Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Hệ Thống Miễn Trừ Tư Pháp

14/08/202000:00:00(Xem: 606)

HE THONG MIEN TRU TU PHAP
Hình minh họa

Dư luận đang đặt ra những câu hỏi hóc búa về cách xử lý cảnh sát sau những lần họ tàn bạo cướp đi mạng sống của những nạn nhân như cô Breonna Taylor và anh George Floyd. Tống họ ra khỏi trường học (của con em mình)? Cắt giảm ngân sách? Hay giải tán hết lực lượng cảnh sát? Có vẻ các tư tưởng cấp tiến như cắt giảm ngân sách hay giải tán cảnh sát đã nhận được nhiều sự chú ý bởi sở cảnh sát đã bao lần chống đối những cuộc cải cách dù nhỏ nhặt nhất. Ngay cả những nỗ lực không đáng kể như loại bỏ “con sâu” cũng chẳng đi đến đâu; cảnh sát ít khi mất việc do sự tàn bạo hay hạnh kiểm xấu của họ. Họ cũng hiếm khi bị bắt hoặc buộc tội — huống chi là kết án — vì hành vi sai trái trong những vụ án hình sự. Và với hệ thống miễn trừ tư pháp, việc khởi kiện dân sự một cảnh sát để đòi công lý dường như là điều không thể. Thực chất, miễn trừ tư pháp nghĩa là những viên chức nhà nước như cảnh sát chỉ chịu trách nhiệm trước tòa án dân sự do vi phạm quyền lợi công dân nếu những quyền lợi đó được “xác lập rõ ràng” trong án lệ đã có. (Chúng tôi biết những từ ngữ này hơi chuyên môn một chút.) Để giúp mọi người hiểu được miễn trừ tư pháp bẻ cong hệ thống tư pháp hình sự như thế nào, chúng tôi đã trò chuyện với Josie Duffy Rice, người từng trăn trở trong thời gian dài về lịch sử cũng như sự ảnh hưởng của chế định pháp lý này. Bà là giám đốc của cơ quan báo chí The Appeal, một tổ chức chuyên về chính sách và hệ thống tư pháp, và là một trong hai người dẫn chương trình phát thanh mang tên Công lý ở Mỹ (Justice in America). Dưới đây là một đoạn trích tóm lược từ cuộc hội thoại của chúng tôi.
 
Với những người không mấy quen thuộc với miễn trừ tư pháp, định nghĩa của nó là gì? Miễn trừ tư pháp cơ bản là một cách phòng thủ để bảo vệ cho công chức khi họ bị tố cáo về hành vi xấu. Giả sử bạn đang lái xe dạo trên đường, bạn bị một anh cảnh sát tấp vào lề, ra lệnh xuống xe và bị đánh nhừ tử. Về sau, bạn muốn kiện tay cảnh sát này vì những thiệt hại mà bạn phải chịu đựng, từ thuốc men đến những phí tổn do sự cố trên mang lại. Ngoài những khả năng hậu quả hình sự, bạn có thể đưa họ ra tòa dân sự nếu đó là người dưng và tòa có thể kết luận rằng họ nợ bạn một món tiền bồi thường.
 
Do có luật miễn trừ pháp lý, các quan chức nhà nước chỉ chịu trách nhiệm ở mức độ thấp do các tòa án thường viện cớ không có án lệ nào tương tự để áp dụng. Không có những trường hợp nào mà cảnh sát đánh nạn nhân cùng một cách thức, cũng không có vụ việc nào trong quá khứ mà viên chức nhà nước bị buộc phải chịu trách nhiệm.
Bởi vì trước đó chúng ta chưa bao giờ bắt họ chịu trách nhiệm cho những hành vi này nên bây giờ cũng không thể. Điều này tạo ra một áp lực căng thẳng: Nếu bạn không bắt ai phải chịu trách nhiệm bất cứ điều gì thì những vi phạm rõ rệt nếu có xảy ra cũng không bao giờ được thừa nhận.
 
Hết ví dụ này đến ví dụ khác phơi bày sự thiếu năng lực kết hợp với sự liều lĩnh và hiểm độc của tòa khi tuyên bố rằng việc này thật ra không có vấn đề gì cả. Ý tôi là, nó không hợp đạo đức nhưng lại được hợp pháp. Có vẻ như điều này khiến cho cảnh sát được miễn trừ với bất kỳ vụ kiện tụng hoặc hậu quả dân sự nào. Thế sao chúng ta lại muốn cho cảnh sát và cơ quan cảnh sát sự bảo hộ vô lý như vậy?
 
Nhiều năm trước, Đạo luật Nhân quyền năm 1871 – còn gọi là Đạo luật Ku Klux Klan – đã được thông qua bởi Quốc hội. Luật đó đã trao cho người dân Hoa Kỳ quyền được kiện cáo các cơ quan chức năng nào xâm phạm quyền lợi cá nhân. Luật rất rõ ràng để hiểu: khẳng định rằng mọi quan chức nhà nước nào tước đoạt quyền công dân được đảm bảo bởi Hiến pháp sẽ phải chịu trách nhiệm trước bên bị xâm phạm. Và điều đó rất dễ hiểu. Nếu như bạn bị đánh đập bởi một cảnh sát, bạn có quyền kiện người cảnh sát đó và họ phải chịu trách nhiệm. Một ví dụ, vào năm 1961, có một vụ án tên Monroe v. Pape, vụ này do một gia đình người Da Đen họ Monroe kiện các cảnh sát ở Chicago. Những người cảnh sát này, lúc tờ mờ sáng, đã đột nhập vào nhà họ, lùa cả nhà đứng trần truồng ở phòng khách rồi lục soát tất cả phòng. Họ lục tung tất cả những tài sản cá nhân, phá hoại đồ trong nhà, xé toang hết miếng bọc nệm và lục từng ngăn kéo. Và sau đó họ còn bắt James Monroe, trụ cột gia đình, giam giữ và thẩm vấn ông hàng tiếng đồng hồ. Gia đình ông khởi kiện và Tối cao Pháp viện khẳng định rằng đúng là họ có quyền kiện tụng các cảnh sát cho những gì đã xảy ra, bởi vì quyền riêng tư của họ đã bị xâm phạm.
 
Điểm mấu chốt của bộ luật này là khi một viên chức lạm dụng vị thế của họ, sẽ có phương pháp ngoài luồng của toà án hình sự nhằm để bắt viên chức đó chịu trách nhiệm. Đó là một vụ án đáng quan tâm bởi nhiều lý do. Gia đình này là người Da Đen, và các toà án thường không mấy thiện cảm với người Da Đen ở Hoa Kỳ. Nhưng đây là một vài năm sau vụ kiện Brown v. Board. Đây là một vài năm trước Đạo luật quyền Bầu cử. Đây là thời điểm mà Tối cao Pháp viện ít nhất có một vài khoảnh khắc công tâm rõ ràng với vấn đề chủng tộc ở Hoa Kỳ. Vậy cái gì đã thay đổi trong việc am hiểu quyền được kiện (công chức)?
 
Vào năm 1967, Tối cao Pháp viện đã sáng chế ra cái gọi là miễn trừ tư pháp. Họ nói nôm na, coi đây là một ngoại lệ của nguyên tắc nhé? Nếu công chức hành động với “thiện ý” và tin rằng cách hành xử của họ được pháp lý cho phép thì họ không phải chịu trách nhiệm. 15 năm kể từ năm 1967, có một án lệ tên Harlow v. Fitzgerald. Trước đó, các tòa án cơ bản là thay đổi lý lẽ của họ — và đó là lúc cụm từ “xác lập rõ ràng” ra đời. Hiện tại, cách hành xử có “thiện ý” hay không của cảnh sát viên không còn là vấn đề nữa. Ngay cả nếu cảnh sát hay công chức có hành động ác ý, trừ khi nạn nhân có thể chứng tỏ quyền lợi của họ được “xác lập rõ ràng,” bằng không sẽ không có gì để xoa dịu nỗi đau của họ. Tự dưng, bạn thấy một tình huống không ai phải chịu trách nhiệm với ai cả.
  
Dịch thuật Vy Nguyen và Tegan Tran
Biên soạn J. Le
  
Nguồn: The Interpreter dịch từ bài của Gene Demby, NPR, An Immune System
  
***
The Interpreter | Người Thông Dịch là một nhóm biên soạn tổng hợp thông tin, với các thành viên gồm những người Mỹ trẻ gốc Việt, có sứ mệnh nhìn lại và đóng góp cho cộng đồng qua cách chọn lọc tin tức từ các cơ quan phương tiện truyền thông tiếng Anh có uy tín và cân bằng, và dịch bài sang tiếng Việt. Người Thông Dịch nhắm thực hiện hai điều: 1)Thu hẹp khoảng cách thông tin do rào cản ngôn ngữ tạo ra, bằng cách dịch các bài báo, sáng kiến, và ý kiến từ hãng tin chuẩn mực quốc tế sang tiếng Việt; và 2) Cung cấp cho độc giả người Mỹ gốc Việt các tài liệu tiếng Việt để giúp bắt đầu những cuộc đối thoại khó khăn về công bằng xã hội, sự tàn bạo của cảnh sát, sự đoàn kết và lịch sử phân biệt chủng tộc ở Mỹ.
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
18/09/202000:00:00
Vào năm 1999, khi Donald Trump đặt chân lên con đường tranh cử tổng thống với tư cách là ứng cử viên của Đảng Cải cách (Reform Party), tuy rằng việc này ít được nhớ đến, ông đã chỉ trích đối thủ trong mắt mình lúc ông vận động tổng tuyển cử : ứng cử viên Đảng Cộng hòa John McCain. Nhiều người ngưỡng mộ ông McCain là một anh hùng chiến tranh vì ông đã sống sót sau 5 năm làm tù binh ở Việt Nam. Một người phỏng vấn truyền hình đã hỏi tại sao Trump lại cảm thấy mình đủ tiêu chuẩn để trở thành tổng tư lệnh hơn. Trump trả lời trong cuộc phỏng vấn cùng CBS, “Bị bắt bỏ tù có khiến bạn trở thành một anh hùng không? Tôi không biết. Tôi không chắc.” Một vài năm trước đó, Trump đã khoe khoang trên một chương trình phát thanh buổi sáng về việc tránh đi quân đội cho chiến tranh Việt Nam. Ông khen một trong những người dẫn chương trình đã làm một "việc tốt" khi anh ta đã rời nghĩa vụ bằng cách viện cớ anh ta bị đau đầu gối.
16/09/202009:17:00
Năm 2020 là một năm đầy sóng gió cho nước Mỹ. Chiến tranh thương mại bước sang năm thứ ba. Đại dịch COVID-19 làm tê liệt nước Mỹ. Cộng thêm xung đột sắc tộc. Và đặc biệt hơn cả 2020 là năm bầu cử tổng thống. Tất cả những sự kiện trên đây, ít hay nhiều đều liên quan đến kinh tế. Chỉ còn đúng 50 ngày nữa là đến ngày bầu cử. Chúng ta thử kiểm điểm lại tình hình kinh tế cho bốn năm của Tổng Thống Trump sắp qua và tiên đoán cho năm sắp tới.
11/09/202000:00:00
Thay vì giải quyết những vấn đề lo ngại đã được làm rõ một cách minh bạch trong mùa hè này, một vài người quen của tôi đã viện cớ là tự thân người Da Đen đã có quá nhiều vấn đề, dựa trên những ngộ nhận và hình mẫu rập khuôn về người Da Đen. Một lời chỉ trích cụ thể mà tôi đã nghe đi nghe lại nhiều lần chính là câu hỏi, “Tại sao họ không chăm chỉ làm việc như chúng ta và tạo tiếng tốt cho mình, thay vì cứ phàn nàn mọi lúc mọi nơi?”
07/09/202009:33:00
Có những lúc Donald Trump rất chân thật như những việc đã kể trên. Ông không giấu tâm tư thật của mình. Hiểu ông sai không phải là lỗi của ông, mà là lỗi của những người đã không chịu lắng nghe những phát biểu từ chính miệng ông.
04/09/202000:00:00
Vào đêm thứ hai của Đại hội quốc gia Đảng Cộng hòa, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo, người mà ai ở bang Washington cũng biết vì tham vọng của ông với ghế Tổng thống, đã phá vỡ tiền lệ ngoại giao lâu đời để phát biểu ca ngợi những “sáng kiến táo bạo” của Tổng thống Donald Trump ở “hầu như mọi nơi trên thế giới”
28/08/202000:00:00
Trên khắp cả nước, các trường học lần lượt chuyển sang học bán phần hoặc toàn phần trực tuyến, các bậc phụ huynh cả nước đang dùng Facebook để thuê gia sư hoặc giáo viên bị mất việc để dạy cho con mình. Chủ các cửa hàng tự phát thì vào những trang như GoFundMe để gây quỹ và tìm kiếm thêm hỗ trợ từ những khách hàng thân thuộc nay đã phải tự cách ly tại nhà.
25/08/202012:07:00
Trong bốn buổi tối diễn ra đại hội, danh sách diễn giả cho mỗi tối sẽ gồm ít nhất một thành viên gia đình Trump - trong số nhiều thành viên đang công tác tại Nhà Trắng hoặc hỗ trợ nỗ lực tái tranh cử của ông. Trump sẽ phát biểu vào tối thứ Năm.
24/08/202009:35:00
Lần đầu qua Tokyo, đi bộ dọc theo vài con đường, tôi có thấy những gờ cao nằm giữa lề đường dành cho người đi bộ nhưng không chú tâm lắm. Rồi đến ngã tư, nghe tiếng "chíp-chíp" như chim kêu khi đèn tín hiệu đi bộ chuyển xanh, cũng ngỡ để báo hiệu khách bộ hành đang đợi băng ngang đường.
23/08/202009:29:00
Đây là nguyên văn cuộc đối thoại giữa Maryanne Trump Barry, chị ruột và Mary Trump, cháu ruột của Donald Trump. Bà Mary Trump bí mật thu băng khi hai người nói chuyện với nhau nhiều lần vào năm 2018 và 2019, tổng cộng khoảng 15 tiếng đồng hồ. Bà Maryanne Trump Barry năm nay 83 tuổi và từng giữ chức chánh án liên bang trước khi nghỉ hưu vài năm gần đây. Theo luật tiểu bang New York, việc bà Mary Trump bí mật thu băng là hợp pháp, vì luật chỉ đòi hỏi một bên của cuộc nói chuyện đồng ý cho thu băng.
21/08/202000:00:00
Thông qua mối quan hệ của tôi với John Marttila - giám đốc chiến dịch tranh cử vào thượng nghị viện của Joe Biden năm 1972, cũng là cố vấn thân tín của Biden tới năm 2018 - tôi đã có khá nhiều cơ hội quan sát Joe Biden trong hơn 20 năm qua. Vào năm cuối đời của John, chúng tôi đã bỏ ra nhiều giờ để nói về dự định tranh cử tổng thống của Biden năm 2020. John Marttila, cố vấn được Joe Biden tín nhiệm nhất, cho rằng Biden đang có chính xác những gì cần để đánh bại Donald Trump. Tuy nhiên, ông ấy lo ngại về khả năng “kỳ quái" của Trump trong việc đánh giá đối thủ, và sự mực thước cũng như phong cách đạo mạo cũ xưa của Biden có thể khiến ông không chống đỡ nổi những đòn đánh dưới thắt lưng mà Trump tung ra với bất cứ ai ngáng đường ông ta. (*Chú thích: “đòn đánh dưới thắt lưng” là một đòn tấn công hiểm độc bị cấm trong các cuộc đấu võ đài) Tôi và John có chung những nỗi lo và hy vọng. Qua hơn 20 năm quan sát ở cự ly gần, tôi đã thấy những nhược điểm cũng như ưu điểm khiến tôi cho rằng
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.