Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Từ Bảo Hộ Tới Bài Ngoại

05/03/200900:00:00(Xem: 5453)

Từ Bảo hộ tới Bài ngoại

Nguyễn Xuân Nghĩa & RFA
...Việt Nam đổ lỗi cho xứ khác về âm mưu diễn biến hoà bình...
Nạn suy thoái kinh tế toàn cầu đã gây một hậu quả đáng ngại cho các nước là phản ứng bảo hộ mậu dịch. Nhưng, một mối nguy còn trầm trọng hơn đã lại xuất hiện, trước tiên tại Âu Châu, là tinh thần bài ngoại, là sự thù ghét người nước ngoài hoặc kỳ thị di dân. Mục Diễn đàn Kinh tế tuần này sẽ tìm hiểu về hai nguy cơ đó trong quan hệ giữa các quốc gia. Phần trao đổi cùng nhà tư vấn kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa sẽ do Việt Long thực hiện sau đây...
Hỏi 1: Xin kính chào ông Nguyễn Xuân Nghĩa. Tại hội nghị cấp lãnh đạo của Hiệp hội ASEAN vào cuối tuần qua, các quốc gia Đông Nam Á đã ký kết hiệp định tự do ngoại thương với hai quốc gia ở miền Nam Thái Bình dương là Australia và New Zealand, đồng thời cũng kêu gọi các nước là phải ngăn ngừa phản ứng kiểm soát ngoại thương hay là bảo hộ mậu dịch.
Cùng lúc ấy, người ta lại thấy nổi lên từ Âu Châu một phản ứng đáng ngại khác là tinh thần thù ghét người nước ngoài. Liệu nạn suy trầm kinh tế đang co cụm thành suy thoái toàn cầu có thổi lên tinh thần kỳ thị hay xung đột quyền lợi giữa các quốc gia hay không" Xin đề nghị là chúng ta cùng phân tích rủi ro ấy trong quan hệ giữa các nước.
Câu hỏi đầu tiên của chúng tôi vẫn sẽ là về bối cảnh chung của hiện tượng đáng sợ này.
- Nói về hiệp hội 10 quốc gia Đông Nam Á là khối ASEAN, các nước đều thấy xuất khẩu của mình bị suy sụp như tất cả các nước Đông Á khác tại miền Bắc. Vì chủ yếu sống nhờ xuất khẩu, các nước ASEAN đã kêu gọi hai điều trong Thượng đỉnh năm nay ở gần Bangkok. Thứ nhất là nên xét lại chiến lược phát triển kinh tế để giảm bớt sự lệ thuộc vào ngoại thương, là điều diễn đàn này nói tới từ sau khủng hoảng Đông Á thời 1997-1998, nhất là với trường hợp Việt Nam.
- Điểm thứ hai là ASEAN kêu gọi các nước đừng có vì nạn suy trầm kinh tế mà lui về phản ứng bảo hộ mậu dịch, tức là vì mục tiêu bảo vệ quyền lợi quốc gia trong nhất thời mà hạn chế ngoại thương và gây ra chiến tranh mậu dịch. Điều ấy sẽ đánh sụt ngạch số ngoại thương và phương hại cho tất cả mọi quốc gia.
- Trong khi ấy, và nhìn về Âu Châu, ta đã thấy nhiều hiện tượng đáng ngại khác. Vốn đang là Chủ tịch luân phiên của Liên hiệp Âu Châu, Cộng hoà Tiệp vừa than phiền Tổng thống Pháp về việc chỉ cấp cứu kỹ nghệ xe hơi tại Pháp, chứ không muốn doanh nghiệp Pháp lại đầu tư vào xứ Tiệp. Phản ứng bảo hộ mậu dịch quả là đang lan rộng. Nhưng, đáng quan tâm nhất là trong khi nhiều xứ Âu Châu bị chấn động vì suy thoái kinh tế thì trên cả lục địa đã bùng nổ hàng loạt những vụ bạo động nhắm vào kiều dân của nước khác, như tại Hy Lạp, Hungary, Italy và cả Anh quốc. Vì vậy, người ta nói rằng tinh thần bài ngoại đang trở thành một vấn đề.
Hỏi 2: Thưa ông, bảo hộ mậu dịch có thể là phản ứng của cấp chính quyền các nước dưới áp lực của quần chúng đang lo âu, chứ hình như tinh thần bài ngoại là một phản ứng tự phát mà nhiều khi chính quyền các nước chưa chắc đã kiểm soát được. Liệu tinh thần bài ngoại và kỳ thị tại Âu Châu có thể trở thành một trào lưu phổ biến chăng"
- Cho đến nay, chúng ta chưa có thống kê đầy đủ về hiện tượng bài ngoại tại Âu Châu vì mỗi quốc gia lại quy định một khác về những vụ động loạn liên hệ đến tinh thần kỳ thị sắc tộc. Tuy nhiên, từ nhiều năm nay người ta ghi nhận được sự gia tăng đáng quan tâm về những vụ bạo động này. Từ nhẹ đến nặng thì có xứ Ireland với tỷ lệ gia tăng là hơn 21%, nước Pháp hay xứ Scotland với hơn 27%, xứ Slovakia thì hơn 45% và Denmark hay Đan Mạch là tăng 71%.
- Trong chiều hướng ngày càng gay go cho kinh tế Âu Châu, với nỗi tuyệt vọng gia tăng tại các nước Trung Âu và Đông Âu, là những nơi sẽ bị khủng hoảng nặng, thì hiện tượng bài ngoại ấy khó giảm và phản ứng càng gay gắt sẽ dẫn tới chuyện đáng tiếc. Chúng ta không quên rằng dân Tây Âu ở nhiều nơi đã than phiền là di dân Đông Âu tràn qua sẽ lấy mất việc làm của họ, hoặc đả kích giới đầu tư tại Tây Âu là đem hãng xưởng qua Đông Âu làm dân Tây Âu bị thất nghiệp. Bây giờ, trong bối cảnh kinh tế sa sút, Đông Âu và Trung Âu sẽ thất vọng vì Tây Âu không chịu cấp cứu như kết quả tuần qua tại hội nghị khẩn cấp của Âu Châu. Ngược lại, phản ứng kỳ thị lại không giới hạn trong một thiểu số cực hữu và phát xít của các nước Tây Âu mà lan ra cả xã hội.
Hỏi 3: Nếu nhìn rộng ra ngoài thì dù người ta đã nói đến toàn cầu hoá hay thiên hạ đại đồng nhờ thị trường mở rộng, hiện tượng kỳ thị ngoại nhân vẫn còn tiềm ẩn trong nhiều xã hội. Điều ấy có đúng không"


- Khi thủy triều lên và kinh tế thịnh đạt thì không ai chú ý đến những hiện tượng tiêu cực ấy vì ai ai cũng có lợi. Khi con nước rút và tôm cá trở thành khan hiếm thì ta mới thấy nổi lên phản ứng giành giật và kỳ thị nhân danh tinh thần quốc gia dân tộc. Người ta đã từng thấy hiện tượng đó tại các quốc gia nổi tiếng dân chủ cởi mở như Nhật Bản, Australia, Hoa Kỳ, chưa nói gì đến những xứ có tinh thần khe khắt hơn, như Liên bang Nga hay Kuwait.
- Một cách cụ thể và gần gũi với Việt Nam, thì lao động nước ngoài đã từng được đón nhận và khuyến khích tại Đông Nam Á hay Trung Đông vì người ta cần nhân công rẻ trong loại công tác họ khinh rẻ vì không cần tay nghề. Nhưng khi sản xuất sa sút và việc làm khan hiếm, nhân công nước ngoài lập tức bị kỳ thị.
Hỏi 4: Tuy nhiên, thính giả của chúng ta có thể ngạc nhiên vì hiện tượng như vậy lại xảy ra tại Âu Châu là khu vực có thể nói là núi liền núi, sông liền sông, gồm mấy chục nước đã hội nhập vào một tập thể lớn là Liên hiệp Âu Châu, hoặc đã thống nhất tiền tệ giữa ít ra 16 quốc gia. Bao nhiêu năm hội nhập và thống nhất của Âu Châu mà còn bị thách đố như vậy sao"
- Trên bình diện pháp lý, công dân Âu Châu có thể khỏi cần giấy thông hành để di chuyển trong cả khu vực và nhiều xứ đã xài một đồng tiền thống nhất. Trong thực tế của địa dư và văn hoá thì xứ này vẫn cách ngỡ với xứ kia và có khác nhau trong nếp sinh hoạt. Khi kinh tế phát đạt thì mấy sông cũng lội mấy đèo cũng qua để tìm ra việc làm và chuyển giao công nghệ cho nhau. Chuyện ấy đã từng xảy ra trong lịch sử Âu Châu chứ không chỉ là mới đây.
- Khi kinh tế suy trầm làm kinh doanh khó khăn như hiện tại thì phản ứng tiêu cực dễ xảy ra. Thành phần chủ nhà thì coi là đang bị ngoại nhân lấy mất lợi lộc và có phản ứng kỳ thị di dân. Người bị gọi là tha phương cầu thực thì thấy mình bị khinh rẻ và ngược đãi theo kiểu vắt chanh bỏ vỏ. Giới chính trị cũng có nhiều người khai thác tính tiêu cực đó vì mục tiêu tranh cử riêng nên chẳng can ngăn, thậm chí còn đổ lỗi cho người khác về những khó khăn kinh tế trước mắt.
- Hiện tượng ấy đáng sợ vì gây mâu thuẫn giữa "Âu Châu mới", gồm các nước "tân hưng" tức là mới nổi lên tại Trung Âu và Đông Âu, với "Âu Châu cũ" là các nước Tây Âu đã hồ hởi đầu tư quá nhiều vào vùng đất vừa mới được giải phóng hai chục năm trước. Nếu chúng ta lồng thêm vào cuộc tranh luận về quyền lợi với bài toán an ninh là đối sách ôn hoà hay cứng rắn với Liên bang Nga sau vụ tấn công Georgia và khống chế Ukraina thì mình thấy ra kích thước của vấn đề.
Hỏi 5: Trở lại chuyện Đông Á thì một hiện tượng bài ngoại như vậy có thể xảy ra hay không"
- Câu trả lời sẽ là có và không. Tôi xin được phép giải thích nghịch lý này.
- Các nước Đông Á đều chia sẻ một chiến lược đắc dụng trong nhiều thập niên là mở cửa tiếp xúc với bên ngoài, đón nhận tư bản và công nghệ của nước ngoài đầu tư vào trong lãnh thổ để làm gia công và tái xuất khẩu ra ngoài. Vì vậy, khu vực này cần sự hội nhập quốc tế và trọng vọng ngoại nhân cho nên ít có tinh thần bài ngoại, thậm chi còn vọng ngoại. Cũng vì vậy mà các nước mới kêu gọi thế giới hãy đừng vì quyền lợi quốc gia hẹp hòi mà thiết lập chánh sách bảo hộ mậu dịch. Nếu mà khi đầu tư của Tây phương sút giảm vì suy thoái kinh tế tại Âu Châu hay Hoa Kỳ, các nước Đông Á lại kỳ thị kiều dân nước ngoài thì họ sẽ tự gây họa cho mình.
- Nhưng ngay giữa các nước Đông Á với nhau thì dị biệt về quyền lợi hay văn hoá vẫn còn, nên  phản ứng kỳ thị vẫn có thể xảy ra. Nguy ngập nhất là khi chính quyền các nước rơi vào giải pháp dễ dãi là đổ lỗi cho xứ khác về những khó khăn của mình. Một thí dụ điển hình và nóng hổi là khi Trung Quốc hay Việt Nam đổ lỗi cho xứ khác về âm mưu diễn biến hoà bình, hoặc Bắc Kinh quy trách cho nhiều địa phương là cấu kết với thế lực ngoại quốc làm chệch hướng chính sách kinh tế xã hội của trung ương. Trong hoàn cảnh ấy, chính là chính quyền các nước đã khai thác tinh thần bài ngoại trong quần chúng để chạy tội.
Hỏi 6: Hậu quả của một trường hợp như vậy sẽ ra sao khi mà thế giới đang lao đao vì nạn suy thoái kinh tế"
- Hậu quả là thành phần cực đoan của xứ này sẽ viện cớ quá khích của xứ khác mà gây thêm mâu thuẫn về quyền lợi và chúng ta sẽ có cả phản ứng bảo hộ mậu dịch lẫn kỳ thị ngoại nhân. Vụ Tổng khủng hoảng năm 1929-1933 đã dẫn tới hiện tượng đó làm cho khủng hoảng lan rộng và kéo dài trong khi tinh thần quốc gia dân tộc hẹp hòi đã châm ngòi cho Thế chiến II. Kết cuộc là nếu không khéo xử thì các nước sẽ vì khó khăn nhất thời mà gây thêm tai họa nghiêm trọng hơn.
- Trong khung cảnh đáng ngại ấy, Việt Nam càng nên sớm duyệt xét lại chiến lược phát triển mà tăng cường khả năng tiêu thụ nội địa và giảm dần sự lệ thuộc vào ngoại thương. Chúng ta không nên đóng cửa và kỳ thị thế giới bên ngoài nhưng vẫn phải lấy sức dân là chính và hội nhập được nội bộ với nhau thì mới tránh được những giông bão ngoại nhập.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
Như vậy, thì “mạng xã hội” đã lũng đoạn thành công và làm tha hóa đảng Cộng sản chưa, hay là, nói như lời để lại ngày 15/09/2017 của Cố Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ của CSVN tại Bắc Kinh (Trung Cộng) rằng: ”ĐCSVN nay đã hoàn toàn biến chất, trở nên quá hư hỏng, khó có thể sửa chữa được! Đảng đã đánh mất mình, không còn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội nữa.”
Sóng radio, sóng ánh sáng lan tỏa trong không gian như thế nào ta đã biết. Chỉ còn một thắc mắc: Nguyên do nào khiến một vi phân tử, thí dụ như photon, “bay” nhanh đến thế – có thể nhanh nhất trong Vũ Trụ. Theo truyền thống, trước hết, thỉnh ý tiền nhân. Lên Gúc, tra cứu sách báo khoa học, không thấy các ngài – như Einstein, Newton – dạy bảo gì rõ ràng, dứt khoát về vụ này. Đành trông chờ ở các bậc cao minh của thời đại chúng ta.
Trong bóng hậu trường đàm phán có các sự thật khác mà hồi ký của Khrushchev hé lộ một phần trong chi tiết. Khrushchev kể lại nội dung trao đổi giữa Chu Ân Lai với Hồ Chí Minh. Về diễn tiến trận Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh cho biết tình hình chiến sự là tuyệt vọng, nếu không ngừng bắn sớm, Việt Minh không thể chống Pháp trong lâu dài. Trước nguy cơ này, Viêt Minh, khi cùng đường, có thể tháo chạy qua biên giới tìm nơi trú ẩn và xin Trung Quốc tiến quân sang Việt Nam, như đã làm ở Triều Tiên.
Với riêng những người dân Việt Nam, còn có thêm câu trả lời rằng, chính phủ Mỹ của tổng thống Joe Biden hiện nay cũng là một ân nhân khi đã viện trợ và chấp thuận các hãng chế tạo thuốc ngừa Covid của Mỹ được phép bán thuốc cho Việt Nam vì nội các tiền nhiệm của Trump đã từ chối tham gia chương trình viện trợ nhân đạo COVAX cho thế giới. Chích mũi thuốc Pfizer hay Moderna, hy vọng người dân Việt Nam sẽ nhớ đến điều này.
Đạo đức của thị trường không phải kinh doanh lương thiện mà chính ở chổ đầu tư khôn ngoan và chính chắn sẽ được thị trường tưởng thưởng, bằng ngược lại liều lỉnh hay lảng phí sẽ bị đào thải. Bàn tay vô hình thường xuyên tẩy sạch các sai lầm thì thị trường mới sinh hoạt tự do và lành mạnh. Sách báo kinh tế Hoa Kỳ lại nhắc đến “moral hazard” hay là rủi ro đạo đức. Giống như cháu hư tại bà tức có can thiệp từ bên ngoài - thường là do bàn tay hữu hình của nhà nước – dung dưỡng bao che khiến thị trường trở nên ỷ lại không cải sửa thói hư tật xấu. Thị trường không tự sửa sai sẽ có ngày vấp ngã giết chết nền kinh tế.
“Các ‘đại gia’ đó đã trở về Việt Nam từ thập niên 1990 khi đất nước bắt đầu mở cửa để đổi mới. Họ đầu tư chủ yếu vào bất động sản và xây dựng quan hệ là hai thứ tài sản có lợi nhất trong thời quá độ. Với túi tiền và kinh nghiệm tham nhũng ở Liên Xô và Đông Âu cũ, họ là những người cơ hội (như ‘carpetbaggers’) đặc trưng của thời kỳ tích tụ tư bản hoang dã.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.