Hôm nay,  
Việt Báo Online

Truyện thơ Bạch Viên Tôn Các - Trích đoạn 3. Tôn Các từ giã cha mẹ đi thi

22/09/201919:47:00(Xem: 566)
Truyện thơ Bạch Viên Tôn Các - Trích đoạn 3. Tôn Các từ giã cha mẹ đi thi

Truyện thơ Bạch Viên Tôn Các

Trích đoạn 3. Tôn Các từ giã cha mẹ đi thi
 

Nguyễn Văn Sâm

  

Truyện thơ Nôm Bạch Viên Tôn Các bắt đầu bằng chuyện thầy Huyền Trang tìm được ngôi chùa ưng ý trong rừng để ẩn tu. Một con vượn bạch đến giúp thầy chuyện quét tước nhang đèn trong chùa. Ngày kia vượn bạch cởi lớp thành một cô gái đẹp và vì sự suy suy nghĩ riêng đã bỏ đi khỏi chùa sống nơi rừng khác. Bạch Viên có phép mầu nên đã hóa ra dinh thự và người hầu hạ…
 

Đoạn nầy giới thiệu thân thế nhân vật chánh thứ hai: Tôn Các xin cha cho mình lên đường đi thi. Từ cuộc lên đường nầy mọi chuyện mới xảy ra.

 
blank

(Bìa truyện thơ Bạch Viên Tôn Các, bản Phật Trấn, cuối thế kỷ 19, khắc in ở bên Tàu)
 

Thuở ấy người ở Quảng Xuyên,

Họ Tôn tên Các tuổi nên Nhâm Dần[1],

Rừng Nho biển thánh[2] ân cần,

Văn thơ làu biết võ thần ai qua[3].

Bản rao[4] khắp hết gần xa,

Trung Thu[5] danh sĩ ứng khoa tựu trường.

Kíp mau trình quá thung đường[6],

Sắm sanh nang thác[7] diễn trường[8] xuống thi.

‘Con vào thưa thốt lời chi,

Cha còn chưa rõ gian nguy[9] sự tình.’

Dưới hiên quỳ lạy thưa trình:

‘Cho con ứng cử thỏa tình rừng Nho.

Trước là trả nợ quân ân,

Sau là báo nghĩa song thân lưỡng tồn[10]

Mai con ứng cử khoa tràng,

Khôi khoa chiếm[11] đặng bảng  vàng thưởng ban[12].

Trước là tông tổ vững an,

Sau là cha mẹ hiển vang cậy nhờ.

blank

Thảo cha con đã trọn thờ,

Ngay vua con phải chực giờ ứng khoa.’

4b Mụ vào nang thác dọn ra[13].

Cho con thi cử của ta tiếc gì.

‘Lạy cha con xuống kinh kỳ,

Cúi đầy lạy mẹ thảm phiền đoài cơn.

Bao nài sơn lãnh dời chơn,

Vai mang nghiên sách thẳng xông lâm toàn[14].’

  

Đoạn văn ngắn nhưng cho thấy nhiều điều ngày xưa. Học hành chỉ mong sao có cuộc thi và mình phải thi đậu để trả ơn vua và thoát ra cảnh nghèo. Đường đi đến chỗ có cuộc thi thiệt xa và nhiêu khê. Về mặt chữ Nôm ta bắt gặp vài chữ viết bằng giọng của người cực Nam không theo giọng chung cho cả nước : tiệc (viết bằng tuyệt), tuyền (viết bằng tòan và đọc tàn), ban (viết bằng bang), thác (túi, viết bằng thác có nghĩa là mang)

 

[1] Cách  xác định năm sanh hay năm biến cố gì đó theo cách Tàu xưa. Cách nầy không chính xáx, mơ hồ  cũng như các câu gọi là sấm: Gà kêu chó sửa lao xao… cắt nghĩa lần nầy trật thì đợi  lần khác.

[2] Rừng Nho biển thánh: Việc học hành. Xưa học chữ Nho và các sách của các nhân vật được gọi là thánh hiền nhu Khổng tử, Mạnh tử…  CD: Anh về học lấy chữ Nhu, chín trăng em đợi mười thu em chờ. Nhu là Nho.

[3] Qua, tạm đọc, BN: khôn, chắc là khắc nhằm. Làu  biết: thuộc lòng. Dân dan nói thuộc lào, không nói thuộc lão.

[4] Bản rao: Nhà nước ra thông cáo sẽ mở cuộc thi lớn.

[5] Xưa Thu thí, thi vào mùa thu,  là thi lớn, thi Hội, chọn Cử nhơn.

[6] Thung đường: Người cha.

[7] Nang thác: hành trang.

[8] Diễn trường: Trường thi.

[9] Hai chữ gian nguy nầy nghe không thông!

[10] Cả câu: Báo ơn cha mẹ lúc hai  vị còn sống mà mình làm rạng danh. Lưỡng tồn: Còn sống cả hai. Tác giả bản Nôm muốn viết chữ toàn mà ông dùng chữ tồn chăng?

[11] BN khắc sai thành cổ .

[12] Chữ ban, bảnNôm viết bằng chữ bang, giọng Nam.

[13] Bà mẹ nào cũng vậy lo cho con từng chi tiết nhỏ nhặt, nhứt là con phải đi xa. Mụ: Đây có nghĩa là bà mẹ.

[14] Lâm toàn: Lâm tuyền nói theo giọng Nam kỳ.




 

18/10/2019(Xem: 539)
Cũng như thời gian bà con ta đã từng sống với ngục tù Cộng Sản, các nạn nhơn của chế độ Cộng Sản – một chế độ coi thường nhơn quyền, coi thường tình thương nhơn loại, nên chế độ đối đãi người tù thường đặt vào hạng chót.
18/10/2019(Xem: 1482)
Trước thềm tái đàm phán Chiến tranh Thương mại thư 13, vào ngày 11/10/2019, Báo Le Monde một tờ báo lớn nhứt nhì của Pháp ngày 08/10/2019 tóm tắt tình hình kinh tế hai nước từ khi xảy ra chiến tranh thương mại song phương.
18/10/2019(Xem: 570)
Lúc 10 giờ của một buổi sáng cuối tháng 11/2017, nhân viên ngân hàng tại Freiburg, Đức phát hiện thấy hệ thống báo cây ATM đã gặp lỗi.
18/10/2019(Xem: 282)
BEIJING - 2 công dân Hoa Kỳ bị bắt giữ vì tình nghi tổ chức vượt biên tại tỉnh Jiangsu, theo tin AFP trích dẫn nguồn từ Bộ ngoại giao Trung Cộng.
18/10/2019(Xem: 471)
BERLIN - Vào ngày 16/10 Thủ Tướng Angela Merkel nhập cuộc, tuyên bố cho phép công ty chế tạo dụng cụ và vật liệu viễn thông Trung Cộng Huawei có thể đấu thầu tìm kiếm hợp đồng tại Đức.
18/10/2019(Xem: 189)
BRUSSELS - Vào ngày 17/10, Thủ Tướng Johnson mô tả thỏa thuận Brexit vừa đạt được với Liên Âu là tuyệt, là kết quả mong đợi.
18/10/2019(Xem: 159)
BARCELONA - Vào ngày 17/10, nhóm dẫn đầu phong trào Catalonia ly khai tuyên bố tiêp tục vận động để dân lãnh địa giàu nhất Tây Ban Nha dùng lá phiếu giành độc lập.
18/10/2019(Xem: 387)
ANKARA - Thư đề ngày 9-10 của TT Trump gửi nguyên thủ Thổ Nhĩ Kỳ, sau quốc gia này tấn công qua biên giới Syria có đoạn ghi “Đừng là thằng cứng đầu, đừng là ngu”.
18/10/2019(Xem: 125)
PARIS - Viên chức Bộ ngoại giao Pháp loan báo vào ngày 16/10: Iran đã bắt giữ học giả thứ nhì của Pháp từ Tháng 6, và lên án sự giam giữ kéo dài là không thể chấp nhận được.
18/10/2019(Xem: 562)
Apple đã rất thành công trong kinh doanh thiết bị đeo với Apple Watch, chiếc smartwatch phổ biến nhất trên thế giới.
18/10/2019(Xem: 425)
WASHINGTON - Trong phần mở đầu cuộc điều trần tại ủy ban Hạ Viện ngày 16-10, ĐS Gordon Sondland làm việc bên cạnh EU xác nhận: TT Trump chỉ thị cho ông phối hợp với luật sư riêng của ông Trump để vận động Ukraine điều tra con của cựu PTT Biden.
18/10/2019(Xem: 328)
WASHINGTON - TT Trump cử PTT đi Ankara vận động để ngưng chiến dịch vượt biên giới của lực lượng Thổ Nhi Kỳ.
18/10/2019(Xem: 333)
WASHINGTON - Trước thủ tục biểu quyết của hội nghị khoáng đại, hậu thuẫn dành cho luật về mở rộng dân chủ Hong Kong tăng 25% tại Thượng Viện, cụ thể là 25 nhà lập pháp ký bảo trợ.
18/10/2019(Xem: 248)
WASHINGTON - Thông báo trước không là xin phép đòi hỏi các nhà ngoại giao xin phép khi gặp viên chức cấp tiểu bang hay địa phương tại Hoa Kỳ, cũng áp dụng với các tiếp xúc định chế giáo dục, nghiên cứu.
18/10/2019(Xem: 472)
Thứ Trưởng Bộ Giáo Dục và Đào Tạo CSVN là ông Lê Hải An đã té từ tầng lầu thứ 8 xuống đất thiệt mạng hôm 17 tháng 10
Tin công nghệ
Tháng 10/2019, hãng hàng không Qantas Airways của Australia sẽ khai thác một chuyến bay thương mại dài nhất trong lịch sử. Dự kiến, máy bay sẽ cất cánh ở New York vào ngày 18/10/2019, chuyến bay sẽ vượt qua 16,200 km trong suốt 19 giờ 30 phút để hạ cánh ở Sydney.
Khoảng giữa tháng 10/2019, Mozilla đang xuất bản các giai thoại về việc xem YouTube có thể trở nên tồi tệ như thế nào, thông qua một trang web riêng.
Apple đã rất thành công trong kinh doanh thiết bị đeo với Apple Watch, chiếc smartwatch phổ biến nhất trên thế giới. Công ty cũng sản xuất một trong những thiết bị đeo tai (ear-worn devices) bán chạy nhất thế giới – AirPods. Chuyên gia phân tích uy tín Ming-Chi Kuo còn tiết lộ rằng Apple Glass AR sẽ chính thức ra mắt vào đầu năm 2020.
Lúc 10 giờ của một buổi sáng cuối tháng 11/2017, nhân viên ngân hàng tại Freiburg, Đức phát hiện thấy hệ thống báo cây ATM đã gặp lỗi. Vụ việc được trình báo lên cơ quan chức năng, và theo lời người trong cuộc, cái máy ATM đã bị nhiễm một loại malware có tên là “Cutlet Maker”, có khả năng ép máy ATM nhả ra tất cả tiền có trong máy.
Khoảng giữa tháng 10/2019, trận lũ lụt ở Nhật Bản từ bão Hagibis đã phá huỷ 1/3 đoàn tàu cao tốc tương lai có giá trị khoảng 32.8 tỷ Yên (300 triệu USD)
Từ lâu, ánh sáng xanh phát ra từ các thiết bị điện tử như smartphone, laptop, tivi... đã bị buộc tội là nguyên nhân gây mất ngủ, thậm chí tổn thương mắt. Ánh sáng xanh có bước sóng ngắn, có nghĩa là nó mang năng lượng cao và có thể làm hỏng các mô tế bào thị giác.
Khoảng giữa tháng 10/2019, Bộ Tư pháp Mỹ cho biết đã triệt phá thành công một trong các trang web khai thác trẻ em lớn nhất trên Dark Web.
Khoảng giữa tháng 10/2019, hãng nước ngọt Coca Cola thông báo đã sản xuất thành công lô vỏ chai đầu tiên làm từ nhựa của các loại chất thải nhựa đang trôi nổi trên các đại dương.
Khoảng giữa tháng 10/2019, trang Bloomberg đưa tin nhà sáng lập Faraday Future - Jia Yueting đã nộp đơn xin phá sản tại tòa án Delaware.
Ứng dụng chia sẻ video nổi tiếng TikTok đã mở một văn phòng tại Mountain View, California – cách trụ sở chính của Facebook chỉ vài phút đi bộ. TikTok dường như đang tiếp cận đến "lãnh thổ" của Facebook - theo đúng nghĩa đen.
Khoảng giữa tháng 10/2019, bộ đôi Pixel 4 và Pixel 4 XL đã được Google ra mắt trong sự kiện tối qua. Bộ đôi smartphone mới của Google có một số nâng cấp, đặc biệt là camera, và thay đổi về thiết kế
Khoảng giữa tháng 10/2019, trong sự kiện ra mắt loạt sản phẩm mới của Google, bên cạnh bộ đôi Pixel 4 mới, hãng cũng giới thiệu một chiếc Pixelbook Go mới.
Các công ty công nghệ đang lên như Uber và WeWork liên tục xuất hiện trên các mặt báo thời gian qua, nhưng không phải vì lý do tăng trưởng hay một sự đột phá nào về doanh thu nào.
Khoảng giữa tháng 10/2019, Purdue Pharma, hãng sản xuất ra loại thuốc OxyContin, loại thuốc giảm đau được cho là nguyên nhân của vấn nạn lạm dụng thuốc giảm đau ở Mỹ đã đệ đơn xin phá sản
Trong ngành hàng không, nữ giới chỉ chiếm số ít ở các mảng như phi công, kỹ sư, thợ máy và nhiều công việc chuyên môn khác. Tuy nhiên, trước sự thiếu hụt về nhân lực chuyên nghiệp, một giải pháp được đưa ra đó là khuyến khích nữ giới tham gia ngành hàng không, vì đây vẫn là nguồn nhân lực dồi giào chưa được khai phá. Khoảng giữa tháng 10/2019, Ủy ban hàng không liên bang (FAA) đã thành lập Ban cố vấn hàng không dành cho phụ nữ nhằm thực hiện chính sách mới.