Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Thái Thanh, Một Người Nghệ Sĩ Về Âm Nhạc Và Hội Họa

19/03/202016:30:00(Xem: 2006)



Tôi muốn được gọi Thái Thanh là một nghệ sĩ hơn là ca sĩ bởi tiếng hát của bà đã vượt lên trên sự thưởng thức âm nhạc bình thường của người nghe vì khi nghe bà hát, trái tim của chúng ta đã rối nhịp đập và trí óc của chúng ta đã thay đổi mọi suy tư và hình ảnh.


Không phải ca sĩ nào cũng có thể làm hồng hào và làm đẹp cuộc đời hay xoa dịu an ủi được nỗi buồn của người nghe.


Mỗi lần mở lại bài hát Ngày Xưa Hoàng Thị , nhạc Pham Duy, thơ Phạm Thiên Thư  sáng tác năm 1971, tôi thật yêu và thật rung động vô cùng ở chữ NHỎ của câu: 


Em tan trường về

Đường mưa nho NHỎ 


Tôi nghĩ những ca sĩ đã từng hát bài Ngày Xưa Hoàng Thị từ năm 1971 tới nay dù ở hải ngoại hay quốc nội, chưa ai có thể làm cho con “ Đường mưa nho NHỎ”   có thể NHỎ đến mức độ lòng mình phải trùng xuống đến tận vực đáy của trái tim và thân phận mình phải tự bó gối thu cuộn lại thật im và thật bé để có thể ôm lấy chữ NHỎ của Thái Thanh khi buông ra, không dám thở mạnh vì sẽ làm tan vỡ cái không gian rất bé bỏng mỏng manh thật lãng mạn của “đường mưa nho nhỏ”.

Người thưởng thức với nhận xét về kỹ thuật thanh nhạc và âm nhạc của bà ghi ra rằng:

“Nhờ ảnh hưởng từ nhạc cụ dân tộc của cha, Thái Thanh đã tự luyện âm theo lối chầu văn, hát chèo, vì thế tiếng hát của bà nồng đượm các làn điệu dân ca quê hương… về sau do tự học sách nhạc của Pháp mà tiếng hát đặc biệt của bà lại hòa trộn được giữa chất opera của phương Tây và chất dân ca dung dị của Việt Nam.

Tuy nhiên, đấy chỉ là phần kỹ thuật mà người ca sĩ nào cũng có thể học hỏi được. nhưng từ trí óc đi xuống trái tim và tuôn ra bằng hơi thở tiếng hát, mỗi người chuyên chở âm nhạc đến với người nghe bằng nhiều cách khác nhau.

Chuyên chở âm nhạc theo nguyên bản bài hát hay giữ đúng sắc mầu của ca khúc hình như không phải là ý muốn của người viết nhạc và cũng không phải là ý thích mong chờ của người nghe.

Sự rung động của người hát khi ca khúc được hát lên, không phải ở trọn vẹn bài hát mà chính là ở trong trái tim người hát khi va chạm phải nó, có thể ở một câu hay một chữ nào đó trong đó.

Từ va chạm đó, người hát tự hiện thân thay cho tác giả để nói lên, kể lên, hát lên một câu chuyện bằng âm thanh trầm bổng dịu dàng hay rạo rực tha thiết. 

Lúc va chạm đó chính là lúc người hát trở thành một người họa sĩ đã tô mầu thêm sắc vào bức hình và đã vẽ ra được một bức tranh tuyệt vời khác hẳn nguyên bản gốc cho người nghe nhìn thấy và cảm thấy trong trí óc mường tượng của mình.

Thái Thanh đã vượt qua ngưỡng cửa của một người ca sĩ để trở thành một người nghệ sĩ chân chính và tuyệt vời. 

Một người nghệ sĩ về âm nhạc khi bà chuyên chở âm nhạc đến người nghe với một sự rung động chân thành sâu xa từ trái tim của mình ở từng chữ của ca từ bài hát và đã khuấy lên được xúc cảm của người nghe khi va chạm. 

Rồi từ đó, bà đã hiện thân là một người nghệ sĩ về hội họa để vẽ ra cho người nghe một bức tranh đơn giản trong mường tượng, đậm đà về mầu sắc hay bắt mắt về hình ảnh hoặc phong phú về chữ nghĩa, không cầu kỳ khó hiểu với vài nét tô điểm đơn sơ như thủy mặc.

Bên cạnh người nghệ sĩ về ca hát, Thái Thanh đã trở thành một người nghệ sĩ về hội họa ở ngay mỗi bài hát bà cất tiếng lên vì luôn luốn có một vài nét chấm phá từ trái tim, một vài nét chấm phá nho NHỎ.

Tôi sẽ giữ những cái nho NHỎ này của bà mãi mãi trong trái tim và cầu chúc bà thanh thản bình yên ở một nơi mà tiếng hát của bà luôn luôn là nỗi nhớ của tôi.


Nguyễn Ngọc Phúc 

03/19/2020

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trước Tết Ta 2021 tình cờ thấy bài thơ của thi sĩ Vivi phổ biến trên nhóm (internet) liên quan đến trường xưa với tiêu đề "NGẪM VỀ TRƯỜNG CŨ" tôi lấy xuống cất đó. Vài ngày qua lợi dụng lockdowm tôi lôi nó ra phổ nhạc giải trí cho đỡ buồn. Xí xọn (là nghề của tôi) cho nên hai ba ngày liên tiếp lục tìm hình trên mạng.
Có ai đó đã ví đời người như một dòng sông, mỗi giai đoạn cuộc đời như một khúc quành. Mỗi người thường có những dấu ấn riêng để hồi tưởng lại những cột mốc trong dòng đời. Có khi là một nơi chốn, có khi là một kỷ vật, hay một nhân vật. Riêng tôi, những cột mốc trong dòng đời gắn liền với những bản nhạc xuân. Ngay từ bé khi chưa học nhạc, chưa biết đàn, tôi đã thích nghe và nhớ khá lâu những ca khúc. Tôi cũng đặc biệt say mê không khí những ngày Tết. Có lẽ vì vậy, tôi vẫn nhớ như in những ca khúc xuân mà mình có kỷ niệm trong từng chặng tuổi đời. Tôi học tiểu học ở trường Sư Phạm Thực Hành, ngôi trường ở Sài Gòn áp dụng lối dạy học mới, năng động kiểu Mỹ dành cho học sinh. Tôi được thầy cô dạy hát trong những dịp lễ đặc biệt, trong đó có ngày Tết. Ở tuổi thơ ấu, những ngày chuẩn bị đón Tết là thần tiên nhất. Ở nhà thì bận bịu dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa, mua sắm cho ba ngày Tết. Lên trường thì bài vở nhẹ nhàng, các lớp lo tập văn nghệ mừng xuân. Tôi nhớ cô giáo dạy hát bài Nắng Tươi
“Raya Và Rồng Thần Cuối Cùng” sở hữu dàn diễn viên lồng tiếng xuất sắc, bao gồm Kelly Marie Tran trong vai nữ chiến binh gan dạ Raya, Awkwafina trong vai rồng thần huyền thoại Sisu, Daniel Dae Kim trong vai Benja - người cha thông thái của Raya. Tuyến phản diện của phim gồm Gemma Chan trong vai công chúa Namaari - kẻ thù của Raya, Sandra Oh trong vai thủ lĩnh Virana - người mẹ quyền lực của Namaari. Ngoài ra, tác phẩm còn có sự góp mặt của Benedict Wong trong vai người khổng lồ Tong, Izaac Wang hóa thân thành cậu nhóc lái buôn 10 tuổi tên Boun, Thalia Tran trong vai bé Noi nghịch ngợm, Alan Tudyk trong vai Tuk Tuk – người bạn thân kiêm thú cưỡi của Raya, Lucille Soong trong vai Dang Hu, thủ lĩnh của Long Trảo, Patti Harrison trong vai người thủ lĩnh Long Vỹ và Ross Butler trong vai thủ lĩnh của Long Cốt.
Tiếng hát bay trên hàng phố bâng khuâng ngày nào giờ đã đi vào cõi miên viễn chiêm bao, tin Lê Thu nằm xuống trong cơn đại dịch để lại bao bàng hoàng thương tiếc cho người ái mộ giọng hát vàng mười của chị, cả trong và ngoài nước đã có rất nhiều giọt nước mắt tiếc thương rơi xuống khi thần tượng của mình đã không còn nữa.
Trường Sa là tác giả của những tình ca đã một thời làm rung động không biết bao nhiêu tâm hồn của những người yêu nhau.Và Trường Sa cũng là tác giả của nhiều bản hùng ca được phổ biến rất rộng rãi trong các quân/binh chủng. Vào một dịp đặc biệt, Điệp Mỹ Linh đã tiếp xúc với Trường Sa và ghi lại cuộc đàm thoại ngắn này.
Ở một nơi xa xôi nào đó, tôi đã thấy Lệ Thu đang yên nghỉ một mình, trong lặng lẽ và cô đơn và đêm nay, ở đây, tôi sẽ ở lại cõi trần này để lặng im hằng giờ, dở lại các trang nhạc và vặn lên nghe hàng chục bài hát Lệ Thu đã hát. Cuối cùng của nửa đêm chưa ngủ, tôi đã tìm được tiếng hát nhẹ nhàng “ không buồn tênh lắm đâu” của Lệ Thu từ gần 50 năm trước nhưng bây giờ nghe lại, hình như chỉ còn là tiếng hát thì thầm cho chính mình.
Hôm nay là ngày 16 tháng Giêng năm 2021, một năm thật mới thật đẹp nhưng cũng thật buồn. Buồn như buổi chiều nay được tin một người chị, một người bạn vừa vĩnh viễn ra đi. Đó là danh ca Lệ Thu.
Trước nỗi đau nầy, mượn câu thơ trong Chinh Phụ Ngâm để tiễn biệt Lệ Thu Bùi Thị Oanh: “Oanh bay đi biền biệt chẳng quay về”. Và, tiếng hát đầu tiên của cuộc đời với câu kết trong nhạc phẩm Dang Dở như định mệnh “Hoa tàn nhạc bay theo không gian” tiễn người: Lệ Thu về cõi thiên thu! “Đời xa tiếng ca nào ai tiếc thương bẽ bàng” (Ánh Đèn Màu).
Tháng 10 năm 2020, nhà báo Phạm Đoan Trang trước khi bị bắt đã viết bức thư trong đó có câu “ Xin đừng cứu tôi mà hãy cứu quê hương tôi”, tờ báo Washington Post có đăng trong bài xã luận “ Don’t Free Me- Free My Country”. Cảm hứng từ câu nói đó, Trần Chí Phúc sáng tác ca khúc Cứu Quê Tôi Thoát Gông Xiềng Chủ Nghĩa và đàn hát để tặng cho các nhà đấu tranh tự do nhân quyền đang bị cầm tù tại quê nhà.
nhượng của tạo hóa, bệnh tật, tôi thầm mong cho tiếng hát vượt không gian bình yên với chiều dài bất tận ru ca của người ca sĩ . Tiếng hát một thời dội vào tuổi trẻ mà có lúc tôi gọi là "người đàn bà âm nhạc ma quái của lòng tôi".