Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Ludwig van Beethoven Thiên Tài Âm Nhạc

28/10/202009:35:00(Xem: 772)

http://review.siu.edu.vn/Upload/Siu56/beethoven.jpg

Ludwig van Beethoven (ảnh Wikipedia)


Đêm đầu tháng hai trời tối đen như mực và gió thổi mạnh, cái lạnh buốt xương của mùa đông còn vương vấn đâu đây vẫn chưa chịu ra đi, tôi kéo cổ áo khoác lên cho ấm, bước chân ra về sau gần hai tiếng đồng hồ thưởng thức „Đêm nhạc dương cầm kỷ niệm 250 năm sinh của Ludwig van Beethoven“ trong một ngôi nhà thờ gần chỗ tôi ở. Phải thú nhận tôi không phải là người sành điệu về âm nhạc, nhất là nhạc cổ điển châu Âu không chỉ khó nghe mà còn khó hiểu. Nhiều khi nghe một bản nhạc giao hưởng (Symphony), tôi cũng cảm thấy mình “ù ù cạc cạc” như „vịt nghe sấm“. Nhưng nếu có dịp, tôi vẫn cố đi tới những buổi trình diễn âm nhạc đó, với hy vọng “mưa dầm thấm lâu”. Theo thời gian trình độ thưởng thức của mình sẽ được „nâng cấp“, có nghĩa là nghe sẽ khá hơn, hiểu sẽ nhiều hơn và rồi có thể sẽ thích hơn. Nghề chơi cũng lắm công phu huống chi là ngồi nghe thứ nhạc cổ điển nặng nề, khó nuốt đó. Như một nhà triết gia nào đó đã nói nghệ thuật không phải tự nhiên mà có, mà là sự đào luyện lâu dài.


Hôm nay là buổi trình diễn độc tấu dương cầm những liên khúc Sonata của Beethoven do nam nghệ sĩ Tim Ovens biểu diễn. Tim Ovens không phải một nghệ sĩ vô danh, ông là giáo sư dạy dương cầm ở đại học âm nhạc Vienna thủ đô của nước Áo và đã từng trình diễn khắp nơi trên thế giới như ở châu Âu, Nam Mỹ, Trung quốc, Nhật bản và cả ở Việt Nam,… Nhạc đã hay mà người chơi đàn cũng tuyệt vời, tôi thả mình trôi theo từng nốt nhạc trầm bổng, lúc nhanh lúc chậm, lúc vắng lặng lúc lên cao của Tim Ovens. Những bản Sonata trong sáng, nhẹ nhàng và có sức truyền cảm lớn lao, dễ để lại trong lòng người nghe những cảm xúc lâu dài. Hơi tiếc là hôm đó Tim Ovens đã không trình diễn bản Für Elise (tiếng Anh là For Elise) của Beethoven mà tôi rất ưa thích. Für Elise là một trong những tác phẩm đã đưa ông lên tột đỉnh của vinh  quang. Tuy là một bản tình ca không lời (Bagatelle), nhưng khi những nốt nhạc được đánh lên, người nghe cảm nhận được cái rạo rực của tình yêu, cái réo rắc của hân hoan và cái day dứt của đau thương như hòa trộn vào nhau, quyện vào nhau đan thành những âm thanh tuyệt vời. Beethoven viết Für Elise (gởi Elise) vào năm 1810, cho đến giờ không một người nào biết rõ cô gái mang tên Elise là ai. Có một trong nhiều “truyền thuyết” cho rằng Elise, cô gái mà ông ngưỡng mộ, say mê là nữ ca sĩ hát giọng soprano Elisabeth Röckel. Beethoven là một thiên tài về âm nhạc, nhưng người nhỏ con và ăn mặc rất luộm thuộm, cũng có thể vì vậy mà nàng Elisabeth đã khước từ tình yêu của ông để đi lấy người khác, nhà soạn nhạc Johann Nepomuk Hummel. Trong nỗi đau thương tột cùng, Beethoven đã sáng tác Für Elise và từ đó ông sống độc thân cho đến chết, dành hết thì giời cho nghệ thuật. Trong cái không may của Beethoven, nhân loại có cái may là được thưởng thức những tác phẩm bất hủ để đời.


Tiểu sử


Ludwig van Beethoven sinh ngày 16 tháng 12 năm 1770 tại Bonn, một thành phố nhỏ nằm bên bờ sông Rhine (tiếng Đức là Rhein) và nơi đây đã từng là thủ đô của Tây Đức (Cộng hòa Liên Bang Đức) từ năm 1949 đến năm 1990, thời gian từ sau đệ nhị thế chiến cho đến khi nước Đức thống nhất. Ở Bonn vẫn còn căn nhà thơ ấu của Beethoven, nơi ông đã sinh ra và lớn lên và hiện nay là viện bảo tàng để du khách tới thăm viếng. Gia đình của ông không thuộc loại khá giả nhưng có truyền thống lâu đời về âm nhạc. Cha ông, Johann van Beethoven, một ca sĩ trong cung đình, là người thầy âm nhạc đầu tiên và cũng là người thầy rất nghiêm khắc, đã bắt ép ông tập luyện ngày đêm, đến nỗi có lần mấy ngón tay ông bị sưng vù. Ngay từ lúc còn nhỏ, Beethoven đã chứng tỏ có năng khiếu đặc biệt về đánh đàn dương cầm. Năm 7 tuổi ông đã đi trình diễn dương cầm nhiều nơi và đến năm 12 tuổi, ông đã sáng tác nhiều bản Sonata cho dương cầm và đã tạo được tên tuổi của mình trong làng âm nhạc. Năm 1786, lúc 17 tuổi, ông được học bổng qua Vienna, thủ đô của nước Áo và cũng là thủ đô của âm nhạc cổ điển, để theo học Wolfgang Amadeus Mozart. Vào thời điểm đó, Mozart đã là một nghệ sĩ dương cầm thành danh, một nhà soạn nhạc cổ điển có tiếng. Nhưng chỉ được mấy tháng, nghe tin mẹ bị bệnh, ông trở về lại Bonn. Năm 1792 trở lại Vienna, ông học âm nhạc của Joseph Haydn, một nhà soạn nhạc xuất chúng về âm nhạc cổ điển  của Áo. Haydn được coi là cha đẻ của nhạc giao hưởng và tứ tấu dây (String Quartet). Ngoài Haydn, ông còn học thêm ở những người thầy nổi tiếng khác như Johann Baptist Schenk, Johann Georg Albrechtsberger, Antonio Salieri. Nếu Bonn là thành phố Beethoven sinh ra và lớn lên thì Vienna là thành phố ông sống, sáng tác, thành danh và rồi cuối cùng nằm xuống ở nơi đây. Ông mất ngày 26 tháng 3 năm 1827 mới 56 tuổi. Đám tang Beethoven được tổ chức rất trọng thể ở Vienna, khoảng 20.000 người đã đưa tiễn ông về nơi an nghỉ cuối cùng.


Beethoven sống trong buổi giao thời giữa cũ và mới, giữa phong kiến và cách mạng, giữa cổ điển và phóng khoáng. Khi  cuộc cách mạng Pháp bùng nổ vào năm 1789 đã làm sụp đổ chế độ phong kiến lâu đời cũ kỹ để đưa đến sự hình thành những tư tưởng mới về tự do, bình đẳng và bác ái. Những cuộc cách mạng về kiến trúc, về công nghiệp, về văn học nghệ thuật, về âm nhạc cũng theo đó lần lượt xuất hiện. Tiêu biểu nhất trong văn học, nghệ thuật, âm nhạc là sự ra đời của trường phái lãng mạn. Trường phái lãng mạn chủ trương phá bỏ sự gò ép, trói buộc nghiêm ngặt của trường phái cổ điển, đề cao tự do, phóng khoáng để nhắm đem trả lại cho người nghệ sĩ quyền tự do để họ có thể phát huy được tối đa khả năng sáng tạo và trí tưởng tượng. Trong gia đoạn nhạc cổ điển bước qua nhạc lãng mạn, Beethoven đã trở thành một trong những hình tượng quan trọng trong âm nhạc thế giới. Ông được xem là người hoàn thiện nhạc cổ điển và cũng là một trong những người đi tiên phong trong trường phái lãng mạn. 


Beethoven đã viết tổng cộng 9 bản giao hưởng cổ điển. Bản giao hưởng số 3 (Eroica, Anh hùng ca) được viết vào năm 1803 để thể hiện sự mến mộ đối với Napoleon Bonaparte. Nhưng khi nghe tin Napoleon tự phong mình lên ngôi hoàng đế Pháp (1804), Beethoven đã xóa lời đề Tặng Bonaparte” và đổi tên bản nhạc thành Eroica (Anh hùng ca). Bản giao hưởng số 5 (Schicksalssinfonie, Định mệnh) đã đi vào lịch sử âm nhạc. Khi được hỏi động cơ nào thúc đẩy ông viết bản giao hưởng số 5, ông trả lời “Đó là âm thanh của Định mệnh gõ lên cánh cửa“. Đúng như định mệnh đã gõ cửa, người nhạc sĩ tài ba này đã viết bản giao hưởng số 5 vào năm 1808 lúc bắt đầu bị điếc. Bằng âm nhạc ông đã lột tả được sự mạnh mẽ quyết liệt đấu tranh của con người và niềm vui chiến thắng, khác hẳn với bản giao hưởng số 6 (Pastorale, Đồng quê) viết cùng năm, vẽ lên một bức tranh thôn dã êm ả và thanh bình. Bản giao hưởng số 9  (Freude, Hân hoan) mới là tuyệt tác, Beethoven đã phổ nhạc từ bài thơ Ode An Die Freude (Khúc Hoan Ca) do đại thi hào người Đức Friedrich Schiller (1759-1805)  sáng tác năm 1785. Schiller đã ngợi ca sự tự do, công bằng, bác ái và lòng đầy hân hoan hướng về một thế giới đại đồng. 


Thành anh em chung một nhà,

Khi ta mở rộng vòng tay vương tới.

Alle Menschen werden Brüder,
Wo dein sanfter Flügel weilt.

(Ode An Die Freude, Friedrich Schiller)


Beethoven sáng tác bản giao hưởng Hân Hoan lúc bị điếc hoàn toàn, nhưng tác phẩm của ông đã làm thế giới rung động, chính vì thế đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới năm 2001, được Hội đồng châu Âu chọn là bài ca chính thức cho Liên Hiệp châu Âu năm 1972 và sau đó vào năm 1985 được chọn làm quốc ca (Europa Hymne) cho Liên Hiệp châu Âu  và khi bức tường Berlin sụp đổ đã được đánh lên đầu tiên như một thông điệp dóng lên cho tự do, nhân quyền của con người.


Beethoven sáng tác những bản nhạc Sonata cho dương cầm, cũng như cho vĩ cầm (violin), hồ cầm (cello),…. Sự xuất hiện của Sonata đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong âm nhạc, nhạc sĩ thể hiện được những cảm súc mà trước đây người ta nghĩ rằng nhạc không lời (khí nhạc) không thể nào diễn đạt được.


Những tác phẩm Sonata tuyệt vời như Mondscheinsonate  (Sonata Ánh trăng), Pathetique Sonata (Sonata Bi tráng), Waldstein Sonata (Sonata Bình minh), Appassionata (Sonata Đam mê),…đã góp phần làm tăng nhanh sự nghiệp lớn lao về âm nhạc của Beethoven. Bản Sonata Ánh trăng  viết vào năm 1801, nguyên thủy được Beethoven đặt tên là Sonata Quasi Una Fantasia (Như một ảo mộng) và có thể coi như là một trong những tác phẩm đầu tiên của Beethoven khi bước qua giai đoạn mất dần thính giác. Bản Sonata như đưa ta vào cơn ảo mộng, gợi cho người nghe hình ảnh ánh trăng phản chiếu lung linh trên hồ Lucerne ở Thụy Sĩ. Chính vì thế nên được quen gọi là Sonata Ánh trăng. Người ta đồn rằng ông đã sáng tác Sonata này khi nhìn thấy một cô gái mù ngồi bên cạnh một chiếc đàn dương cầm và khuôn mặt cô được ánh trăng luồn qua khung cửa sổ tỏa sáng. Sonata Waldstein được viết để tặng người bạn và người bảo trợ của ông là bá tước von Waldstein. Sonata này còn được gọi tên là Bình minh vì gợi cho người nghe hình ảnh của một buổi sáng sớm khi mặt trời bắt đầu xuất hiện và từ từ lên cao.  


Gia tài âm nhạc Beethoven để lại cho hậu thế không những khá đồ sộ mà còn rất phong phú và đa dạng, ngoài 9 bản giao hưởng và Sonata cho dương cầm còn có Sonata cho vĩ cầm (violin) từ số 1 đến số 10,  Sonata cho hồ cầm (cello), Concerto cho dương cầm từ số 1 đến số 5, khúc mở màn Overture như Corolian, Egmont… vở kịch Fidelio cho Opera,v.v.v


Cuối cùng

https://cdnmedia.thethaovanhoa.vn/2016/03/30/09/50/Beethoven_w_480_2.jpg

Ludwig van Beethoven (ảnh Internet)


Mặc dù sự nghiệp về âm nhạc của Beethoven rất thành công, nhưng cuộc sống của người nhạc sĩ tài hoa ấy lại không được êm đềm và phẳng lặng. Beethoven bị nghèo khó túng quẫn vây quanh, bị bệnh tật hành hạ và tình yêu làm cho lận đận, lao đao. Ông đã từng tuyệt vọng vì tai mình bị điếc, không có gì đau khổ hơn cho người nhạc sĩ là không nghe được nốt nhạc của mình viết đang được tấu lên và nỗi đau lại càng sâu đậm hơn sau mỗi lần trình diễn người nghệ sĩ không được thưởng thức những tràng pháo tay mến mộ của thính giả gởi đến. Ông sống cô đơn và lạc loài trong một thế giới hoàn toàn yên lặng, không một tiếng động, không một lời nói bên tai. Vì điếc nặng, nên ông sáng tác nhạc chỉ bằng sự rung cảm của con tim và sự tưởng tượng của trí óc. Nhưng con tim đó, trí óc đó đã tạo nên những tác phẩm để đời như bản giao hưởng số 9 (Hân hoan) tuyệt vời hay bản Sonata Ánh trăng mơ mộng,…. Ngày hôm nay, nhạc của Beethoven đã được trình diễn khắp nơi trên thế giới từ các Philharmonie hay Opera House nổi tiếng như ở Berlin, Hamburg, Vienna, New York, Sydney... cho đến những quốc gia nhỏ bé xa xôi. Ông là nhạc sĩ sống qua hai thời đại, thời đại nhạc cổ điển và thời đại nhạc lãng mạn. Ở cả hai thời đại, ông đã nén nỗi đau thương để chọn cho mình một thế đứng, đứng chót vót trên cao như sao bắc đẩu dẫn đường cho những thế hệ sau đi tới. Tác phẩm của ông đã ảnh hưởng rất nhiều trong các lãnh vực văn học, nghệ thuật và âm nhạc không chỉ ở châu Âu mà cả thế giới, không chỉ trong quá khứ, hiện tại mà cả tương lai sau này.


Lương Nguyên Hiền


Tài Liệu: Wikipedia

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tôi gặp nhạc sĩ Lê Dinh lần duy nhất trong đời khi ông từ Montreal Canada ghé San Jose California cuối thập niên 1980 thăm gia đình cố nhạc sĩ Minh Kỳ và ông điện thoại mời tôi tới.
Bài phỏng vần này được thực hiện – năm 2015 – chỉ với mục đích tìm hiểu về những nhận xét của một trong ba nhạc sĩ tài danh của Nhóm Lê Minh Bằng đối với Nền Âm Nhạc Việt-Nam từ trước và sau năm 1975.
Alex Trebek, người điều khiển chương trình “Jeopardy!” được kính trọng và yêu quý kể từ năm 1984, người có đức tính điềm tĩnh nhưng hóm hỉnh có mặt trên truyền hình phải xem đối với hàng triệu người Mỹ, đã qua đời ở tuổi 80, theo bản tin cùa TMZ cho biết hôm Chủ Nhật, 8 tháng 11 năm 2020.
Ca khúc Hương Xưa (1956) đã một thời nổi tiếng qua tiếng hát điển hình như Lệ Thu, Hà Thanh, Sĩ Phú, Duy Trác (Mai Hương trình bày với phong cách hòa âm thay đổi, phần phiên khúc với Harmonic Rhythm nhưng sang phần điệp khúc thì tiết tấu thay đổi đảo phách (Syncope)… Và sau nầy được trình bày với nhiều ca sĩ ở trong nước và hải ngoại cho đến nay hơn sáu thập niên.
As a writer, he advocated for the truth and the deprived, and had a profound impact on literature and society. / Là một nhà văn, anh bênh vực cho sự thật và những người bất hạnh, và đã có ảnh hưởng sâu sắc trên văn học và xã hội.
“Schitt’s Creek” vừa tạo lịch sử của Giải Emmy vào tối Chủ Nhật với chiến thắng 7 thể loại hài kịch, theo tin của Yahoo News cho biết hôm Thứ Hai, 21 tháng 9 năm 2020.
Đó là nơi quyền lực Trung Quốc bị lu mờ trước sức mạnh chính nghĩa của những người tỵ nạn Tây Tạng tay không tấc sắt: các đại hội phim ảnh quốc tế. Dù vậy, dòng phim của người Tây Tạng lưu vong hoàn toàn không phải là những lời sách động trần gian – đây chính là các thước phim xuất thế gian từ những người bị rượt đuổi ra khỏi quê nhà đang đưa lên thật cao những lý tưởng của từ bi, thương yêu, tha thứ và hòa bình. Ngay cả trong mùa đại dịch, một phim hoạt họa ngắn của một nữ đạo diễn gốc Tây Tạng đã được chọn vào phần chiếu chính yếu trong một đại hội phim quốc tế tại Canada. Phim hoạt họa dài 5 phút nhan đề ‘Yarlung’ của nữ đạo diễn Kunsang Kyirong được chọn vào chiếu ở Ottawa International Film Festival 2020, nơi được xem là đại hội phim về hoạt họa lớn nhất Bắc Mỹ. Phim ‘Yarlung’ là các bản vẽ bằng chì than (charcoal), nối kết thành dòng chảy thi ca ghi lại thời thơ ấu của cô Kyirong bên bờ sông Yarlung Tsangpo, còn gọi là sông Brahmaputra, chảy từ rặng Hy Mã Lạp Sơn xuyên Tây Tạng
Tâm tình của người con dân Việt Nam dù ở xa quê hương nhưng lòng lúc nào cũng lo lắng cho vận mệnh dân tộc. Dù đất nước đang bị Chủ nghĩa Cộng sản cai trị với nạn độc tài tham nhũng vả nguy cơ trở thành thuộc địa của Tàu một lần nữa, nhưng lòng vẫn mơ ước về tương lai dân tộc ngời sáng.
Thủa ấy, một trong những ca khúc ưa thích là bài “Qua Cơn Mê”, đài phát thanh cho nghe hàng ngày, thấy hay, lời ca giản dị, ước mong sau chiến tranh, thanh bình tôi về lại với người yêu, thăm từng con đường đất nước, theo các em học hành như xưa đã bỏ lỡ…
Tuyển tập nhạc "DUYÊN", Trần Kim Bằng với những sáng tác mới đóng góp cho âm nhạc Việt Nam, ngoài tình ca, còn có những ca khúc về quê hương đất nước, gửi gấm tâm tình chung của người Việt xa xứ viết cho quê mẹ.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Tất cả các ngôi sao đã đi đâu? Cái thường được xem là một lỗ trống trên bầu trời nay được biết là một đám mây phân tử tối.
Một loại vaccine Covid-19 được phát triển bởi Đại học Oxford và AstraZeneca cho thấy khả năng phòng bệnh ở đa số tình nguyện viên được tiêm trong một cuộc thử nghiệm quy mô lớn.
Hãng hàng không British Airways đã bắt đầu bán các sản phẩm là vật dụng trên khoang hạng nhất, bao gồm ly rượu, bát đĩa sành sứ, dép, khăn... phản ánh tác động của Covid-19 đối với hoạt động kinh doanh của hãng.
Các khu mua sắm nổi tiếng thế giới từ Paris, New York cho tới Tokyo đều đang chuẩn bị cho một mùa nghỉ lễ chưa từng thấy.
Hôm thứ Hai (23/11/2020), Tổng thống đắc cử Joe Biden đã có cuộc điện đàm với người đứng đầu EU và NATO, trong nỗ lực phục hồi mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương