Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Dù Muôn Dặm Có Bao Xa

20/06/200500:00:00(Xem: 4865)
Khu vườn rộng mênh mông, từ lâu không được chăm sóc nên chẳng có gì để báo hiệu mùa xuân đến, ngoài một cây đào ở góc cuối. Cây đào đứng đó, chắc từ lâu, hẳn là rễ đã tìm được mạch nguồn trong lòng đất để tồn tại. Cây đào đơn độc trong khu vườn rộng, nay càng đơn độc hơn khi đám cỏ dại được khai quang. Hai chiếc ghế mây được khệ nệ mang ra, đặt dưới gốc đào. Tôi nói với anh : "mình làm bạn với nó ".
Mỗi chiều, pha bình trà thơm ngát, cùng anh, và những trang thơ, những tập truyện, lao xao với trời xuân tĩnh lặng...
Tình cờ, rất tình cờ, anh mở tập thơ của Phạm Thiên Thư và đọc những giòng bạt: "...Lớn lên giữa núi xanh rì. Cỏ hoa như thể tứ chi cận kề. Sao ta biền biệt chưa về. Lưng đồi sim tím bốn bề chim ca. Dù muôn dặm có bao xa. Mà trong gang tấc vẫn là thiên thu..." .
Đôi se sẻ từ đâu bay về, đậu trên cành đào, ríu rít chào mừng những nụ hồng vừa chớm bên lá xanh non. Tách trà thơm đưa lên môi, lại đặt xuống...
Gì vậy anh"
- " Dù muôn dặm có bao xa. Mà trong gang tấc vẫn là thiên thu...". Em có nghe thấy gì không"
- ".."..
Nhạc. Âm thanh. Âm thanh của lời gọi giữa hoang vu.. Như trăng gọi sao. Như nắng goiï gío. Như Quê hương gọi người...
Như hiện tại gọi qúa khứ hay như người gọi người trong cõi trăm năm...
Chúng tôi cùng nâng tách trà. Rồi anh bắt đầu gừ gừ "Dù muôn dặm có bao xa...". Không được. " Dù muôn dặm... có..." . Tiếng "có" phải cao, phải vút lên, phải vỡ ra thống thiết, cực kỳ thống thiết để rồI "...Mà trong gang tấc vẫn là...thiên thu ". " Thiên thu" sè chùng xuống, mang mang, bất tận...
Đó là mùa xuân năm 83, dướI gốc cây đào trong khu vườn của căn nhà nhỏ mớI thuê, anh bắt đầu viết trường canh đầu tiên bài "Động Hoa Vàng" phổ từ tập thơ mang cùng tên của thi-sĩ thiền-sư Phạm Thiên Thư. Bản nhạc khởI đi từ hai câu lục bát "Dù muôn dặm co bao xa. Mà trong gang tấc vẫn là thiên thu..."
Động Hoa Vàng vớI 100 đoản khúc chứa đựng 400 câu lục bát của Phạm Thiên Thư đã được nhạc sĩ Phạm Duy nhặt ra những câu hay, phổ thành nhạc, và đặt tựa là "Đưa em tìm động hoa vaØng" mà chúng ta, ít ai không một lần nghe qua; Sao nay anh lại tìm đường khó mà đi vậy"
Anh nói:
- Có chi đâu, chơi thôi mà! Để xem Bố Gìa có để sót lại đoạn nào không.
Anh nhẩn nha đọc khi tôi bắt đầu đan chiếc áo len mầu nâu non. Thỉnh thoảng ngẫu hứng, anh cất giọng ngâm nga khiến bầy chim hoảng sợ, cất cánh vụt bay. Không biết đã bao buổI chiều qua, bao bình trà đã cạn mà Ðộng Hoa Vàng của anh vẫn chỉ có hai câu. Những nụ đào đã nở, hoa lê bên vườn hàng xóm trắng muốt suốt hàng giậu thưa, rực rỡ cùng hương xuân bát ngát đất trờI. Chiếc áo len mầu nâu non sắp hoàn thành, tôi bảo anh đứng lên cho tôi ướm thử. Anh như không nghe thấy tôi nói. Anh bảo :" Đây rồi, đây rồi em ơi. Các đoạn 34 tớI 38, em nghe xem này:
Mùa xuân bỏ vào suối chơi,
Nghe chim hát núi gọi trời xuống hoa
Múc bình nước mát về qua
Ghé thôn mai nọ hỏi trà mạn xưa
Chim từ bỏ động hoa thưa
NgườI từ tóc biếc đôi bờ hạ đông
Lên non kiếm hạt tơ đồng
Đập ra chợt thấy đôi giòng hạc bay
NgườI về đỉnh núi sương tây
Ta riêng nằm lại đợi ngày mướp hoa
Bến Nam có phố Giang-hà
Nghiêng nghiêng nậm ngọc dốc tà huy say
Tình cờ anh gặp nàng đây
Chênh chênh gót nguyệt vóc gầy liễu dương
Qua sông có kẻ chợt buồn
Ngó hoa vàng rụng bên đường chớm thu
Mốt mai em có bao giờ
Bãi dâu vãng mộ cho dù sắc không.
Tôi buông chiếc áo len đan dở xuống. Và tớI phiên tôi đọc lại giòng thơ mượt mà, bát ngát hương xuân đó. Tôi đã đọc Động Hoa Vàng nhiều lần, rất nhiều lần, nhưng ngừng lại ở một đoạn nào đó để rung động vớI từng chữ, để hít thở từng mùi hương, để chắp cánh theo từng làn gió... thì niềm rung động thật tràn đầy, như có thể ôm cả đất trờI bát ngát.
Anh gẩy những nốt vu vơ nhưng tôi đã nghe được bước chân khoan thai của "Muà xuân bỏ vào suốI chơi. Nghe chim hát núi gọI trờI xuống hoa..." Khi tôi pha thêm bình trà sen bưng ra thì anh nhìn tôi, mỉm cườI mà hát "Múc bình nước mát về qua. Ghé thôn mai nọ hỏi trà mạn xưa.." Chỉ mấy trường canh đó, anh đàn, rồI hát, rồI gọt, sửa...
Xuân qua, hạ tớI, thu chớm về. Chiếc áo len đã đan xong, cả khăn quàng cổ cùng mầu cũng sắp hoàn tất, anh mớI chỉ tạm yên lòng vớI nốt LA, rồI láy lên RẾ, rồI trở về SOL để diễn tả câu " Múc bình nước mát về qua..." . Anh say sưa nói vớI tôi rằng, múc đây là múc tơ trờI, phải nhẹ như hương hoa chứ không phải là tát nước gầu sòng. Này, nghe anh hát thử xem em có mường tượng được bước chân đất nhẹ tênh của thiền-sư, mùa xuân bỏ vào suốI, trái tim mở rộng vớI thiên nhiên...
Tôi ngừng đan, chờ nghe. Giòng nhạc chở đầy âm hưởng dân ca nồng nàn ấm áp, bỗng quấn quít, nôn nao ở trường canh thứ mười bốn " Ghé thôn mai nọ hỏi trà mạn xưa..."
Sao chữ "hỏi" phải láy dài như thế"
Đúng. Anh phải dùng tới bát độ, từ RÊ tớI RẾ để hát chữ "hỏi", rồi xuống tới SOL, âm vực mườI hai, cho câu "trà mạn xưa" để diễn tả nỗI mong đợi xôn xao, quyết hỏi, quyết tìm cho được. Tìm chi" Hỏi chi" Trà mạn xưa, hay chính là đang đi tìm tri âm đốI ẩm"

Lõi xuân qua, hạ tới. Tóc anh rụng từng sợi theo mỗi trường canh lốc xốy của đoạn lục bát nhẹ như bông. Nhiều đêm thức giấc, thấy anh còn ngồI gò gẫm, đàn, rồI xóa, rồI vò nát. Nhiều buổI sáng, thấy sọt rác bên bàn viết anh đầy ắp...hoa vàng. Tôi không hỏi, nhưng biết vì sao anh phải nghiêm túc vớI mình như thế, vì từ sau "Đưa em tìm động hoa vàng " của Phạm Duy, không thấy ai còn nghĩ tớI mở lại tập thơ đó của Phạm Thiên Thư để tìm tòi gì nữa. Phạm Duy đã bước vào, ngắt những bông đẹp nhất rồI khai quang. Như dấu ấn đóng xuống khiến lớp sau chùng bước. Tôi lo âu lắm, vì biết anh đã bắt được rung động ở đoạn thơ này, nhưng "Đưa em tìm động hoa vàng" của Phạm Duy sừng sững đứng kia từ hơn ba thập niên, nếu nay không đến được gần, chỉ là tự hủy! Tôi không muốn thấy anh tự hủy, càng không muốn anh phải chốI bỏ rung động đã bắt được nên tôi chỉ giúp anh tạm ngưng khi chưa tìm được đúng ý nhac.
Song song, chúng tôi phôi thai những đứa con tinh thần khác. Thời điểm mười năm xa quê, anh phổ bài lục bát "MườI năm mơ bóng cờ bay". Chúng tôi hát cho thân hữu nghe. Có ngườI khóc khi nghe những câu "...MườI năm mộng ước chưa thành. Phương Nam ai tựa bên mành đợi mong. Chắt chiu nhật ký từng giòng. Lệ ta hay lệ nến chong đêm dài..." .Rồi anh viết tiếp Tống Biệt Hành phổ từ thơ Thâm Tâm, Thề Non Nước thơ Tản Đà... để hoàn thành băng nhạc "Mẹ, giọt lệ cuối cùng ", đánh dấu mười năm lưu vong.
Động Hoa Vàng tạm gác bên cội đào, nhưng nỗi băn khoăn trong anh ngày càng lớn. Lâu lâu thấy anh vộI vã mở bản thảo ra, bôi xóa một vài nốt thì tôi biết rằng anh vẫn sống trong...động, tâm thức vẫn không ngừng đào xớI, tìm tòi từng hạt sương, từng giải nắng...Có lần, từ nhà tắm chạy ra, đầu cổ còn ướt sũng, anh mở Động Hoa Vàng ra, viết, xóa, vớI tay lấy cây đàn... Tôi đã qúa quen cảnh đó, vẫn phải nhìn anh mà lắc đầHôm đó, trong tư thế...ướt át, anh tìm được một nốt đắc ý để diễn tả chữ "biếc" trong câu " NgườI từ tóc biếc đôi bờ hạ đông ". Anh hát thử cho tôi nghe về nốt nhạc vừa sửa. Tôi phải thưởng anh một tách trà thơm thôi, vì chữ "biếc" vút lên cao thật mượt mà để rồI xuống " đôi bờ hạ đông " biết bao tình tứ.
Giữa năm 89, đồng bào trong các trại tỵ nạn Đông Nam Á bắt đầu phải sống trong ác mộng vớI viễn ảnh bị cưỡng bức trở về nơi họ đã liều chết ra đi. Thế là, suốt hai năm ròng, chúng tôi bận rộn vớI những ca khúc viết về thuyền nhân, rồI dắt đoàn Gío Đông đi hát hầu hết những nơi có tổ chức đòi hỏi nhân quyền và chống cưỡng bức hồI hương. Đông Hoa Vàng chỉ thỉnh thoảng mang ra gọt, sửa. Có lúc tôi hỏi "Vẫn còn đó sao"" , thì anh áp tay lên ngực " Vẫn nằm đây, mai phục..."
Không rõ cơ duyên nào đã đưa chúng tôi rẽ vào một khúc quặt gập ghềnh hơn. Ðó là nhạc cách mạng. Chúng tôi vẫn thường uống trà dưới cội hoa đào nhưng không còn bình an, thanh thản nữa. Hai đứa miệt mài đọc những tài liệu về cuộc cách mạng cận đại của Việt Nam Quốc Dân Đảng, một Đảng cách mạng nêu cao ý chí sắt thép, quật cường chống ngoại xâm.
Anh bắt đầu phổ thơ của một vài thân hữu, những bài thơ mang nộI dung bất khuất, cho tới khi tình cờ có bài thơ "Nguyễn Thái Học" thì ý tưởng thực hiện trường ca cách mạng thành hình. Anh kéo tôi vào công việc vất vả đó. Tôi phải đọc sử liệu, viết ra những chi tiết đặc biệt, trích những di ngôn của Nguyễn Thái Học, viết lại những tình tiết bi tráng về sự hy sinh của các đảng viên Việt Nam Quốc Dân Đảng thờI đó để chuẩn bị gạn lọc, đặt lời sao cho thật cô đọng, thật sát với sử liệu.
Rồi trường ca cách mạng dưới dạng thức "Tình Sử Nguyễn Thái Học-Cô Giang" ra đời, kỷ niệm đúng 65 năm ngày tang Yên-Bái. Trường ca này đã vắt tim óc chúng tôi gần như kiệt quệ, nhưng niềm vui thật đầy, đầy như mồ hôi nước mắt suốt hơn ba năm thường xuyên sống ngược giòng lịch sử.
Tôi tưởng đã được nghỉ ngơi, nào ngờ anh trở về Động Hoa Vàng sau hơn mười năm không hề từ bỏ. Tôi phải cằn nhằn "Hai trường ca nội dung hoàn taòn trái ngược nhau, một bi hùng cách mạng "Tình sử Nguyễn Thái Học-Cô Giang, một bán cổ điển trữ tình "Tình khúc cung Sol", chưa đủ quật ngã anh hả" .
Anh đã ngoan cố, vỗ vai tôi mà gật gù:
- Ừ, anh sắp ngã thôi, mệt qúa rồi, mình nên đi tìm Động Hoa Vàng mà... ngủ say thôi.
MườI hai năm ròng, hai mươi câu lục bát như những tế bào trong thân thể, lúc phải làm việc vớI chúng thật cực nhọc, lúc lại từ tốn nhẩn nha.Nay, Động Hoa Vàng đã hình thành. Chúng tôi gửi gấm đứa con tinh thần này cho chị Kim-Tước. Đối với anh, người viết nhạc, thì giọng chị Kim-Tước có những yếu tố toàn bích nhất để diễn tả Động Hoa Vàng vì những nốt láy từ những cung bực thật cao rơi xuống những âm điệu thật trầm mà sau đó ngườI hát vẫn phải còn đủ hơi ngân...
Buổi tối thâu Động Hoa Vàng, chị mặc áo pull xanh điểm hoa tím nhạt. Chị hát thử từng câu, anh nhấn mạnh từng ý, gửi gấm ở mỗI trường canh. Tôi ngồI dự thính, xúc động khôn cùng...không ngờ, khi giọng ca vàng của người ca-sỹ cất lên, quyện vào tiếng sáo (lời chim), tiếng dương cầm(lời suối), tiếng vĩ cầm (lời gío ngàn), thì Ðộng Hoa Vàng mà anh ấp ủ bấy lâu bỗng như chuyển mình nở rộ, để mỗI bông hoa là một cánh hạc, mỗI bông hoa là một giải suối, mỗi bông hoa là một hạt sương mai...
Ngày hoàn tất bản nhạc này, anh viết xuống, đề tặng riêng tôi, nhưng nay, nghe chị Kim-Tước hát vớI phần hòa âm của hai anh Quốc-Toản và Hồ-Xuân-Mai, tôi biết rằng tôi không có quyền ích kỷ, giữ cho riêng mình.
Xin ân cần chia sẻ cùng Bạn, những ngườI biết đón nhận.
Linh-Linh-Ngọc

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
Mỗi năm lên tuổi già đi, tưởng đâu đã được an nhàn, nào ngờ đảng Cộng sản Việt Nam vẫn phải tối mắt đấu tranh để tồn tại vì các chứng nan y: Suy thoái tư tưởng; Đạo đức xuống cấp; Tham nhũng; và, Lợi ích nhóm trong trong cán bộ,đảng viên.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.