Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Bông Hồng Là Bông Hồng Là Bông Hồng...

16/09/200200:00:00(Xem: 3515)
Kể từ khi diễn đàn bạn Talawas, do Phạm Thị Hoài và bạn hữu chủ trương, ra đời, (tháng 11, 2001), tôi là một trong những người góp bài kể như là được nhiều "ưu ái". Bài viết được độc giả/tác giả ở trong nước đáp lời, được một tạp chí ở trong nước đăng lại. Đó bài viết về một đoạn văn dịch, trong cuốn Trăm Năm Cô Đơn, của dịch giả Nguyễn Trung Đức, tờ Tia Sáng đăng lại, có kiểm duyệt một câu, và câu này quan trọng đối với tôi. Cũng bài này đã được Patrcik Raszlenberg đáp lời, và được Talawas chuyển qua tiếng Việt. Nhân đây xin được cảm ơn (tuy hơi muộn) nhã ý của tác giả và ban biên tập. Cái câu mà Tia Sáng kiểm duyệt là câu Patrick đã nhắc tới, như là một lời khuyên khi kết thúc bài viết. Trong một dịp khác, tôi sẽ xin được trình bày ý nghĩ của tôi, khi nhắc tới sự kiện lịch sử người Pháp tấn công Nam Kỳ. Cũng như tại sao trong bản dịch của Nguyễn Trung Đức lại có chi tiết lạ thường: tiếng chuông nhà thờ đổ hồi.
Ngoài ra, tôi còn được tác giả Hoặc Ngữ đem những bài viết từ "trang nhà" của tôi, một phụ trang văn học của tạp chí Văn Học Nghệ Thuật trên lưới, do Phạm Chi Lan chủ biên, vào chuyên đề về dịch thuật trên Talawas. Mới đây, những bài viết của Quốc Việt, Võ Tấn Phong, Phan Nhiên Hạo cũng đã có nhắc tới tôi.
Viết ra được đọc, và được góp ý như vậy, quả là một điều hạnh phúc, tôi thành thực nghĩ như vậy. Mặc dù lúc đầu, có ngần ngại, khi trả lời Hoặc Ngữ.

Bài viết này, vẫn theo tinh thần tản mạn, gặp đâu viết đấy, nhưng đây là cách viết của tôi, nhằm tránh, hoặc tập trung quá mức vào một đề tài, hoặc cố sao cho được như ý của mình - thí dụ như để nhằm hạ người khác, coi quan điểm của mình mới là đúng... Nói tóm lại, nhằm chống lại tinh thần hệ thống, qui về một mối...

Nhan đề bài viết được gợi ý từ một câu của Gertrude Stein, và của một nhà thơ Việt Nam. Nguyên Sa đã từng viết một loạt bài về phê bình, "Một bông hồng cho văn nghệ", trong đó có "ưu ái" gọi nhóm bạn cùng viết của tôi là đám "sa đích" văn nghệ, nhưng chủ yếu là nhắm vào cá nhân người viết, do một bài điểm một tác phẩm của ông trên tờ Văn. Không chỉ ông, mà sau đó, dòng dã mấy tháng trời, trên một tờ nhật báo ở Sài Gòn, Duyên Anh liên tiếp lôi "thằng NQT là thằng củ c... nào" ra mà chửi. Trong một lần gặp nhau bên bàn xì tẩy, tôi hỏi, ông trả lời, đó là tinh thần "ê kíp", dù mày không đụng tao, nhưng đụng đến Nguyên Sa, là tao chửi! Ngoài ra còn vài trường hợp, thí dụ với Nguyễn Thị Hoàng, với một nhà văn khác nữa, mà tôi đã nhắc tới trong bài viết Một Chuyến Đi, đăng trên báo Văn Học, Cali, sau in trong Nơi Người Chết Mỉm Cười (nhà xb Văn Mới, Cali).
[Nhân tiện ở đây, tôi cũng xin "thanh minh", là chưa từng viết về Võ Phiến trước 1975, như trong tiểu chú ở cuối cuốn viết về Võ Phiến, của Nguyễn Hưng Quốc. Tôi đọc ông rất sớm, từ khi còn đi học, và rất mê những nhân vật của ông. Trong một dịp khác, tôi sẽ kể lại, những nhân vật của ông, nhất là những cô gái, đã ảnh hưởng như thế nào ở một đám mới lớn là lũ chúng tôi, mỗi đứa có một cách "kể trong đêm khuya", về một thời cơ thể bắt đầu rạo rực của mình. Nhưng chính những nhân vật, thí dụ như một Tâm trong Bếp Lửa của Thanh Tâm Tuyền, một Roquentin trong Buồn Nôn của Sartre, và nhất là, một Meursault, Kẻ Xa Lạ của Camus, mới đẩy tôi vào việc viết].


Những người được nhắc tới ở trên, Nguyên Sa và Duyên Anh đã mất, Nguyễn Thị Hoàng còn ở trong nước, (một món "đồ cổ" cần được bảo quản, theo Nguyễn Quốc Chánh). Người viết nhắc lại ở đây, trước hết và trên hết, như một hoài niệm những ngày ở Sài Gòn. Và sau đó, như một kinh nghiệm, theo kiểu ôn cố, trước khi tri tân.
Sự sôi nổi tranh luận tại Talawas, theo tôi là do, đây là một diễn đàn độc lập, và hơn thế nữa, một diễn đàn free. Không những free mà còn vô vụ lợi. Đây là những lợi thế mà trước đây, văn học Việt Nam chưa từng có.
Trong trường hợp đụng độ của tôi với Nguyên Sa, chủ nhiệm tờ Văn lúc đó là ông Nguyễn Đình Vượng. Ông là một người rất có lòng với văn chương, nhưng có lòng hay không có lòng, ông còn phải lo bán báo, và muốn bán báo, phải có những người cộng tác, phải giữ được tình cảm với ba bề bốn bên. Thư ký tòa soạn lúc đó là Trần Phong Giao, sau một bài viết ngắn trong mục tin văn nghệ ở cuối tờ báo, "Bông Hồng hay Bông Cứt Lợn", đã đành phải ngưng, một phần là do yêu cầu của chủ nghiệm, một phần là do sợ (tôi nghĩ vậy, qua những lần trò chuyện sau đó). Sợ bằng cấp, sợ thế lực, sợ cả về tài năng, theo nghĩa: một NQT mới có bằng tú tài, một Trần Phong Giao cũng là một tay tự học, làm sao địch nổi với một giáo sư đại học như Nguyên Sa.

Theo tôi vấn đề là, bạn phải yêu thích văn chương, quí mến nó, khi bước vào một cuộc tranh luận, đừng ngần ngại về trình độ học vấn, hoặc kiến thức...
Sở dĩ tôi không trả lời những bài viết của Nguyên Sa và của Duyên Anh, chính là vì không thể nào biết được, lúc nào thì mình bị khóa miệng. Ngay ở hải ngoại cũng đã xẩy ra tình trạng này, và đây là nỗi buồn lớn nhất trong đời viết văn của tôi, như một nhà văn đã từng than thở. Theo tôi với một diễn đàn như Talawas, nếu đừng đụng tới những vấn đề tạm gọi là "đạo đức", thí dụ như bới móc đời tư chẳng hạn, thì tha hồ bạn viết. Bạn tranh luận, bạn cọ sát cho đến tóe lửa ra, càng tốt, như trong chủ trương của ban biên tập.
[Ở đây, có một sự thiếu sót, theo tôi, là trong ban biên tập phần lớn là người miền bắc, nếu tôi không lầm. Chứng cớ là, trong bài viết của tôi ở VHNT và Tin Văn, khi được trích đoạn trong bài viết của Hoặc Ngữ, từ "lu bu" của tôi, đã bị sửa lại thành "lu bù". "Lu bu" và "lu bù", có thể là cùng một gốc, nhưng ý nghĩa của chúng đã cách biệt khá nhiều. Thí dụ như trong câu "Mày chỉ lu bu lo chuyện thiên hạ", thì từ "lu bu" tương tự như từ "rách việc" của người bắc. Cũng vậy, nếu Phạm Thị Hoài hiểu được, đối với người miền nam, những từ như sấm (sấm Đức Thầy, thí dụ vậy), là những gì cực kỳ thiêng liêng, nếu không muốn nói, trân trọng, bà đã không gọi bản dịch của Phan Ngọc là "sấm Hegel". Gọi như thế, là quá vinh danh bản dịch. Theo nghĩa này, chúng ta đọc Trầm Tư của một tên tội tử hình, của Hồ Hữu Tường, như là sấm ngôn của một tu sĩ sắp sửa đi vào cõi niết bàn, và nhắn gửi hậu thế, Đức Phật sẽ trở lại với thế gian. Vẫn theo nghĩa này, hình ảnh "sĩ phu" miền nam, không phải là một nhà trí thức, lúc nào cũng kè kè bên mình một cuốn sách, mà là ông đạo lăn lưng vào đời.]

Ngay cả khi Trần Phong Giao thôi làm thư ký, "ông bạn" của tôi, là Nguyễn Xuân Hoàng thay thế, trong một số báo đặc biệt về các nhà văn nữ Việt Nam, anh "ra lệnh" mày cho tao một bài, đến khi đăng, bài cũng bị kiểm duyệt. Anh cho biết, đã kiểm duyệt bớt đi, mà vẫn còn bị các bà điện thoại tới mắng vốn.
(còn tiếp)
NQT
Ghi chú: Về những bài viết được nhắc tới, bạn đọc có thể đọc thẳng trên diễn đàn Talawas:
http://www.talawas.de (địa chỉ cũ)
http://www.talawas.org (địa chỉ mới).

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hoan hỷ chào nhau cầu xưa quá bước Dặm đường im kẽ tóc với chân tơ Tan hợp cười òa. Kia vòm mây trắng Và bắt đầu. Và chấm hết. Sau xưa… . 4.2021 (Gửi hương linh bạn hiền Nguyễn Lương Vỵ, lễ 49 ngày)
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.