Hôm nay,  
Việt Báo Online

Nhớ Tô Thùy Yên và “Chiều trên phá Tam Giang”

24/05/201910:03:00(Xem: 1059)
Nhớ Tô Thùy Yên và “Chiều trên phá Tam Giang”
BuiVanPhu__ToThuyYen
Thi sĩ Tô Thùy Yên và ca khúc “Chiều trên phá Tam Giang” do nhạc sĩ Trần Thiện Thanh phổ từ thơ của ông.


Đọc tựa bài chắc làm gợi nhớ cho những ai lớn lên ở miền Nam Việt Nam vào đầu thập niên 1970 về một ca khúc đã vang vang trên làn sóng phát thanh và phát hình.


Chiều trên phá Tam Giang

Anh chợt nhớ em

Nhớ ôi niềm nhớ, ôi niềm nhớ đến bất tận

Em ơi, em ơi

Giờ này thương xá sắp đóng cửa

Người lao công quyét dọn hành lang…


Bài hát được nhiều người trẻ yêu thích vì ca từ lan man tâm trạng của thanh niên thiếu nữ thời bấy giờ, dù còn tung tăng sân trường, ở tuổi yêu đương hay đang xông pha ngoài chiến trường.


Nhạc sĩ Trần Thiện Thanh viết ca khúc đó, phổ nhạc từ đoạn 2 của một bài thơ mang cùng tên, dài hơn 150 câu, của Tô Thùy Yên sáng tác năm 1972.


Thi sĩ đã ghi lại hình ảnh, suy tưởng của một người con trai là lính đóng quân ở miền Trung cô quạnh, nhớ về thủ đô nơi có người yêu với những sinh hoạt thường nhật, có không khí chiến tranh:


Giờ này thành phố chợt bùng lên

Để rồi tắt nghỉ sớm

Ôi Sài Gòn Sài Gòn giờ giới nghiêm…


Nơi có tháng Sáu với nắng, mưa và những kỳ thi tú tài:


Giờ này có thể trời đang nắng

Em rời thư viện đi rong chơi

Hàng cây viền ngọc thạch len trôi

Nghĩ tới ngày thi tương lai thúc hối

Căn phòng nhỏ cao ốc vô danh

Rồi nghĩ tới anh, nghĩ tới anh…


Sau biến cố 30/4/1975, nhạc sĩ và thi sĩ đều ở lại Việt Nam, cho đến đầu thập niên 1990 thì đi Mỹ định cư.


Như những thanh niên trong thời đất nước chiến tranh, hai ông gia nhập quân đội. Với tài năng văn nghệ nên cả hai phục vụ tại Tổng cục Chiến tranh Chính trị, với cấp bậc sau cùng của Nhật Trường là hạ sĩ, Tô Thùy Yên là thiếu tá.


Ngày 30/4/1975 cộng sản nắm quyền kiểm soát toàn cõi Việt Nam. Sau đó hạ sĩ quan như Nhật Trường phải học tập ngắn hạn tại chỗ. Sĩ quan các cấp, như Tô Thùy Yên, với lệnh trình diện yêu cầu đem theo đồ dùng cho một tháng nhưng đã bị đưa vào các trại cải tạo học tập nhiều năm, có người gần hai chục năm.


Viết trong “Postcard from the End of America: New Haven” [www.unz.com] ngày 1/5/2017 sau buổi đọc thơ tưởng niệm 30/4 ở Đại học Yale, chung với Phan Nhiên Hạo và Tô Thùy Yên, thi sĩ Đinh Linh ghi lại cuộc gặp gỡ, nghe ông kể ít nhiều về cuộc đời đã trải qua.


Sau mười năm học tập cải tạo, được thả tưởng chừng đã xong hết nợ oán thù. Tô Thùy Yên tiếp tục sáng tác, không ghi tên, nhờ người quen đem một bài thơ ra nước ngoài cho bạn bè thân quen đọc. Không ngờ bài thơ được công khai trong những phê bình văn học tại hải ngoại. An ninh trong nước biết, bắt ông giam tù thêm ba năm nữa.


Đinh Linh ghi lại sự kiện về nhà thơ khi ông làm sĩ quan chiến tranh chính trị đã thẩm vấn những cán bộ cộng sản bị giam trong một nhà tù gần sông Sài Gòn. Sau tháng Tư năm 1975, cũng trong nhà giam đó, những cán bộ cộng sản lại là người đóng vai thẩm vấn thi sĩ. “Lịch sử chỉ là những con người thay đổi lớp áo”, Tô Thùy Yên lập lại một câu nói quen liên quan đến lịch sử.


Sáng tác và có thơ đăng báo khi chưa đến tuổi đôi mươi, trên báo Đời Mới vào thập niên 1950, Tô Thùy Yên là thi sĩ với những ngôn từ mới lạ, tuy các thể thơ của ông phần nhiều là thơ năm, bảy hay chín chữ và rất dài, đọc lên phảng phất nét thơ Đường, nhưng không phải thơ cổ.


Mấy câu thơ sau ông viết năm 1979, khi bị giam trong trại tù cải tạo ở miền Bắc:


Ở đây, địa ngục chín tầng sâu,
Cả giống nòi câm lặng gục đầu,
Cắn chết hàm răng, ứa máu mắt,
Chung xiềng nhưng chẳng dám nhìn nhau…


Bài thơ được xem như sáng tác đầu tay của ông, viết năm 1956, có những câu:


Trên cánh đồng hoang thuần một màu

Trên cánh đồng hoang dài đến đỗi

Tàu chạy mau mà qua rất lâu

Tàu chạy mau, tàu chạy rất mau

Ngựa rượt tàu, rượt tàu, rượt tàu

Cỏ cây cỏ cây lùi chóng mặt

Gò nồng cao rồi thung lũng sâu

Ngựa thở hào hển, thở hào hển

Tàu chạy mau, vẫn mau, vẫn mau…


Đó là thời gian của tạp chí văn học “Sáng Tạo”, trong đó Tô Thùy Yên, Thanh Tâm Tuyền, Mai Thảo là những thi sĩ, nhà văn cột trụ có công khai sinh ra nền văn học miền Nam.


Sau khi được thả khỏi trại học tập cải tạo, Tô Thùy Yên viết “Ta về”, với 126 câu, được giới phê bình văn học nhận định là một bài thơ tiêu biểu cho giai đoạn khốn cực của đất nước, với khoảng thời gian mười năm ông bị đọa đầy, nhưng lời thơ phản ánh nét thâm trầm nhìn đời, không oán hận những oan khiên đã đổ xuống đời và trong đó thi sĩ đã gửi lại một tấm lòng hoà giải.


Bài thơ đã được giáo sư sử học Peter Zinoman từ Đại học Berkeley, California đề nghị, cùng với những ý tưởng trong sáng tác của các nhạc sĩ Văn Cao, Trịnh Công Sơn, Phạm Duy, khi giáo sư được cố vấn của Tổng thống Barack Obama tham khảo để viết diễn văn cho lãnh đạo Mỹ.


Tuy không được trích dẫn trong diễn văn của Tổng thống Obama khi ông thăm Việt Nam vào tháng 5/2016, nhưng hồn thơ của Tô Thùy Yên trong “Ta về” đã để lại dấu ấn về con người và sự nghiệp thi ca của ông.


Ta về một bóng trên đường lớn 
Thơ chẳng ai đề vạt áo phai 
Sao bỗng nghe đau mềm phế phủ 
Mười năm đá cũng ngậm ngùi thay


Vĩnh biệt ta-mười-năm chết dấp 
Chốn rừng thiêng im tiếng nghìn thu 
Mười năm mặt sạm soi khe nước 
Ta hóa thân thành vượn cổ sơ…

Ta về như lá rơi về cội 
Bếp lửa nhân quần ấm tối nay
Chút rượu hồng đây xin rưới xuống 
Giải oan cho cuộc biển dâu này…


“Ta về” ông viết năm 1985 ghi lại cảm nhận về chốn xưa, về đất nước sau khi ra tù. “Chiều trên phá Tam Giang” ông sáng tác vào tháng 6 năm 1972, khi cuộc chiến trong giai đoạn cao điểm chiến tranh, với sinh hoạt từ thôn quê đến thị thành. Hai sáng tác đã vẽ lên quê hương trong hai giai đoạn của đời ông, là gương chiếu soi cho các thế hệ mai sau có cơ hội nhìn lại, suy tưởng về chiến tranh và hoà bình trên đất nước Việt Nam.


“Chiều trên phá Tam Giang” nhạc của Trần Thiện Thanh, thơ Tô Thùy Yên, đã là một ca khúc vượt thời gian từ khi ra đời gần nửa thế kỷ trước. Mới đây, ca sĩ Đức Tuấn ở trong nước có thực hiện CD nhạc Trần Thiện Thanh, dịp giỗ nhạc sĩ lần thứ 14, trong đó ông cũng đã chọn ca khúc này đưa vào sản phẩm.


Tô Thùy Yên có tên thật Đinh Thành Tiên, sinh ngày 20/10/1938 tại Gò Vấp, Gia Định. Ông là cựu học sinh Pétrus Ký, theo học ban Pháp văn Đại học Văn Khoa một thời gian, sau đó gia nhập quân đội, tốt nghiệp sĩ quan từ trường Bộ Binh Thủ Đức năm 1964. Ông làm công tác văn nghệ tại Cục Tâm lý Chiến, Tổng cục Chiến tranh Chính trị cho đến ngày 30/4/1975 với cấp bậc sau cùng là thiếu tá.

Sau khi chiến tranh chấm dứt, Tô Thùy Yên bị bắt đi học tập cải tạo 13 năm. Ông đến Mỹ theo diện HO năm 1993 và mất ngày 21/5/2019 tại Houston, Texas.


Các tác phẩm của ông đã được xuất bản gồm “Thơ tuyển” ấn hành 1995 và “Thắp ta” vào năm 2004.

 

24/06/2019(Xem: 121)
Cuộc biểu tình cả triệu người dân Hồng Kông [HK], kéo dài hai cuối tuần (cuối tuần đầu Chủ Nhựt 9- 06, 1 triệu người, cuối tuần 16- 06 lên gấp đôi hơn 2 triệu) là cuộc biểu tình lớn thứ hai từ khi Anh trả Hông Kông về cho TC năm 1997, theo nguyên tắc một quốc gia hai chế độ.
24/06/2019(Xem: 126)
ENTEBBE, Uganda- Chính quyền của tổng thống Venezuela Nicolas Manduro đang bán đi lượng vàng dự trữ quốc gia để tồn tại. Một số được thực hiện từ một hoạt động bí mật ở Đông Phi, một nước cờ để sống còn trước lệnh cấm vận của Hoa Kỳ.
24/06/2019(Xem: 105)
Bernard Arnauld, nhân vật giàu nhất Châu Au, đã lọt vào danh sách cùng với Jeff Bezos và Bill Gates trở thành những người giàu nhất hành tinh, với tổng tài sản tối thiểu là $100 tỉ.
24/06/2019(Xem: 119)
Tuổi trung bình trên toàn nước Mỹ đã tăng tới 38.2 năm vào năm ngoái, theo một tài liệu mới được công bố từ Phòng Thống Kê Dân Số Hoa Kỳ cho biết.
24/06/2019(Xem: 145)
Người Mỹ không chắc rằng hệ thống chính trị hiện nay có khả năng giải quyết các khó khăn lâu dài mà Hoa Kỳ đang đối diện, theo một thăm dò từ Wall Street Journal và NBC News cho thấy.
24/06/2019(Xem: 92)
Tại trường Trung Học Fairbury ở đông nam Nebraska, nhân viên trường đã báo động về mức độ gia tăng số học sinh hút thuốc lá điện tử lén trong trường: trong phòng tủ khóa, nhà vệ sinh…
24/06/2019(Xem: 149)
Hôn nhân là khó. Mà cố gắng giữ cho hôn nhân không tan vỡ khi mà nền tảng đã bị lung lay còn khó hơn.
24/06/2019(Xem: 112)
Thượng Nghị Sỹ Cộng Hòa John Cornyn của Texas đã cảnh báo những người ủng hộ Cộng Hòa phải làm nhiều hơn nữa, chứ nếu không tiểu bang này sẽ chuyển từ “tiểu bang đỏ (Cộng Hòa) không chắc chắn” sang tím, nếu không nói là xanh (Dân Chủ).
24/06/2019(Xem: 97)
Theo Trung Tâm Phòng Chống Dịch Bệnh (CDC), tỉ lệ tự sát tại Hoa Kỳ đã chạm đến mức chưa từng có kể từ thời Đệ Nhị Thế Chiến.
24/06/2019(Xem: 102)
Thành phố Florida (thuộc tiểu bang Florida) đã đồng ý trả $600,000 tiền chuộc cho những tin tặc đã đột nhập vào hệ thống vi tính. Đây là vụ mới nhất trong hàng ngàn vụ tấn công trên toàn thế giới nhằm moi tiền từ các công ty và chính quyền.
24/06/2019(Xem: 99)
Amazon đang dự định tung ra một dịch vụ tuần tra khu cư dân bằng drone (máy bay không người lái). Nhưng dự án này đang gây ra lo ngại rằng đại công ty kỹ thuật này sẽ dùng những thiết bị bảo vệ cư dân vào mục đích do thám và lấy dữ kiện cá nhân.
24/06/2019(Xem: 97)
Ngày càng được ưa chuộng, trái cây, sữa của Australia đã tăng đột biến về kim ngạch nhập khẩu trong 4 tháng đầu năm 2019, theo báo điện tử Alo Úc.
24/06/2019(Xem: 82)
Nước sinh hoạt thiếu, sông nhiễm mặn, ruộng đồng khô cháy, cây trồng tàn héo … Miền Trung đang trải qua những ngày nắng nóng khốc liệt, theo báo Phụ Nữ online.
24/06/2019(Xem: 82)
HẢI PHÒNG, VN -- Ông Nguyễn Xuân Phúc kêu gọi người dân hãy “đồng cam cộng khổ cùng chính phủ trả nợ công,” mà chiết tính ra đầu người dân thì mỗi người phải gánh từ 32 đến 34 triệu đồng, theo bản tin của Đài Á Châu Tự Do (RFA) cho biết hôm 21 tháng 6.
24/06/2019(Xem: 92)
Tin công nghệ
Tháng 06/2019, Huawei nộp đơn kiện Bộ Thương mại Mỹ - động thái mới nhất trong trận chiến giữa Huawei và chính phủ Donald Trump. Mỹ cho rằng thiết bị viễn thông Huawei có thể bị Trung Quốc lợi dụng để gián điệp và dĩ nhiên Huawei một mực bác bỏ cáo buộc.
Khoảng giữa tháng 06/2019, các nhà lập pháp thành phố San Francisco đã bỏ phiếu đồng thuận việc cấm toàn bộ việc bán các sản phẩm thuốc lá điện tử ở thành phố. Đây được coi là 1 đòn giáng vào công ty Juul Labs, công ty sản xuất thuốc lá điện tử lớn ở Mỹ có trụ sở chính ở thành phố San Francisco.
Tính đến tháng 06/2019, cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đang ngày càng leo thang. Mỹ áp đặt hàng rào thuế quan lên các sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc, nhưng điều đó cũng khiến các công ty của Mỹ chịu tổn thất nặng nề.
Khoảng giữa tháng 06/2019, theo báo cáo mới công bố, các nhà khoa học đã phát hiện ra một cặp ngoại hành tinh (exoplanet - hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời) ở một hệ sao gần chúng ta, chúng có kích cỡ tương đương với Trái Đất.
Khoảng giữa tháng 06/2019, theo phát ngôn viên của Google, công ty đã ngừng sản xuất hai mẫu tablet chưa ra mắt và sẽ không có thiết bị nào kế nhiệm cho chiếc Pixelbook Slate. Thay vào đó, công ty sẽ chuyển hướng nguồn lực và tập trung hơn vào dòng laptop Pixelbook.
Facebook đang có dự án cực kỳ tham vọng, tạo ra trật tự tài chính mới cùng dịch vụ tiền ảo Libra của hãng, hợp tác với 27 đối tác lớn như Visa, Uber, Mastercard, PayPal, Coinbase… Nhưng chỉ chưa đầy 48 giờ sau khi Facebook công bố dự án mới, các nhà lập pháp Mỹ đã lên tiếng lo ngại. Khoảng giữa tháng 06/2019, nghị sĩ Maxine Waters, chủ tịch Ủy ban Dịch vụ Tài chính của nghị viện Mỹ đã lên tiếng cho biết Facebook nên ngừng phát triển Libra, và lôi danh sách scandal trong những năm qua của Facebook ra để biện luận cho ý kiến của bà.
Hồi đầu năm 2019, HMD Global đã phải đối mặt với búa rìu dư luận sau khi người ta phát hiện ra một số chiếc Nokia 7 Plus gửi dữ liệu thiết bị về Trung Quốc. HMD đã lên tiếng xin lỗi về sự cố. Đến khoảng giữa tháng 06/2019, hãng đã đưa ra những giải pháp nhằm đảm bảo vụ việc không tái diễn.
Khoảng giữa tháng 06/2019, theo các nguồn tin giấu tên của Nikkei Asian Review, Apple đang yêu cầu các nhà cung cấp chính của hãng đánh giá chi phí của việc chuyển khoảng 15% - 30% công suất sản xuất ra khỏi Trung Quốc sang khu vực Đông Nam Á, nhằm chuẩn bị cho việc tái cấu trúc một cách cơ bản chuỗi cung cấp.
Khoảng giữa tháng 06/2019, theo báo cáo của Wall Street Journal, các giám đốc trong ban điều hành của Google đang thảo luận về việc xóa bỏ tất cả các video dành cho trẻ em trên nền tảng YouTube. Đây được xem là giải pháp cho các vấn đề hiện tại của YouTube, khi có rất nhiều nội dung không phù hợp dành cho trẻ em xen lẫn các video thiếu nhi.
Nghiên cứu thực hiện tại Châu Âu cho biết, khi ăn một suất hải sản, các món từ động vật có vỏ như trai, hàu, sò…, người ta có thể nuốt vào bụng 90 hạt vi nhựa. Số lượng có thể thay đổi theo từng quốc gia, nhưng trung bình những người hay ăn hải sản, với các món từ động vật có vỏ, có thể nuốt vào 11,000 hạt vi nhựa mỗi năm.
Mỗi con người sinh ra đều có 20 năm để phát triển đầy đủ, tăng trưởng chiều cao, hoàn thiện các cơ quan nội tạng bên trong và cả ngoại hình bên ngoài. Nhưng rồi sau đó, tất cả chúng ta sẽ phải đối mặt với 40-80 năm lão hóa dần, bất chấp những nỗ lực của khoa học vẫn đang tìm kiếm một phương pháp giúp con người cải lão hoàn đồng.
To lớn, tươi sáng, xoắn ốc xinh đẹp, Messier 106 tỏa sáng nổi bật trong ảnh thiên văn. Trường quan sát kính viễn vọng rộng gần hai độ nhìn về phía chòm sao có bố cục bài bản Canes Venatici, gần tay cầm của Bắc Đẩu
Trên bàn phím máy tính chúng ta thường sử dụng vẫn luôn có 2 phím Shift, 2 phím Ctrl, 2 phím Alt và 2 phím Windows. Việc sắp xếp tới 2 phím Shift, Ctrl và Alt giúp cho việc sử dụng thuận tiện hơn, thao tác nhanh hơn. Tuy nhiên, việc có tới 2 phím Windows có vẻ như khá dư thừa, bởi phím Windows nằm ở bên phải rất ít khi được sử dụng đến.
Đối với nhiều người dùng iPhone, điều lớn nhất giữ chân họ chuyển sang Android có lẽ là iMessage, dịch vụ nhắn tin thay thế SMS do Apple kiểm soát. Có vẻ như Google cũng muốn làm được điều tương tự khi phát triển ứng dụng tin nhắn RCS để mang các tính năng tương tự như iMessage tới các thiết bị Android
Trước hết hãy thứ nhấn ngón tay vào phía sau hộp sọ, ngay phía trên cổ của quý vị. Nếu cảm giác có một chiếc gai nhỏ nổi lên, quý vị có thể nằm trong số những người đang phản ứng lại với việc dùng smartphone bằng cách tạo ra một lớp xương mới để giữ cho phần đầu và phần cổ không bị tổn thương trong quá trình cúi hoặc vươn cổ về phía trước.