Hôm nay,  
Việt Báo Online

Suy Nghĩ Về Giáo Dục: Từ Cộng Sản Tới Dân Chủ

21/01/201909:59:00(Xem: 864)
Suy Nghĩ Về Giáo Dục: Từ Cộng Sản Tới Dân Chủ
Suy Nghĩ Về Giáo Dục: Từ Cộng Sản Tới Dân Chủ
 
Nguyễn-Lâm KimOanh

blank

(LGT: GS Nguyễn-Lâm KimOanh hoạt động trong giáo dục từ năm 1981, bắt đầu từ tiểu học, lên trung học, rồi đại học; từ học khu qua các đại học tiểu bang California, lên đến hệ thống đại học tiểu bang California. Về bộ giáo dục liên bang tại Hoa Thịnh Đốn năm 2011, phụ trách về nghiên cứu và huấn luyện cao cấp trong nha giáo dục quốc tế, tư vấn thân cận và cao cấp của phó thứ trưởng giáo dục kiêm nhiệm giám đốc ủy ban đặc trách người Mỹ gốc Á trực thuộc phủ tổng thống Hoa Kỳ. Năm 2012 được tuyển chọn tham dự khoá quản trị và lãnh đạo tại học viện hành chánh cao cấp dành cho nhân viên lãnh đạo trong hệ thống hành chánh liên bang, năm 2015 đắc cử phó chủ tịch hội cựu sinh viên học viện này.

Bài viết đựơc chuyển ngữ qua Anh ngữ, chính yếu từ bài cảm nghĩ này, sau khi đi thăm thủ đô Praha của cộng hòa Tiệp, đăng trong nguyệt san của hội cựu sinh viên học viện quốc gia hành chánh cao cấp số tháng giêng năm 2019.)
 

*

Cuối năm 2018, vào tháng chạp chúng tôi có dịp viếng thăm thành phố Praha, thủ đô của cộng hòa Tiệp; trước kia quốc gia này được biết đến với tên Tiệp Khắc, vài năm sau khi dành đuợc tự do, độc lập thực sự và hoàn toàn, khi khối Đông Âu sụp đổ sau khi bức tường Bá Linh không còn nữa, thoát ra sự kiểm soát của Nga Sô, quốc gia này chia làm hai, với cộng hòa Tiệp (dân số 10 triệu) và Slovakia (dân số 5 triệu).
 
Đây là lần đầu tiên tôi đến thành phố Praha (trong Anh Ngữ Prague), trước đó khi theo dõi tiến trình lịch sử thế giới trong thập niên 90, tôi đã được nghe nói đến "cuộc cách mạng nhung" tại Tiệp Khắc, chuyển giao quyền lực từ độc tài cộng sản qua dân chủ tự do không đổ máu, với một tên tuổi nổi bật là Vaclav Havel, nhà văn, nhà soạn kịch, từ vị trí văn nghệ sĩ trở thành tổng thống Tiệp Khắc, khi tách ra làm 2 nước thì là tổng thống cộng hòa Tiệp, ông đã từ trần năm 2011 thọ 75 tuổi.
 

Khi tham dự khóa học 4 tuần vào năm 2012 tại học viện quốc gia hành chánh cao cấp, tọa lạc tại thành phố Charlottesville, tiểu bang Virginia, (nằm sát University of Virginia do Thomas Jefferson, một danh nhân Hoa Kỳ thiết lập, ông là tổng thống và người chính yếu trong việc soạn thảo tuyên ngôn độc lập và hiến pháp Hoa Kỳ), trong tài liệu học tập có một tập sách rất dầy viết về ông Havel, bao gồm bài diễn văn ông đọc ngày 4 tháng 7 năm 1994 tại thành phố Philadelphia, tiểu bang Philadelphia khi nhận "huy chương tự do của Hoa Kỳ", sau đó tôi đọc thêm tác phẩm "quyền lực của những người không có quyền lực", ý nghĩ và tư tưởng của ông, nhà văn, nhà soạn kịch, nhà bất động chính kiến, đối kháng với chính quyền cộng sản.

Ông Havel là một người hòa nhã, kín đáo, phong cách lịch sự trong một tinh thần cương quyết và kiên tâm trì chí, đã đặt chủ đề "quyền lực của những người không có quyền lực", qua những vở kịch, bài viết, xã luận, điều này khiến cho ông bị mật vụ cộng sản theo dõi và phải vào tù ra khám 5 năm dưới chế độ cộng sản. Dù chính quyền cộng sản tìm mọi cách ngăn trở sự lưu hành các tác phẩm của ông, song những sản phẩm này vẫn được in ấn bí mật. Dân chúng lén lút tìm đọc và chuyển cho những người khác.
 
Nhờ những bài viết phân tích chế độ cộng sản thật hay và dễ hiểu, người dân bình thường hiểu được vai trò và sức mạnh của họ trong thể chế đang sống, biết cách diễn tả ý tưởng, phát biểu ôn hòa, đoàn kết đấu tranh chống những độc đoán bất công xã hội. Những vở kịch của ông rất được ưa chuộng với nội dung hóm hỉnh, phê bình chế độ một cách khôi hài, làm mất uy tín nhà cầm quyền, tăng tinh thần dân chúng và khuyến khích họ đoàn kết đấu tranh.Ông sinh năm 1936, vào năm 1968 lúc 32 tuổi, ông có tham gia vào phong trào đòi hỏi cải tổ thể chế có tên là "Mùa Xuân Prague" bùng phát vào 5 tháng giêng năm 1968 và bị quân đội Nga Sô đè bẹp, trấn áp đi đến chấm dứt vào ngày 21 tháng 8 năm 1968. Bà Madeleine Albright, bộ trưởng thứ 64 của Hoa Kỳ trong nội các Clinton, phục vụ từ năm 1997 đến 2001, là vị nữ ngoại trưởng đầu tiên của Mỹ, sinh năm 1937 tại Prague, cùng gia đình trốn chạy chế độ cộng sản Tiệp Khắc năm 1948, đã trình luận án tiến sĩ tại đại học danh tiếng Columbia University về đề tài "Mùa Xuân Prague".
 

Trong bối cảnh chính trị năm 1989, những cuộc biểu tình rầm rộ với sự tham dự của rất đông dân chúng trên đường phố của Praha, rất dễ có bạo động, song với uy tín và sự tin cậy của dân chúng, ông đã đàm phán với nhà cầm quyền cộng sản và đạt được sự chuyển giao quyền lực ôn hòa với danh từ "cuộc cách mạng nhung" (bức màn bằng nhung của sân khấu). Trong khi tại quốc gia sát cạnh, Lỗ Ma Ni (Romania) sự thay đổi diễn ra trong bạo lực. Những cuộc biểu tình này làm rung động khối Đông Âu và góp phần gián tiếp làm cho bức tường Bá Linh sụp đổ mau hơn.
 

Tình hình lúc đó rất phức tạp, bấp bênh, Anh Quốc và Pháp Quốc lưỡng lự với quyết định để cho Đức Quốc được thống nhất, nhờ có lập trường cương quyết và chính sách ngoại giao khôn khéo của tổng thống George H. W. Bush (tổng thống 41 của Hoa Kỳ), Âu Châu mới có thể chuyển mình như vậy, sự thay đổi chế độ diễn ra không đổ máu tại Tiệp Khắc đã tạo niềm tin cho tổng thống Hoa Kỳ ủng hộ thủ tướng Đức Quốc Helmut Kohl tiến hành sự thống nhất trong bối cảnh khối Đông Âu tan rã và sự mất cân bằng quyền lực giữa hai khối tự do và cộng sản.
 

Sau 40 năm dưới chế độ cộng sản từ năm 1948, tổng thống đầu tiên của Tiệp Khắc (Czechoslovakia) dân chủ tự do độc lập năm 1989 là Vaclac Havel, sau đó ông là tổng thống của Cộng Hoà Tiệp 10 năm từ 1993 đến 2003; sau một cuộc trưng cầu dân ý năm 1992 khi Tiệp Khắc (với sự phản đối của ông), tách làm 2 nước là Cộng Hòa Tiệp (Czech Republic) và Slovakia; ông viết 19 tác phẩm kịch nghệ, là đề tài của một cuốn phim, và một bài hát. Nhiều người tán đồng cương vị dành cho ông: một trong những nhà trí thức có ảnh hưởng sâu rộng nhất của thế kỷ 20. Phi trường của thành phố Praha có tên Vaclac Havel Airport Prague từ năm 2012.
 

Vị trí của thư viện Vaclac Havel, nằm trên một con đường nhỏ gần bờ sông Vtlava (dòng sông chính chảy qua thành phố Praha), khoảng 4 dặm cách xa trung tâm thành phố, nơi tọa lạc quốc hội, các phủ bộ biểu hiệu của quyền lực, nơi buôn bán sầm uất đông người qua lại. Khi đến nơi, phải bấm chuông đợi một lúc mới có một bà thư ký ra mở cửa, sau khi chỉ dẫn tổng quát một vòng, chúng tôi được tự do trong thư viện, nơi tồn trữ các tài liệu, sách vở, phim ảnh về cuộc đời của ông, trang trí rất thô sơ và chỉ có 3 phòng với một dành cho các cuộc hội thảo, các máy móc điện toán và màn ảnh truyền hình chiếu về tiến trình tranh đấu và thành quả của Vaclac Havel. Trên tường có đề những trích dẫn từ các diễn văn, tuyên bố, từ sách vở và kịch nghệ, hình ảnh của ông với các nhà lãnh đạo trên thế giới, điển hình như:
 
- chúng ta hành động theo đuổi mục đích chính đáng mặc dù không biết là có thể thành công hay thất bại.
- là thường dân với lương tâm sống trong xã hội, khi thấy sự bất công, chúng ta phải phản đối, có thể bị tù tội vì chính quyền độc tài, chúng ta trở nên bất đồng chính kiến và rồi đối kháng, chứ ngay từ đầu chúng ta không quyết định như vậy.
 
Khi đi quanh quẩn trọng thư viện, xem hình ảnh, đọc những trích dẫn trong tác phẩm, diễn văn, phát biểu; ý tưởng của tổng thống Havel trong thông điệp đầu năm 1990 gửi tới quốc dân Tiệp Khắc, một năm sau khi có độc lập, tự do, dân chủ, thoát khỏi chế độ cộng sản, làm tôi cảm kích, xúc động và cảm nhận ý nghĩ quan trọng của bài trích dẫn này, dưới đây là lời của ông Vaclac Havel:

"Về nền cộng hòa mà tôi mơ tưởng cho quốc gia, câu trả lời của tôi như sau: Đó là một nền cộng hòa độc lập, tự do, dân chủ; một nơi phồn thịnh song có công bằng xã hội; một nền cộng hòa nhân bản, phục vụ cho mỗi cá nhân, hy vọng và tin tưởng mỗi cá nhân sẽ đóng góp lại cho xã hội thật nhiều. Đó là một nền cộng hòa bao gồm những con người hiểu chuyện và biết cách cư xử cho lợi ích chung, nếu không có những con người như vậy thì sẽ bất lực để giải quyết những vấn để của nhân loại trong nhân văn, kinh tế, môi trường, xã hội, chính trị."

 
Về nền cộng hòa mà tôi mơ tưởng cho quốc gia, câu trả lời của tôi như sau: Đó là một nền cộng hòa độc lập, tự do, dân chủ; một nơi phồn thịnh song có công bằng xã hội; một nền cộng hòa nhân bản, phục vụ cho mỗi cá nhân, hy vọng và tin tưởng mỗi cá nhân sẽ đóng góp lại cho xã hội thật nhiều. Đó là một nền cộng hòa bao gồm những con người hiểu chuyện và biết cách cư xử cho lợi ích chung, nếu không có những con người như vậy thì sẽ bất lực để giải quyết những vấn để của nhân loại trong nhân văn, kinh tế, môi trường, xã hội, chính trị,

19/02/2019(Xem: 191)
Bắt đầu từ 1954 với tổng thống thứ 34 là ông Eisenhower, Việt Nam mới có cơ hội đóng vai trò trong lịch sử Hiệp Chủng Quốc.
19/02/2019(Xem: 348)
Dương cầm thủ quốc tế Đặng Thái Sơn là một trong những nghệ sĩ đi đầu trong làng âm nhạc thế giới từ năm 1980, khi ông đoạt giải nhất trong cuộc thi Piano Quốc tế Chopin tại Warsaw, Ba Lan.
19/02/2019(Xem: 1043)
Luôn luôn ưa chơi nổi... Lãnh tụ Bắc Hàn Kim Jong Un luôn luôn chơi nổi, và biết cách gây tiếng vang.
19/02/2019(Xem: 233)
LONDON -- Sẽ có cơ nguy 3,500 công nhân mất việc trong khi công ty sản xuất xe hơi Honda có tin là sẽ đóng cửa nhà máy ở Swindon, Anh quốc.
19/02/2019(Xem: 436)
PYONGYANG - Hàng ngàn sinh viên dự cuộc du khảo tới Núi Paektu tại quê hương của gia tộc lãnh tụ Kim, nơi lãnh tụ thế hệ thứ 3 dang xây dựng 1 trung tâm kinh tế tại thành phố Samjiyon chân núi, gần biên giới Trung Cộng.
19/02/2019(Xem: 263)
TOKYO - Hôm Thứ Sáu, TT Trump xác nhận : văn thư 5 trang của Thủ Tướng Nhật gửi ủy ban Nobel yêu cầu trao tặng nguyên thủ Hoa Kỳ giải Nobel Hòa Bình – 1 phiên bản của văn thư này đã được gửi cho ông Trump.
19/02/2019(Xem: 276)
WASHINGTON - TT Trump khuyến cáo : giới lãnh đạo của quân đội Venezuela nên làm việc vì dân chủ, nếu không sẽ mất mọi thứ đang có.
19/02/2019(Xem: 279)
MONTRAL - Trong lúc 2 nguyên thủ sắp tái ngộ tại Vietnam, Hoa Kỳ ngăn trở nỗ lực của LHQ giúp Bắc Hàn tăng tiến ngành hàng không dân sự để mở không phận cho các đường bay quốc tế - Washington muốn thấy thiện chí cụ thể của Pyongyang về phi nguyên tử như đã hứa hẹn trong Thông Cáo Chung Singapore Tháng 6-2018.
19/02/2019(Xem: 181)
LONDON - 7 dân biểu của đảng Lao Động bất đồng về Brexit và về chống-Jew với lãnh tụ Jeremy Corbyn đã từ chức.
19/02/2019(Xem: 202)
TEHRAN - TT Rouhani tuyên bố “Trừng phạt kinh tế là gây chiến” và xác nhận “chiến tranh kinh tế gây khó khăn hơn chiến tranh quân sự” – phát biểu kể trên được nguyên thủ Iran neu ra nhân dịp khánh thành giai đọan cuối cùng của công trình xây dựng nhà máy lọc dầu Persian Gulf Star khởi công năm 2006.
19/02/2019(Xem: 175)
JERUSALEM - Nổi giận vì các tuyên bố của giới lãnh đạo Israel về sự liên quan với vụ bách hại gọi là Holocaust, Ba Lan rút lui, không dự hội nghị thượng đỉnh Trung Âu. Israel định tiếp đón hội nghị thượng đỉnh của nhóm gọi là Visegrad (gồm Ba Lan, Hungary, Czech và Slovakia) từ Trung Âu. Đức Quốc Xã tàn sát 6 triệu người Jew, phần lớn tại Ba Lan – 1 số người Ba Lan cộng tác với quân Đức chiếm đóng.
19/02/2019(Xem: 174)
CĂN CỨ KHÔNG QUÂN BẮC SYRIA - Viên chỉ huy của “lực lượng dân chủ Syria - SDF” hô hào liên minh đánh ISIS do Hoa Kỳ dẫn đầu giữ lại Syria từ 1000 đến 1500 quân, và hy vọng TT Trump đình chỉ kế hoạch triệt thoái hoàn toàn. Sau cuộc hội đàm với các Tướng chiến trường của Hoa Kỳ tại 1 căn cứ miền bắc Syria, thủ lãnh Kobani nêu đề nghị cụ thể như trên.
19/02/2019(Xem: 170)
NEW DEHLI - 10 ngày sau vụ cảnh sát bán quân sự bị tấn công bằng bom xe tại lãnh thổ tranh chấp Kashmir, 41 người thiệt mạng, lực lượng chính phủ mở chiến dịch tiễu phạt – loạn quân Hồi Giáo đặt căn cứ trên lãnh thổ Pakistan giao chiến tại Quận Nam của Kashmir, gây 4 tử vong đối phương.
19/02/2019(Xem: 160)
ISLAMABAD - Trong chuyến công du 3 nước, thế tử Mohamed bin Salman đã đến thủ đô Pakistan hôm chủ nhật với mong đợi loan báo tài trợ phát triển – nhân vật thực quyền này từng hứa hẹn trên 10 tỉ MK đầu tư của vương triều Riyadh khi Thủ Tướng Imran Khan viếng thăm Saudi hồi Tháng 10-2018.
19/02/2019(Xem: 387)
NEW ORLEANS - Tin cảnh sát xác nhận : 5 người chờ đón xe bus trúng đạn khi cảnh sát đuổi bắt 1 nghi can cướp giựt – cảnh sát trưởng Shaun Ferguscon cho biết : nghi can bị bắn chết và súng nổ trong suốt cuộc rượt bắt.
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 02/2019, một tài liệu xuất bản bởi Văn phòng Sáng chế và Thương hiệu Mỹ (U.S. Patent and Trademark Office) cho thấy Apple đã sở hữu bản quyền đối với hệ thống nhận dạng gương mặt dùng để mở khóa cửa xe hơi. Được biết, Apple nộp bằng sáng chế từ đầu năm 2017 nhưng đến tháng 02/2019 mới được thông qua.
Khoảng giữa tháng 02/2019, giới chức trách Anh cho rằng Facebook và các hãng công nghệ lớn khác nên tuân thủ bộ quy tắc đạo đức bắt buộc để xử lý vấn nạn tin giả, lạm dụng dữ liệu người dùng và bắt nạt các công ty nhỏ hơn.
Khoảng giữa tháng 02/2019, theo nghiên cứu mới nhất của Viện Khoa học Máy tính Quốc tế ở California (ICSI), rất nhiều ứng dụng di động đã và đang thu thập và sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân của người dùng smartphone Android để định hướng quảng cáo hiệu quả hơn.
Trước đây không lâu, một số nguồn tin đã dự đoán về ống kính chuyên chụp chân dung Sony 135mm ngàm E sẽ được ra mắt vào cuối tháng 02/2019. Đến giữa tháng 02/2019, giới truyền thông đã có trên tay thư mời về sự kiện ra mắt sản phẩm mới của Sony, là ống kính Sony FE 135mm f/1.8 GM (mã SEL135F18GM). Theo trang Sony Rumors, vẫn có hy vọng vào một số ống kính ngàm E khác như 100mm f/1.4, 500mm f/4.0 và 600mm f/4.0 sẽ được ra mắt trong sự kiện.
Trong tương lai, Google Chrome sẽ chặn các website khỏi việc phát hiện xem liệu người dùng có đang sử dụng chế độ Ẩn danh (Incognito mode) hay không để đảm bảo quyền riêng tư của người dùng.
Hiện nay chất thải nhựa đang là vấn đề đau đầu của mọi quốc gia. Theo thống kê từ Liên Hiệp Quốc, trong vòng 65 năm, con người thải ra môi trường 8.3 tỷ tấn rác thải nhựa, và mới chỉ tái chế được có 9% trong số đó. Mỗi năm, 8 triệu tấn chất thải nhựa bị trôi ra biển, khiến các loài động vật gặp ảnh hưởng nghiêm trọng.
Khoảng giữa tháng 02/2019, chuyên gia phân tích Ming-Chi Kuo, người thường xuyên đưa ra những nhận định chính xác về Apple, đã công bố một bản tóm tắt các thiết bị sắp được ra mắt của Apple trong năm 2019. Theo đó, ông Kuo cho rằng Apple sẽ ra mắt một chiếc MacBook Pro 16 inch với thiết kế hoàn toàn mới, một chiếc màn hình 31 inch độ phân giải 6K, 2 chiếc iPad Pro mới và một loạt nâng cấp đáng chú ý khác.
Quý vị đã bao giờ nhìn thấy một con rồng trên bầu trời? Dù những con rồng bay thực tế không tồn tại, một cực quang hình rồng khổng lồ đã diễn ra trên bầu trời Iceland vào đầu tháng 02/2019. Cực quang được gây ra bởi một lỗ hổng trong quầng sáng của Mặt trời đã đẩy các hạt tích điện vào một cơn gió Mặt trời theo từ trường liên hành tinh thay đổi đến từ quyển của Trái đất.
Các nhà nghiên cứu tại Thung lũng Silicon đang tìm cách tiêu diệt loài muỗi – những con vật nhỏ bé hút máu gây phiền toái tột độ cho loài người, các thử nghiệm hiện đang được thực hiện tại Hạt Fresno thuộc bang California. Dự án trừ khử muỗi do Alphabet Inc. – công ty mẹ của Google hậu thuẫn, với một mục đích cao cả duy nhất: triệt tiêu mọi mầm bệnh lây qua đường muỗi trên toàn thế giới.
Hiện nay, smartphone màn hình gập là xu hướng được chờ đợi nhất với hàng loạt các thiết bị của Samsung, Huawei, Xiaomi chuẩn bị ra mắt. Tuy nhiên, LG, công ty vừa ra mắt mẫu TV cuộn đầu tiên trên thế giới, lại không đi theo xu hướng mới.
Khoảng giữa tháng 02/2019, theo nghiên cứu mới được đăng tải trên Science, những bằng chứng khoa học mới chỉ ra sâu dưới chân chúng ta vài trăm kilomet, có những rặng núi ngầm sừng sững ngự trị, chiều cao phải ngang ngửa với dãy Himalayas hùng vĩ. Các nhà khoa học đã dựng lại bản đồ ngầm bằng dữ liệu lấy được từ cơn địa chấn mạnh xảy ra tại Bolivia năm 1994.
Khoảng giữa tháng 02/2019, Evan Blass (evleaks) đã đăng tải hình ảnh của một chiếc tablet sắp ra mắt của Samsung là Galaxy Tab S5e. Dựa trên cách thức đặt tên mà Samsung đã lựa chọn cho Galaxy S10, nhiều khả năng Galaxy Tab S5e sẽ là phiên bản giá rẻ của Galaxy Tab S5, tương tự như việc Galaxy S10e là phiên bản giá rẻ của Galaxy S10.
TCL vốn nổi tiếng bởi các sản phẩm TV giá rẻ, hay các loại điện thoại mang thương hiệu BlackBerry Mobile và Alcatel, hiện đang phát triển ít nhất 5 thiết bị khác nhau sử dụng màn hình uốn dẻo, bao gồm 2 chiếc tablet, 2 chiếc smartphone, và một chiếc điện thoại uốn dẻo có thể cuộn lại thành một chiếc smartwatch
Trong năm 2018, theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), số ca mắc bệnh sởi tại Châu Âu tăng kỷ lục. Cụ thể, WHO cho biết số lượng bệnh nhân sởi đã tăng 30% trong năm 2018. Một trong những nguyên nhân khiến bệnh sởi lây lan là phong trào chống tiêm vaccine tại nhiều nước ở Châu Âu và Mỹ.
Khoảng giữa tháng 02/2019, tại một hội nghị dành riêng cho Philippines, Google tuyên bố sẽ mở rộng chương trình Google Station để bắt đầu cung cấp WiFi miễn phí tại các khu vực công cộng, đông dân cư ở Philippines.