có đóng vai trò trong đó. Bạn cũng hoc nhiều thói quan từ cha mẹ của mình, nếu họ có thói quen không lành mạnh, thhì bạn hầu như cũng có như vậy.”

Điều quan trọng khác nữa là chọn thức ăn. Nhiều chuyên gia đề nghị chế độ ăn uống theo kiểu Địa Trung Hải phần lớn thay thế thực phẩm được chế biến và thịt đỏ với bằng thực phẩm nguyên chất và cá hay thịt gà.

Các loại quả mọng, rau lá xanh đậm, rau có màu sắc rực rỡ và trà xanh đặc biệt chứa nhiều chất chống oxy hóa giúp bảo vệ não chống lại căng thẳng oxy hóa và viêm. Rebecca Katz, tác giả của cuốn sách ‘The Healthy Mind Cookbook’, đếm một số thực phẩm bổ não hàng đầu của cô là cá béo như cá hồi, quả óc chó, các loại đậu, bơ, dầu ô liu, củ cải đường và củ nghệ. Chất xơ và thực phẩm lên men cũng rất quan trọng vì có một hỗn hợp lành mạnh của vi khuẩn trong ruột có thể giúp giảm viêm trong não.

Nghiên cứu này được đăng trong tạp chí Alzheimer's & Dementia cho thấy rằng sự kết hợp chế độ ăn uống Địa Trung Hải và DASH (Dietary Approach to Systolic Hypertension) giúp “hạ thấp sự suy sụp nhận thức theo tuổi già.” Katz nói thêm rằng, “Dinh dưỡng là một trong những chìa khóa cho sức khỏe não mà chúng ta nắm giữ trong tay mình.”

Tập thể dục là một trụ cột khác của sức khỏe nói chung cũng chuyển thành sức khỏe não bộ. "Khi bạn tập thể dục, trái tim sẽ bơm thêm oxy và chất dinh dưỡng lên não", theo Small, tác giả của bản tin The Health Health Report, cho biết. "Cơ thể bạn tạo ra yếu tố tế bào thần kinh có nguồn gốc từ não (BDNF), mà kích thích tế bào thần kinh của bạn mọc lên các nhánh, do đó các tế bào não có thể giao tiếp hiệu quả hơn.”

Trong khi chế độ ăn uống kiêng cữ và tập thể dục có lẽ là hai yếu tố lối sống có ảnh hưởng nhất liên quan đến phòng ngừa chứng mất trí nhớ, các yếu tố khác cũng góp phần hữu ích. Lưu ý rằng điều quan trọng là giảm căng thẳng thông qua thiền định hoặc các phương tiện khác, ngủ đủ giấc (ít nhất bảy giờ mỗi ngày), kết nối xã hội và kích thích tinh thần bằng cách thực hiện các câu đố, học những điều mới, thực hành các kỹ thuật ghi nhớ, và thử thách trí não của bạn.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
“Vật dưỡng nhơn”, đó là câu tôi thường nghe Ông nội tôi nói ngày trước lúc tôi còn nhỏ. Con người đã biết ăn thịt từ thuở thật xa xưa rồi. Ngày nay, đối với một vài xứ đang phát triển, một bữa ăn có nhiều thịt là dấu hiệu của sự giàu sang và sự sung túc của gia đình. Giàu thì ăn thịt ăn cá, còn nghèo thì ăn rau ăn độn. Trong thực tế, ngày nay Tây phương đã thay đổi cái nhìn về thịt vì khoa học cho biết nó là đầu mối của nhiều vấn đề sức khỏe. Tác giả có được cơ duyên làm việc trên 23 năm ngay trong tuyến đầu của ngành thịt tại Canada nên cũng biết được đôi chút mặt trái cùng những hỉ nộ ái ố của kỹ nghệ thịt.
Bệnh tiểu đường loại II rất phổ biến trong giới bà con Việt Nam mình sống tại hải ngoại cũng như ở bên nhà, đặc biệt là những người từ 45 tuổi trở lên. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, năm 2003 có lối 194 triệu người bị bệnh tiểu đường. Số nầy có thể sẽ tăng gấp hai vào năm 2025. Tại Canada, ước lượng có vào khoảng 1.8 triệu người bị bệnh tiểu đường loại II, tương đương với 8% dân số trưởng thành. Riêng tại Hoa Kỳ, có thể có đến 54 triệu người tuổi từ 45 đến 74 đang trong tình trạng tiền tiểu đường prediabetes và lối 8 triệu người bị bệnh diabetes thật sự. Việt Nam hiện có trên 5 triệu bệnh nhân tiểu đường...
Từ lâu các nhà khoa học nhận thấy rằng người Nhật bản cũng như các dân tộc thiểu số Inuits và Esquimaux ở về phía Bắc Canada có tỉ lệ bệnh tim mạch rất thấp so với các dân tộc khác. Phải chăng nhờ tập quán ăn cá đã giúp họ tránh khỏi được một phần nào bệnh lý nói trên? Từ nhận xét nầy, người ta mới tìm ra được chất Omega-3 trong mỡ cá. Rất nhiều công trình khảo cứu khoa học đã nói lên sự lợi ích của Omega-3 đối với sức khỏe chúng ta. Omega-3 là gì? Đây là những chất acid béo thiết yếu (essential fatty acids) nằm trong nhóm chất béo không bão hòa đa thể. Thiết yếu vì cơ thể không thể tự tổng hợp được mà cần phải nhờ thực phẩm mang vào.
Một ngày vào năm 1674, tại thành phố Dutch của Delch, Anton van Leewenhoek lấy một ít bựa ở khe răng và nhìn qua kính hiển vi mà ông ta mới chế. “Tôi đã nhìn thấy, với nhiều ngạc nhiên…rất nhiều vi sinh vật, nhỏ li ti đang di chuyển.”Đó là vi khuẩn và Leewenhoek là người đầu tiên nhìn thấy chúng, mặc dù ông ta không biết rằng một số những vi sinh vật đó có thể gây ra bệnh. Khi ông ta báo tin này cho hội Royal Society of England, một tổ chức các khoa học gia, một số hội viên lúc đầu không tin ở ông. Nhưng sau đó Hội đề cử ông làm hội viên. Các nghiên cứu về sau này của ông đã khiến ông trở thành nổi tiếng và ông được Nữ Hoàng Anh và Vua nước Nga viếng thăm
Cổ nhân thường nói: “bệnh tòng khẩu nhập, họa tòng khẩu xuất”. Thật vậy, ăn uống bừa bãi, không hạp vệ sinh sẽ dẫn đến bệnh tật đủ thứ, đôi khi cũng bỏ mạng như chơi. Còn ăn nói cẩu thả, điêu ngoa, thêu dệt, chê bai người nầy, kích bác người khác thì cũng có thể, một ngày nào đó sẽ chuốc lấy họa vào thân mà thôi!
Tổ chức Y tế Thế giới ước lượng có lối 1/3 dân số toàn cầu bị nhiễm lao và trong số nầy mỗi năm có khoảng 8-9 triệu ca biến thành bệnh lao thật sự. Gần đây, tin tức về bệnh lao ở người được báo chí quốc tế hâm nóng lại nhưng ít người biết được rằng loài thú nhai lại như trâu, bò, hươu, nai chẳng hạn cũng có thể bị lao. Ở loài bò, bệnh lao do trực khuẩn Mycobacterium bovis gây ra trong khi bệnh lao ở người thì do trực khuẩn Mycobacterium tuberculosis. Cả hai đều nằm trong họ Mycobacteriaceae.
Lý do là vì khoang mũi của bạn sản xuất khí nitric oxide phân tử, mà các nhà hóa học viết tắt là NO, làm tăng lưu lượng máu qua phổi và tăng nồng độ oxy trong máu. Hít thở bằng mũi mang NO thẳng vào phổi, nơi nó giúp chống lại việc truyền nhiễm vi khuẩn corona bằng việc ngăn chận sự sinh trưởng bằng cấp số nhân của vi khuẩn corona trong phổi. Nhưng nhiều người tập yoga cũng nhận được lợi ích của việc hít thở bằng mũi thay vì bằng miệng. sự dung nạp oxy nhiều hơn của máu có thể làm cho con người cảm thấy tươi tắn và mang lại độ dẻo dai lớn hơn.
Văn hóa nước Tàu đã ảnh hưởng Việt Nam từ nhiều năm xưa, cho nên nhiều người lớn tuổi đã đọc truyện kiếm hiệp Kim Dung hay truyện Tàu đều biết danh từ Thủ Cung Sa là gì. Đó là một cái chấm bằng hột đậu màu đỏ trên cườm tay người con gái để chứng tỏ còn trinh trắng. Theo truyền thuyết thì người ta dùng máu con thằn lằn trộn với chu sa màu đỏ rồi bôi lên một huyệt vị trên cườm tay tạo nên chấm đỏ ấy. Khi người con gái đã quan hệ tình dục rồi thì chấm đỏ ấy nhạt dần. Thời xưa phong kiến thì xã hội coi trọng trinh tiết cho nên những gia đình quyền quí, những ông vua, ông quan, những tổ chức tôn giáo bên Tàu áp dụngThủ Cung Sa. Thời đại này chuyện trinh tiết không còn là vấn đề quan trọng nữa cho nên Thủ Cung Sa trở thành chuyện xưa tích cũ, kể cho nhau nghe làm quà câu chuyện.
Các bạn già còn nhớ các quán cơm ngày xưa tại cầu Bắc Mỹ Thuận không? Họ bày bếp nướng ngay trước cửa- Mỗi khi có khách bộ hành đi ngang qua thì cô chủ quạt lia lịa trên lò cho mùi thịt sườn nướng bay quyện theo gió thơm phức rất hấp dẫn. Cô em vừa cười duyên vừa mời mọc mình một cách chân tình , “mời thầy cô dô ăn cơm đái ỉa”. Ôi quê hương miền Nam ta ngày ấy sao mà nó mộc mạc và thân thương quá… Thôi thì mình “dô làm bậy“ một dĩa cơm sườn ngon ơi là ngon và chơi luôn một ly cối trà đá thì khỏe ngay lập tức. Lâu lâu ăn cơm chợ lạ miệng vẫn thấy ngon hơn cơm nhà. Đó là chuyện của 45 năm về trước.
Các nhà khoa học đều nhìn nhận đường là một chất không thể thiếu được trong một chế độ dinh dưỡng quân bình. Tuy nhiên một sự thặng dư đường có thể là đầu mối của biết bao nhiêu là bệnh tật như béo phì, tim mạch, và tiểu đường... Có rất nhiều loại đường trên thị trường với những danh xưng tuy khác nhau nhưng có cùng chung một đặc tính là tạo vị ngọt.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.