Hôm nay,  
Việt Báo Online

Nhà Thơ Xu Lizhi

30/06/201900:00:00(Xem: 971)
Nhà Thơ Xu Lizhi

Nhà Thơ Xu Lizhi

 

Phan Tấn Hải

 

Nhà thơ Xu Lizhi (1990-2014) là một hình ảnh bi thảm trong thời đại chúng ta. Anh sống và chết như một bóng mờ rất nhỏ trong lịch sử Trung Quốc. Anh là một người lao động nhập cư, làm việc tới kiệt sức hàng ngày. Những gì anh để lại là hơn 200 bài thơ, ghi lại những đau đớn phận người lao động nhập cư. Tài liệu về Xu nơi đây được dịch sang tiếng Việt từ nhiều bài báo tiếng Anh.

 

 Tên anh là Xu Lizhi (hình như phiên âm ra tiếng Việt có lẽ là Hứa Lập Chí?)… Anh sinh ngày 18/7/1990 tại một vùng quê có tên Jieyang (hình như phiên âm là Kiệt Dương), và chết ngày 30/9/2014 tại Thẩm Quyến. Xu bỏ quê lên thành thị, làm việc cho hãng Foxconn và chỉ sau khi anh tự sát, truyền thông mới để ý tới anh, sau khi các bạn anh phổ biến các bài thơ anh làm khi sinh thời.

 

Công ty Foxconn chuyên sản xuất linh kiện cho hãng Apple. Xu là một công nhân lắp ráp, và thơ của anh không có gì vui. Có lẽ bài thơ nổi tiếng nhất của anh là bài “I Swallowed an Iron Moon” (Tôi Nuốt Một Mặt Trăng Sắt). Bài thơ này như sau:

 

TÔI ĐÃ NUỐT TRỘNG MỘT MẶT TRĂNG BẰNG SẮT
 

Tôi đã nuốt trộng một mặt trăng bằng sắt
họ gọi nó là một đinh ốc
Tôi đã nuốt trộng nước thải công nghiệp và các mẫu đơn xin tiền thất nghiệp
đã còng người trên các máy móc,
tuổi trẻ chúng tôi chết trẻ
Tôi đã nuốt trộng sức lao động,
tôi đã nuốt trộng khó nghèo
đã nuốt trộng các chiếc cầu bộ hành
đã nuốt trộng cuộc đời gỉ sét này
Tôi không thể nuốt gì nữa được
mọi thứ tôi đã nuốt đang trào lên nơi cổ tôi
Tôi trải ra khắp đất nước tôi
một bài thơ của xấu hổ.
(ngày 19/12/2013)

.

Hình ảnh lao động nhập cư chỉ xuất hiện ở TQ từ năm 1984, khi kỹ nghệ tăng vọt, thu hút các cư dân miền quê ra thành thị. Vì chế độ hộ khẩu nghiêm ngặt, các nông dân này bị xem là công dân hạng nhì ở thành phố, xem như chỉ nương náu, chứ không được đầy đủ tứ cách như dân sinh nơi các thành phố đó. Nhà nước TQ đưa ra chính sách riêng đối với lao động nhập cư, gọi họ là “Document 1” (Hồ sơ 1) vì hồ sơ này do chính phủ đưa ra ngày 1/1/1984, cho nông dân được hưởng chế độ khẩu phần gạo và được đi nơi khác tìm việc làm.

 

Người lao động nhập cư là công dân thứ cấp ngay trên quê hương của họ. Hãng xưởng đầy nguy hiểm, vì an toàn lao động là chuyện lỏng lẻo. Tai nạn chết thợ là bình thường. Theo thống kê của nhà nước TQ, trung bình chết vì tai nạn lao động nơi sở làm là khoảng 100,000 người/năm. Đó là chưa kể số lượng công nhân bị thương, bị bệnh nghề nghiệp và khủng hoảng tâm lý.

 

Thống kê của 2014 đưa ước tính rằng khắp TQ có khoảng hơn 274 triệu người lao động nhập cư. Đời sống công nhân bình thường vốn đã khổ, đời sống lao động nhập cư khổ nhiều lần hơn. Đó là chưa thống kê nổi tỷ lệ ly dị, số người bệnh trầm cảm, tự tử, số lượng phá thai và số lượng trẻ em vô gia cư nơi các khu vực đông lao động nhập cư.

 

Xu Lizhi tự sát khi mới 24 tuổi tại Thẩm Quyến, TQ. Sau đây là một vài bài thơ của anh.

.

TRÊN GIƯỜNG BỆNH CHỜ CHẾT CỦA TÔI

Tôi muốn có thêm một cái nhìn ra biển
ngắm nước mắt mênh mông từ nửa đời người
tôi muốn trèo lên ngọn núi khác,
tìm cách gọi lại linh hồn tôi đã mất
tôi muốn chạm vào bầu trời,
để cảm nhận rằng màu xanh biển sao quá nhẹ
Nhưng tôi không thể làm bất kỳ thứ nào nữa
do vậy tôi đang lìa đời.
Tất cả những ai từng nghe tới tôi
không nên ngạc nhiên khi tôi ra đi
ngay cả em, cũng nên bớt thở dài hay sầu khổ
Tôi tới đây trong tâm trạng bình an
và cũng bình an khi tôi lìa đời.
(Xu Lizhi, ngày 30/9/2014)

.

Xu chỉ sống ở Thẩm Quyến vài năm, nhưng anh mê tức khắc đời sống  thành thị. Xu nói với bằng hữu rằng chung quanh anh, ai cũng muốn bám rễ luôn ở thành phố. Có một lúc Xu hùn với bạn làm một sạp bán thức ăn hè phố, nhưng thất bại. Anh cũng xin chuyển từ công nhân trong dây chuyền lắp ráp sang làm ở môt vị trí logistics (kho hàng, vận chuyển) để thoải mái hơn, tự do hơn.

 

Vào tháng 2/2014, Xu bỏ việc ở Foxconn và dọn tới Suzhou (Tô Châu), Jiangsu (Giang Tô). Bạn anh nói rằng, bạn gái của Xu làm việc nơi đó, nhưng rồi chuyện không thuận lợi cho Xu tại Giang Tô. Xu nói với các bạn là anh không tìm được việc, nhưng không giải thích rõ gì cả.  Nửa năm sau, Xu về Thẩm Quyến, nơi anh nói rằng anh yêu thương thành phố này, nơi anh thường vào xem sách ở Central Book Mall và ước mơ làm một nhân viên trong một thư viện nhà nước.  Xu nói rằng miền quê Kiệt Dương của anh chỉ có vài tiệm sách nhỏ xíu, và nếu anh đặt mua sách qua Internet, thì cũng chẳng thể nào sách được giao tới địa chỉ nhà anh. Xu từng kể rằng anh từng xin làm nhân viên trong một thư viện nội bộ của Foxconn giành cho công nhân, nhưng bị từ chối.

 

Xu cạn tiền, về lại Foxconn, xin được việc làm mới, khởi sự làm từ ngày 29/9/2014, cùng cơ xưởng nơi trước đó anh đã làm. Đêm hôm đó, Xu nói với một bạn thân qua mạng chat trực tuyến rằng có ai đã tìm giùm cho Xu việc làm khác, nên Xu dự kiến sẽ rời bỏ Foxconn lần nữa. Hai ngày sau đó, người bạn thân qua mạng WeChat nhận được tin rằng Xu đã tự sát. Người bạn này kinh ngạc, vì mới hai đêm trước còn nói qua mạng với Xu và không thấy gì lạ. Sau này bạn này biết rằng vào buối sáng sau đêm họ nói với nhau, Xu tự sát, chớ không phải hai hôm sau như mang đưa tin trễ.

 

Sau đây là thêm vài bài thơ của Xu Lizhi.

.

XUNG KHẮC

Họ đều nói
tôi là một đứa trẻ ít lời
tôi không chối đâu
nhưng thực sự
dù tôi nói hay không
với xã hội này tôi sẽ vẫn
xung khắc.
(Ngày 7 tháng 6/2013)

.

MỘT ĐINH ỐC RƠI XUỐNG ĐẤT

Một đinh ốc rơi xuống đất
trong đêm đen của làm quá giờ
lao thẳng xuống, leng keng nhẹ thôi
không làm ai chú ý
y hệt lần trước
vào một đêm như thế này
khi ai đó lao mình xuống đất.
(ngày 9 tháng 1/2014)

.

PHÒNG THUÊ

Một nơi rộng mười mét vuông
chen chúc và ẩm ướt, không ánh mặt trời quanh năm
nơi đây tôi ăn, ngủ, ỉa, và suy nghĩ
ho, nhức đầu, già đi, ngả bệnh nhưng vẫn chưa chết
Dưới tia sáng vàng mờ nhạt lần nữa
mắt tôi ngó vô hồn
tắc lưỡi như một thằng ngu
tôi bước tới và lui, hát nho nhỏ, đọc, viết các bài thơ
Mỗi lần tôi mở cửa sổ hay chiếc cổng gỗ
tôi như một người chết
tôi trông như người chết
từ từ mở nắp quan tài.
(ngày 2 tháng 12/2013)

.

Đất nước TQ và kể cả đất nước VN, đã có những thống kê nào về nỗi đau khổ của các lao động nhập cư? Và đã có bao nhiêu nhà thơ như Xu, khi họ rời bàn viết, ngưng làm thơ, và rồi tự sát?

 

Lời cuối nơi đây, xin góp lời cầu nguyện cho nhà thơ Xu Lizhi sẽ sớm về nơi bình an bên kia thế giới.

 

 



 

07/08/2019(Xem: 994)
Một số ít người Việt trong nước vì không muốn lòng yêu nước ‘bị lợi dụng’ nên tuyên bố không biểu tình chống TQ
06/08/2019(Xem: 568)
Ngày đầu tiên tôi đến London, tôi và anh Đạt, anh bạn đồng hương, đi trên cầu Westminster thấy tháp chuông Big Ben
05/08/2019(Xem: 971)
Tổng Thống Việt Nam Cộng Hoà Nguyễn văn Thiệu, một lãnh đạo quốc gia kiên trì chống CS có một câu để đời “Đừng nghe những gì CS nói mà hãy nhìn những gì CS làm”.
03/08/2019(Xem: 2447)
CSVN sẽ chọn đường chung của quốc tế, cùng chống hành động bạo ngược của Trung Cộng ở Biển Đông.
02/08/2019(Xem: 1105)
Tin RFI của Pháp ngày 22-07-2019, “Cảnh côn đồ mặc áo trắng, bịt mặt, tấn công người phản đối luật dẫn độ và nhà báo ngay tại một ga xe lửa Hồng Kông, ngày 21/07/2019
01/08/2019(Xem: 636)
Trong khi chiến tranh thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc tung lên khói bụi mịt mờ, có vẻ như kinh tế Việt Nam sẽ hưởng lợi. Bề ngoài là như thế, và ít nhất là cho tới bây giờ.
31/07/2019(Xem: 5064)
Nhiều dấu chỉ cho thấy Trung Cộng [TC] đang câu giờ trong cuộc đàm phán thứ hai về Chiến tranh Thương mại mà Chủ tịch Tập cận Bình [CTB] đã hứa với TT Trump [TT T] bên lề hội nghị G 20 ở Nhựt.
30/07/2019(Xem: 670)
Abraham Sutzkever (1913 –2010) là một thi sĩ nổi tiếng trong ngôn ngữ Yiddish – một tiếng nói sử dụng trong các cộng đồng Do Thái ở Trung Âu và Đông Âu thời kỳ trước Holocaust, cuộc diệt chủng bằng các lò thiêu do Đức phát xít thực hiện. Báo The New York Times viết rằng Sutzkever là nhà thơ vĩ đại của trận diệt chủng Holocaust.
29/07/2019(Xem: 950)
Biển Đông là mẫu số chung Việt Nam, có thể dùng để hoà đồng những phân số địa phương, tôn giáo, kinh tế chánh trị, trong ngoài nước, nói cách khác là hoà đồng người Việt.
27/07/2019(Xem: 1378)
Đảng CSVN để Tàu Cộng xâm lược một tấc đảo, một mét biển của Việt Nam là pham tội phản quốc, trời đất không dung, tổ tiên không tha, nhân dân nguyền rủa.
26/07/2019(Xem: 3671)
Với chiến thuật tiên hạ thủ vi cường, đánh trường kỳ, đánh đa diện của Mỹ, Trung Cộng đã thấm đòn, hụt hơi, gần mất thở.
26/07/2019(Xem: 949)
16 lính Thủy Quân Lục Chiến Hoa Kỳ đã bị bắt tại Trại Camp Pendleton ở California hôm Thứ Năm 25/07 trong thời gian chống các hoạt động phi pháp từ buôn người tới các tội phạm liên quan ma túy, theo Sư Đoàn 1 Thủy Quân Lục Chiến cho biết.
26/07/2019(Xem: 611)
Bộ Trưởng Tư Pháp Hoa Kỳ William Barr hôm Thứ Năm 25/07 đã chỉ thị cho Bộ Tư Pháp áp dụng luật lệ mới để thực thi tử hình, mà sẽ khôi phục lại các vụ hành quyết trong hệ thống liên bang lần đầu tiên trong vòng 16 năm.
25/07/2019(Xem: 1154)
Như thế, sau nhiều lần Ban Tuyên Giáo khuyến khích các kỹ sư thiết lập riêng mạng xã hội cho dân Việt Nam, sau nhiều tháng công an bố ráp và bắt những tiếng nói bất đồng chính kiến trên mạng Facebook, một mạng xã hội đặc chất VN đã chính thức phóng lên Internet hôm Thứ Ba 23/7/2019.
24/07/2019(Xem: 1504)
Biển Đông là mẫu số chung Việt Nam, có thể dùng để hoá đồng những phân số địa phương, tôn giáo, kinh tế chánh trị, trong ngoài nước.
Tin công nghệ
Khoảng cuối tháng 08/2019, Đại sứ quán Trung Quốc tại Canada cho rằng quan hệ song phương đang trải qua khó khăn và yêu cầu Ottawa trả tự do cho Giám đốc Tài chính Huawei Mạnh Vãn Châu.
Kể từ năm 2009, Google đã đặt cho từng phiên bản lớn của hệ điều hành Android những cái tên theo chủ đề các món ngọt tráng miệng. Những tên gọi thay đổi theo thứ tự alphabet qua từng năm, đầu tiên là ANdroid Cupcake, Donut, Eclair, Froyo... và gần đây nhất là Pie. Nhưng có một bất ngờ nho nhỏ: khi phiên bản hệ điều hành di động mới nhất của Google ra mắt vào cuối tháng 08/2019, thời kỳ của những món tráng miệng cũng sẽ chấm hết.
Khoảng cuối tháng 08/2019, các nhà nghiên cứu tại sự kiện dành cho hacker DEF CON đã cảnh báo người dùng hãy tắt Bluetooth để tránh những mối nguy về bảo mật.
Là nơi sinh sống của nhiều loài mãnh thú như sư tử, linh cẩu hay báo đốm, Châu Phi chắc hẳn là một nơi đáng sợ đối với nhiều người. Nhưng ngoài những loài ăn thịt kể trên, ở lục địa đen còn có một thứ gây ám ảnh hơn cả: “hồ sát nhân”, có thể giết chết cả nghìn người chỉ sau một đêm.
Khoảng cuối tháng 08/2019, trang Chicago Tribune và một nhóm các nhà khoa học đã thực hiện nghiên cứu về các thiết bị iPhone và Samsung Galaxy, bao gồm iPhone 7, 8, 8 Plus và X cũng như Samsung Galaxy S8, S9 và J3. Trong bài kiểm tra, các nhà khoa học kiểm tra xem liệu các mẫu điện thoại có phát ra bức xạ tần số vô tuyến nhiều hơn mức cho phép theo chỉ dẫn của FCC hay không.
Khoảng cuối tháng 08/2019, Sở Cảnh sát Chicago (CPD) đang triển khai một chương trình thí điểm cho giải pháp DeX của Samsung trên các xe tuần tra. Phiên bản dành cho xe hơi của Samsung DeX sẽ thay thế cho các máy tính trong xe cảnh sát. Những chiếc xe đầu tiên với công nghệ mới sẽ được CPD ra mắt vào cuối năm 2019.
Trôi qua Cánh tay Orion (Orion Arm) của Thiên hà xoắn ốc Milky Way (hay Dải Ngân hà), đám mây vũ trụ tình cờ phác họa lại đường viền của California trên bờ biển phía tây Hoa Kỳ.
Ngày 19/08/2019, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Wilbur Ross xác nhận giấy phép tạm thời của Huawei sẽ được gia hạn đến 19/11/2019. Ông Ross cũng cho biết có thêm 46 chi nhánh của Huawei được bổ sung vào "danh sách đen", nâng tổng số các chi nhánh, công ty con của Huawei nằm trong lệnh cấm lên tới hơn 100 đơn vị.
Khoảng giữa tháng 08/2019, chiếc thẻ tín dụng Apple Card đã chính thức được ra mắt cho người dùng tại Mỹ. Chiếc thẻ làm bằng titan với màu trắng chủ đạo, toát lên một vẻ đẹp sang trọng và đẳng cấp. Tuy nhiên, người dùng sẽ phải cẩn thận để giữ cho chiếc thẻ vẫn sáng bóng như mới sau một thời gian sử dụng.
Khoảng giữa tháng 08/2019, một số nguồn tin cho biết, Singapore bắt đầu triển khai xe buýt tự lái trong tháng 08/2019. Được biết, đây chỉ mới là giai đoạn thử nghiệm dịch vụ mới và thời gian hết thử nghiệm sẽ kéo dài đến ngày 15/11/2019.
Dù mất quá nhiều thời gian để chứng minh, nhưng cuối cùng nhân loại cũng nhận ra rằng quả thực tầm ảnh hưởng của nhựa là rất lớn. Hiện nay, nhựa tồn tại ở khắp mọi nơi: trong bầu không khí chúng ta hít thở, trong những gì chúng ta ăn, và trong nước chúng ta vẫn uống hàng ngày.
Khoảng giữa tháng 08/2019, theo một nghiên cứu mới được đăng tải trên trang Energy Policy, Châu Âu đủ chỗ lắp turbine gió để sản xuất điện cho cả thế giới đến năm 2050
Khoảng giữa tháng 08/2019, theo nguồn tin từ Nikkei, Apple đang trong giai đoạn cuối của việc chứng nhận các màn hình từ BOE Technology Group cho các iPhone vào năm 2020 trong nỗ lực nhằm làm giảm chi phí và sự phụ thuộc vào công ty Hàn Quốc, Samsung Electronics.
Khoảng giữa tháng 08/2019, Intel ra mắt bộ vi xử lý mới nhất, và cũng là bộ vi xử lý trí tuệ nhân tạo đầu tiên của hãng, được thiết kế để sử dụng tại các trung tâm điện toán đám mây lớn. Con chip mới có tên là Nervana NNP-I hay Springhill, được phát triển tại cơ sở Haifa, Israel.
Khoảng giữa tháng 08/2019, Apple Card, chiếc thẻ tín dụng Apple hợp tác cùng ngân hàng Goldman Sachs, đã chính thức được phát hành tại Mỹ.