Giữa thế kỷ 18, các nhà khảo cổ học phát hiện khoảng 1.800 cuộn giấy, được biết đến với tên gọi cuộn giấy Herculaneum, tại Ý. Những cuộn giấy này được phát hiện trong quá trình khai quật một biệt thự ở thành phố cổ Herculaneum, nằm ngoài Pompeii, gần Napoli ngày nay.
Herculaneum là tập hợp khoảng 800 cuộn giấy cói Hy Lạp đã bị cháy thành than do biệt thự bị chôn vùi dưới lớp tro bụi từ sự phun trào của núi lửa Vesuvius vào năm 79 sau Công nguyên, cũng đã làm hủy hoại Pompeii. Giống như những khúc tro đã cứng lại, các cuộn giấy bị hư hỏng nặng, thậm chí vỡ vụn khi người ta cố gắng mở chúng ra. Mực trên cuộn sách vì vậy mà mãi cho đến nay vẫn không thể đọc được. Chúng hiện được lưu giữ tại viện Institut de France ở Paris và Thư viện Quốc gia Naples.
Năm 2023, một cuộc thi được tổ chức với giải thưởng lớn dành cho người nào sử dụng trí tuệ nhân tạo có thể giải mã một số phần của những cuộn giấy này. Vào tháng 10 năm 2023, một sinh viên đại học người Mỹ Luke Farritor đã nhận được một phần của giải thưởng. Anh là người đầu tiên nhận diện thành công một từ hoàn chỉnh từ một cuộn giấy - từ "màu tím".
Ngày 5 tháng 2 vừa qua Luke Farritor cùng với Youssef Nader từ Đức và Julian Schilliger từ Thụy Sĩ đã thành công trong việc giải mã 2.000 chữ cái Hy Lạp từ cuộn giấy cói, và nhận được giải thưởng 700000 usd.
”Đây là sự khởi đầu của một bước tiến quan trọng liên quan đến cuộn giấy Herculaneum và triết học Hy Lạp nói chung, đây là thư viện duy nhất chúng tôi có từ Đế chế La Mã cổ đại". Federica Nicolardi, nhà nghiên cứu giấy cói tại một trường đại học ở Naples, cho biết.
Thông qua cách chụp cắt lớp CT để có thể đọc xuyên qua cuộn giấy đã thành than, và với sự trợ giúp của AI, họ đã có thể nhận diện được những nét mực đã mờ trên giấy cói.
Cuộc thi tiếp tục diễn ra trong năm nay với mục tiêu đọc được 85% cuộn giấy. Hy vọng sau đó cũng có thể đọc được hàng trăm cuộn giấy đang chờ đợi.
"Một số văn bản có thể viết lại hoàn toàn lịch sử của những thời kỳ quan trọng trong thế giới cổ đại", Robert Fowler, chủ tịch Hiệp hội Herculaneum, nói.


