Hôm nay,  
Việt Báo Online

Như Cánh Bướm Mộng Tình Yêu

16/09/200300:00:00(Xem: 4307)
Như Cánh Bướm Mộng Tình Yêu
Giở lại tập chương trình buổi ca nhạc hồi đầu tháng 4 năm 1986 ở thủ đô Hoa-thịnh-đốn do vợ chồng Lê Văn/Xuân-Lan tổ chức để kỷ niệm 40 năm âm nhạc Phạm Đình Chương, tôi không khỏi giật mình. Giật mình vì thấy trong số những người đóng góp, trực hay gián tiếp, cho buổi nhạc lần đó, hoặc tới dự với tư cách người nghe, thì một số lớn đã không còn nữa.
Từ chính người viết nhạc (mất năm 1991), cho tới người hát (Hoài Trung, † 2002), người viết bài giới thiệu (Vũ Khắc Khoan, † tháng 9-1986; Vũ Thành, † 1987; Mai Thảo, † 1998), và người phác họa chân dung nhạc sĩ (Ngọc Dũng, † 2000). Rồi trong đám đông khán giả đêm nhạc còn có mặt một nhà viết ca khúc nổi tiếng thuộc thế hệ tiên phong: Thẩm Oánh († 1995). Chưa hết: người cùng quê với nhạc sĩ - Sơn Tây - và tác giả bài thơ nội tiếng được ông phổ nhạc và ca trong đêm ấy, Đôi mắt người Sơn Tây, là Quang Dũng, cũng đã ra đi vĩnh viễn, tại quê nhà, năm 1988.
Nhằm gây quỹ điều hành, Hội Ung Thư Việt Mỹ tổ chức Chiều Nhạc: Phạm Đình Chương, Mầu Kỷ Niệm vào ngày 21 tháng 9, 2003 tại Quận Cam, California. Bài này là một tuyển chọn các cảm nghĩ về Phạm Đình Chương rút từ tập chương trình buổi nhạc năm 1986 nói trên, của kẻ còn, người mất, với một vài thêm bớt, sửa đổi. Đó là những cảm nghĩ từ phía các người bạn thiết, và từ phía các bạn đồng hành của Chương.
MAI THẢO
Hoài Bắc Phạm Đình Chương
Bao nhiêu năm vẫn chỉ một con người, vẫn chỉ một phong cách.
Ở giữa Hợp ca Thăng Long lẫy lừng như vì sao ở giữa, hoặc cây Tây-ban cầm ôm trước ngực ngoài tiền trường mênh mông lỗi lạc một mình, Phạm Đìoh Chương với những ca khúc ở mãi cùng lòng người, và Hoài Bắc với tiếng hát nam tôi cho là hay nhất, vẫn là Hoài Bắc Phạm Đình Chương của một con đường, một cõi nhạc riêng.
Con đường ấy, suốt bốn mươi năm đã đi hết những buồn vui và những mộng tưởng một thời. Vẫn còn những biển khơi và những chân trời đi tới. Cõi nhạc ấy, trọn bốn mươi năm có tài năng và có tâm hồn làm thành mưa nắng, nên đã là một cảnh thổ và khí hậu hàng đầu của âm nhạc Việt Nam.
Cuối cùng là chẳng có một đổi thay nào. Sau bốn mươi năm, chúng ta vẫn yêu mến Hoài Bắc Phạm Đình Chương bằng một mến yêu không bao giờ thay đổi.
VŨ KHẮC KHOAN
Nhân danh Tình Yêu, Tự Do, Con Người
... Tự cõi nhạc Phạm Đình Chương bỗng vang lên những cung bậc lạ lùng.
Không đong đưa Đôi mắt người Sơn Tây, không tái tê Chân trời tím ngát. Mà chát chúa, tan tác, nổ dồn ngược dốc chiếc Lambretta ba bánh, rầm rập bước chân biểu tình nhân danh Tình Yêu, Tự Do, Người, la lên, hét lên những khẩu hiệu, những bàn tay gân guốc giơ thẳng lên trời, vươn lên những cột đèn, những bàn tay quấn quýt những bàn tay.
Một tuổi trẻ lớn lên cùng giông bão, những đam mê, u uẩn, day dứt, sửng sốt, bàng hoàng, những đam mê hôm nay tuổi trẻ khóc trên vai.
Không Trần Dạ Từ, không Đinh Hùng, không cả Quang Dũng. Mà Thanh Tâm Tuyền. Thơ đã thành nhạc. Nhạc không chỉ là một phương tiện. Nhạc lấy lại địa vị một ngôn ngữ. Và nhạc và thơ quấn quýt như âm và dương tìm đường trở về thái cực. Không giao duyên mà giao hoan rực rỡ, dị kỳ. Trong một ngôi nhà mái tôn mưa Sài Gòn đổ xuống. Tận cùng một hẻm cụt. Giữa một bidonville. Nhạc thét lên.
Cười lên sặc sỡ
La qua mái ngói, thành phố, đồng ruộng
Bấu lấy tim tôi
Thành nhịp thở.
Ngõ cụt đường làng, cỏ hoa cống rãnh,
Cây già đá sỏi bùn nước mặn nồng(**).
VŨ THÀNH
Mộng dưới hoa
Tác phẩm thành công nhất của Phạm Đình Chương, theo tôi, là Mộng dưới hoa, thơ Đinh Hùng phổ nhạc. Nét đặc thù của tác phẩm này là hơi nhạc tuy rất Việt Nam, mà lại được viết theo âm giai tây phương, chứ không cần đến ngũ cung như hầu hết các sáng tác có âm hưởng thuần túy Việt Nam khác.
Ngoài ra, Mộng dưới hoa còn đặc biệt ở điểm rất cân đối và được cấu tạo như cung cách một bản nhạc "mẫu" trong các sách giáo khoa về sáng tác.
Câu nhạc đầu gồm 16 trường canh (mesures), chia làm hai bán cú. Bán cú thứ nhất được kết bằng một bán kết (cadence à la dominante) ở trường canh thứ tám ("... nhìn em không nói năng"...), nghĩa là gồm tám trường canh, được coi như một [dấu] chấm phẩy. Bán cú thứ hai gồm tám trường canh được chấm dứt bằng một toàn kết (cadence parfaite), coi như một dấu chấm câu.
Câu đầu như vậy là khai đề, câu giữa gồm tám trường canh với [lối] chuyển cung rất khéo léo làm thành những dị kết (cadences rompues) là một phá đề. Và câu kết lấy lại ý nhạc của khai đề để đi đến chung cục (cadence finale) coi như một chấm hết. Đó đúng là hình thức đúng đắn nhất của một sáng tác nhạc và luôn luôn được đem ra làm mẫu mực trong các sách giáo khoa về sáng tác (composition musicale).
Ngoài ra, Mộng dưới hoa còn đáng được coi là một kỳ công vì phổ nhạc vào thơ Việt Nam là một việc cực khó. Người phổ nhạc chẳng những phải lệ thuộc vào số chữ mà còn phải lựa cung bậc cho đúng luật bằng trắc của bài thơ, không như trường hợp phổ nhạc thơ Pháp hay thơ Anh, chỉ cần theo đúng số chữ mà thôi. Vì vậy, thường thường các bài thơ Việt Nam được phổ nhạc đều viết theo thể tự do, không gò bó, thì mới theo sát được [âm] bằng trắc của từng chữ.
Làm theo thể mẫu hết sức cân đối mà vẫn giữ đúng được bằng trắc của từng chữ, ta phải ngả nón trước Phạm Đình Chương.
CUNG TIẾN
Cánh bướm mộng
Nếu phải dùng một tính từ duy nhất để xác định đặc điểm của những ca khúc Phạm Đình Chương, thì có lẽ tôi sẽ chọn từ ngữ "đằm thắm".
Dường như bất cứ một bài hát nào của anh - từ những khúc mô tả một cảm xúc cá nhân (Xóm đêm), gợi lại một dĩ vãng (Mưa Sài Gòn mưa Hà Nội, Nửa hồn thương đau), chia xẻ nhịp đập chung của trái tim tập thể (Ly rượu mừng, Đón xuân, Hò leo núi), đến những khúc lý tưởng hóa những tình tự dân tộc (Hội trùng dương, Bài ngợi ca tình yêu), và đặc biệt là những khúc hát làm thăng hoa ái tình (Mộng dưới hoa, Đêm màu hồng) - ta đều thấy cùng tỏa ngát ra, từ giai điệu hay lời ca, một hương thơm của tình cảm sâu sắc, đậm đà và tha thiết.
Ở Phạm Đình Chương người ta không thấy những đam mê giả tạo, những phẫn nộ gò ép, và nhất là rất hiếm thấy những hô hoán om sòm của loại văn nghệ tuyên truyền chính trị, dù là từ bên này hay bên kia giới tuyến ý thức hệ.
Ấy là những lý do tại sao hễ cứ bắt đầu hát hay nghe một ca khúc nào của Chương, là ta cứ không muốn cho nó chấm dứt, mà cứ muốn hát lại hay nghe lại ca khúc đó. Ý nhạc (motif) của ca khúc cứ vương vất, lãng đãng như sương như khói trên không gian âm nhạc. Nò cứ bám chặt lấy ký ức người nghe, ngón tay người đàn, và bắt buộc họ phải nghe lại một lần nữa, dạo thêm một lần nữa.
Riêng về chất liệu và kỹ thuật tạo nhạc thanh của Chương, thì có thể nói rằng thế giới của anh đã hết rồi cái ám ảnh "n§ũ cungƠ, mà là thế giới chói chang của thang âm bảy nốt Tây phương không ngỡ ngàng, của điệu thức trưởng/thứ (major/minor modes) Tây phương không ngượng ngập, với những hợp âm quãog ba (tertian chords) là những viên gạch xây cất, với chủ âm tính (tonality) đóng vai đạo diễn, và với bậc thứ oăm trên thang âm đóng vai đổi phông, thay cảnh ("chuyển giọng" hay"chuyển khóa"-modulation). Cung cách chuyển giọng của anh, vì thế, cũng rất là hiền lành và "cổ điển": công thức cơ bản của nhạc chủ âm (tonal music), đơn và thuần vậy.
Nhưng dù được ươm trong rừng thảo mộc nào, phương Đông hay phương Tây, thì giai điệu và hòa âm (hàm ý) của anh cũng đã nở rộ thành những đóa hoa thơm, quý và hiếm. Những giai điệu và hợp âm ấy đêm nay sẽ rướn vút lên một lần nữa trong không gian âm nhạc, và như cánh chim bay đi sẽ chẳng níu lại được. Nhưng tôi nghĩ rằng ý nhạc của chúng sẽ còn phảng phất trong tâm tưởng người nghe như hương lan đêm. Sẽ còn chập chờn trong ký ức người hát như cánh bướm mộng. Và như phấn dư, như hương thừa của một loài hoa thơm và bướm đẹp, sẽ còn rơi rớt trên ngón tay của kẻ dạo đàn.
Sẽ còn nồng, còn đậm dư vị ngọt đắng trêo đầu lưỡi của một ôm hôn tình ái/ Và rất xa xôi, mà gần gũi, như thoáng cười của nàng Mona Lisa. Bởi vô cùng đằm thắm.
(*) Tham dự buổi trình diễn năm 1986, ngoài Ban hợp ca Thăng Long (Hoài Bắc, Hoài Trung, Mai Hương), còn có các ca sĩ Kim Tước, Quỳnh Giao, Lệ Thu, nhạc trưởng Nghiêm Phú Phi với các nhạc công Đan Thọ, Hoàng Thi Thao, Dương Đức Trường, và Kim Lộc.
(**) Thơ Thanh Tâm Tuyền, trong Liên-Đêm-Mặt trời tìm thấy (1966).

23/02/2019(Xem: 71)
Có một lời dạy của Đức Phật đã ngấm vào dòng chảy của tâm thức dân tộc mình… Đó là ý thức về vô thường, về khổ. Bởi vậy, thơ Việt Nam kể chuyện buồn nhiều hơn vui, lo lắng nhiều hơn an bình, gập ghềnh nhiều hơn bằng phẳng
23/02/2019(Xem: 92)
Nhiều dấu chỉ cho thấy Mỹ trường kỳ chống, đánh TC tới bến. Đánh TC trên lãnh vực kinh tế, thương mại, viễn thông 5G ở Á, Âu, Mỹ, Úc, chống chánh trị, ngoại giao, quân sự. Mở rộng vùng chiến thuật ngăn chận TC trên biển đảo ở Ấn độ Thái bình dương là diện và Biển Đông là điểm. Một cuộc chiến tranh trường kỳ, và toàn diện giữa Mỹ và TC coi như khó tránh.
23/02/2019(Xem: 68)
SEOUL - Nguồn tin chính phủ cho hay: ông Lee Do-hoon, đại diện đặc biệt của Nam Hàn về hòa bình và an ninh tại bán đào Hàn, đã lên đường tới Hà Nội.
23/02/2019(Xem: 61)
WASHINGTON - Ông Elliot Abrams, đại diện đặc biệt của Hoa Kỳ, đáp vận tải cơ chở hàng cứu trợ nhân đạo cho Venezuala để tới Cucuta, thành phố Colombia gần biên giới Venezuela.
23/02/2019(Xem: 71)
MOSCOW - Trong lúc chính quyền Nga ra sức thu hút đầu tư ngoại quốc, cơ quan an ninh liên bang bắt doanh gia Michael Calvey quốc tịch Hoa Kỳ.
23/02/2019(Xem: 64)
PARIS - Bộ trưởng quốc phòng Pháp Florence Parly loan báo: thủ lãnh vùng Sahel của mạng lưới khủng bố al-Qaeda đã bị khử.
23/02/2019(Xem: 61)
YAOUNDE - Tổ chức bảo vệ nhân quyền Amnesty International mô tả tố giác lãnh tụ đối lập tội nổi dậy là kinh khủng, là thiếu dung chấp với các tiếng nói phê bình.
23/02/2019(Xem: 62)
TOKYO - Động đất sức mạnh 5.8 độ Richter phát sinh tại miền trung đảo Hokkaido không gây tổn thất nhân mạng - nhưng cư dân được nhắc nhở cảnh giác.
23/02/2019(Xem: 60)
BEIJING - Sử sách sẽ phê phán lãnh đạo vương quốc Hồi Giáo Saudi Arabia giữ im lặng với sự ngược đãi dân thiểu số Uighur (Duy Ngô Nhĩ) theo đạo Hồi của nhà nước Trung Cộng.
23/02/2019(Xem: 64)
BEIJING - Thế tử Saudi Arabia tiếp tục chiến dịch tấn công ngoại giao trong chuyến công du châu Á – trong 2 ngày thăm Hoa Lục, thế tử MbS là nhân vật thực quyền của vương quốc Saudi Arabia đã ký thỏa thuận đầu tư 10 tỉ MK về lọc dầu, là 1 trong 35 bản ghi nhớ thuộc nhiều lãnh vực.
23/02/2019(Xem: 67)
MANILA - TT Duterte đã chứng giám lễ tuyên thệ nhậm chức Thủ Hiến lâm thời vùng tự trị Bangsamoro của thủ lãnh loạn quân Hồi Giáo Murad Ebrahim tại thủ đô.
23/02/2019(Xem: 62)
Khoảng giữa tháng 02/2019, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cảnh báo Mỹ sẽ không thể hợp tác hay chia sẻ thông tin với các nước sử dụng hệ thống của Huawei vì lý do an ninh.
23/02/2019(Xem: 96)
LADERA RANCH, CA —Bốn học sinh trung học cơ sở Ladera Ranch Middle School tại Quận Cam đã đượäc xe cấp cứu chở vào bệnh viện hôm Thứ Sáu 22/2/2019 sau khi mỗi học sinh uống nhiều viên thuốc cảm cúm, loại thuốc mua trên quầy không cần toa.
23/02/2019(Xem: 81)
WASHINGTON - Đàm phán mậu dịch Mỹ-Hoa có vẻ tiến triển hướng tới 1 thỏa ước. Trưởng đoàn Trung Cộng là Phó Thủ Tướng Liu He gặp TT Trump tại Bạch Ốc chiều Thứ Sáu, dự kiến lúc 2 giờ rưỡi trong lúc 2 bên ráo riết tìm kiếm giải pháp. 2 vị gặp nhau lần trước hồi cuối Tháng 1.
23/02/2019(Xem: 80)
WASHINGTON - TT Trump đang tìm người thay thế ĐS Nikki Haley, đại diện thường trực tại LHQ.
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 02/2019, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cảnh báo Mỹ sẽ không thể hợp tác hay chia sẻ thông tin với các nước sử dụng hệ thống của Huawei vì lý do an ninh.
Các nhà hoạch định chính sách của Mỹ thời gian qua luôn trong tình trạng đau đầu nhức óc khi tìm cách giúp cường quốc số một thế giới cạnh tranh với Trung Quốc trong việc xây dựng mạng không dây 5G phục vụ thị trường đại chúng đầu tiên trên thế giới. Tuy nhiên, khoảng giữa tháng 02/2019, một báo cáo mới từ Cisco có lẽ đã mang đến cho họ một số lý do để thở phào nhẹ nhõm
Khoảng giữa tháng 02/2019, theo các trang Bloomberg và Axios, các kĩ sư và lãnh đạo của Intel đang dự đoán rằng Apple sẽ chuyển sang sử dụng chip ARM thay cho CPU Intel vào năm 2020. Đây là một phần trong nỗ lực thống nhất nền tảng xuyên suốt mọi thiết bị mà Apple đang sản xuất, và cách đây không lâu, một số ý kiến cho rằng tới năm 2021 Apple sẽ thúc đẩy việc làm 1 ứng dụng chạy được trên cả iPhone, iPad và Mac. Việc chuyển đổi nền tảng dường như đã bắt đầu từ năm 2018 khi Apple mang nhiều ứng dụng từ iOS lên macOS, chẳng hạn như Voice Memos, Stocks, Home... Năm 2019, có thể Apple sẽ cho phép port app iPad sang macOS, nhiều thông tin hơn sẽ được thông báo tại hội nghị WWDC 2019 diễn ra vào tháng 6.
Thiên hà xoắn ốc tráng lệ NGC 4565 được nhìn ở phía mép trên, từ Trái Đất. Còn được biết đến với cái tên Needle Galaxy (Thiên hà Cây Kim/ Kim Khâu) bởi mặt nhìn nghiêng nhỏ hẹp của nó, NGC 4565 tươi sáng là điểm dừng của rất nhiều ống kính thiên văn ở bầu trời phương bắc, nằm trong chòm sao mờ nhạt nhưng đẹp tinh tế: Coma Berenices (Hậu Phát).
Khoảng giữa tháng 02/2019, sau sự kiện Unpacked, DJ Koh - co-CEO của Samsung rằng chiếc loa thông minh Galaxy Home của hãng sẽ được bán ra chính thức vào tháng 04/2019. Được ra mắt cùng lúc với sự kiện giới thiệu Galaxy Note 9 vào tháng 08/2018, tuy nhiên cho đến tháng 02/2019, người dùng vẫn chưa biết được thông tin giá bán và thời điểm bán ra chính thức của sản phẩm
Khoảng giữa tháng 02/2019, Quốc hội Nga đã thông qua quy định cấm các binh lính đang thực hiện nhiệm vụ sử dụng smartphone, vì những hệ quả của mạng xã hội đối với an ninh quốc gia.
Khi nói tới smartphone cao cấp, Apple và Samsung thường cung cấp những tính năng tương đương nhau. Ví dụ, cả iPhone và Galaxy S mới nhất đều có màn hình tràn viền và công nghệ nhận dạng gương mặt. Tuy nhiên, theo một nhóm nhà phân tích tại Goldman Sachs, khi nói đến smartphone màn hình gập, Samsung sẽ vượt trội hơn tất cả các hãng kể cả Apple trong thời gian tới
Khoảng giữa tháng 02/2019, hệ thống tín dụng xã hội của Trung Quốc đang được thúc đẩy hoạt động trên diện rộng, hàng triệu cá nhân và doanh nghiệp ở Trung Quốc đã bị "gán mác" không đáng tin cậy, nằm trong "danh sách đen" của chính phủ, và họ sẽ không được phép tiếp cận thị trường tài chính hoặc di chuyển bằng máy bay, tàu hoả. "Danh sách đen thường niên" nằm trong nỗ lực thúc đẩy "sự đáng tin cậy" của xã hội Trung Quốc và cũng là sự mở rộng của hệ thống tín dụng xã hội, dự kiến sẽ chấm điểm cho 1.4 tỷ công dân.
Sau một loạt những đồn đoán trong thời gian qua, khoảng giữa tháng 02/2019, Samsung đã chính thức ra mắt bộ đôi siêu phẩm mới: Galaxy S10 và S10 Plus. Là thế hệ thứ 10 của dòng máy Galaxy S, Galaxy S10 và S10 Plus sở hữu thiết kế mặt trước hoàn toàn mới với màn hình đục lỗ Infinity-O, ngoài ra còn là nhiều nâng cấp về camera, cảm biến vân tay, sạc ngược không dây và những tính năng khác.
Nằm giữa quầng thiên thể yên bình đẹp đẽ, vdB 9 màu xanh xinh đẹp là đối tượng thứ 9 trong danh mục tinh vân phản chiếu năm 1966 của Sidney van den Bergh. Nó phân chia trường quan sát trong ảnh thiên văn, có kích thước gấp đôi trăng tròn, với những ngôi sao và đám mây bụi tối tăm che khuất trong chòm sao Cassiopeia phía bắc.
Hiện nay, hầu như toàn bộ hệ thống tự lái trên xe hơi đều chưa hoàn thiện và mang tính hỗ trợ cho lái xe, chưa hoàn toàn thay thế được cho lái xe. Tuy nhiên, theo nhà sáng lập kiêm CEO của hãng xe điện tự lái Tesla, điều này có thể thay đổi trong tương lai gần.
Khoảng giữa tháng 02/2019, cuối sự kiện Unpacked, Samsung đã giới thiệu cả chiếc S10 5G - chiếc smartphone 5G đầu tiên của hãng. S10 5G sẽ có pin lớn hơn, màn hình lớn hơn so với S10 Plus. Máy sẽ được bán ra từ nửa đầu năm 2019 và chưa có giá bán chính thức.
Lần đầu được nhá hàng hồi tháng 11/2018 tại sự kiện dành cho lập trình viên, ngày hôm nay tại sự kiện Galaxy Unpacked 2019, Samsung đã chính thức trình làng smartphone màn hình gập đầu tiên mang tên Galaxy Fold.
Đã từ lâu phím Bixby (nằm dưới phím tăng giảm âm lượng) vốn chỉ có một chức năng là kích hoạt trợ lý ảo Bixby của Samsung mà không hề có thêm bất kỳ tính năng nào khác. Tuy nhiên, với Galaxy S10, người dùng đã có thể gán các ứng dụng vào phím bấm Bixby.
Tháng 01/2019, Bộ Tư pháp Mỹ buộc tội Huawei đánh cắp bí mật thương mại, gian lận ngân hàng. Khoảng giữa tháng 02/2019, trang The Information đã đăng tải bài viết hé lộ các chiêu trò đánh cắp bí mật thương mại của Huawei, một số nhằm vào Apple.