Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Mất cân bằng trong kinh tế toàn cầu: vai trò của nhà nước trong kinh tế (Bài 11)

15/02/202011:01:00(Xem: 886)

 


Cuộc tranh luận về vai trò của nhà nước trong kinh tế giống một quả lắc đồng hồ từ trái sang phải rồi xoay ngược lại: 


  1. Trong thập niên 60-70 kinh tế Hoa Kỳ bị trì  trệ vì chiến tranh Việt Nam, khủng hoảng dầu hỏa Trung Đông và vai trò mở rộng của nhà nước song song với chương trình Chống Nghèo (The Great Society) vô cùng tốn kém của tổng thống Lyndon Johnson vốn thuộc cánh Cấp Tiến (Liberal).


  1. Sang thập niên 80 cánh Bảo Thủ (Conservative) của tổng thống Ronald Reagan (và Thủ Tướng Margaret Thatcher của Anh) chủ trương thu nhỏ vai trò của chính quyền với câu nói bất hủ “Nhà nước không phải là lời giải đáp bởi vì chính nhà nước tạo thêm nhiều vấn đề” (Government is not the solution to our problem government is the problem”). Ông đòi bớt thuế má và giảm giám sát nhà nước (regulations) mà đặt nặng vào tính cạnh tranh và vai trò của bàn tay vô hình (the invisible hand) điều tiết nền kinh tế thị trường.


  1. Sau sự sụp đổ của bức màn sắt và bước qua những năm 90 cùng đầu thế kỷ thứ 20 Hoa Kỳ lại có thêm hai khuynh hướng Tân Tự Do (Neo-Liberalism) và Tân Bảo Thủ (Neo-Conservatism). Hai phái này tuy tiếp tục khác biệt về thuế má và vai trò của nhà nước trong nước Mỹ nhưng lại đồng thuận trên quan điểm phát huy toàn cầu hoá.


  1. Song song với mậu dịch quốc tế (global trade) là việc mở rộng các cánh cửa tài chánh đầu tư xuyên quốc gia (financial liberalization). Những nguồn tiền khổng lồ chạy từ lục địa này sang lục địa khác tạo ra nhiều cuộc khủng hoảng tài chánh liên tục từ Mexico (1994) sang Đông Á (1997) Nga (1998) Nam Mỹ (2000) rồi đến cả Hoa Kỳ (2007-09) và Âu Châu (2010-12). IMF (Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế) và Ngân Hàng Trung Ương được xem như trọng tâm để giải quyết khủng hoảng bằng  các biện pháp tiền tệ thay vì tăng cường ngân sách và sự giám sát của nhà nước, dựa trên quan điểm của kinh tế gia Milton Friedman.


  1. Hậu quả bất ngờ tích lũy của nhiều chính sách tưởng chừng không có liên hệ trực tiếp gồm cả thị trường tự do từ những năm 80, toàn cầu hóa từ thập niên 90 và các biện pháp tiền tệ nhằm giải quyết khủng hoảng tài chánh ở Âu-Mỹ từ 2008, cọng thêm tác động đến từ tự động hóa và điện toán hoá, là giới công nhân thợ thuyền Tây Phương bị mất việc trong khi khoảng cách giàu nghèo thêm sâu đậm; lợi tức của các tập đoàn đa quốc gia tăng vọt nhờ đóng cửa hảng xưởng ở Tây Phương mà xử dụng công nhân rẻ ở Trung Quốc, Đông Nam Á và Nam Mỹ; thu nhập tập trung vào những kẻ thích hợp nhất với điện toán hóa (winner take all). Thông thường thì mỗi người nghiên cứu một trong các chính sách nói trên như kẻ mù mò chân voi, nhưng cọng lại do vẫn mù nên vẫn không biết là con voi hay bạch tuột năm vòi khổng lồ! Dù vậy là quả lắc chính trị nay xoay chiều ngược lại: 


  • cánh hữu dân túy (popularism) của Donald Trump chống mậu dịch toàn cầu nhằm đem công ăn việc làm trở lại nước Mỹ, đòi nhà nước giảm thuế và giảm giám sát để nâng sức cạnh tranh và chống cánh Tân Bảo Thủ truyền thống trong đảng Cộng Hòa. Chính sách của cánh hữu nói chung bị phê bình là trickle down economic, tức là nhà giàu hưởng phần trên trước đến khi rơi rớt dư thừa mới đến số đông quần chúng.

 

  • cánh tả xã hội (socialism) Bernie Sander – Elizabeth Warren chống thương mại quốc tế để bảo vệ công nhân Hoa Kỳ, đòi tăng thuế và tăng giám sát nhà nước hòng giảm bớt khoảng cách giàu nghèo và chống cánh Tân Tự Do trong đảng Dân Chủ.


Trong tranh luận kinh tế thì quả lắc cũng đổi chiều ngược lại từ bàn tay vô hình (the invisible hand) theo Adam Smith chuyển qua bàn tay lông lá của nhà nước của John M. Keynes nhằm điều tiết thị trường; từ vai trò trọng tâm trong chính sách tiền tệ của Ngân Hàng Trung Ương theo Milton Friedman chuyển sang vai trò trọng trách trong ngân sách và giám sát nhà nước cũng của John M. Keynes và Hymen Minsky nhằm giải quyết khủng hoảng.


Kinh tế gia Thomas Piketty (tác giả của quyển sách nổi tiếng Capital in the Twenty First Century - Vốn Tư Bản trong thế kỷ thứ 21) sắp ra mắt vào tháng 3/2020 sách mới Capital and Ideology (Vốn Tư Bản và Chủ Thuyết) trong một bài phỏng vấn gần đây có nhận xét đáng chú ý rằng giới trí thức cánh tả tranh đấu cho dân nghèo, nhưng rồi lại hô hào toàn cầu hóa mà không quan tâm đến hệ lụy giàu nghèo trong xã hội. Sách mới của ông dài 1100 trang nên sẽ là liều thuốc ngủ ngon trong nhiều đêm dài!


Trên đây là bức tranh sơ lược lịch sử kinh tế và chính trị Hoa Kỳ từ thập niên 60 đến nay dài chỉ hơn 1 trang (!) Các bài tiếp theo sẽ phân tích sâu hơn về vai trò của nhà nước, của Ngân Hàng Trung Ương, của toàn cầu hoá và điện toán hóa lên khoảng cách giàu nghèo. Điều đáng nói là những tranh luận chính trị và kinh tế xem ra khô khan, xa vời và vô bổ nhưng lại tác động lên công ăn việc làm và tương lai của từng gia đình và mỗi chúng ta.


Để kết luận, người viết xin kể lại một truyện cười Liên Bang Xô Viết. Trong buổi diễn hành của Hồng Quân chống Tư Bản, đi trước các binh chủng không hải lục quân oai phong hùng tráng trên Quảng Trường Đỏ lại là một đám người ăn mặc xốc xếc đi đứng hổn độn cải cọ om xòm. Ai nấy thắc mắc hỏi là bọn nào hổn láo thiếu kỷ luật thì Stalin nghiêm chỉnh trả lời: “Các kinh tế gia đấy. Thấy chúng lộn xộn như vậy mà sức phá hại của chúng thật là khủng khiếp!”


Stalin quên mất ông tổ Karl Marx cũng là kinh tế gia! 




Ý kiến bạn đọc
18/02/202019:44:01
Khách
Tac gia? vie^'t: "giới trí thức cánh tả tranh đấu cho dân nghèo, nhưng rồi lại hô hào toàn cầu hóa mà không quan tâm đến hệ lụy giàu nghèo trong xã hội."
Truớc năm 1980 chưa co linh tế toàn cầu, dân Mỹ có trình độ trung bình kiếm việc luơng cao dễ dàng. Kinh tế toàn cầu bắt đầu khi các xí nghiệp Mỹ mở xuởng ỏ China, sau dó dưa hàng trăm ngàn nhân tài trên thế giới nhất là Ấn Ðộ va Trung Hoa vaò lam việc ở Mỹ, thay thế công ăn việc làm cuả dân Mỹ có trình độ trung bình. Dân trung bình ở Mỹ không cạnh tranh nổi với top 10% của thế giớị Mỗi năm Mỹ cấp gần 100 ngàn H1B visas. Ngoài ra chuơng trình nhiệm ý thưc tập (Optional Practical Trainning OPT) cũng cho 400 ngàn chổ mỗi năm cho sinh viên ngoại quốc học ngành khoa hoc kỹ thuật (STEM) đuợc ở lại Mỹ làm việc 3 đến 4 năm. Sinh viên STEM ở Mỹ nay phải cạnh tranh với du sinh gioỉ mới có việc làm tốt. Nguời dân trung bình Mỹ sẽ phải chấp nhận công việc làm luơng thấp ở các tiệm bán lẻ, khách sạn, nhà hàng ăn, hay gia nhập quân độị Với kỹ thuật tân tiến, ngưòi già (sinh trưóc năm 1950-1960) sẽ bị thiệt thoì và bị bỏ rơi vì họ không biết xài computer, đối phó vơi hackers và kẻ luờng gạt online, khai thuế , mua vé máy bay, thuê muớn xe hơi, khách sạn online.
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
thời điểm này, khi thuốc chữa còn đang được nghiên cứu và thuốc ngừa thì chưa có, chúng ta có hai sự lựa chọn: chúng ta cùng nhau tự tách rời để làm thẳng đường cong và giúp sức cho cuộc đấu tranh chống lại COVID-19. Ngược lại, chúng ta cũng có thể quyết định con đường khác
Phòng thí nghiệm di động trong đó xét nghiệm coronavirus sẽ được thực hiện được cho là không lớn hơn máy nướng bánh mì (Toaster). Điều tốt nhất về nó là việc phát hiện nhiễm trùng sẽ tăng nhanh đáng kể.
Với chiều hướng số bệnh nhân bị nhiễm coronavirus tiếp tục gia tăng mỗi ngày theo số liệu của các cơ quan y tế ở Hoa Kỳ đưa ra, chúng tôi thấy vấn đề trở nên hết sức cấp bách trong việc chính quyền Hoa Kỳ nên ra thông báo bắt buộc (không phải dưới hình thức "khuyến khích") cho tất cả mọi người phải đeo khẩu trang khi ra khỏi nhà và đến những nơi công cộng. Là một nha sĩ đã hành nghề hơn 20 năm qua và phải đeo khẩu trang mỗi ngày khi chữa trị bệnh nhân, chúng tôi có một số điều chia sẻ với quý vị và các anh chị về vấn đề đeo khẩu trang.
Những ngày hôm nay các con số thống kê vẫn tiến triển hàng giờ, khiến cho những con số bây giờ và hiện tại ghi nhận được, chỉ qua vài tiếng sau là đã trở thành số cũ. Ngay trong giờ phút này trên toàn thế giới số người nhiễm khuẩn SARS-CoV-2 đã tăng lên đến 593.527 người và số tử vong vì COVID-19 là 27.214, nước Ý đang bị SARS-CoV-2 tấn công nặng nề nhất với số tử vong lên đến 9134 người . Tại nước Đức số người nhiễm khuẩn là 49.344 và tử vong vì COVID-19 là 304 người.
Thứ bảy tuần trước, cựu Thượng Nghị Sĩ Janet Nguyễn đã hợp tác với Trung tâm Coast Surgery Center ở Huntington Beach, Hiệp Hội Cảnh Sát Garden Grove, Hiệp Hội Cảnh Sát Santa Ana và nhiều cá nhân và thương mại để phân phát miễn phí 6.000 lbs gạo cho người cao niên từ 70 tuổi trở lên.
Irvine thê thảm với 33 người bệnh, Anaheim 28 người bệnh, Huntington Beach 26 người bệnh... Quận Cam 321 trường hợp, trong vòng một ngày đã có thêm 65 người xác định nhiễm bệnh. Có 3 người đã chết
Các viên chức y tế liên bang Hoa Kỳ hôm Thứ Sáu đã bật đèn xanh cho việc thử nghiệm vi khuẩn corona mà có thể cung cấp kết quả trong vòng chưa tới 15 phút, sử dụng kỹ thuật tương tự hỗ trợ các thử nghiệm cúm nhanh. Chẩn đoán mới này có thể tăng tốc việc thử nghiệm tại Hoa Kỳ, cho phép các kết quả nhanh trong các văn phòng bác sĩ. Nhưng việc thiếu hụt dụng cụ nghiêm trọng được dùng để thu thập các mẫu của bệnh nhân, như mặt nạ và đồ lau chùi, có thể làm chậm tác động của nó.
Hoa Kỳ tiếp tục dẫn đầu thế giới về lây nhiễm vi khuẩn corona ngay cả sau một đợt tăng cao điểm trong các trường hợp bị lây mới được báo cáo tại Ý, trở thành nước đã vượt khỏi hơn 100,000 trường hợp được xác nhận vào xế chiều Thứ Sáu, 27 tháng 3.
Có thêm 2 người thiệt mạng tại Quận Cam, nơi tổng số trường hợp bị lây vi khuẩn corona lên tới 321, và các viên chức thẩm quyền lần đầu tiên công bố tài liệu từng thành phố hôm Thứ Sáu.
Vấn nạn hiện nay cho hàng ngũ y tế chống dịch là thiếu thốn các trang bị phòng vệ để tránh sự lây nhiễm khi trực tiếp khám nghiệm và chữa trị cho bệnh nhân COVID-19. Những trang thiết bị y khoa này vì chỉ dùng một lần là bỏ, nên rất cần sự cung ứng liên tục và đều đặn, nếu không, chính các bác sĩ, y tá sẽ trở thành những bệnh nhân, gục ngã trước khi đưa tay cứu hộ người khác.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.