Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Mọi Hình Tướng, Mọi Tâm Tưởng

24/08/202009:35:00(Xem: 879)
Lần đầu qua Tokyo, đi bộ dọc theo vài con đường, tôi có thấy những gờ cao nằm giữa lề đường dành cho người đi bộ nhưng không chú tâm lắm. Rồi đến ngã tư, nghe tiếng "chíp-chíp" như chim kêu khi đèn tín hiệu đi bộ chuyển xanh, cũng ngỡ để báo hiệu khách bộ hành đang đợi băng ngang đường. 
Về sau có dịp trò chuyện với một người sống tại Nhật, câu chuyện đưa đẩy thế nào mà tôi nhắc lại điều này và mới học được rằng, chúng được thiết kế dành cho người mù. Ông cũng nói thêm rằng, không phải nước Nhật có quá nhiều người mù mà chính phủ làm vậy, chỉ là vấn đề nhân đạo, quan tâm đến người tàn tật. Ra vậy, có vô số điều đôi khi chúng ta nhìn mà không "thấy". Và có thấy, đôi khi cũng chưa tường tận.   
 
Thật ra đây không phải là điều lạ tại Mỹ, tôi chỉ chưa thấy gờ cao hay âm thanh báo hiệu như tại Tokyo mà thôi. Bởi các luật lệ về xây dựng, tiện ích công cộng đều buộc phải có tính năng cho người khuyết tật sử dụng, như bãi đậu xe, lối đi dành riêng cho người tàn tật, hệ thống điện thoại dành cho người điếc, người mù... 
 
Nước Mỹ vừa kỷ niệm 30 năm Đạo Luật Người Khuyết Tật (Americans with Disability Act), một bộ luật dân sự ngăn cấm việc kỳ thị người khuyết tật, dù tâm thần hay thể lý. Trong việc làm, phương tiện di chuyển, tiện ích công cộng, dịch vụ..., người khuyết tật cũng được hưởng những cơ hội bình đẳng như bất cứ ai. Nếu không bảo một số hãng còn có chính sách ưu tiên cho người khuyết tật.
 
Mà không riêng Nhật, Mỹ, hầu hết các quốc gia tiến bộ đều có những chính sách, tiện ích dành riêng cho nhóm người này, thể hiện sự tôn trọng, quan tâm, nhân ái với những người thua thiệt, kém may mắn. Điều mà các quốc gia đang phát triển còn  ít quan tâm , thậm chí có người còn cười ngạo, coi khinh hay hiếp đáp họ.
 
Chỉ nhìn việc diễn hài trên sân khấu Việt hiện nay, thỉnh thoảng người xem vẫn bắt gặp những tay hài đem sự bất toàn, tật nguyền của người khác ra chế giễu, để chọc cười. Giả đi cà nhắc, giả nói ngọng, chê mập ốm, xấu đẹp, hay giả gái giả trai... Có điều gì bất nhẫn khi chứng kiến những điều như vậy. 
 
Nhắc đến câu chuyện người khuyết tật để thấy những người này không phải đối tượng để chọc cười, để xem thường hay kỳ thị mà họ cần được yêu thương và tôn trọng. Nó là văn hóa của tình người, là hành xử của xã hội văn minh. Và nhắc đến điều này, để thấy rằng với những con người bình thường khác, họ lại càng không có lý do gì để bị coi khinh, sỉ nhục  bởi hình tướng, màu da.
 
Như việc gọi những người khác màu da bằng "mọi" hay "nhọ",  ví họ như "đười ươi, khỉ đột" của một nhóm người trên cộng đồng mạng người Việt từ đôi năm qua. Cường độ tăng dần theo sự sôi sục của chính trường Hoa Kỳ,  khi họ chẳng ngần ngại gọi đích danh giới lãnh đạo cùng người dân da màu của Hoa Kỳ một cách đầy xúc phạm như vậy. Họ ngang nhiên tấn công vào danh dự, phẩm giá của người khác.
 
Tôi thở dài khi tình cờ đọc được một nhà văn nữ tại Việt Nam gọi Tổng thống Barack Obama là "mọi" vài tháng trước. Rồi tôi lắc đầu khi bắt gặp một người tham gia hoạt động dân chủ gọi ông là "nhọ". Và không kiềm cảm xúc, tôi phẫn nộ khi lại bắt gặp một nhà thơ vừa đến Mỹ được vài năm công khai xúc phạm ông bằng ngôn từ tương tự là "mọi, rệp" trong đôi tuần qua. Họ chỉ là vài trong không ít người đã từng đăng đàn công khai viết ra những điều như vậy. 
 
Chúng chẳng làm giảm giá trị của tổng thống Obama hay người bị xúc phạm, chúng chỉ thể hiện tâm tưởng và phẩm cách của những người thốt hay viết ra. Tôi không tiếc cho lòng tự trọng của họ bị đánh mất, tôi chỉ nghĩ về một cộng đồng vẫn còn tồn tại vô số người chưa thấu đạt về giá trị, phẩm giá cùng quyền con người của người khác. Cũng là quyền của chính mình.   
Câu nói trích trong diễn từ Gettysburg nổi tiếng của tổng thống Abram Lincoln năm 1863 rằng, "mọi người sinh ra đều bình đẳng, họ được tạo hóa ban cho một số quyền bất khả xâm phạm, trong đó là quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc" đã được xem là một trong những câu trứ tuyệt của tiếng Anh. 
 
Nó trở thành nền tảng của xã hội tiến bộ, là tiêu chuẩn đạo đức, là cam kết vô hạn định về quyền con người. Câu nói trở thành kinh điển và niềm cảm hứng của nhiều bản Tuyên Ngôn Độc Lập trên khắp thế giới sau này. Nó thể hiện giá trị và nhân phẩm của mỗi con người. Được tự do, bình đẳng và được tôn trọng, bất kể màu da, tôn giáo, giới tính hay tuổi tác. Bất kể thế nào, lành lặn hay khuyết tật.  
 
Dù vậy, một thể chế dân chủ như nước Mỹ, cũng đã phải qua bao thế hệ tranh đấu, những quyền này cuối cùng mới thành sự thật. Đạo luật Dân Quyền (Civil Rights Act) ra đời năm 1964, cả hơn trăm năm từ sau lời phát biểu của Abram Lincoln. Nó tái khẳng định những  quyền con người và được áp dụng, thành luật. Xúc phạm, kỳ thị người khác không chỉ là vấn đề đạo đức, mà còn là sái với luật pháp. Hãng xưởng,công sở xem đây là điều tối kỵ. Vậy mà nhiều người vẫn thản nhiên vi phạm.
 
"Mọi"? Và thế nào là "mọi"? Ai là "mọi"? 
 
Tôi vẫn thường suy nghĩ về điều này mỗi khi bắt gặp những ngôn từ, hành xử như vậy. Để rồi tự hỏi rằng, giữa "mọi" hình tướng và "mọi" tâm tưởng, điều nào mới thật sự là thiếu văn minh và đáng chê cười hơn?
 
Nhã Duy

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
25/09/202000:00:00
TOKYO -- Các đồng minh của Hoa Kỳ như Nhật Bản nên bắt đầu vạch ra các chiến lược trong việc phản ứng với một chính quyền Biden tiềm năng để phù hợp với các nỗ lực ngoại giao của Hoa Kỳ nhằm xử phạt Trung Quốc do "thành tích" tệ hại về nhân quyền.Biden hiện là ứng cử viên tranh cử tổng thống chính thức của đảng Dân chủ và đang dẫn trước Tổng thống Donald Trump trong các cuộc khảo sát.Tuy vậy, chiến thắng của cựu phó tổng thống trong cuộc tranh cử vào ngày 3 tháng 11 này vẫn chưa chắc chắn trước những nghi vấn như việc ông ấy sẽ giữ phong độ trong các cuộc tranh luận với Trump như thế nào và liệu rằng vaccine coronavirus có được triển khai trước ngày bầu cử hay không.Tuy nhiên, những nhà lập pháp trên toàn thế giới sẽ được cố vấn để bắt đầu cân nhắc nghiêm túc về cách ứng phó với nhiệm kỳ tổng thống Biden. Một câu hỏi quan trọng là khả năng lãnh đạo của Biden sẽ ảnh hưởng đến mối quan hệ Mỹ-Trung, vốn đang ở mức tiêu cực nhất trong nhiều thập niên, như thế nào.
18/09/202000:00:00
Vào năm 1999, khi Donald Trump đặt chân lên con đường tranh cử tổng thống với tư cách là ứng cử viên của Đảng Cải cách (Reform Party), tuy rằng việc này ít được nhớ đến, ông đã chỉ trích đối thủ trong mắt mình lúc ông vận động tổng tuyển cử : ứng cử viên Đảng Cộng hòa John McCain. Nhiều người ngưỡng mộ ông McCain là một anh hùng chiến tranh vì ông đã sống sót sau 5 năm làm tù binh ở Việt Nam. Một người phỏng vấn truyền hình đã hỏi tại sao Trump lại cảm thấy mình đủ tiêu chuẩn để trở thành tổng tư lệnh hơn. Trump trả lời trong cuộc phỏng vấn cùng CBS, “Bị bắt bỏ tù có khiến bạn trở thành một anh hùng không? Tôi không biết. Tôi không chắc.” Một vài năm trước đó, Trump đã khoe khoang trên một chương trình phát thanh buổi sáng về việc tránh đi quân đội cho chiến tranh Việt Nam. Ông khen một trong những người dẫn chương trình đã làm một "việc tốt" khi anh ta đã rời nghĩa vụ bằng cách viện cớ anh ta bị đau đầu gối.
16/09/202009:17:00
Năm 2020 là một năm đầy sóng gió cho nước Mỹ. Chiến tranh thương mại bước sang năm thứ ba. Đại dịch COVID-19 làm tê liệt nước Mỹ. Cộng thêm xung đột sắc tộc. Và đặc biệt hơn cả 2020 là năm bầu cử tổng thống. Tất cả những sự kiện trên đây, ít hay nhiều đều liên quan đến kinh tế. Chỉ còn đúng 50 ngày nữa là đến ngày bầu cử. Chúng ta thử kiểm điểm lại tình hình kinh tế cho bốn năm của Tổng Thống Trump sắp qua và tiên đoán cho năm sắp tới.
11/09/202000:00:00
Thay vì giải quyết những vấn đề lo ngại đã được làm rõ một cách minh bạch trong mùa hè này, một vài người quen của tôi đã viện cớ là tự thân người Da Đen đã có quá nhiều vấn đề, dựa trên những ngộ nhận và hình mẫu rập khuôn về người Da Đen. Một lời chỉ trích cụ thể mà tôi đã nghe đi nghe lại nhiều lần chính là câu hỏi, “Tại sao họ không chăm chỉ làm việc như chúng ta và tạo tiếng tốt cho mình, thay vì cứ phàn nàn mọi lúc mọi nơi?”
07/09/202009:33:00
Có những lúc Donald Trump rất chân thật như những việc đã kể trên. Ông không giấu tâm tư thật của mình. Hiểu ông sai không phải là lỗi của ông, mà là lỗi của những người đã không chịu lắng nghe những phát biểu từ chính miệng ông.
04/09/202000:00:00
Vào đêm thứ hai của Đại hội quốc gia Đảng Cộng hòa, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo, người mà ai ở bang Washington cũng biết vì tham vọng của ông với ghế Tổng thống, đã phá vỡ tiền lệ ngoại giao lâu đời để phát biểu ca ngợi những “sáng kiến táo bạo” của Tổng thống Donald Trump ở “hầu như mọi nơi trên thế giới”
28/08/202000:00:00
Trên khắp cả nước, các trường học lần lượt chuyển sang học bán phần hoặc toàn phần trực tuyến, các bậc phụ huynh cả nước đang dùng Facebook để thuê gia sư hoặc giáo viên bị mất việc để dạy cho con mình. Chủ các cửa hàng tự phát thì vào những trang như GoFundMe để gây quỹ và tìm kiếm thêm hỗ trợ từ những khách hàng thân thuộc nay đã phải tự cách ly tại nhà.
25/08/202012:07:00
Trong bốn buổi tối diễn ra đại hội, danh sách diễn giả cho mỗi tối sẽ gồm ít nhất một thành viên gia đình Trump - trong số nhiều thành viên đang công tác tại Nhà Trắng hoặc hỗ trợ nỗ lực tái tranh cử của ông. Trump sẽ phát biểu vào tối thứ Năm.
23/08/202009:29:00
Đây là nguyên văn cuộc đối thoại giữa Maryanne Trump Barry, chị ruột và Mary Trump, cháu ruột của Donald Trump. Bà Mary Trump bí mật thu băng khi hai người nói chuyện với nhau nhiều lần vào năm 2018 và 2019, tổng cộng khoảng 15 tiếng đồng hồ. Bà Maryanne Trump Barry năm nay 83 tuổi và từng giữ chức chánh án liên bang trước khi nghỉ hưu vài năm gần đây. Theo luật tiểu bang New York, việc bà Mary Trump bí mật thu băng là hợp pháp, vì luật chỉ đòi hỏi một bên của cuộc nói chuyện đồng ý cho thu băng.
21/08/202000:00:00
Thông qua mối quan hệ của tôi với John Marttila - giám đốc chiến dịch tranh cử vào thượng nghị viện của Joe Biden năm 1972, cũng là cố vấn thân tín của Biden tới năm 2018 - tôi đã có khá nhiều cơ hội quan sát Joe Biden trong hơn 20 năm qua. Vào năm cuối đời của John, chúng tôi đã bỏ ra nhiều giờ để nói về dự định tranh cử tổng thống của Biden năm 2020. John Marttila, cố vấn được Joe Biden tín nhiệm nhất, cho rằng Biden đang có chính xác những gì cần để đánh bại Donald Trump. Tuy nhiên, ông ấy lo ngại về khả năng “kỳ quái" của Trump trong việc đánh giá đối thủ, và sự mực thước cũng như phong cách đạo mạo cũ xưa của Biden có thể khiến ông không chống đỡ nổi những đòn đánh dưới thắt lưng mà Trump tung ra với bất cứ ai ngáng đường ông ta. (*Chú thích: “đòn đánh dưới thắt lưng” là một đòn tấn công hiểm độc bị cấm trong các cuộc đấu võ đài) Tôi và John có chung những nỗi lo và hy vọng. Qua hơn 20 năm quan sát ở cự ly gần, tôi đã thấy những nhược điểm cũng như ưu điểm khiến tôi cho rằng
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.