Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Phiếm: Ngẫm Chuyện: “Cuồng”

05/08/202013:53:00(Xem: 1545)

Lời Ngỏ: Trong kỳ bầu cử chính thức tại Hoa Kỳ năm nay vào ngày 3 tháng 11, thời gian qua xảy ra bạo loạn gây bất ổn… cùng thời điểm đó trên chính trường HK “đấu đá” nội bộ mà trong trong quá khứ chưa có tình trạng tệ hại như vậy. Riêng người Việt từ bỏ chế độ Cộng Sản trong nước để định cư trên đất nước tự do, tiếp nhận nếp sống văn minh để tham gia trong sinh hoạt dòng chính Hoa Kỳ, đó cũng là điểm son. Nhưng “thái quá bất cập” khi ủng hộ ứng cử viên Tổng Thống và đảng Cộng Hòa hay Dân Chủ, không dẫn chứng theo lẽ phải với trách nhiệm, vai trò đảm nhận công việc trong quá khứ của họ… hầu chọn lựa cho chính đáng. Thay vào đó dùng lời lẽ thiếu văn hóa để mạt sát, bôi bẩn hạ cấp. Chẳng hạn vài người tự xưng là “trí thức” ở HK liên kết với tận trời Âu lại dùng “thằng…” nầy “thằng…” nọ cùng với lời lẽ thô bỉ. Chửi nhau trước bàn dân thiên hạ, tự hạ nhục tên tuổi của mình, quá ốt dột! Thử hỏi thế hệ thứ hai của chúng ta, nếu đọc, sẽ nghĩ gì với bậc cha, chú, cô, bác? May mà thế hệ thứ ba ít được am tường tiếng Việt nên không biết. Khi ở trong lao tù Cộng Sản, cán ngố lên lớp “Ông Liên Xô, ông Trung Quốc, thằng Mỹ”, nào là tổng bí thư, chủ tịch, bác… rồi “thằng…” nầy “thằng…” nọ, thấy tởm làm sao, nay không muốn nhìn và đọc nữa. 

Anh em chúng tôi ở rải rác trên lãnh thổ HK, (không bị ràng buộc bởi đảng phái) qua các bài viết, cảm nhận được quan điểm với nhau nên tự nguyện làm điều gì đó với lương tâm và ý thức trách nhiệm. Vì vậy, chúng tôi không tranh cãi, đôi co với các bài viết đả kích cá nhân (thậm chí không xử dụng thêm vài email nặc danh để dùng ngôn từ mất dạy vị tự thẹn với phẩm chất, lương tâm) mà viết với nhận thức của mình. 

Nếu ai ủng hộ ƯCV Donald Trump và Cộng Hòa bị gọi là “cuồng” thì ủng hộ ƯCV Joe Biden và Dân Chủ, tự thân gọi là gì? Chữ Việt đa dạng và phong phú, gán ghép làm gì.

Anh em chúng tôi, mỗi người mỗi việc, tôn trọng tinh thần tập thể, với tôi có lẽ cảm thấy luận bàn thuần túy chính trị hơi khô khan nên dựa vào đó có chút văn nghệ, sách truyện xưa nay với kiến thức thô thiển của mình mà “ngẫm”.

*

Ngày xưa, vào đời nhà Trần, ngài Tuệ Trung Thượng Sĩ (1230 1291) là bậc quân sự lỗi lạc, học giả uyên bác, có tước hiệu Hưng Ninh Vương.

Ngài cùng với Đức Trần Hưng Đạo (Hưng Đạo Vương) đem hơn hai vạn quân giao chiến, với tướng Nguyên Mông, đuổi Thoát Hoan chui ống đồng, chạy dài. Khi ngài rửa thù báo hận, xa chốn bụi trần, trở thành thiền sư Phật Giáo Đại Thừa. 

Trong bài thơ Phóng Cuồng Ngâm của thiền sư Tuệ Trung Thượng Sĩ, nhắc đến chữ “cuồng”:

“… Cuồng ngô cuồng hề Phổ Hóa cuồng 

Đốt đốt phù vân hề phú quý

Hu hu quá khích hề niên quang 

Hồ vi hề quan đồ hiểm trở…”

(… Cuồng cái ta cuồng chừ, Phổ Hoá cuồng!

Ối ối! Giàu sang chừ, lưng trời mây nổi,

Chà chà! Năm tháng chừ, bóng ngựa lướt ngang!

Nói sao chừ, chông gai bể hoạn…”

(Bản dịch của Đỗ Văn Hỷ)

Thiền sư Phổ Hoá vào thế kỷ thứ 9 ở Trung Hoa, lập ra nhánh thiền là Phổ Hóa tông.

Trong bài Phóng Cuồng Ngâm, bậc thiên sư nói về chữ “cuồng” mà  xưa nay, thường hiểu là ngông, là điên. Đó là hiểu theo nghĩa đen. Còn nghĩa khác là cuồng nhiệt, ý khí mạnh mẽ. Ông Lý Việt Dũng (nghiên cứu và dịch sách Phật Giáo) giải thích trong ý thơ Tuệ Trung Thượng Sĩ: “Phóng cuồng ở đây không có nghĩa là điên cuồng hay cuồng nhiệt gì cả, mà chẳng qua Tuệ Trung Thượng Sĩ không muốn coi khúc ngâm của mình là một bài ca chứng đạo hay một bài kệ truyền pháp mẫu mực, trang nghiêm, chỉ xem đó là một khúc hát ngông nghênh, phóng khoáng có tính chất tiêu dao của một thiền sư đạt đạo thắm đượm tự nhiên khí chất của một nho sĩ lãng tử và một đạo sĩ thoát tục. 

Nói chung là của một con người phiêu nhiên không bị ràng buộc. Cho nên ta phải hiểu chữ ‘phóng cuồng’ đây chỉ là một cách nói tự khiêm mà cũng để nói lên tính chất thung dung tự tại với người đạt đạo, đạt quan, ở Nho, ở Đạo và ở Thiền, vốn bình thường giản dị chớ không có gì phi thường, trẩn mật, bí tàng như nhiều người lầm tưởng”. 

Ngày xưa, cụ Lê Dư (em rể cụ Phan Khôi) hai tay bút chiến cự phách của làng báo Việt Nam buổi ban đầu, lấy bút hiệu là Sở Cuồng. 

Chữ “cuồng” mang ý nghĩa thái quá khi nghĩ hay hành động (xấu) nhưng không đơn thuần như vậy đôi khi nó đi kèm với chữ kế tiếp để diễn đạt cảm nghĩ, thái độ hăng say, nhiệt tình (tốt). Những dòng trong thơ, nhạc không ngại ngần bày tỏ như:

“Lòng cuồng điên vì nhớ, Ôi Đâu người đâu ân tình cũ” (Hoài Cảm của Cung Tiến).

Trong bài thơ Gửi Người Dưới Mộ, nhà thơ Đinh Hùng cuồng si:

“Thu ơi! Đánh thức hốn ma đậy

Ta muốn vào thăm chốn mộ sâu”

Nhạc sĩ Phạm Anh Dũng có lẽ đồng cảm nên phổ thành ca khúc cùng tên.

Trong thi phẩm Tinh Huyết của nhà thơ Bích Khê cuồng yêu với hình ảnh: “Ai bảo là tôi chửa chết rồi!

- Máu cuồng vẫn chảy điệu mê tơi,

Máu cuồng run khắp trong thân thể,

Ai bảo là tôi chửa chết rồi!”

(Cơn Mê)

Nhà thơ Hàn Mặc Tử với dòng thơ trang trải mối tình si:

Trời hỡi, bao giờ tôi chết đi?

Bao giờ tôi hết được yêu vì,

Bao giờ mặt nhật tan thành máu

Và khối lòng tôi cứng tựa si?

(Những Giọt Lệ)

“Dẫu đau đớn vì lời phụ rẫy

Như mà ta không lấy làm điều

Trăm năm vẫn một lòng yêu

Và còn yêu nữa rất nhiều em ơi”

(Muôn Năm Sầu Thảm)

Nói đến tình yêu, nhà thơ Nguyên Sa, giáo sư Triết chấp nhận dại khờ vì say đắm qua bài Tâm Sự để tôn thờ tình yêu:

“Còn vụng dại, thưa vâng, tôi vụng dại

Tôi dại khờ mà vẫn cứ say sưa

Chuyện đời người làm gì có lượng cân đo

Thì tình ái biết đâu mà suy tính”

Vì vậy: “Nếu em là chân trời xa

Tôi sẽ làm cánh chim bằng rong ruổi

Em là mặt trời thì ở trên đường xích đạo

Tôi sẽ muôn đời làm một kiếp hướng dương”

Đôi lúc, văn nhân quá lãng mạn trong tình yêu nên si tình, chết cho tình yêu để có nguồn cảm hứng sáng tác, chẳng ai trách sao lại “cuồng”…

Nhà thơ Bùi Giáng nhập tâm Truyện Kiều của thi hào Nguyễn Du, ông “cuồng Thúy Kiều” nên bàng bạc trong tác phẩm văn học của ông đều có Kiều. Ngay trong 2 quyển về triết học Hiện Tượng Luận của triết gia Đức Martin Heidegger, ông tự học tiếng Đức để đọc nguyên bản, và hình ảnh Kiều thấp thoáng trong đó. Tài hoa với “cuồng” như Bùi Giáng về Hiện Tượng Học còn “độc đáo” hơn Phạm Công Thiện, giáo sư LM Trần Công Tiến, còn ai để so sánh. Người bạn văn quá cố Trần Văn Nam, trình luận án Cao Học Triết về Hiện Tương Học, khi trò chuyện với nhau, anh nói đề cập đến thấy nhức đầu, Bùi Giáng quá tài hoa.

*

“Cuồng” & “Ghiền”

Trở lại thế giới võ lâm, Kim Dung, tháng 11/1948 khi chân ướt chân ráo đến Hồng Kông, ngoài bài bình luận, nhờ viết “feuilleton” tiểu thuyết võ hiệp cho tờ Hương Cảng Thương Báo để đáp ứng nhu cầu của độc giả đang ái mộ, được thịnh hành tại bán đảo nầy. blank

Ngày 20/5/1959 ông ra đời nhật báo Minh Báo, lúc đầu tờ báo èo uột chỉ có bốn trang, khi Thư Kiếm Ân Cừu Lục và Bích Huyết Kiếm được ăn khách, Minh Báo Buổi Sáng, Minh Báo Buổi Chiều, Minh Báo Nguyệt San rồi đại công ty Minh Báo nổi tiếng sau một thập niên cũng nhờ độc giả “cuồng” vì “ghiền” tìm đọc cho biết sự tình xảy ra thế nào.

Năm 1961, ông viết Ỷ Thiên Đồ Long Ký (Tiền Phong Từ Khánh Phụng dịch là Cô Gái Đồ Long trên tờ Đồng Nai)…  Nhà giáo Bùi Xuân Trang, dạy học ở trường Trần Lục, dịch sách cho Sở Học Liệu của Bộ Quốc Gia Giáo Dục, với bút hiệu Hàn Giang Nhạn, Thứ Lang, dịch giả Thiên Long Bát Bộ (trọn bộ gọi là Lục Mạch Thần Kiếm), Hiệp Khách Hành, Liên Thành Quyết, Thư Kiếm Ân Cừu Lục, Tiếu Ngạo Giang Hồ, Lộc Đỉnh Ký (Tháng 10 năm 1969, Kim Dung bắt đầu viết cho đến năm 1972 rồi “gác tay rửa kiếm”)...

Tại miền nam Việt Nam, thời gian dài, các nhật báo tranh nhau đăng “feuilleton” qua các dịch giả như Từ Khánh Vân, Thương Lan, Phan Cảnh Trung, Hàn Giang Nhạn, Lão Son Nhân, Lã Phi Khanh, Tam Khôi… Nhận thấy độc giả phải đợi mỗi ngày đọc chưa đã nên các nhà xuất bản tranh nhau in truyện chưởng của Kim Dung.

Hầu như độc giả say mê, cuồng vì ghiền thế giới võ lâm, trở thành  “hội chứng truyện chưởng Kim Dung”, năm 1968 giáo sư Đỗ Long Vân viết quyển Vô Kỵ Giữa Chúng Ta hay Hội Chứng Kim Dung. Năm 1972, nhà giáo, nhà văn Nguyễn Mộng Giác ấn hành quyển Nỗi Băn Khoăn Của Kim Dung… Nhiều bài viết về các nhân vật trong truyện chưởng Kim Dung rất thú vị.

Truyện chưởng của Kim Dung đã lôi cuốn độc giả “ghiền” không thuần túy là chuyện xuất chiêu, tung chưởng… đấm đá túi bụi mà luận bàn về trà, rượu, kiếm… nhất là những cuộc tình ngang trái, những mối tình si, cuồng vì yêu, tình cuồng…

Du Thản Chi cuồng yêu A Tử, chịu mọi cực hình của nàng, mang cà mặt sắt, chỉ mong được thấy dung nhan. Quận chúa Triệu Mẫn (Triệu Minh) từ bỏ địa vị cao sang, bỏ cha và anh ruột để ra đi cùng Trương Vô Kỵ. Nhậm Doanh Doanh, con gái của giáo chủ Nhật Nguyệt thần giáo vì yêu Lệnh Hồ Xung tự nguyện lên núi Thiếu Thất, chịu để phái Thiếu Lâm cầm tù mình mong đổi lấy lời hứa của Phương Chứng đại sư nhận chữa thương cho người tình.

Hồ Dật Chi say mê hầu thiếp của Ngô Tam Quế là Trần Viên Viên, cam chịu kẻ làm vườn, tưới rau trong mấy chục năm để được lén nhìn người tình trong mộng.

Kiến Ninh công chúa, em gái vua Khang Hy, yêu cuồng tên thái giám giả mạo Vi Tiểu Bảo, xuất thân từ chốn lầu xanh, chỉ viết được chữ nhất (gạch ngang), cô ta bị chứng “masochism” muốn được Vi Tiểu Bảo trói cột, đánh đập cho vỡ da tóe máu mới được thấy lạc thú việc trao thân.

Cô cô và Quá nhi (Tiểu Long Nữ thường gọi đệ tử Dương Quá) này sinh cuộc tình “Vòng Tay Học Trò”, nàng bị Âu Dương Phong điểm huyệt không cử động được. Lợi dụng lúc Tiểu Long Nữ thoát y luyện võ công, Doãn Chí Bình chợt thấy, bịt mắt rồi hãm hiếp Tiểu Long Nữ rồi trốn đi, nhưng nàng lúc đó nửa tỉnh nửa mê, cứ nghĩ là Dương Quá. Tiểu Long Nữ tức giận Quá nhi “chơi rồi chạy” nên bỏ đi. Khi xa cô cô, Dương Quá khong biết nguyên do, lặn lội khắp chốn giang hồ để mong gặp người tình nhưng kéo dài đến 16 năm. Khi Dương Qua trở thành cao thủ võ lâm, sau khi làm xong đại sự, trở về Tuyệt Tình Cốc chờ Tiểu Long Nữ. Đến kỳ hạn 16 năm, không thấy bóng dáng cô cô, chàng liền nhảy xuống Đoạn Trường Nhai tự vẫn. Tình cờ thay ở dưới đáy Tuyệt Tình Cốc có một sơn động mà Tiểu Long Nữ đã ẩn sống ở đó 16 năm. Dương Qua gặp lại Tiểu Long Nữ, hai người leo lên và trở về thành Tương Dương. Chàng và nàng cùng đồng đạo võ lâm chống giặc, xả thân vì nước. 

Còn rất nhiều kẻ tình si, cuồng điên vì yêu “cuồng điên vì nhớ”… đến nỗi không được bên nhau, khi chết được bên cạnh mộ…

Dương Quá chỉ mất 16 năm, còn nhà thơ Vũ Hoàng Chương với thời gian gấp đôi trong thi phẩm Ta Đợi Em Từ Ba Mươi Năm. Bái phục “ông thần” si tình có một không hai trong thi ca Việt Nam. Bái phục nhà giáo Trần Bích Lan, nhà thơ Nguyên Sa si tình đến nỗi cam chịu nóng đốt cháy da vì làm hoa hướng dương dưới đường xích đạo. Khi gặp ông trong Ban Biên Tập SVSQ với nhau của nguyệt san Bộ Binh ở quân trường Thủ Đức, chẳng thấy gì là kẻ tình si. Mới biết “cuồng” vì yêu cho thêm phần lãng mạn.

Một thời trai trẻ của “con mọt sách” nhưng ngòi bút tài hoa của nhà văn Kim Dung làm cho “ghiền”, quên đèn sách. Ngày nào không có “feuilleton” trên mặt báo, chưa biết sự tình, nhân vật sẽ xảy ra thế nào, lúc đầu bạn bè vui vẻ ngồi đấu láo với nhau, tranh cãi triết phát “cuồng”, một lũ cuồng sĩ!blank


Tác phẩm của Kim Dung một thời đã từng bị cấm lưu hành ở Hoa Lục. Tại Việt Nam sau năm 1975, tác phẩm của ông bị cấm trong một thời gian dài, bởi đảng và nhà nước sợ đảng viên đọc rồi ghiền, quên đi giáo điều. Cuồng vì mê những nhân vật hào sảng, khí khái trong chốn võ lâm, nhìn lại thực tại thấy đau lòng.

Ngẫm lại chuyện thế gian với chữ “cuồng”, tùy nghi cảm nhận.

Little Saigon Aug 04/2020

Vương Trùng Dương

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
29/09/202009:59:00
Chỉ còn 35 ngày nữa đến ngày bầu cử tổng thống. Sự tiết lộ của New York Times, một tờ báo uy tín, về việc khai thuế và tình trạng tài chánh của Trump vào lúc này là một biến cố vô cùng bất lợi cho Trump. Thuế thực sự là cơn ác mộng của Tổng Thống Trump.
28/09/202009:08:00
Ngu Yên không làm thơ như những nhà thơ bình thường. Tất cả nỗi niềm, trăn trở, thao thức, suy tư về thế sự, con người, và những vấn nạn của xã hội...gần đây đều hiện ra trong tập thơ "Một Người Lưu Vong Mang Bệnh Động Kinh" của Anh.
25/09/202000:00:00
TOKYO -- Các đồng minh của Hoa Kỳ như Nhật Bản nên bắt đầu vạch ra các chiến lược trong việc phản ứng với một chính quyền Biden tiềm năng để phù hợp với các nỗ lực ngoại giao của Hoa Kỳ nhằm xử phạt Trung Quốc do "thành tích" tệ hại về nhân quyền.Biden hiện là ứng cử viên tranh cử tổng thống chính thức của đảng Dân chủ và đang dẫn trước Tổng thống Donald Trump trong các cuộc khảo sát.Tuy vậy, chiến thắng của cựu phó tổng thống trong cuộc tranh cử vào ngày 3 tháng 11 này vẫn chưa chắc chắn trước những nghi vấn như việc ông ấy sẽ giữ phong độ trong các cuộc tranh luận với Trump như thế nào và liệu rằng vaccine coronavirus có được triển khai trước ngày bầu cử hay không.Tuy nhiên, những nhà lập pháp trên toàn thế giới sẽ được cố vấn để bắt đầu cân nhắc nghiêm túc về cách ứng phó với nhiệm kỳ tổng thống Biden. Một câu hỏi quan trọng là khả năng lãnh đạo của Biden sẽ ảnh hưởng đến mối quan hệ Mỹ-Trung, vốn đang ở mức tiêu cực nhất trong nhiều thập niên, như thế nào.
18/09/202000:00:00
Vào năm 1999, khi Donald Trump đặt chân lên con đường tranh cử tổng thống với tư cách là ứng cử viên của Đảng Cải cách (Reform Party), tuy rằng việc này ít được nhớ đến, ông đã chỉ trích đối thủ trong mắt mình lúc ông vận động tổng tuyển cử : ứng cử viên Đảng Cộng hòa John McCain. Nhiều người ngưỡng mộ ông McCain là một anh hùng chiến tranh vì ông đã sống sót sau 5 năm làm tù binh ở Việt Nam. Một người phỏng vấn truyền hình đã hỏi tại sao Trump lại cảm thấy mình đủ tiêu chuẩn để trở thành tổng tư lệnh hơn. Trump trả lời trong cuộc phỏng vấn cùng CBS, “Bị bắt bỏ tù có khiến bạn trở thành một anh hùng không? Tôi không biết. Tôi không chắc.” Một vài năm trước đó, Trump đã khoe khoang trên một chương trình phát thanh buổi sáng về việc tránh đi quân đội cho chiến tranh Việt Nam. Ông khen một trong những người dẫn chương trình đã làm một "việc tốt" khi anh ta đã rời nghĩa vụ bằng cách viện cớ anh ta bị đau đầu gối.
16/09/202009:17:00
Năm 2020 là một năm đầy sóng gió cho nước Mỹ. Chiến tranh thương mại bước sang năm thứ ba. Đại dịch COVID-19 làm tê liệt nước Mỹ. Cộng thêm xung đột sắc tộc. Và đặc biệt hơn cả 2020 là năm bầu cử tổng thống. Tất cả những sự kiện trên đây, ít hay nhiều đều liên quan đến kinh tế. Chỉ còn đúng 50 ngày nữa là đến ngày bầu cử. Chúng ta thử kiểm điểm lại tình hình kinh tế cho bốn năm của Tổng Thống Trump sắp qua và tiên đoán cho năm sắp tới.
11/09/202000:00:00
Thay vì giải quyết những vấn đề lo ngại đã được làm rõ một cách minh bạch trong mùa hè này, một vài người quen của tôi đã viện cớ là tự thân người Da Đen đã có quá nhiều vấn đề, dựa trên những ngộ nhận và hình mẫu rập khuôn về người Da Đen. Một lời chỉ trích cụ thể mà tôi đã nghe đi nghe lại nhiều lần chính là câu hỏi, “Tại sao họ không chăm chỉ làm việc như chúng ta và tạo tiếng tốt cho mình, thay vì cứ phàn nàn mọi lúc mọi nơi?”
07/09/202009:33:00
Có những lúc Donald Trump rất chân thật như những việc đã kể trên. Ông không giấu tâm tư thật của mình. Hiểu ông sai không phải là lỗi của ông, mà là lỗi của những người đã không chịu lắng nghe những phát biểu từ chính miệng ông.
04/09/202000:00:00
Vào đêm thứ hai của Đại hội quốc gia Đảng Cộng hòa, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo, người mà ai ở bang Washington cũng biết vì tham vọng của ông với ghế Tổng thống, đã phá vỡ tiền lệ ngoại giao lâu đời để phát biểu ca ngợi những “sáng kiến táo bạo” của Tổng thống Donald Trump ở “hầu như mọi nơi trên thế giới”
28/08/202000:00:00
Trên khắp cả nước, các trường học lần lượt chuyển sang học bán phần hoặc toàn phần trực tuyến, các bậc phụ huynh cả nước đang dùng Facebook để thuê gia sư hoặc giáo viên bị mất việc để dạy cho con mình. Chủ các cửa hàng tự phát thì vào những trang như GoFundMe để gây quỹ và tìm kiếm thêm hỗ trợ từ những khách hàng thân thuộc nay đã phải tự cách ly tại nhà.
25/08/202012:07:00
Trong bốn buổi tối diễn ra đại hội, danh sách diễn giả cho mỗi tối sẽ gồm ít nhất một thành viên gia đình Trump - trong số nhiều thành viên đang công tác tại Nhà Trắng hoặc hỗ trợ nỗ lực tái tranh cử của ông. Trump sẽ phát biểu vào tối thứ Năm.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.