Hôm nay,  
Việt Báo Online

19/5: Sinh Nhật Một Thi Hào

19/05/201900:00:00(Xem: 891)
19/5: Sinh Nhật Một Thi Hào
Trần Khải

 

Ngày 19 tháng 5 là sinh nhật một thi hào? Đúng vậy. Không chỉ làm thơ siêu xuất, ông cũng là người ấn hành tạp chí văn học đầu tiên tại Việt Nam. Đó là Tản Đà.

Nhà thơ Tản Đà sinh ngày 19 tháng 5 năm 1889 - mất ngày 7 tháng 6 năm 1939, tên thật Nguyễn Khắc Hiếu, là một nhà thơ, nhà văn và nhà viết kịch nổi tiếng của Việt Nam. Bút danh Tản Đà của ông là tên ghép giữa núi Tản Viên và sông Đà, quê hương ông.

Tự điển Wikipedia kể: Trong văn đàn Việt Nam đầu thế kỷ 20, Tản Đà nổi lên như một ngôi sao sáng, vừa độc đáo, vừa dồi dào năng lực sáng tác. Ông là một cây bút phóng khoáng, xông xáo trên nhiều lĩnh vực. Đi khắp miền đất nước, ông đã để lại nhiều tác phẩm với nhiều thể loại. Ông đã từng làm chủ bút tạp chí Hữu Thanh, An Nam tạp chí. Với những dòng thơ lãng mạn và ý tưởng ngông nghênh, đậm cá tính, ông được đánh giá là người chuẩn bị cho sự ra đời của thơ mới trong nền văn học Việt Nam, là "gạch nối giữa hai thời kỳ văn học cổ điển và hiện đại".

Ngoài sáng tác thơ, Tản Đà còn giỏi trong việc dịch thơ Đường thành thơ lục bát và được biết đến như một người dịch thơ Đường ra ngôn ngữ Việt hay nhất.

Ông thuộc dòng dõi quyền quý, có truyền thống khoa bảng. Tổ tiên ông xưa kia có nhiều đời làm quan dưới triều Lê. Sau Gia Long lên ngôi, dòng họ này thề sẽ không đi thi, không làm quan với tân triều. Đến thời cha ông là Nguyễn Danh Kế, do hoàn cảnh gia đình cực khổ, lại phải nuôi mẹ già, đành lỗi ước với tổ tiên. Nguyễn Danh Kế thi đỗ cử nhân, làm quan cho triều Nguyễn đến chức Ngự sử trong Kinh, giữ việc án lý, nổi tiếng là người có tài văn án trong triều. Ông Kế vốn là người phong lưu tài tử, thường lui tới chốn bình khang và quen với bà Lưu Thị Hiền ở phố.

Bà Lưu Thị Hiền có nghệ danh Nhữ Thị Nhiêm, là một đào hát tài sắc ở Hàng Thao - Nam Định, bà lấy lẽ ông Nguyễn Danh Kế khi ông làm tri phủ Xuân Trường (Nam Định). Bà là người hát hay, có tài làm thơ chữ Nôm. Tản Đà là con trai út của cuộc lương duyên giữa tài tử và giai nhân này.

Trong những người anh em còn lại, có người anh ruột (cùng cha khác mẹ) với Tản Đà là Nguyễn Tái Tích, là người có nhiều những ảnh hưởng to lớn tới cuộc đời sau này của Tản Đà. Ông Tích sinh năm 1864, nối nghiệp cha đi thi đỗ Phó bảng và ra làm quan. Ông là người thanh liêm chính trực, nên đường hoạn lộ cũng không yên ổn, sau làm ở cục Tu thư, rồi Hiệu trưởng trường Tân Quy, Đốc học Vĩnh Yên. Tản Đà từ nhỏ sống với ông, phải nhiều lần di chuyển tới những nơi ông Tích được bổ nhiệm: Yên Mô - Ninh Bình, Vụ Bản - Nam Định, Quảng Oai - Sơn Tây, Vĩnh Tường - Vĩnh Yên.

Thời niên thiếu của Tản Đà trải nhiều giai đoạn khóc cười. Năm lên 3 tuổi, bố mất, cuộc sống gia đình trở nên cùng túng. Năm sau, vì bất hoà với nhà chồng, bà Nghiêm bỏ đi, trở lại nghề ca xướng. 8 năm sau, xảy ra chuyện chị ruột ông cũng theo mẹ làm nghề đó (năm Tản Đà 13 tuổi). Những sự kiện đã để lại nhiều dấu ấn khó phai trong tâm hồn.

Giai đoạn niên thiếu của Tản Đà phần lớn dành cho chuyện thi cử, đến năm 19 tuổi, ông mới có những rung cảm tình ái đầu đời. Đó là mối tình với con gái nhà tư sản Đỗ Thận. Năm sau ông lại yêu con gái ông tri huyện phủ Vĩnh Tường. Nhưng 2 mối tình này đều không được trả lời...

Từ 1915 đến 1926 là những năm tháng đắc ý nhất của Tản Đà. Năm 1915, cuốn sách đầu tiên của Tản Đà được xuất bản, gây tiếng vang lớn, đó là tập thơ "Khối tình con I".

Sau thành công đó, ông viết liền cuốn "Giấc mộng con" (cho in năm 1917) và một số vở tuồng: "Người cá", "Tây Thi", "Dương Quý Phi", "Thiên Thai" (diễn lần đầu năm 1916 tại Hải Phòng).

Năm 1917, Phạm Quỳnh sáng lập ra "Nam Phong tạp chí", và bài của Tản Đà có trên tạp chí này từ số đầu tiên. Năm 1918, Phạm Quỳnh ca ngợi cuốn "Khối tình con I" và phê phán cuốn "Giấc mộng con I", cả khen lẫn chê đều dùng những lời lẽ sâu cay, biến Tản Đà trở thành một hiện tượng trên văn đàn. Sau bài phê phán tư tưởng của "Giấc mộng con", Tản Đà thôi cộng tác với Nam Phong tạp chí và mở một số cuộc hội đàm để chống lại những lời phê phán đó, sự kiện này cũng được nhiều giới quan tâm.

Từ 1919 tới 1921, Tản Đà viết một loạt sách; truyện thì có "Thần tiền", "Đàn bà Tàu" (1919); sách giáo khoa, luân lý thì có "Đài gương", "Lên sáu" (1919), "Lên tám" (1920), thơ thì có tập "Còn chơi" (1921). Thời kỳ này ông quen với một nhà tư sản nữa là ông Bùi Huy Tín, cùng nhau du lịch khắp Bắc, Trung kỳ và làm chủ bút "Hữu thanh tạp chí" một thời gian.

Năm 1922, Tản Đà thành lập "Tản Đà thư điếm" (sau đổi thành "Tản Đà thư cục"), đây là nhà xuất bản riêng đầu tiên của ông. Tại đây đã xuất và tái bản hết những sách quan trọng trong sự nghiệp của Tản Đà; "Tản Đà tùng văn" (tuyển cả thơ và văn xuôi, trong đó có truyện "Thề Non Nước", 1922); "Truyện thế gian" tập I và II (1922), "Trần ai tri kỷ" (1924), "Quốc sử huấn nông (1924), và tập "Thơ Tản Đà" (1925). Ngoài ra thư cục này còn cho xuất bản sách của Ngô Tất Tố, Đoàn Tư Thuật.

Năm 38 tuổi (1926), Hữu Thanh tạp chí đình bản, Tản Đà cho ra đời "An Nam tạp chí" số đầu tiên với tòa soạn ở phố Hàng Lọng. Sự ra đời của "An Nam tạp chí", tờ báo mà Tản Đà dành hết tâm huyết, đã bắt đầu quãng đời lận đận của ông...

Năm 1931-1932, Tản Đà có cuộc bút chiến nổi tiếng với Phan Khôi về luân lý và Tống Nho. Ông có câu nói đi vào lịch sử khi kết án Phan Khôi: "vu hãm tiên hiền, loạn ngôn hoặc chúng, bại hoại phong quá" và đòi đem Phan Khôi ra Văn Miếu quất roi vào đít. Thời gian này, ông có vào Sài Gòn ít lâu và đảm nhận phụ trương văn chương cho tờ báo của ông Diệp Văn Kỳ, và cư ngụ tại Xóm Gà.[2]...

Tự điển Wikpedia cũng ghi nhận: Tản Đà người sáng lập ra tờ báo chuyên về văn học đầu tiên của Việt Nam: tờ "An Nam tạp chí". Số đầu tiên ra ngày 1 tháng 7 năm 1926, Tản Đà làm chủ báo, thư ký tòa soạn là Ngô Tất Tố. Tờ báo xem như gắn liền với sự nghiệp làm báo của Tản Đà, song nó không hoạt động yên ổn như ý, cho đến ngày chính thức "chết", tờ báo đã trải qua ba lần đình bản.

"An Nam tạp chí" đình bản lần đầu tiên vào tháng 3 năm 1927, sau khi ra được 10 số. Sau đó, đến năm 1929, Tản Đà hợp tác với một người ở Hàng Gai, cho tái bản tạp chí. Theo ông Lâm Tuyền Khách, sự tái bản này là ý của người kia, ra tạp chí để có dịp thu nợ vì Tản Đà nợ ông một món không dễ trả. Trên bìa "An Nam tạp chí" lúc ấy ghi Tản Đà là "chủ sự", còn ông nọ là "chủ nhân". Cũng theo ông Lâm Tuyền Khách, còn một lý do nữa là nếu ngày ấy An Nam tạp chí không tái bản thì sẽ bị thu giấy phép.

Lần tái bản này chỉ ra được vài số rồi lại đình bản. Đến tháng 4 năm 1931, "An Nam tạp chí" lại tái bản, lần này hoạt động đến ngày 1 tháng 3 năm 1933 thì đình bản vĩnh viễn vì lý do tài chính.

Tản Đà là cây bút chủ lực của "An Nam tạp chí", cách làm báo của ông có thể coi là khá đặc biệt. Theo Lâm Tuyền Khách, ban ngày ông không làm việc, chỉ uống rượu, nói chuyện hay đọc sách, đến hai - ba giờ đêm ông mới trở dậy thắp đèn viết cho đến sáng. Trong tờ báo nhiều khi độc giả thấy những bài viết đang liền mạch, tự nhiên bị bỏ dở trong một thời gian dài mới thấy Tản Đà xuất hiện viết tiếp.

Tờ "An Nam tạp chí" tuy tổng cộng chỉ có 48 số, lại hoạt động thất thường, thiếu chuyên nghiệp nhưng được coi là một trong những tờ đầu tiên có những đóng góp tích cực vào sự phát triển của văn học Việt Nam thời cận đại theo khuynh hướng hiện thực. Bên cạnh đó nó thể hiện một cách kín đáo lòng yêu nước của Tản Đà, qua những bài tiểu luận, bài thơ đăng rải rác...

Có nhiều lời nhận xét đáng chú ý về thi sĩ Tản Đà.

Nguyễn Tuân viết: “Trong chốn Tao Đàn, Tản Đà xứng đáng ngôi chủ suý, trong Hội tài tình, Tản Đà xứng đáng ngôi hội chủ mà làng văn làng báo xứ này, ai dám ngồi chung một chiếu với Tản Đà?”

Bùi Giáng viết: “…bản dịch "Trường hận ca" của tiên sinh quả thật là vô tiền khoáng hậu.”

Xuân Diệu viết: “Chính cái sầu trong thơ Tản Đà là đầu mối quỷ thuật chính yếu để dụ người ta.”

Ngô Tất Tố viết: “Trong cái trang thi sĩ của cuốn Việt Nam văn học sử sau này, dầu sao mặc lòng, ông Tản Đà là một người đứng đầu của thời đại này.”

Lưu Trọng Lư viết: “...trước chúng tôi, không kèn không trống, lặng lặng im im, Tiên sinh cũng đã làm ra "thơ mới" đó thôi!”

Khái Hưng viết: “Nhưng trong làng văn nước ta, được nhiều người yêu mến thời còn sống, dễ mới có Tản Đà.”

Hai nhà bình luận Hoài Thanh, Hoài Chân viết trong bộ “Thi nhân Việt Nam” về Tản Đà: “Anh em ở đây, tuy người sau kẻ trước, nhưng ai nấy đều là con đầu lòng của thế kỷ hai mươi. Trên hội Tao đàn, chỉ tên sinh là người của hai thế kỷ. Tiên sinh sẽ đại biểu cho một lớp người để chứng giám công việc lớp người kế tiếp. Ở địa vị ấy còn có ai xứng đáng hơn tiên sinh…”

Xin đồng bào nhớ nhé: ngày 19 tháng 5 là sinh nhật của một nhà thơ vĩ đại nơi núi Tản sông Đà…

15/06/2019(Xem: 642)
Mới đây người con trai thứ ba có điện thoại nhắc, Ba à, Ba làm gì cũng dành chút thì giờ ăn cơm gia đình với anh em tụi con, trong ngày của Cha do Má bảo con nhắc Ba, nghen Ba.
14/06/2019(Xem: 2744)
Nhiều dấu chỉ cho thấy chánh quyền Mỹ của TT Trump dùng mưu kế, chọc cho Chủ Tịch Tập Cận Bình [TCB] tức khí CSVN đắc lợi vô căn trên thiệt hại quá lớn của TC trong Chiến tranh Thương mại với Mỹ.
13/06/2019(Xem: 1305)
Có một điểm rất nóng trong căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc… với cường độ còn gay gắt hơn chiến tranh thương mại: đó là Đài Loan.
11/06/2019(Xem: 1702)
Trước giờ quân đội Hoa Kỳ đóng khắp nơi trên thế giới là để phòng hờ một cuộc chiến quân sự bùng nổ trên toàn cầu… Tốn kém vì đưa quân khắp thế giới, nhưng cũng chịu, còn hơn là bùng nổ chiến tranh còn tốn kém hơn.
10/06/2019(Xem: 1145)
Sư kiện và thời sự- Tin RFI ngày 5-06, “Hồng Kông canh thức”. Lo âu cho chính tương lai của mình, tối thứ Ba 04/06/2019,dân Hồng Kông tưởng niệm nạn nhân vụ thảm sát phong trào dân chủ Thiên An Môn cách nay 30 năm
09/06/2019(Xem: 1337)
Chiến tranh thương mãi căng thẳng hơn… có vẻ như vẫn chưa tới mức xài tới những chiêu sát thủ. Có thể vì chờ đợi thương thuyết? Bởi vì cả Tổng Thống Mỹ Donald Trump và Chủ Tịch TQ Tập Cận Bình đều tin là sẽ cò kè mặc cả thêm được? Nghĩa là mọi chuyện sẽ còn kéo dài…
08/06/2019(Xem: 2704)
Đừng có lo, đất hiếm không khan hiếm với Mỹ ngay tại Mỹ. Phần lớn đất hiếm hiện nay tập trung ở Trung Cộng, Brazil, Canada, Úc, Ấn Độ, Mỹ và Việt Nam.
07/06/2019(Xem: 1617)
Diễn đàn Đối thoại Shangri-La, một diễn đàn an ninh uy tín, năm nay 2019 hội họp ở Singapore ngày 31-2/6, là nơi lãnh đạo quốc phòng của các quốc gia trong khu vực có các phát biểu quan trọng về chính sách an ninh và quốc phòng.
06/06/2019(Xem: 749)
Những ký ức về trận Thảm Sát Thiên An Môn vẫn còn đau đớn sau 30 năm, không chỉ với dân tộc Trung Quốc, nhưng cũng là vết thương lớn trong lịch sử nhân loại.
05/06/2019(Xem: 5488)
Hoa Vi đang bị Mỹ đánh tơi bời hoa lá. Tiêu biểu như Hoa Vi đã đang bị nhiều công ty có trụ sở tại Hoa Kỳ đã ngay lập tức đóng băng việc cung cấp linh kiện và dịch vụ cho Huawei. Hoa Vi mất hệ điều hành Android với Google Mobile Services (GMS), Google Play Store.
04/06/2019(Xem: 772)
Tuần lễ này là tưởng niệm 30 năm trận thảm sát Thiên An Môn ở Bắc Kinh, khi Quân đội CS Trung Quốc tràn vào Thiên An Môn ngày 4 tháng 6/1989 với xe tăng và súng máy, giải tán cuộc biểu tình vì dân chủ của sinh viên, công nhân và trí thức.
03/06/2019(Xem: 2774)
CS thường dùng binh pháp hai mặt giáp công, vừa đánh vừa đàm, chơi trò hai mang trong chiến tranh và ngoại giao. Nhưng Mỹ trong Chiến Tranh Thương Mại với TC và trong đàm phán về nguyên tử với CS Bắc Hàn, TT Trump phá binh pháp này khi CS chơi trò lật lọng vào giờ chót.
02/06/2019(Xem: 1559)
Tăng tốc hút dầu Biển Đông… công ty dầu quốc doanh Hoa Lục sẽ tăng tốc hút dầu Biển Đông… Tình hình đang căng thẳng sẽ nóng bỏng thêm nơi các vùng Biển Đông đang tranh chấp…
01/06/2019(Xem: 2392)
Tổng Thống Mỹ D. Trump vừa ký sắc lệnh đưa Tập đoàn Huawei và 68 chi nhánh tại hơn 20 quốc gia trên thế giới vào "danh sách đen" thương mại Entity List, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 17-5. Đó là đòn bó tay, trói chân TC trong chiến lược
31/05/2019(Xem: 1658)
Chánh quyền Cộng Hoà và Khối Dân Chủ ở Quốc Hội lưỡng viện khác biệt nhau rất nhiều trong nhiều vấn đề quốc kế, dân sinh nội bộ. Nhưng có hai vấn đề lớn hai bên tuy hai mà một, đó là “Ủng hộ Quân đội của Chúng ta” và chống đối TC càng ngàycàng trên nhiều phương diện. Hành Pháp chống TC nhiều mặt từ vấn đề thương mại qua Chiến tranh Thương mại, chiến tranh tin học qua vụ Hoa Vi. Và Mỹ chống TC trên phương diện quân sự với quyết tâm và mở rộng liên minh từ Á xuống Úc qua Âu trong việc bảo vệ tư do hang hải, trước hành động bạo ngược của TC ỷ mạnh hiếp yếu, xâm lấn biển đảo của các nước ở Á châu Thái bình dương. Hai bên Mỹ và TC đang bên bờ chiến tranh Biển Đông.
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 06/2019, Google đã âm thầm bổ sung thêm công cụ đo tốc độ trực tiếp trên Google Maps, cho phép người dùng có thể theo dõi tốc độ đang di chuyển của xe bên cạnh giới hạn tốc độ.
Hai thiên hà hùng mạnh trong ảnh đang kéo nhau ra. Được biết đến với cái tên Thiên hà Con Chuột vì chúng có cái đuôi khá dài, mỗi thiên hà xoắn ốc lớn đã thực sự vắt ngang qua nhau.
Khoảng giữa tháng 06/2019, theo trang Android Authority, nhà mạng AT&T của Mỹ đã quyết định hủy toàn bộ đơn đặt trước sản phẩm màn hình gập Galaxy Fold do Samsung chưa thể chốt ngày bán ra chính thức của thiết bị. Nhà mạng AT&T đã gửi mail tuyên bố hủy đơn hàng dù trước đó họ từng cho rằng có thể giao máy từ ngày 13/06/2019.
Theo đạo luật quốc phòng của Mỹ được thông qua năm 2018, các nhà thầu liên bang bị cấm kinh doanh với Huawei. Ông Russ Vought, quyền Giám đốc ngân sách Mỹ, viết trong thư gửi Thượng Nghị sỹ James Inhofe, Chủ tịch Ủy ban Quân vụ thượng viện Mỹ, rằng: “Những ngày qua, Quốc hội xác định rõ tầm quan trọng của việc thi hành lệnh cấm trong vòng 2 năm và chúng tôi sẽ làm như vậy”.
Khoảng giữa tháng 06/2019, theo The Information, Apple đang đàm phán nhằm mua lại một phần mảng phát triển modem di động của Intel. Dù không phải lần đầu tiên có thông tin cho rằng Apple quan tâm tới mảng kinh doanh modem của Intel, nhưng thông tin mới phản ánh rằng Apple đang tích cực đàm phán để chốt được một thỏa thuận với Intel.
Khoảng giữa tháng 06/2019, tại sự kiện Uber Elevate, 8 công ty đã tiết lộ 16 thiết kế skyport mới cho dịch vụ taxi bay Uber Air. Được biết, Uber sẽ đàm phán với các hãng bất động sản và chính quyền các thành phố để đặt skyport trên nóc những nhà để xe hoặc các công trình kiến trúc khác đủ điều kiện.
Khoảng giữa tháng 06/2019, một số nguồn tin cho biết, số phận các mẫu smartphone 5G của LG đang có vấn đề khi hãng vừa xác nhận không thể dàn xếp các mâu thuẫn với Qualcomm để gia hạn hợp đồng mua sắm chip vốn sẽ hết hạn trong cùng tháng.
Khoảng giữa tháng 06/2019, Facebook chính thức ra mắt ứng dụng "Study from Facebook" độc quyền trên các thiết bị Android. Các báo cáo từ TechCrunch cho biết ứng dụng mới là một trong những nỗ lực của Facebook trong việc thu thập dữ liệu một cách công khai của những người dùng tham gia thử nghiệm.
Bên trong các bộ vi xử lý, kích thước bóng bán dẫn càng nhỏ đồng nghĩa với việc số lượng bóng bán dẫn càng lớn. Nhờ đó, hiệu năng của bộ vi xử lý được tăng thêm và khả năng tiêu thụ điện năng được cải thiện.
Trong nhiều năm qua, Trung Quốc đã nỗ lực xây dựng ngành công nghiệp bán dẫn của riêng mình, nhằm giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp từ Mỹ, Châu Âu, Nhật Bản đối với các máy chế tạo chip. Tuy nhiên, những nỗ lực đó của họ đã bị dội một gáo nước lạnh.
Nếu muốn ăn uống một cách lành mạnh, quý vị chỉ cần nhớ 3 điều đơn giản: 1. Ăn ít thực phẩm chế biến, 2. Kiêng đường 3. Và cuối cùng là giữ cho bữa ăn của quý vị cân bằng.
Khoảng giữa tháng 06/2019, trả lời phỏng vấn của Nikkei, ông Steve Milligan, CEO Western Digital cho biết, nhà sản xuất thiết bị lưu trữ của Mỹ đã dừng hợp tác với Huawei cũng như ngừng xuất xưởng các sản phẩm của mình cho công ty Trung Quốc, sau khi Huawei bị liệt vào danh sách đen của chính phủ Mỹ.
Khoảng giữa tháng 06/2019, Foxconn, một trong những đối tác gia công sản phẩm cho Apple, đã công bố sẽ thay đổi cơ chế lãnh đạo với nhiều nhân viên cấp cao sẽ tham gia điều hành hơn. Sự thay đổi đến từ việc chủ tịch Terry Gou của hãng chuẩn bị tham dự cuộc tranh cử tổng thống Đài Loan vào năm 2020.
Chưa bao giờ từ Thải độc (detox, cleanse) được dùng nhiều như hiện nay. Nhiều thông tin cho rằng trong cơ thể chúng ta có rất nhiều chất độc mà cần phải loại bỏ để đảm bảo sức khỏe, phòng chống bệnh tật, ngăn ngừa ung thư... Có nhiều phương pháp thải độc được đưa ra, nhưng có hai biện pháp chính hay được quảng cáo đó là đồ ăn uống giúp thải độc và các biện pháp làm cơ thể tăng tiết mồ hôi như: tắm hơi (sauna), vận động...
Các làn bụi dường như đang xoáy quanh lõi của Messier 96 trong hình ảnh chi tiết đầy màu sắc ở trung tâm của một ốc đảo vũ trụ xinh đẹp.