Hôm nay,  

Nhà Ơi! Tôi Gọi Mình Là Nhà Tôi

15/07/201400:00:00(Xem: 8424)

Mình ơi! Tôi gọi là nhà

Nhà ơi! Tôi gọi mình là nhà tôi. (Bùi Giáng)

Nghĩ cho cùng, tiếng Việt là một ngôn-ngữ có thể nói là vô cùng phong phú nhưng cũng rất phức tạp.

Chỉ cần có một chữ nhà không thôi, chúng ta có thể biến nó thành cả trăm nghĩa khác nhau tùy theo chữ gì đi kèm theo trước nó hay sau nó!

Rồi còn hiểu theo nghĩa trắng, nghĩa đen, nghĩa lóng; còn nói lái, nói cà rỡn, vân vân.

Ngoài ra, cũng tùy theo địa-phương, Bắc, Trung, Nam, tùy theo hoàn-cảnh và cũng tùy theo giới nào nói nữa.

Nói vậy mà không phải hiểu vậy!

* * *

Căn nhà tự-do của gia-đình người gõ

Nhà đầu tiên của gia-đình mình tại đất nước tự do là một căn nhà di động (trailer hay mobile home) được đặt tại ven biên thành phố Montague, thuộc tỉnh bang Prince Edward Island, Canada.

Nhà nầy được nhóm người bảo-trợ thuộc hai nhà thờ St-Mary’s Parish (Công giáo) và Hillcrest United Church (Tin lành) tại địa phương thuê năm 1980 trong chương-trình bảo-trợ.

Đó là một cái nhà không giống ai hết, dài lối 16m, bề ngang lối 5.50m có 2 phòng ngủ ở cuối một đầu, nhà bếp và phòng ăn ở đầu phía kia, chính giữa là phòng khách. Các bánh xe được tháo đâu mất, và cái nhà đó được kê lên cao lối một mét bằng những tảng ciment lớn và vững chắc. Sau đó, người ta bịt kín khoảng trống phía dưới nhà bằng ván ép cho nhà bớt lạnh trong mùa đông.

Nhà có đầy đủ tiện nghi tối thiểu theo tiêu-chuẩn Bắc Mỹ. Tuy nhiên, khi có giông to gió lớn, căn nhà rung rinh, kêu kèn kẹt thấy…mà phát ớn xương sống (Trường hợp có bão tố thì các nhà di động bay đi trước hết là cái chắc). Sau nầy mới biết đó là loại nhà dành cho người nghèo trong xã hội bên nầy.

Nhưng dù sao đi nữa, đây là căn nhà ân-tình, căn nhà tự-do, nhà ở miễn phí. Phải đánh đổi bằng mạng sống của cả gia đình mới có được. Xin tri ân đất nước Canada!

blank
Hình ảnh về nhà...

Năm lần bảy lược dọn nhà

Từ ngày định cư tại Canada năm 1980 đến nay, gia-đình tác giả cũng đã dọn nhà, thay đổi địa chỉ sơ sơ cũng là 5 lần rồi. Lý do phải theo việc làm job. Kỳ tới, chắc là chỉ còn dọn luôn vô một nhà già nào đó để chờ ngày…ra đi luôn mà thôi!

Dân nhà giàu thì ở nhà gạch, nhà lầu, nhà cao cửa rộng có nhà trước nhà sau, nhà khách, 2-3 nhà tắm, nhà xe đôi, tất cả đều rất rộng rãi và mát con mắt. Tại Montréal và vùng phụ cận, nhà nửa triệu trở lên được coi là nhà xịn.

Nhà lầu người mình ngày xưa thường nói đó là nhà Tây. Bởi vậy mới có câu nói lên niềm ước mơ thầm kín của đàn ông, đó là ăn cơm Tàu, ở nhà Tây lấy vợ Nhựt...

Còn nhà không có lầu được gọi là nhà trệt

Ăn cơm Tàu, ở nhà Tây, lấy vợ Nhựt

Đàn ông Việt nam thường hay nói: ăn cơm Tàu, ở nhà Tây, lấy vợ Nhựt là ba cái ước mơ của họ trên đời này. Tui thấy nó không được đúng cho lắm...

Ăn cơm Tàu, tui ăn hoài, món nào cũng như món nấy, toàn là mỡ dầu, bột ngọt không hà, vừa ngán mà lại cũng vừa sợ cholesterol thấy mồ...

Nhà Tây, thì tui cũng đang ở từ lâu, sướng thì sướng thiệt, vì nhiều tiện nghi và rộng rãi, nhưng phải ăn ở giữ gìn cho sạch sẽ ngăn nắp trong ngoài, thứ bảy chúa nhật hai vợ chồng lu bu hì hục hút bụi, lau chùi, quét dọn trước sau trên dưới trong ngoài cũng mệt hết hơi. Thế là mất đi hết cái weekend rồi còn đâu!. Nhớ lại hồi nhỏ, tui chỉ biết có ngủ ghế bố không hà, sáng ra xếp lại cái rụp dựng vô vách tường khỏe ru bà rù...

Còn cái món lấy vợ Nhựt, thì tui bù trất chịu thua thôi, hổng hiểu các em Nhựt Bổn có khác các em VN ở chỗ nào nữa không mà sao thiên hạ có vẻ chiếu cố đến thế.

Nhưng nghĩ cho cùng, lúc đầu thì dù Ta, dù Tây, dù Tàu hay dù Nhựt, em nào cũng ngọt ngào cũng dễ thương hết, có phải vậy hông các bạn nình ông phe ta. Tối lửa tắt đèn thì nhà ngói cũng như nhà lá mà thôi. Ở lâu mới biết đá biết vàng.

Theo tui thì không gì hơn cây nhà lá vườn, đồ sơn không hơn đồ nhà, thà ăn cơm nhà vẫn hơn là ăn cơm tiệm cho đúng với câu: “Ta dìa ta tắm ao ta, dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn” hay “Chim quyên ăn trái nhãn lồng, lia thia quen chậu vợ chồng quen hơi”!

Ôi, tiếng Việt thật là vô cùng thâm thúy bao la và súc tích biết bao!

Có bạn còn phán rằng ăn cơm nhà hoài ngán lắm, lâu lâu lén đi ăn cơm chợ hay ăn phở thấy ngon hơn...

blank
Hình ảnh về nhà...

Nhà linh tinh

Nhưng, trên thế giới chỉ có duy nhất mỗi một tòa Nhà trắng (The White house) của TT Hoa-Kỳ mới là tòa nhà nổi tiếng nhất!

Tại vùng Tân Châu, Đa Phước Châu-đốc, những người sống ven sông rạch và những đồng bào sắc tộc miền núi đều phải cất nhà sàn, nhà cao cẳng để tránh nước hay tránh thú dữ.

Ở các thành phố lớn trên thế giới, nhà phố, nhà cửa thường san sát bên nhau.

Nhà chọc trời hay nhà cao tầng là có những nét nổi bật nhứt!

Nhiều bà con tị nạn, khi mới đến định cư ở bên nầy, nghèo xơ nghèo xác, chữ nghĩa không rành, lúc đầu thì họ ở nhà rẻ tiền, nhà HLM (habitation à loyer modique), nhà housing (bên Mỹ) hoặc apt mướn, làm hai ba job, chịu cực chịu khổ, làm chui, làm lén ở nhà hàng, lau nhà quét rác nhà thương, gom góp tiền, lớp để dành, lớp gởi chút ít giúp gia đình hay thân nhân còn kẹt bên nhà.

Năm sáu năm sau nhờ biết góp gió thành bảo, họ có đủ tiền để down một căn nhà do chính họ làm chủ. Tùy theo nhà có bao nhiêu tầng mà có tên gọi khác nhau như duplex (có 2 logements), triplex hoặc quadriplex. Mỗi tầng là một đơn vị gia cư hay logement.

Thông thường chủ nhà ở tầng trệt phía dưới nhà. Các tầng nhà phía trên đều có thể cho mướn lấy tiền trả nợ nhà băng.

Cho mướn nhà, ăn được đồng tiền của ngưởi ta cũng phải chịu đựng cả trăm cay ngàn đắng. Gặp người mướn nhà biết điều thì mình đỡ khổ, còn ngược lại gặp dân trời ơi đất hởi cà chớn thì bị họ đày ải và hạch sách đủ thứ khiến cho chủ phát…khùng luôn.

Có khi họ ăn ở bừa bãi, làm hư căn nhà của chủ luôn. Chuyện người mướn nhà quịt tiền nhà rồi dọn nhà trốn mất luôn xảy ra cũng thường lắm!

Khi có được dư dả tiền bạc chút đỉnh, các chủ nhà bắt đầu mua sắm thêm cái nầy cái nọ trong nhà, thí dụ như mua xe nhà hiệu Lexus mới cáu cạnh chở vợ con đi chơi cho các bà ở các nhà hàng xóm lé mắt tức chơi.

Có người khi tậu nhà mới, họ cũng biết tổ chức làm lễ xông nhà (house shower) để trước là khoe của sau là nhận quà biếu. Hách xì xằng!

Có người còn chơi trội, mua nhà cũ, nhà xấu, nhà rệu, nhà hư về chịu thương chịu khó tu sửa, đắp vá lại thành…nhà mới coi cho được cho tươm tất hơn, để làm nhà cho mướn hay nhà bán.

Đâu cần phải học đại học, có bằng nầy cấp nọ mới thành công mới giàu.

Chỉ cần chịu khó, chịu cực biết tính toán, có quyết tâm đi tới là được.

Tại Canada cũng như tại Anh Quốc, một số dân anh chị người mình đang phát triển ngành kinh doanh trồng cỏ trong nhà, vốn một lời mười. Bởi vậy mới kéo theo những dịch vụ phụ thuộc như dọn rác trong nhà, hốt rác kín đáo, v.v…Họ mua nhà mới, nhưng không ở, lại biến nó thành nơi trồng cần sa dưới tầng hầm nhà basement…

Ở Việt Nam, người ta gọi họ là người Việt cỏ, và khi về bển du hí, họ xài tiền như nước, chi xộp lắm, có lẽ vì họ xem đồng tiền như…cỏ rác chăng?!

Được vài năm thì mọi việc cũng đổ bể, bị nhà chức trách, nhà đương cuộc tóm cổ...Ở Canada, thì dường như tội nầy không nặng lắm so với Hoa Kỳ. Thường thì nhà băng lấy nhà lại. Nhưng lúc đó thì căn nhà cũng bị hư mục và mốc meo hết trơn hết trọi rồi!

Rất nhiều người tị nạn lúc ban đầu tay trắng, nay trở thành chủ nhà, chủ apt trên đất nước tự do.

Tại Montréal cũng như ở bất cứ thành phố nào trên thế giới, cũng có khu nhà giàu và khu nhà nghèo...Nhà Tây thường có piscine, nhà Việt Nam và nhà Tàu hình như không thấy có cái mode có hồ tắm và spa.

Ở nhà Tây mà sống theo kiểu Việt, khi vô tới cửa thì biết mùi…liền!

Chuyện gì cũng vậy, làm ăn cũng phải có may mắn và có thời mới được. Mấy năm trước đây, vì tình hình kinh tế suy sụp, nhiều chủ nhà bên Cali không đủ tiền trả nợ thế chấp mortgage mỗi tháng nên có lắm người bị nhà băng xiết nhà. Thế là đi đời nhà ma, tiêu tan sự nghiệp. Mất toi căn nhà! Hình như lúc rày thì tình hình đã ổn dịnh lại rồi phải không bà con bên đó?

blank
Hình ảnh về nhà...

Con cái đặt đâu thì cha mẹ phải ngồi chỗ đó

Nhiều bậc cha mẹ Việt Nam còn theo xưa nên coi trọng việc cưới hỏi của con cái.

Ngày nay, chuyện nhờ nhà mai mối đã lỗi thời rồi, nhưng thông thường thì cha mẹ nào cũng thích môn đăng hộ đối.


Tụi nhỏ thì « dồng ke » (don’t care). Đây là problem của người lớn chớ hổng phải của tụi nó.

Bên nầy con cái lớn lên tụi nó chỉ mong đợi ngày vọt ra khỏi nhà cha mẹ càng sớm càng tốt để khỏi bực bội và có được tự do hơn.

Chừng nào bị mất việc, rã đám với con ghệ hay với thằng kép, thì vác mặt về nhà cha mẹ xin tạm trú ăn uống miễn phí trong một thời gian! Bà mẹ tha hồ mà phục dịch, dọn dẹp, lo ăn lo uống cho quý tử hay cho công nương.

Khi nói chuyện với nhau

Bạn bè người Bắc trẻ tuổi đôi khi nói chuyện với nhau thường tự xưng mình là nhà cháu hay nhà tớ. Còn bạn bè người Nam thì kêu xưng bằng mầy mầy tao tao,tui tui cho thân mật, nhưng đối với những người thân cận trong nhà, thí dụ như vợ chồng mà nói mầy mầy tao tao với nhau một hồi là thế nào cũng…có chuyện, chén bay dĩa bay tứ tung, tiếng bấc tiếng chì một hồi dám bể nhà bể cửa lắm!

Giáo dục gia đình được người đời rất quan tâm. Con nhỏ đó là con gái nhà lành, nhà kín cổng cao tường và « có vẻ » ngoan hiền nết na lắm…Coi chừng, cha mẹ thì hiền từ, nề nếp nhưng chưa chắc là cô nàng còn lành lặn đâu. Cậu nào có gan thì cứ việc nhào vô thì biết liền.

blank
Hình ảnh về nhà...

Chán vợ nhà

Nhiều ông chồng ở với vợ nhà lâu ngày thì đâm ra sanh tật, sanh sự, thèm cơm nhà khác để đổi gu…Đôi khi trốn vợ nhà, đi nhà ngủ, nhà thổ, nhà chứa, nhà lục xì tìm em út trẻ đẹp, mát xa mát gần từ A tới Z cho khỏe cho sướng cái tấm thân già. Đàn ông con trai thường thích của lạ mà.

Nói cho cùng, còn thèm cũng có nghĩa là còn « sức khỏe, đồng hồ còn tốt ».

Lỡ vướng phải bệnh mà Mỹ xếp vào nhóm Sao Tui Dại (Sexually Transmitted Disease) thì phải vào nằm nhà thương. Bị bể ống khói hay bị Sida thì kêu Trời như bọng, trách sao nhà mình không có phước.

Rồi đến khi…thăng thì được đưa xuống nhà xác có máy lạnh. Người nhà được báo hung tin, vội vã đi tìm nhà quàn, nhà hòm, nhà mai táng để lo tang lễ.

Ngày đưa đám, nhà sư được mời đến đọc kinh vãng sanh cóc cóc ben ben bên cạnh xe nhà vàng (chuyện bên VN)...

Nhà táng được đốt đi để người quá cố xuống âm-ti có nơi mà ở. Đừng lầm lẫn nhà táng đám ma với cá nhà táng (sperm whale) là một loài cá voi lớn nhất thế giới.

Sau đó thì xây nhà mồ thật to, thật đẹp để khỏi tủi hổ vong linh và cũng để le, để nở mày nở mặt với xóm làng (chuyện có thiệt bên nhà hiện nay)!

Con cái đẻ ra mà có tài và giỏi dắn thì cha mẹ hãnh diện vô cùng, nở mày nở mũi và khoe rằng con nhà tông không giống lông thì cũng giống cánh!

blank
Hình ảnh về nhà...

Nhà lúc đổi đời

Nhà tan cửa nát. Hằng triệu người trong số đó có người gõ liều mạng bỏ lại nhà cửa, bỏ quê nhà ra đi vì tự-do. Nhà mình trở thành nhà người ta.

Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ mà lỵ!

Ai hó hé chống đối thì bị tống vô nhà giam, nhà tù, nhà mát, nhà đá, nhà lao, nhà cải tạo hay nhà trừng giới... Họ được nhà cầm quyền nuôi dưỡng đàng hoàng bữa đói bữa no và lại còn có người canh gác, giữ gìn an ninh cho họ ngủ nữa!

Ở bên nhà, ngày nay nhà trường hay thay đổi cách dạy lia chia…Phụ-huynh ở nhà lo lắng cho tương lai của mấy đứa con... Nên nhà nào nhà nấy ai cũng ước mơ gởi con đi Mỹ hoặc đi Tây ăn học hầu có được tương lai tươi sáng hơn, đồng thời cố làm đủ cách để được ở lại sinh sống hợp pháp và tạo một cơ sở vững chắc gì đó hầu tía má có thể vọt qua nếu cần...Tại Hoa-Kỳ và Canada tính đến năm nay cũng phải có vô số «du-sinh» đang theo học trung học, cao đẳng và đại học. Phần lớn là «cocc» và con cháu của những nhà tư-bản đỏ!

“En 2012, plus de 3400 étudiants vietnamiens étudiaient au Canada (pour une période de 6 mois ou plus), une augmentation de 15.9% par rapport à 2011, faisant du Vietnam la 12ème source d’étudiants internationaux au Canada.(Gouvernement du Canada)

blank
Hình ảnh về nhà...

Có vô thì phải có ra

Ăn chơi đàng điếm nổi lên khắp nơi. Nhà hàng, nhà ăn, cùng quán nhậu đâu đâu cũng có nhưng cái lạ là không thấy có nhà cầu, nhà chồ, nhà xí, nhà ỉa (tiếng nghe được sau 75) hay nhà ị công cộng, nhà vệ sinh cho người ta nhờ (chuyện bên VN mà)… Mấy ông, mấy cậu bí quá thì xỉa đại vô bánh xe, vô gốc cây hay vách tường hoặc xả đại vào hàng rào của nhà người ta. Bị bắt gặp, bị chửi thì cứ giả đò làm ngơ!

Còn mấy cô, mấy bà thì sao?

Chắc là phải mau mau chạy vô nhà dân hay vô tiệm nước năn nỉ, xin phép họ cho đi nhờ, còn không thì đành nhăn nhó, ráng chịu, hoặc chạy núp sau buội cây, gốc chuối, lấy nón lá che phía sau lại…và khẩn trương giải quyết, còn chịu hổng nỗi…mắc quá thì cứ làm đại trong quần chớ biết sao bây giờ...

Khi bị Tào Tháo rượt.

Video: ông Tây, bà đầm- Chơi bạo, bị bắt quả tang…

http://www.dailymotion.com/video/x1y5kls_elle-fait-caca-au-supermarche_fun

http://www.dailymotion.com/video/xvgowk_caca-au-supermarche_lifestyle

Bà con VN phải cẩn thận, đừng có bắt chước. Các chủ siêu thị bên nầy cũng độc lắm. Họ không thưa gởi ai hết nhưng chỉ tung lên video, Utube, lên mạng cho mọi người xem chơi. Nạn nhân chỉ có nước là độn thổ luôn mà thôi.

Nếu ờ Mỹ ở Canada thì cứ vô đại tiệm cà phê hay Mc Do mà giải quyết…Nhưng cũng có một số tiệm ăn có để ở cửa câu mất cảm tình: Toilet chỉ dành cho khách hàng mà thôi (Restrooms reserved for customers only).

Nhớ những năm 75- 80, mỗi khi xe đò lục tỉnh vừa ghé bến bắc Mỹ Thuận, xe vừa tắt máy thì có rất nhiều thiếu nữ bám theo hai bên hông xe mời mọc một một cách tỉnh bơ «Mời thầy, mời cô, dô đây ăn cơm đái ỉa » (làm ơn giữ nguyên văn). Người gõ liền hỏi, ở đâu vậy cô em? Thì được chỉ ra hầm cá vồ phía sau quán… Khỏe!

Theo tác phẩm ‘Bên đời hiu quạnh 23’ của Khánh Ly

«Còn một nhà nữa. Cái nhà này rất quan trọng, ai cũng cần. Từ Vua chí dân, từ đẹp tới xấu, từ giàu tới nghèo, từ già chí trẻ. Không ai mà không cần. Không có nó là không xong dù nó xấu xí hôi hám. Đó là… Nhà Cầu. Cái Nhà này ly kỳ ở chỗ cùng một công dụng nhưng được gọi nhiều tên. Người Bắc gọi là Nhà Chồ, Nhà Xí, Nhà ỉa nam, Nhà ỉa nữ. Người Nam gọi đẹp hơn… Nhà Cầu hay Cầu Tiêu. Tây Ta gọi tắt là WC. Mỹ văn minh hơn gọi là … Phòng nghỉ Restroom”.” (Ngưng trích-Bến đời hiu quạnh 23–Khánh ly)

blank
Hình ảnh về nhà...

Ngôn ngữ miền Bắc: xí xổm hay xí bệt

“Dù là người Việt nhưng có lẽ không ai có thể tự hào hiểu hết được tiếng Việt. Đó cũng là đều dễ lý giải vì tuy cùng sống trong một đất nước nhưng mỗi vùng, mỗi miền lại dùng những từ ngữ khác nhau, chưa kể từ ngữ giống nhau lại có cách phát âm khác nhau.

Nếu có bạn đọc nhíu mày không hiểu tựa đề của bài viết này dùng các từ ngữ “xí xổm” và “xí bệt” thì chắc chắn bạn là người miền Nam… (Ngưng trích-Xí xổm, xí bệt –Hồi ức một đời người- Nguyễn Ngọc Chính)- xí xổm là ngồi chồm hổm

Các loại nhà khác

Cảnh đời càng khổ thì người ta càng có lòng tín-ngưỡng. Nhà thờ, nhà chùa, nhà nguyện, nhà dòng, nhà chung, nhà tĩnh tâm, nhà thiền, nhà chiêm tinh, nhà tướng số, nhà ngoại cảm đóng vai là những chỗ, những điểm tựa tinh thần của nhiều người.

Khách thập phương ở xa đến thì được vô nhà khách ngủ qua đêm!

Nhà tôi, nhà mình

Chiều chiều về tới cổng nhà,
Nhà tôi trông ngóng từ nhà ngó ra.
Nghỉ hưu lẩn quẩn quanh nhà,
Nhà sau nhà trước, buồn vui với bà.
(Nguyễn Thượng Chánh)

«Cha mẹ yêu con là vô hạn; con yêu cha mẹ là có hạn. Con ốm cha mẹ buồn lo; cha mẹ ốm con nhòm một cái, hỏi vài câu là thấy đủ rồi. Con tiêu tiền của cha mẹ thoải mái; cha mẹ tiêu tiền của con chẳng dễ chút nào. Nhà cha mẹ là nhà của con; nhà của con không phải là nhà cha mẹ. Khác nhau là thế, người hiểu đời coi việc lo liệu cho con là nghĩa vụ, là niềm vui, không mong báo đáp. Chờ báo đáp là tự làm khổ mình».

(Tâm sự tuổi già. Chu Dung Cơ)

Kết luận

Quả thật chữ nhà tượng trưng cho những gì gắn-bó và thân-thương nhất của chúng ta!

Đó cũng là lời tâm-tình của Giáo-sư Trần Văn Khê qua bài:

«Giá trị của chữ ‘Nhà’ trong đời sống người Việt»:

“Dù chúng ta là ai, làm gì, sống trong hoàn cảnh nào thì ngôi nhà vẫn là nơi chốn bình yên nhất, ấm áp nhất, hạnh phúc nhất để ta quay về.

Vậy chúng ta hãy yêu nó nhiều hơn và dành cho nó những điều tốt đẹp nhất”. (Ngưng trích Gs Trần V Khê)

Xem thêm

- Nguyễn ngọc Chính- Xí xổm, xí bệt –Hồi ức một đời người-

http://rbomtm.blogspot.ca/2014/01/tu-van-minh-xi-xom-en-van-hoa-xi-bet.html

Montreal

Ý kiến bạn đọc
16/07/201413:49:25
Khách
Moi doc t tuong a noi ve vo cho.vi o vn vo chong thuong gioi thieu v hoac c minh la nha toi.
15/07/201411:30:01
Khách
Nha oi,Nha oi, Nha oi,
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.
LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?
Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?
Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.
Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.
Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.
Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
Ở đời dường như chúng ta hay nghe nói người đi buôn chiến tranh, tức là những người trục lợi chiến tranh như buôn bán vũ khí, xâm chiếm đất đai, lãnh thổ của nước khác, thỏa mãn tham vọng bá quyền cá nhân, v.v… Nhưng lại không mấy khi chúng ta nghe nói có người đi buôn hòa bình. Vậy mà ở thời đại này lại có người đi buôn hòa bình. Thế mới lạ chứ! Các bạn đừng tưởng tôi nói chuyện vui đùa cuối năm. Không đâu! Đó là chuyện thật, người thật đấy. Nếu các bạn không tin thì hãy nghe tôi kể hết câu chuyện dưới đây rồi phán xét cũng không muộn. Vậy thì trước hết hãy nói cho rõ ý nghĩa của việc đi buôn hòa bình là thế nào để các bạn khỏi phải thắc mắc rồi sau đó sẽ kể chi tiết câu chuyện. Đi buôn thì ai cũng biết rồi. Đó là đem bán món hàng này để mua món hàng khác, hoặc đi mua món hàng này để bán lại cho ai đó hầu kiếm lời. Như vậy, đi buôn thì phải có lời...



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.