Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Kỷ Niệm Một Lần Đem Thực Tập Chánh Niệm Về Việt Nam

14/09/202114:44:00(Xem: 770)
vietnam trip 1 resized

Trong một dịp cùng đi hướng dẫn thực tập Chánh Niệm (Mindfulness) cho một liên đoàn hướng đạo ở Quận Cam, tôi có tâm sự với anh bạn trẻ Bạch Xuân Phẻ rằng có lẽ một trong những nơi thanh thiếu niên cần thực tập chánh niệm nhất chính là Việt Nam. Ước gì những buổi hướng dẫn chánh niệm như thế này được tổ chức rộng rãi ở những đoàn thể của thanh thiếu niên Việt Nam trong nước.


Ước muốn được thì làm cũng được. Trong một chuyến về Việt Nam năm 2018,  tôi liên lạc trước với chị T., một người bạn thân lâu năm của gia đình. Chị T. là Giám Đốc Điều Hành của WWO Việt Nam, một tổ chức phi chính phủ Hoa Kỳ chuyên giúp đỡ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt. Chị là một người có đầu óc cởi mở, thích học hỏi cái mới. Dưới tay chị là một đội ngũ nhân viên trẻ, hàng ngày phải đối mặt với những hoàn cảnh đáng thương trong xã hội. Tôi nói với chị T. là muốn có một buổi hướng dẫn thực tập chánh niệm cho nhân viên WWO, vì điều này có thể đem lại lợi lộc cho các bạn trong môi trường làm việc mà tâm lý dễ bị ảnh hưởng trước những cảnh đời bất hạnh. Chị hoan hỉ nhận lời ngay. Tôi cũng rất vui vì mong ước của mình đã có thể thực hiện.


Như đã nói, chị T. là một người cởi mở, phóng khoáng. Chị là người theo Thiên Chúa Giáo, nhưng đọc nhiều sách của Thiền Sư Thích Nhất Hạnh. Chị đã nghiền ngẫm cuốn Phép Lạ Của Sự Tỉnh Thức (tên tiếng Anh: The Miracle of Mindfulness), một cuốn sách Thầy viết về chánh niệm từ thập niên 60. Do đó, chánh niệm chắc không phải là một điều hoàn toàn mới mẻ đối với chị. Trước khi đến văn phòng WWO để thực hiện buổi hướng dẫn, tôi chỉ hơi băn khoăn không biết các bạn nhân viên trẻ của chị T. sẽ đón nhận việc thực tập chánh niệm ra sao. Vào thời điểm đó,  Thiền Sư Thích Nhất Hạnh và tăng đoàn đã về Việt Nam, cho nên “chánh niệm” không còn là một khái niệm xa lạ. Nhưng có lẽ việc truyền bá chánh niệm của tăng đoàn chủ yếu thực hiện trong cộng đồng Phật tử trong nước, trong khi nhân viên của WWO chắc hẳn là thuộc nhiều tôn giáo khác nhau. Tuy nhiên, tôi cũng yên tâm phần nào, vì phần nội dung mà tôi sẽ trình bày được trích từ những buổi hướng dẫn chánh niệm của Bạch Xuân Phẻ dành cho giáo viên thuộc nhiều học khu của California. Phương pháp thực hành chánh niệm trong đời sống hằng ngày theo kiểu này không có màu sắc tôn giáo, cho nên những người theo các truyền thống tâm linh khác nhau đều áp dụng được.


Nhưng rồi những băn khoăn của tôi tan biến ngay lập tức khi tôi đến văn phòng WWO. Các bạn trẻ thân thiện, đón tiếp tôi với một tinh thần cởi mở, phóng khoáng cũng giống như chị T. Chúng tôi đã sinh hoạt với nhau thật vui như những người bạn cùng chia sẻ những kinh nghiệm sống. Bởi vì thực tập chánh niệm cũng là một hình thức trau dồi kỹ năng sống, rèn luyện sức khỏe tâm lý. Các bạn tỏ ra rất thú vị khi biết rằng hiện nay việc thực hành chánh niệm đã được đưa vào một số trường học, nhà thương và cả nhà tù ở Mỹ. Định nghĩa căn bản “chánh niệm là khả năng quan sát, nhận biết những gì đang xảy ra trong giây phút hiện tại mà không phân tích, phán xét chúng” được các bạn thực tập trong một vài phút tĩnh tâm, đủ để thấy mình trước đây ít khi sống thật trọn vẹn trong giây phút hiện tại. Các bạn nhận thức được rằng nếu có khả năng quan sát được cảm xúc, không để cho cảm xúc dẫn đến hành động nông nổi trong một tíc tắc, cuộc đời của nhiều người có thể đã thay đổi theo một hướng tích cực hơn. Đã có bao nhiêu tù nhân Mỹ tiếc nuối vì đã không tự chủ hơn trong thời điểm có hành động không đáng có để dẫn đến tù tội. Đã có biết bao nhiêu học sinh trung học ở Mỹ tự tử vì không ai hướng dẫn cho cách đối trị với những cảm xúc tiêu cực trong cuộc sống. Triết gia, nhà thần kinh học người Áo Viktor Frankl có câu nói đáng để suy ngẫm: thường thì một người khi bị kích thích bởi tác động cảm xúc sẽ có hành động theo phản xạ tức thời, không suy xét. Nhưng nếu ở giữa cảm xúc và phản xạ có được một khoảnh khắc đủ để nhận thức, thì người này sẽ không “phản xạ” nữa, mà sẽ hành động đáp ứng một cách có ý thức. Và hành động có ý thức đó chính là sự tự do và trưởng thành của một cá nhân. Thực tập chánh niệm là một cách để thực tập tạo ra khoảnh khắc nhận thức tự chủ đó trước mỗi hành động.


Các bạn cũng nhận ra rằng việc thực tập chánh niệm khá đơn giản, có thể diễn ra mọi lúc, mọi nơi, bằng nhiều hình thức khác nhau. Các bạn đã thử ăn một trái quít trong chánh niệm, phương pháp mà Thầy Nhất Hạnh đã có nhắc đến trong cuốn sách Phép Lạ Của Sự Tỉnh Thức. Thưởng thức trái quít một cách chậm rãi trong vài phút mới thấy nó ngon và mầu nhiệm hơn bình thường rất nhiều. Các bạn cũng thực tập theo dõi hơi thở vào ra, đặc biệt là cùng theo dõi hơi thở với bái hát giản dị:

In… Out… Deep… Slow…

Calm… Ease… Smile… Release…

Present… Moment…

Wonderful… Moment…

Hình như âm nhạc dễ đem con người đến gần nhau hơn. Buổi sinh hoạt kết thúc với bài hát chung cũng trong tinh thần chánh niệm:

Ta hạnh phúc liền giây phút này
Lòng đã quyết dứt hết âu lo
Không đi đâu nữa, Có chi để làm
Học buông thả, Sống không vội vàng…


Sau buổi sinh hoạt, tôi còn đi theo nhóm WWO đến thăm một trung tâm ở Gò Vấp dành cho thanh thiếu niên có hoàn cảnh khó khăn đặc biệt. Một lần nữa, với một cây guitar, một vài bài hát chung, âm nhạc lại đem tôi đến gần các em nhỏ trong trung tâm chỉ trong giây lát. Còn với các bạn WWO, khi hàng ngày phải đối diện với những cảnh đời bất hạnh nhất trong xã hội như ở trung tâm này, thực tập chánh niệm là để tạo những giây phút tâm bình an thư giãn sau những cảm xúc tiêu cực. Cũng chính Thầy Nhất Hạnh có lần đã nói với các đệ tử trong chương trình Thanh Niên Phụng Sự Xã Hội của mình: “… Thương người nghèo khó lắm, các con à…”.  Việc thực tập chánh niệm củng cố tính kiên nhẫn và lòng thương người, là những hành trang rất cần thiết cho những người làm công tác xã hội.


Sau khi trở về Mỹ, tôi vẫn còn nhớ thật lâu những kỷ niệm sinh hoạt đầy tinh thân với chị T. và các bạn trẻ của WWO. Tôi tin rằng mình đã làm được một việc dù nhỏ nhưng đáng làm. Ở trong xã hội Việt Nam, khi mà các giá trị đạo đức bị xáo trộn, khi mà người dân thường xuyên đối diện với những điều oan trái, những hoàn cảnh bất hạnh, việc thực hành chánh niệm là một phương cách đem lại sự cân bằng tâm linh rất hữu hiệu. Tôi không biết các bạn trẻ có áp dụng được điều gì từ buổi nói chuyện của tôi vào cuộc sống hay không. Nhưng khi nhớ lại những gương mặt rạng rỡ trong ngày hôm ấy, tôi tin là là những hạt giống chánh niệm đã an vị đâu đó trong tâm thức của các bạn. Rồi sẽ có ngày chúng đâm chồi, đơm hoa kết trái chánh niệm. Mỗi bạn sẽ là một thông điệp sống động về chánh niệm gởi đến những người chung quanh, và rồi dần dần sẽ phát tán ra xa hơn trong xã hội.

Hẹn một ngày gặp lại, để cùng có những ngày sinh hoạt xã hội đầy thương yêu trong tinh thần chánh niệm trên quê hương Việt Nam…


Tâm Nhuận Phúc
Vietnam trip - vong tron am nhac resized
vietnam trip 2 resized

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Thời gian gia đình còn kẹt lại Việt Nam, tuy tuổi đời còn non dại, Nga đã nhìn đời bằng tâm thức của một thiếu nữ trưởng thành. Trong khi đó, tại Hoa Kỳ, Phong được nuông chiều, cho nên, Phong rất vô tư. Thấy Nga không tỏ vẻ háo hức về tin chàng có xe mới, Phong hỏi lơ chuyện khác: -Sáng nay ai đưa Nga đến trường? -Ông xe “bus”.
Chị ôm chầm lấy con. Tí giờ đây cao lớn hơn mẹ nhiều, đã ra dáng thanh niên. Nhưng Tí vẫn là đứa con bé bỏng trong vòng tay của chị. Đứa con ước ao một món quà thuở nhỏ, mà mãi đến giờ, và sẽ không bao giờ, chị có thể tặng cho con. Lòng chị dâng lên niềm thương yêu con vô bờ. Chị nghe tiếng mình thầm hứa với con: - Ba mẹ luôn luôn gần nhau để con vui mãi, nhé con yêu.
Em nhìn lên trăng qua khung cửa sổ. Đêm nay trăng đã tròn. Trăng chiếu vào nơi Bà Ngoại ngồi. Em thấy nhớ Bà Ngoại quá! Chú Cuội, Chị Hằng đi vắng rồi! Chỉ còn vầng trăng trải một màu thương nhớ. Bỗng em nghe tiếng Mẹ thì thầm. Em lắng nghe. Mẹ ở trong phòng. Mẹ đang nói chuyện điện thoại với Ba. Tiếng của Mẹ nghe khác lạ. “Có gì thì anh về nhé!”
Thiên đạp xe hết tốc lực, cái sức một thằng bé mười lăm tuổi đang nhổ giò phát lớn cộng với sự háo hức chờ mấy ngày qua, chẳng mấy chốc là đến nhà nội. Nhà nội Thiên ở quê, cách thị trấn chừng ba cây số, ngôi nhà nằm giữa một vườn cây xanh mát nào là mít, ổi, xoài, chanh, khế… ra khỏi vườn cây là đến rẫy mía phía sau nhà.
Ngày cuối tuần tôi theo đám trẻ đi rước đèn tháng Tám. Đàn em bé ca hát rộn ràng những bài hát Trung Thu của Sài Gòn ngày trước. Những cái đèn giấy đủ mọi hình dạng. Có thật nhiều đèn cá chép. Những con cá chép mập ú, tròn quay, có ngọn nến lung linh mờ ảo bên trong. Đám rước chỉ thiếu những chiếc đèn làm bằng giấy bóng kính trong suốt. Những chiếc đèn đủ sắc màu. Lũ trẻ một tay níu tay mẹ, tay bà, tay bố, tay anh, tay chị; một tay cầm khúc que ngắn với chiếc đèn treo ở đầu. Ríu rít theo chân nhau đi dọc theo đoạn đường ngắn ngủn bọc quanh ngôi chùa, dưới ánh đèn đường nhạt nhòa. Những chiếc đèn trung thu, bầy trẻ nhỏ, những câu hát quen, giọng trẻ thơ ê a đưa tôi về những ngày thơ ấu.
Một ngày nọ Chàng Lười Peter hay biết có một ngôi làng đang tổ chức hội chợ. Chàng ta biết chắc rằng nhiều dân quê sẽ tới đây để bán ngựa, bò và những gia súc khác và thế nào họ cũng có nhiều tiền. Mặc dù rất cần tiền nhưng chàng ta có thói xấu là không chịu làm việc để kiếm tiền. Chàng ta, đầu đội chiếc mũ đỏ ba cạnh, tìm cách mò đến ngôi làng.
Tiếng trống thì thùng vang khắp xóm chợ, xóm chùa, xóm đình… Âm thanh trống lân giục giã đầy hào hứng tỏa đến từng nhà, lọt vào lỗ nhĩ thằng Tí. Tiếng trống kích thích nó, làm cho nó và cơm thật lẹ, đoạn nó chan canh vào chén để húp cho xong, dường như nó nuốt chứ hổng có nhai. Cô Hai nhìn nó rồi đưa mắt cho chú Hai: - Thường ngày đâu có vậy, nó ăn nhơi nhơi cả buổi hổng hết chén cơm, vậy mà bữa nay nó ăn nhanh như lân ăn bắp cải.
Buổi sáng định mệnh đó, thầy giáo lớp 5 của Max, nhận được một cú điện thoại. Max còn nhớ khuôn mặt thầy tái đi sau cú điện thoại đó, Thầy bảo Max thu dọn cặp sách lên ngay văn phòng của trường. Max kinh ngạc nhưng vâng lời Thầy thu xếp ra về. Ở cửa văn phòng, Mẹ của Max đứng đó, khuôn mặt nhợt nhạt, thất thần còn hơn cả Thầy giáo. Cho đến tận bây giờ, mỗi khi có ai đó nói với Max "chúng tôi rất tiếc, ba của bạn đã qua đời", người đàn ông 30 tuổi đã buồn bã trả lời "Không, ông bị giết chết bởi không tặc."
Mọi người như muốn cướp thời gian để vui sống. Họ không chịu ngồi yên nhìn thời gian trôi nhanh vuột khỏi tầm tay. Las Vegas là nơi họ thích đến để “hành lạc” mỗi năm một lần, hay vài ba lần (Có thể họ còn đến những nơi khác để chen vào những kẽ hở của một năm cặm cụi làm việc). Thế nhưng đại dịch đã ngang nhiên xía vào cuộc sống của họ. Nay “xả cảng”, thì họ phải vội vàng “đến bù”.
Một con cú to lớn màu trắng, đột nhiên quay đầu nhìn Steven, đôi mắt nó tròn đen như hai hột nhãn, cứ như ai đó gắn vào cái mặt bẹt của nó, cái nhìn lạnh tanh mà xoáy vào lòng người ta. Steven nổi da gà, nỗi sợ bắt đầu len lỏi từng tế bào, luồng sóng lạnh lan tỏa từ thần kinh trung ương đi khắp thân. Steven thoáng nghĩ: ”Con cú nhồi bông không thể cử động được? mình đã nhìn nó bao nhiêu năm nay rồi cơ mà”.