Hôm nay,  

Việt Nam Từ Mô Hình Nhà Nước Quản Lý Toàn Diện Đến Mô Hình Nhà Nước Kiến Tạo Phát Triển

16/09/201820:36:00(Xem: 6713)

 VIỆT NAM TỪ MÔ HÌNH NHÀ NƯỚC QUẢN LÝ TOÀN DIỆN ĐẾN MÔ HÌNH NHÀ NƯỚC KIẾN TẠO PHÁT TRIỂN

Đào Như

 

                                                              

Lời Phi Lộ- Nhân dịp Hà Nội vừa đăng cai World Economic Forum/ASEAN-Diễn Đàn Kinh Tế Thề Giới/ASEAN trong 3 ngày 11-13 tháng 9-2018, cơ quan truyền thông BBC-London-phần tiếng Việt-hôm 15-9-2018 có tổ chức ‘buổi tọa đàm’ bàn về chủ đề “Thực Chất Nội Hàm Chính Phủ Kiến Tạo VN là gi ?’ Tham gia buổi tọa đàm có các vị PGS-TS của Viện Đại Học Quốc Gia Hà Nội: TS Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng viện Kinh tế và Chính sách (VEPR), Phân khoa Kinh Tế, và TS Vũ Văn Tích, Trưởng ban Công nghệ, Phân Khoa Công Nghệ. https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam-45539820. Theo lời tường thuật của Quốc Phương, sự đóng góp của 2 vị TS vào buổi tọa đàm thật tích cực và vô cùng lý thú. Tháng 8-năm 2015 tôi cũng có lần đề cập đến chủ đề trên. Bài viết của tôi dựa trên quan điểm và thông tin từ Tiến Sĩ Nguyễn Sỹ Dũng của báo Tia Sáng và những dữ kiện được cung cắp từ trang mạng nguyentandung.org/cùng thời.(2015). Bài viết của tôi được phổ biến trên nhiều báo chi Việt Nam ở hải ngoại..

Hôm nay tôi xin mạo muội phổ biến bài viết này môt lần nữa để quí vị độc giả có cơ hội nhìn lại giá trị đích thực của nội hàm Chính Phủ Kiến Tạo Phát Triển. Ngay trong bối cảnh kinh tế hiên tại của đất nước nội hàm Chính Phủ Kiến Tạo Phát Triển vẫn giữ nguyên giá trị của nó như một xung lực cho sự phát triển kinh tế của đất nướcĐào Như-BS Đào Trong Thể-Chicago 16 -9-2018   

 Xin trân trong giới thiêu quí vị:

                                                                        VIỆT NAM

   TỪ MÔ HÌNH NHÀ NƯỚC QUẢN LÝ TOÀN DIỆN ĐẾN MÔ HÌNH NHÀ NƯỚC KIẾN TẠO PHÁT TRIỂN

Càng tiến gần đến Đại Hội XII của ĐCSVN, trong những ngày kể từ tháng Sáu vừa qua, những nhà trí thức trong nước đang nỗ lực đóng góp phần mình trong việc thúc đẩy Chính phủ Nhà nước cần phải thay đổi phong cách lãnh đạo phát triển đất nước. Họ thường nhấn mạnh cũng như lập lại những cam kết gần đây của Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng. Trong thông điệp đầu năm, năm 2014, Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng nhắc đi nhắc lại nhiều lần :”Đổi mới thể chế, phát huy mạnh mẽ quyền làm chủ của nhân dân tạo nên tăng phát triển kinh tế bền vững”. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định: “Dân Chủ và Nhà nước Pháp quyền là cặp song sinh trong thể chế chính trị hiện đại…”. Ông tố cáo nền hành chánh của Việt Nam hôm nay“còn không ít những rào cản, cản trở những hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp của nhân dân, đòi hỏi phải gỡ bỏ”. Ông cũng vạch định biên giới rạch ròi: “Người dân có quyền làm tất cả những gì mà pháp luật không cấm và người dân có quyền sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mìnhCơ quan Nhà nước và Cán bộ Công chức chỉ được làm những gì mà pháp luật cho phép”. Hôm 31-10-2014 Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng phát biểu: “Mấy chục năm nay, Việt Nam vẫn đủng đỉnh đi sau 6 nước hàng đầu của khối ASEAN, trong khi tiềm năng kinh tế xã hội Việt Nam thừa sức theo đuổi kịp họ”. Việt Nam cần phải có“những bước đột phá ấn tượng, phải đổi mới từ căn bản, nghĩa là phải đổi mới thể chế. Đổi mới thể chế là một thách thức lớn cần phải vượt qua chính mình, cần sự hy sinh quyền lợi bản thân và gia đình. Đổi mới thể chế cần phải có trí tuệ, có quyết tâm chính trị và lòng khát khao với dân tộc và đất nước”.

TS Nguyễn Sỹ Dũng, có bài viết đăng trên báo Tia Sáng, Hà Nội. hôm 1-6-2015, sau khi được biết Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng đang cố gắng gỡ bỏ những rào cản hành chánh rườm rà để cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh, TS Nguyễn Sỹ Dũng cho rằng việc làm trên của Chính phủ đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tư duy và hành động của Nhà nước. TS Nguyễn Chí Dũng hy vọng phải chăng Nhà nước thật sự đang đi những bước đầu tiên trên con đường chuyển đổi từ mô hình Nhà nước quản lý toàn diện sang mô hình Nhà nước kiến tạo phát triển.

Theo đúng nghĩa chinh xác Nhà nước kiến tao phát triển không phải làm thay dân mà là một Nhà nước tạo khuôn khổ, thể chế và mọi điều kiện cần thiết để cho từng người dân có thể thực hiện được lý tưởng, công việc làm ăn của mình để tạo của cải vật chất, mưu cầu hạnh phúc. Sự thịnh vượng bền vững thật sự đến với đất nước chỉ khi nào hàng triệu người dân có đủ năng lực làm chủ cuộc sống và sáng tạo tương lai của họ ngày một tốt đẹp hơn. Khác với chế độ Nhà nước quản lý toàn diện, dưới chế độ Nhà nước kiến tạo phát triển, nền Độc lâp, Tự do, Dân Chủ và sự phồn vinh của một xã hội, của một quốc gia phải được bắt đầu từ sự Độc lập, Tư do, Dân chủ, quyền sở hữu trí tuệ, của cải vật chất từ mỗi cá nhân, từ mỗi căn hộ, mái nhà, gia đình.

Nhà nước kiến tạo phát triển đích thực là nhà nước đã được một Xã hội Dân Sự (Civil Society) tạo nên. Trong xã hội dân sự Chính Phủ, Nhà nước càng bé càng nhỏ càng tốt, không phải thường xuyên can thiệp vào tư duy và hành động của mỗi cá nhân, của mỗi con người, doanh nghiêp, xí nghiệp công nghệ  trong xã hội. Nhà nước, Chính phủ, Cán bộ, Công chức“chỉ được làm những gì mà luật pháp cho phép”. Mọi công dân được hoàn toàn tự do, họ có thể làm bất cứ gì họ muốn “mà pháp luật không ngăn cấm”. Người dân có quyền“sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình”. Nhờ thế chúng ta có thể thúc đẩy huy động được những nguồn lực to lớn, những xí nghiệp, những tập đoàn chuyên nghiệp hoạt động hiệu quả hơn. Khi một Xã hội dân sự được rộng mở với một chính phủ kiến tạo phát triển thì nền dân chủ, tự do được mở rộng bảo đảm sư tham gia của người dân vào quá trình hoạch định chính sách ngay cả pháp luật. Chỉ có thể như vậy mới làm cho chính sách và pháp luật gần với cuộc sống hơn, nói rõ ra gằn với mọi sinh hoạt hằng ngày của người dân, phản ảnh đúng ý nguyện của mọi người dân.

Nhà nước kiến tạo phát triển biết tạo ra và thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh để mọi công dân, mọi cá nhân trong xã hội đều phải tìm cơ hội học hỏi vươn lên có như thế mới phát triển khả năng chuyên môn tạo ra những chuyên viên mới, nhân tài mới cũng như thu hút thêm nhân tài. Như vậy sẽ đòi hỏi người lãnh đạo hay người đứng đầu của mọi cơ quan Nhà Nước, doanh nghiệp, xí nghiệp công nghệ phải là những người tài giỏi có khả năng lãnh đạo thật sự và có tinh thần trách nhiệm cao do đó họ mới cỏ thể trao nhiệm vụ công tác chuyên môn đúng vào tay những cộng sự viên có khả năng phù hợp làm việc hiệu năng hơn. Do đó Nhà nước kiến tạo phát triển trong một xã hội dân sự phải bảo đảm sự minh bạch và trách nhiệm giải trình, phải biết sử dụng mọi diễn đàn để giải trình, để minh bạch mọi hoạch định, mọi chính sách được đề ra.

 Một cách tổng quan hơn, sự chuyển đổi từ Nhà nước quản lý chỉ đạo toàn diện sang Nhà nước kiến tạo phát triển là dịch chuyển tất yếu và cần thiết của lịch sử tiến hoá của Việt Nam hôm nay phù hợp với sự đổi thay lớn từ thế giới bên ngoài trong hơn hai mươi năm qua.

 Tháng 2, 1991, Tổng bí thư Mikhail Gorbachev xóa bỏ điều 6 Hiến pháp của Liên Bang Xô Viết, tước đoạt quyền độc tôn chuyên chính của đảng Cộng Sản Liên Xô. Ông cho phép Nghị Viện (Quốc Hội) tự do tranh cử, theo qui chế đa đảng. Tháng 6-1991 ngay dưới thời Cộng sản LBXV, lần đầu tiên người dân Nga được đi bầu Tổng Thống. Họ đã lựa chọn Yeltsin làm Tổng của họ. Liền sau đó, Tổng thống Yeltsin tuyên bố cấm Đảng Cộng Sản Liên Xô hoạt động trên nước Nga và đặt đảng Cộng Sản Liên Xô ngoài vòng pháp luật. Các nước Đông Âu được hoàn toàn giải phóng ra khỏi khối xã hội chủ nghĩa do Moscova lãnh đạo. Họ tự thành lập những Cộng Hoà Mới và cuộc Chiến Tranh Lạnh tự nó cũng kết thúc. Thế giới mới bắt đầu từ năm 1995 với Tổ chức Mậu dich Quốc Tế-WTO-và sau đó bước vào thời đại Toàn Cầu Hóa-Globalization. Những từ Cộng Sản, Xã hội chủ nghĩa không còn tồn tại trên thế giới nhất là tại Âu Châu.. Nó chỉ tồn tại qua những người cộng sản cực đoan tại ViệtNam và một vài nước khác, cố bám lấy chuyên chính vô sản để chiếm lấy quyền lực, tham nhũng, để vơ vét kiếm ăn trước khi họ bị ném vào bóng tối của lịch sử. Không phải vô tình mà các nhà trí thức trong nước Hà Nội cũng như Saigon trong tháng 8-2015 đều nhắc lại nội dung bức thư của Cố Thủ Tướng Võ văn Kiệt gửi cho Bộ Chính Trị ngày 9 tháng 8 năm 1995. Bức thư của cố Thủ Tướng Võ Văn Kiệt gửi cho Bộ Chính Trị vào tháng 8-1995 được xây dựng trên 4 cột trụ chính:

1-Đánh giá tình hình cục diện thế giới đương thời

2-Vấn đề chệch hướng hay không chệch hướng

3- Nâng cao năng lực quản lý Nhà nước

4- Xây dựng đảng.

Những nhà trí thức trong nước, ngay cả nhà kinh tế chính trị Phạm Thị Chi Lan, cố vấn kinh tế chính trị cho nhiều đời Thủ Tướng ViệtNam đều cho rằng nội dung của bức thư ấy sau 20 năm đổi mới vẫn còn giá trị mặc dầu những điều góp ý của cố Thủ Tướng Võ Văn Kiệt nhiều khi thẳng thắn có thể gây ‘sốc’ cho những đảng viên bảo thủ. Cố Thủ tướng Võ văn Kiệt đã từng thẳng thắn viết cho Bộ Chính Trị như sau: “..Sau một nửa thế kỷ phấn đấu đầy hy sinh gian khổ kể từ Cách mạng tháng Tám bây giờ chúng mới cùng một lúc có được điều kiện bên trong tốt nhất và bối cảnh quốc tế bên ngoài thuận lợi nhất, cho phép đặt ra được và thực hiện được dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng và văn minh, đáp ứng với mọi đòi hỏi phải vươn ra thế giới bên ngoài để tồn tại, phát triển…Nếu chúng ta cho rằng kinh tế Quốc doanh giữ vai trò chủ đạo là một tiêu chí của định hướng Xã hội Chủ nghĩa, nhấn mạnh rằng đó là mục tiêu phấn đấu của chúng ta của dân tộc ta điều này hoàn toàn không đúng. Ngày nay không ít xí nghiệp quốc doanh làm ăn trái với pháp luật (cho vay trái phép, đầu cơ, tham nhũng…) …Không nên, không thể đặt vấn đề“ưu tiên”Kinh tế Quốc doanh hay giao cho Kinh tế Quốc doanh nhiệm vụ nắm một thứ gì đó như chúng ta thường làm trong cơ chế quản lý cũ…Chưa có thể nói chúng ta đã tạo ra được một môi trường kinh tế xã hội thông suốt minh bạch rõ ràng cho từng người dân có thể an tâm làm ăn và được bảo hộ chu toàn trong làm ăn. Phải đẩy mạnh xây dựng nhà nước pháp quyền với mục đích nâng cao hơn nữa năng lực quản lý nhà nước của toàn bộ hệ thống bộ máy quyền lực, đồng thời tạo mọi điều kiện cần thiết cho việc bảo đảm thực hiện hiến pháp pháp luật...Vì những lẽ trên, động lực để thực hiện nhiệm vụ chiến lược là hun đúc tinh thần quật khởi của dân tộc và thực hiện mạnh mẽ Dân chủ…Đó chính là thực tiển Việt nam trong bối cảnh quốc tế mới…”   

Rất tiếc những điều tâm huyết trên của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt không đáp ứng rộng rãi, trái lại các thành viên Bộ Chính Trị đương thời và các đảng viên quá khích cực đoan đã phê phán ông một cách kịch liệt. Sau bức thư gửi cho BCT là bước ngoặt nghiệt ngã cho sự nghiệp chính trị của ông. Ông đã buộc phải từ chức Thủ tướng và những người hỗ trợ bức thư của ông đều bị bắt, tạo nên một làn sóng đàn áp, khủng bố những kẻ theo tinh thần Võ văn Kiệt…  

Sau khi thông qua nội dung bức thư của cố Thủ tướng Võ văn Kiệt gửi cho Bộ Chí Trị của ĐCSVN ngày 9 tháng Tám-1995, chúng ta có cảm tưởng những nhận định của TS Nguyễn Sỹ Dũng hôm nay về Mô hình Nhà nước kiến tạo phát triển chỉ là những giải trình tư tưởng đổi mới của cố Thủ tướng Võ văn Kiệt 20 năm về trước.  

Những đòi hỏi của đương nhiệm Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng phải mở rộng môi trường thống thoáng cho doanh nghiệp, cho các tập đoàn công nghệ phát triển. Những khẳng định của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng: “Dân chủ và Nhà nước Pháp quyền là cặp song sinh của mọi thể chế chính trị hiện đại…” Và ông đòi hỏi thay đổi cho bằng được thể chế chính trị hiện hành: “Thay đổi thể chế là một thách thức lớn cần phải vượt qua chính mình, cần sư hy sinh quyền lợi cá nhân và gia đình. Đổi mới thể chế chính trị cần phải có trí tuệ, có quyềt tâm chính trị và lòng khát khao với dân tộc và đất nước…”. Qua những quyết tâm này, người ta thấy rõ ràng Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng chỉ là kẻ kế thừa tư tưởng của cố Thủ Tướng Võ văn Kiệt. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng quyết tâm thực hiện giấc mơ một Việt Nam dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng và văn minh một di sản tư tưởng kinh tế chính trị của cố Thủ tướng Võ văn Kiệt, người có một thời từng là Thủ trưởng của ông.

KẾT LUẬN- Nhìn vào tình hình thế giới hôm nay không còn thế giới Cộng Sản, Thế giới Tư bản hay thế giới thứ Ba (thế giớiTrungLập). Không một lãnh đạo quốc gia nào còn ngu ngốc hoặc mắc bệnh tâm thần, hội chứng hoang tưởng, bắt mọi công dân, mọi học sinh ở các cấp phải học tập chủ nghĩa Mac Lenin từ lúc sinh ra đời cho đến khi chui vào lòng đất.

Thế giới hôm nay là một Thế Giới Toàn Cầu Hóa, một thế giới của cạnh tranh lành mạnh để cùng nhau phát triển, một thế giới của:

Thị trường Tự do-

Thương mại Tự Do-

Con người Tự do.

Đây là 3 yếu tố căn bản có thể vực dậy nền kinh tế suy trầm tụt hậu của một quốc gia. Muốn được như thế, mọi ngưởi dân và nhất là các cấp lãnh đạo phải có trí tuệ và quyết tâm. Do đó cuộc cạnh tranh phát triển trí tuệ, chất xám vĩ đại, đuợc coi như là tiêu chí của nền giáo dục nhất là giáo dục Đại học, của mọi quốc gia trên thế giới hôm nay. Mọi trường Đại học được xây dựng tập trung vào các lãnh vực Kỷ năng quản lý, Kinh tế, Tài chánh, Khoa học, Kỹ thuật, Cơ khí, Toán học, Y học, Khoa học Xã hội Nhân văn  và các ngành khoa học liên ngành. Các nước đang phát triển hy vọng nền giáo dục của họ sẽ là đòn bẩy phát triển kinh tế xã hội. Các nước đã phát triển nhìn vào giáo dục như là phương tiện để duy trì sự thống trị của họ trên trường quốc tế. Các nước đang phát triển cũng như các nước đã phát triển đều quan tâm vào vào việc phát triển kỹ năng máy tính, phát triển kinh tế, kỹ nghệ điện tử, Công nghệ Sinh học Canh nông, Khoa học Không gian, Viễn thông… 

Chỉ trong vòng 10 tháng tới, sau Đại Hội XII của ĐCSVN vào quí 1/2016, cuộc bàn giao chìa khóa lãnh đạo quốc gia Việt Nam cho một người kế vị. Chín mươi triệu người dân Việt hôm nay mặc dầu họ không chấp nhận và chống đối Chuyên Chính Vô Sản, nhưng họ mong rằng chiếc chìa khóa ấy phải được trao tận tay người có tinh thần Quốc gia. Người có giấc mơ Việt Nam thành một quốc gia dân giàu, nước mạnh. Người có đầy đủ ý thức và bắt kịp những đổi thay của thế giới bên ngoài, những xu thế mới của thời đại. Người biết cải tạo nền giáo dục với tiêu chí của nền đại học là phát triển trí tuệ, chất xám xã hội. Người có khả năng đào tạo và sử dụng chuyên viên, tận dụng và thu phục nhân tài trong nước và hải ngoại phục vụ phát triển kinh tế đất nước. Nếu cần, phải là người biết tự vượt lên chính mình, biết hy sinh quyền lợi cá nhân, gia đình, đảng phái chính trị thay đổi thể chế chính trị để cả nước đuổi bắt kịp thời với các nước trong vùng và tiến lên cùng cộng đồng quốc tế./.        

Đào Như

[email protected]

Aug-19-2015

Bài viết trên đánh dấu ngày sanh thứ 80 của tác giả

CHÚ THÍCH NGUỒN

Tất cả dữ kiện tìm thấy trong bài viết trên được cung cấp tữ những trang mạng sau đây:

1-NHÀ NƯỚC KIẾN TẠO PHÁT TRIỂN

http://tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=116&CategoryID=42&News=8713

2-Toàn Văn Bức Thư Của Thủ Tướng Võ Văn Kiệt Gửi Cho Bộ chính trị Hà Nội  ngày 9 tháng 8-1995

http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2015/08/150809_vo_van_kiet_gui_bo_chinh_tri

3-Thông điệp đầu năm 2014 của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng

http://nguyentandung.org/thong-diep-dau-nam-2014-cua-thu-tuong-nguyen-tan-dung.html

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.
Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.
LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?
Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?
Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.
Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.
Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.
Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.