Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Ý Nghĩa Của Ca Hát

28/09/202110:51:00(Xem: 956)

Tap chi 5

 

 

Khi bạn nghe một người hát hay theo ý mình, cảm giác của bạn như thế nào? Phải chăng là thích thú, một phần khen ngợi, một phần ngưỡng mộ? Nếu ca khúc đó là ca khúc có liên quan đến quá khứ của mình, dính dấp đến hình hài ai đó, phải chăng lòng thêm phần đê mê, tâm tư bỗng dưng mềm xuống, bùi ngùi? Khi cảm xúc đã trôi qua, còn cảm tưởng thì sao?

Phải chăng người hát hay cho bạn một khái niệm, như Royal Staton đã viết, một trình bày diễn cảm đầy ý nghĩa? Nghệ thuật hát của họ truyền đạt đến bạn một điều gì có thể thấu hiểu và khoan khoái? một tâm tình, một câu chuyện, một cảm giác vui, một sắc vị của đẹp, một nghệ thuật thanh nhạc cao, tóm lại, một điều gì có ý nghĩa? (Trang 118) 

Khi xem và nghe những ca sĩ thành danh hát, chúng ta có thể lưu ý đến nghệ thuật riêng của mỗi người khơi động ý nghĩa của trình bày bài hát (khác với ý nghĩa của ca khúc). Mức độ nghệ thuật đó đánh giá trình độ của mỗi ca sĩ và cũng đánh giá trình độ của người thưởng ngoạn. Nếu không cùng một băng tầng, khó mà gặp gỡ nhau lâu dài. Nếu không đi cùng một hướng, làm sao ngồi chung thuyền? Có lẽ, bạn cũng đã có kinh nghiệm, trong những lúc hát, ý nghĩa giá trị mà bạn muốn mang đến người nghe, vì những lý do nào đó, người nghe đã không lãnh hội.

Toàn thể khái niệm về Ý Nghĩa Của Ca Hát là điều gì tinh tế và khó nắm bắt. Giống như một hương vị độc đáo của một món ăn ngon, nó là một phẩm chất không thể xác định, nhưng nếu không có nó, món ăn ngon hoặc tiếng hát hay, sẽ không có hiệu quả như mong muốn. (Trang118).

Khái niệm “Ý nghĩa của ca hát” không có định nghĩa rõ ràng. Ngay cụm từ “Ý nghĩa của ca hát” cũng không chính xác vì từ vựng “ý nghĩa” nghiêng về giá trị và từ vựng “ca hát” nghiêng về nghệ thuật diễn đạt. Không thể xác định, chúng ta tìm hiểu qua cách so sánh.

Ví dụ, người đệm đàn, tuy là bài quen thuộc, đã quen bài bản, nhưng người chơi đàn nghệ sĩ sẽ đệm cho mỗi người hát mỗi khác, sẽ đệm mỗi lần mỗi khác. Mỗi lần đệm là mỗi lần cho phép hứng khởi và tự phát được tự do lộng lẫy, dĩ nhiên trên nền tảng lý thuyết âm nhạc thuần thục. Phần trôi nổi sáng tạo chính là điểm đặc thù của mỗi người chơi đàn. Đó là ý nghĩa của đệm đàn.



Ví dụ, phụ nữ luôn luôn trang điểm theo niềm tin “thế nào là đẹp” của mỗi người. Họ học hỏi, thí nghiệm, thay đổi vật liệu, thậm chí vay mượn dao kéo … tất cà kinh nghiệm thực hành mỗi ngày mỗi tích trữ và kinh nghiệm hiệu quả của vay mượn y khoa trở thành kinh nghiệm đặc thù của mỗi người nữ về tự trang điểm, đôi khi trang điểm giùm người khác. Người phụ nữ trang điểm hay đẹp mỗi lần ngồi trước gương soi không phải để làm đẹp khuôn mặt của mình, mà làm đẹp khuôn mặt đang đối diện. Nói một cách khác, khuôn mặt trong gương là khuôn mặt khách quan, dùng nghệ thuật chủ quan về cái đẹp, làm cho khuôn mặt khách quan đẹp hơn theo giá trị tùy mỗi trường hợp. Trang điểm đi chợ khác với trang điểm đi party sinh nhật, khác với party công sở, khác với buổi đi nghe hòa nhạc …  Đó là ý nghĩa của trang điểm. Biết vậy, mới hay cho câu thơ Vắng chàng điểm phân trang hồng với ai? (Chinh Phụ Ngâm.)

Khi nói về thực hành, “ý nghĩa của ca hát” là những gì thu hút người nghe trong mỗi lần trình diễn. Sẽ không có hai lần trình diễn giống nhau, không có khán giả giống nhau, vì vậy, sẽ không có ý nghĩa của ca hát giống nhau.

Khi thực hành, ý nghĩa của ca hát chỉ hiện diện trong lúc trình diễn. Vì vậy, lời giới thiệu hoặc chính người hát tự giới thiệu phải là phần đóng góp cho ý nghĩa của ca hát, không phải để màu mè, trang điểm văn chương, hoặc để đánh bóng người nói. Đó là ý nghĩa của giới thiệu người hát.

Trong khi lý thuyết cho thấy, ý nghĩa của ca hát là giá trị diễn đạt, thì thực hành, có thể mượn câu nói thời danh của triết gia Heraclitus, không bao giờ có thể tắm hai lần trong cùng một dòng sông.

 

Ngu Yên.

 

(*) Steps To Singing for Voice Classes. Third Edition. Tác giả Royal Stanton, 1983. Wadsworth Publishing Company.

 

Giới thiệu số đặc biệt về âm nhạc

Tạp Chí Đọc Và Viết Số 5. Tháng 1, 2021

Đọc và tải xuống miễn phí.

https://www.academia.edu/53254697/T%E1%BA%A1p_Ch%C3%AD_%C4%90%E1%BB%8Dc

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Nhạc sĩ Trúc Hồ có nói với bạn bè rằng anh muốn sử dụng sân khấu sẵn có của SBTN để tổ chức một chỗ vui chơi, giải trí văn nghệ cho bạn bè và cho chính mình. Anh tâm sự rằng ở ngay Little Saigon, mỗi lần anh muốn kiếm chỗ đi chơi nghe nhạc nhưng không tìm được nơi nào ưng ý.
Năm 1980, tôi dọn về Houston, một thành phố với nhiều quán rượu. Ở những nơi này, không khí tối và nhỏ hẹp. Nhưng chật người. Tôi thấy mình thật lạc lõng cô độc như kẻ lạ. Cũng ở những quán này, tôi làm quen với tiếng guitar điện ray rứt, tiếng piano hối hả, tiếng contra-bass ồm ồm, tiếng kèn đồng cháy lóe như những đốm lửa. Những nơi này tôi ít thấy ca sĩ. Tôi chỉ thấy những người nhạc sĩ rượt đuổi nhau trên tiếng nhạc không ngừng. Tôi đã làm quen với John Coltrane, Miles Davis, Thelonious Monk, Billy Strayhorn, Chick Corea, v.v… Năm 1984, tôi tìm đến những quán cà phê như Hầm Gió, Mây Bốn Phương. Tôi kì kèo để hát nhạc jazz, nhưng lần nào cũng như lần nấy, đều bị bác liền tại chỗ. Hát cho ai nghe? Khách đến quán cà phê là để tìm sống lại ký ức của một thời. Hãy hát Tôi Đưa Em Sang Sông, Tình Phụ, Hối Tiếc… Hoặc có mới hơn đi nữa, Bay Đi Cánh Chim Biển, Cơn Mưa Phùn, … Vả lại, nhạc jazz nghe không lọt tai chút nào…
Giới mộ điệu âm nhạc Việt Nam vừa mất đi tiếng hát lừng danh là ca sĩ Châu Hà, theo thông tin từ Facebook của Jimmy Thái Nhựt cho biết. Jimmy Thái Nhựt đã phổ biến thông tin trên Facebook của anh nói rằng “Ca sĩ Châu Hà được Chúa gọi về lúc 3 giờ chiều, Chúa Nhật, ngày 15 tháng 8 năm 2021, tại Vienna, Virginia. Hưởng thọ 86 tuổi.”
Nhạc sĩ Paul mô tả Watts là “một người thân thương” và là “một tay trống tuyệt vời” là người đã “vững như đá.” Ca nhạc sĩ Elton thì đã viết Twiiter rằng, “Một ngày rất buồn. Charlie Watts là một tay trống lớn nhất. một loại đàn ông sành điệu nhất, và một tập thể sáng rực như thế.” Brian Wilson của nhóm The Beach Boys nói rằng ông bị “sốc” khi nghe tin về Watts, người mà ông miêu tả là “một tay trống vĩ đại.”
Trở lại đề tài Karaoke, “ca ra” thuộc về hát, “ô kê” thuộc về nghe. Có nghĩa, hát và nghe là giao tiếp. Người hát truyền dẫn cảm xúc hay, lôi cuốn, người nghe hưởng ứng nhiệt tình, gây cho người hát gia tăng cảm xúc, thêm hứng khởi, hát tận tình. Trong suốt khoảng thời gian trình bày ca khúc, sự hỗ tương giữa hát và nghe là động cơ làm cho bài trình diễn đó đạt được giá trị cao.
Sài gòn ơi đường phố vắng không người Vào những ngày cơn ác mộng khôn nguôi Tôi muốn nói về một niềm hy vọng Niềm tin yêu và hy vọng đời đời
Nói đến việc tập hát Karaoke, tôi nghĩ, có lẽ không có công việc gì mà một số lớn người Việt có thể tự nguyện tập luyện hăng say như vậy. Thời giờ dùng để tập hát, có lẽ, ngang ngửa với thời giờ xem phim bộ. Say mê. Tưởng tượng. Đi làm về, bật máy lên hát. Ngủ dậy, vừa thay đồ vừa hát lập đi lập lại kẻo quên giai điệu. Tắm hát. Lái xe hát. Vào sở làm, hát lén. Ăn trưa ngồi một mình, hát lẩm bẩm. Tôi có một anh bạn, ngày thường cũng như cuối tuần, ngoài những lúc đi họp hát, lúc nào cũng thấy anh ngồi thẳng thóm nơi ghế sa lông dài, nhìn chăm chăm vào máy truyền hình, miệng hát và tự làm duyên một mình, tay đưa lên diễn tả như đang đứng trên sân khấu. Vợ anh ta than phiền, Ổng không làm gì hết. Tối ngày ngồi một chỗ hát đến nổi lủng luôn ghế da. Năm xưa, vợ chờ chồng đi chinh chiến đến nổi hóa đá. Nay, vợ chờ chồng ca hát, lạnh lẽo gối giường. Khuya khoắt mới chịu vào ngủ. Bạn tôi đến nay đã thành ca sĩ đối với một số thân hữu có giới hạn.
Sài Gòn đại dịch, những con đường vắng ngắt, những con hẻm buồn tênh, những mặt người sầu lo. Quán xá hoang vu, chợ búa im lìm, thành phố phong tỏa rồi. Dòng người nghẹn ngào, lìa xa thành phố, tìm đường về quê, nương náu với người thân, ước mong trở lại khi dịch cúm không còn. Nhưng anh còn em, đôi ta còn nhau, ta yêu Sài Gòn bao mùa mưa nắng, ta thương Sài Gòn năm tháng vẫn hiên ngang. Vững tin quê hương lướt qua cơn đại dịch.
Có một sự kiện rất lý thú là trong Kinh Phật kể chuyện một hôm, lúc Đức Phật còn tại thế, các nhạc thần Càn Thát Bà (Gandharva) đã đến chỗ Đức Phật và tấu nhạc để cúng dường Ngài và Đại Chúng. Nhạc của những nhạc thần này hay và sống động đến độ nhiều vị đệ tử của đức Phật cũng bị lôi cuốn và đứng dậy nhảy múa theo tiếng nhạc dù chỉ là giây lát. Sự việc này cho thấy rằng từ thời Đức Phật vào thế kỷ thứ 6 trước tây lịch âm nhạc đã xuất hiện trong các pháp hội, các sinh hoạt của thất chúng đệ tử Phật.
Anh bạn thi sĩ, Nguyễn Bá Trạc, cho tôi một lời khuyên, khi mới vừa bước chân vào xóm văn chương. Anh nói: -“Ai khen mình, dù không đúng, cũng vui. Nếu khen đúng, lại càng vui hơn. Ai chê mình, dù không đúng, cũng buồn. Nếu chê đúng, lại càng buồn hơn.” Thật là chí lí. Tôi có hàng trăm kinh nghiệm về chuyện này. Trong các loại chê, lời vợ chê là đau đớn nhất, lưu trữ lâu dài nhất, thông thường là đúng nhất. Nếu biết sửa đổi những gì vợ chê, những người đàn ông đó đều trở thành thiên tài. Còn lời vợ khen thì sao? Đề phòng, sắp tốn tiền.