Hôm nay,  
Việt Báo Online

Kể Chuyện Gia Đình/Chuyện Tình/Kỷ Niệm/Chia Xẻ: Má Chồng Tôi

05/05/201800:00:00(Xem: 1443)
Kể Chuyện Gia Đình/Chuyện Tình/Kỷ Niệm/Chia Xẻ: Má Chồng Tôi
Hậu Phạm
 

Mời Tham Dự Kể Chuyện Tình, Chuyện Gia Đình, hay Kỷ Niệm, Hồi Ức, Chia Xẻ

Kể Chuyện tình, Chuyện Gia Đình, Kỷ Niệm, Hồi Ức, Chia Sẻ…  là mảnh sân chung dành cho tất cả quí vị độc giả. Các bạn có thể kể chuyện tình, đời sống hôn nhân, hay chuyện gia đình, chuyện nuôi dạy con, kỷ niệm thời đi học, thời tuổi trẻ, tuổi thơ, những hồi ức ….  của bạn, hay chia sẻ những bài viết hữu ích nói về tình yêu và đời sống gia đình cho tất cả bạn đọc Việt Báo và Việt Báo Online cùng thưởng thức hay học hỏi từ chuyện tình/chuyện gia đình, bài viết  của bạn.

Có biết bao nhiêu chuyện để kể, tâm sự, chia xẻ, các chuyện vui, truyện ngắn, truyện dài… Mời bạn viết hay sưu tầm và gửi cho Việt Báo, hoặc eMail cho: giadinh@vietbao.com hay minanguyenha@yahoo.com

Trang Gia Đình/ Chàng&Nàng chờ chuyện tình, chuyện gia đình, hay bài chia sẻ của bạn.

Sắp đến ngày Lễ Mẹ/Mother’s Day, xin chia sẻ bài viết của tác giả Hậu Phạm nhớ về bà mẹ chồng hiền đức của mình. Cám ơn tác giả Hậu Phạm đã chia sẻ bài viết cảm động với độc giả trang Gia Đình Việt Báo.

MÁ CHỒNG TÔI

Hậu Phạm

Thiệt tình là tiếng Má lâu lắm rồi tôi không gọi, nhắc tới tự nhiên nước mắt trào ra, bởi Má ruột tôi thì khuất bóng đã lâu, mà má chồng thì đã mất cũng gần chục năm rồi. Buồn nữa là tiếng Má hình như cứ vắng dần, vắng dần.

*

Tôi không thực sự tiếp xúc mấy với bà trước ngày cưới ngoài ba lần gặp mặt bà với chỉ những lời hỏi thăm. Là dâu út trong gia đình 7 anh chị em, ngay sau ngày cưới, chúng tôi sống riêng, kể cả 3 ngày làm dâu cũng không có nốt. Lúc đó, tôi đã cảm nhận được sự dễ chịu của bà. Cuối tuần thì ghé thăm bà trong căn nhà gần như lúc nào cũng có người quanh quẩn với hai ông bà, dù tất cả các anh chị chồng đều sống riêng, người đủ ăn đủ mặc, người cũng còn chật vật. Tôi chưa làm gì cho bà cả, chưa phải chăm sóc, nấu cho bà một bữa cơm. Công việc duy nhất tôi làm là rửa chén khi ăn cơm và làm chân sai vặt mỗi dịp giỗ chạp. Và chút trách nhiệm hơn là để chồng tự do với những khoản phụng dưỡng thường kì hay đóng góp cho gia đình những khi có việc. Cuối tuần thì ghé mua cái gì cho má ăn, chút trái cây, đi đâu xa thì tôi mua cái áo, cái khăn. Cần nhất là ăn với bà bữa cơm mà lúc nào bà cũng nấu dư vì sợ có đứa nào ghé. Nhiều lúc ghé về thì má đi vắng, đi chùa. Bà ăn uống qua loa, chủ yếu ăn chay trường. Cảm giác dễ chịu mà bà mang lại cho tôi và những người dâu rể khác có lẽ rõ rệt nhất là những ngày giỗ chạp. Nhưng bà lại đem đến cho tôi bất ngờ khác. Nhớ lần đầu tiên về sửa soạn đám giỗ, vừa bước vô nhà, vừa chào má xong, bà bảo: thưa chị ba chị hai bây kìa. Mà thực ra, bà thì thầm, rón rén như sợ mấy chỉ biết là bà nhắc tôi. Thì ra, bà chẳng cần tôi chào mà bà cần tôi chào mấy chị, mà chị cũng chỉ là dâu như tôi, vốn là một nhân viên phục vụ khách sạn. Tôi hiểu ra: bà sợ tôi có học nhất trong nhà, lỡ tỏ ý khinh khi với mấy chị thì mắc tội nhiều, mâu thuẫn lớn lắm. Má có người em gái ở nước ngoài về, năm về ở mấy tháng, bà cũng chỉ mong tôi và mọi người khác quan tâm Dì, chỉ sợ dì phật lòng, vậy đó. Rồi tôi dần hiểu thêm, với bà, sao cũng được, cái gì cũng xong, cũng đơn giản hết, cái quan trọng nhất mà bà sợ đó là con cái đông, anh em khó nghe nhau, rồi xào xáo. Những món quà tôi mua, có lẽ bà cũng không cần, mà bà chỉ mong tôi có quà cho mấy anh mấy chị kia. Bà nhịn được, vì bà là bà, nhưng người khác thì bà không biết được, kiểu vậy. Nhà hay có giỗ, mấy năm đầu bà tất tả đi chợ, lo lắm, cả đêm trước giỗ nghe nói thức ngủ không được, rồi tới sáng con cái về thì lại lo nhắc nhở đứa này làm này, đứa kia làm nọ, coi thử đủ món chưa, còn thiếu cái gì. Mà thiếu, là bà tất tả ra chợ ngay rồi về thở hổn hển không ra hơi. Tới lúc ăn, thì bà không hề ngồi, cứ coi coi ngó ngó coi còn món gì chưa đem lên, hết đồ bà cũng tự tay múc bưng lên. Có lẽ bà đã vô tình cho tôi một bài học về sự nhún nhường bất kể địa vị trong xã hội, thậm chí là tuổi tác. Người thì đông, nhà thì hẹp, tầng trệt chỉ đủ cái bếp con với cái bàn ăn chừng 10 người là hết nên ăn phải chia làm mấy cữ. Vậy nhưng bà nhứt định là bắt mấy đứa con dâu ngồi cữ đầu rồi bà đứng đó nhìn, nói “Má ăn chay mà”. Ăn xong, có bận con nhỏ cho về ngủ nghỉ hay làm gì thì cứ đi. Bà dễ lắm, nhưng bà khó một chuyện thôi. Đó là lúc nào cũng con cái quanh quẩn ở bên. Ba mươi cúng rước phải ráng về cho đủ, sáng mồng một cũng vậy hen, phải găp cho đủ, rồi mùng hai, đồ ăn làm đầy hết bây về ăn chớ ai ăn, rồi mùng ba, cúng đưa, cũng không được vắng mặt. Đám giỗ sáng rồi thì chiều cũng phải ghé, tụi bây ăn chớ ai ăn giờ. Lúc đầu mình cũng khó chịu lắm, vì trời ơi, công ăn chuyện làm vất vả chưa ra ngô khoai, con thì nhỏ, rảnh đâu ghé hoài, nhưng rồi cứ thấy bà ngồi nhìn sắp con ăn, đi lấy cái này cái nọ, lòng cũng nguôi dần sự bực bội, thấy thương! Còn em gái bà ở nước ngoài mà về chơi thì thôi rồi, cứ thấy cái cảnh bà già bảy mươi mà đi tới đi lui một ngày chợ mấy bận, hễ thấy con em già nhỏ hơn mình mấy tuổi thèm ăn cái này, thích cái kia, là lại xào xào nấu nấu dù biết nó chỉ đụng có vài đũa. “Em ăn đi, chị ăn rồi”. Cái nết nhường nhịn và chịu khó của má chắc đã dạy cho mấy chị dâu và chị gái trong nhà, sau khi má mất, Dì cũng về ở hoài một năm gần cả sáu tháng. Mấy năm sau này, bà yếu, giỗ không đi chợ nữa, giao cho mấy chị, nhưng cứ cái tính hay lo, bà cũng chẳng đỡ khổ.

Nhớ nhất lần má tôi mất khi tôi vừa sanh con xong, cả gia đình tôi trong cơn bấn loạn tang thương, và tràn ngập trong đau khổ, vừa lo cho tôi bị hậu sản, tìm mọi cách dấu diếm mà rồi cũng không xong. Bà cũng trong cái guồng dấu diếm đó, mà bà là người dễ lộ nhất, còn hơn cả người trong nhà tôi. Bà tất ta tất tưởi nấu cơm đem lên bệnh viện cho tôi, mỗi lần vậy là thở hổn ha hổn hển như đứt hơi, mà cứ nói” Má không sao “.

Má vui lắm, mỗi khi con cháu tụ đông đủ, mà hễ có đứa vắng là bà buồn xo, không nói một lời. Và Má cũng có cái cố tật của bất cứ bà mẹ chồng nào là binh con trai. Thôi, làm người mà, làm Má chồng mà, vậy mới làm mẹ chồng chứ, không thì thành Má đẻ luôn sao? Mà Má đẻ thì cũng có khi binh đứa này hơn đứa nọ.

Một lần má nghe rủ rê đi coi bói, ông thầy bói nói: bà sau này mất, không có đứa con nào ở bên. Tất cả trừ chúng tôi sau này có giai đoạn vì hoàn cảnh riêng, còn tất cả đều ở trong thành phố bé xíu như lòng bàn tay, bé hơn một quận của SG, nghe kể lại đều nói: trời, cha thầy bói nói kì cục, tin làm gì. Sau đó, bà kêu tất cả chúng tôi lại, biểu là muốn tất cả kí đồng ý chuyển quyền sở hữu nhà đất cho ông anh thứ 3. Tất cả chúng tôi đều làm ngay, cũng không nói qua lại tiếng nào. Nhà dù nhỏ, nhưng nhà mặt tiền, cho thuê cũng có tiền nhưng có lẽ, bà đã khiến chúng tôi nghĩ tiền bạc như một lẽ nhỏ nhoi lắm trong gia đình, sự êm ấm thuận hòa mới là điều quan trọng nhất.

Một ngày, chúng tôi ở Hà nội, thức dậy với cuộc goi lúc 6 giờ kém 5 . Chuyến bay hồi đó ít hơn bây giờ, chuyến bay duy nhất về Quy Nhơn trong ngày khi chúng tôi mất 30 phút để đến Nội Bài đã cất cánh được nửa tiếng. Chuyến bay về nơi gần nhất là Tuy Hòa thì đến trưa mới đi, mua vé xong thì sốt ruột không đợi được, đổi vé bù tiền, đứa thì theo đường về Sài Gòn rồi mua tiếp vé nữa về Quy Nhơn, đứa thì bay theo đường về Đà Nẵng vì cách nào thì cũng không có cái vé thứ ba cho cùng chuyến. Đứa đi Sài Gòn thì trời mưa to, máy bay quần miết không đáp được, phải chạy lên Ban Mê Thuộc, sốt ruột quá, trễ luôn chuyến Sài Gòn-Quy Nhơn. Rồi cũng về đến nhà kịp nhìn má trước khi đưa vào áo quan. Bà đã ra đi trước khi chúng tôi nhận được điện thoại vài phút tại bệnh viện, với hai vợ chồng người chị con cậu ở bên. Sáng đó, má thức dậy đi bộ ra biển cách đó chưa được 10 phút đi bộ như mọi ngày. Nhưng hôm đó, không như mọi ngày, má dậy sớm hơn nhiều vì cả đêm khó ngủ. Trời hãy còn tối lắm. Bà thường hẹn hai anh chị con cậu găp nhau dưới biển khi họ đi xe máy xuống dưới vì nhà xa hơn, rồi dựng xe đi bộ cùng bà. Hai anh chị vừa xuống thì thấy bà thở không ra hơi, ngớp ngớp. Anh lật đật lấy xe đưa má vô ngay bệnh viện thì chỉ 5 phút sau bà đã qua đời, không một lời trăn trối, và cũng không được thấy đứa con nào ở bên. Mọi người nói: Thôi, má ra đi vậy là thanh thản, không đau đớn. Lời thầy bói năm nào, không lẽ lại ứng nghiệm nhường vậy! Và tôi nghĩ, người ngày nào cũng mong nhìn thấy mọi đứa con ở bên, không muốn đứa nào đi xa, giờ phút đó, chắc may là má không biết mình qua đời đâu, không biết là mình cần các con ở bên. Trời chắc không nỡ để má cảm nhận gì. Má đi nhẹ nhàng thôi.

Hồi đứa con ông chú mất vì ung thư năm hơn 30 tuổi, lúc làm mộ cho nó, má nó cho làm gắn dưới cái tên Phần mộ của … là dòng chữ “ Cháu của ông …và bà Nguyễn Thị Dư”. Hồi ba nó mất, anh em nó còn nhỏ, má nó lại còn lơ ngơ, chính má là người đã đưa nó về nuôi, lo lắng. Chắc đó cũng là một tấm bia kì lạ trên đời, bởi không ghi tên Cha Mẹ mà lại ghi tên người Bác Dâu. Mà bả lại là vợ của ông Bác cùng cha khác mẹ với cha của nó kia. Là bà Dư, chị của mỗi bà Thừa thôi, mà nhịn nhường hết thảy.

Trong những đặc ân mà tôi được hưởng, có lẽ đó là đặc ân đã có một bà má chồng quá đỗi hiền lành, tốt bụng, nhường nhịn.

Một nén nhang tâm tưởng xin gởi tới má. Má ở trên cao xanh kia, hãy vui nhìn đàn con nhường nhịn, yêu thương vì học theo lẽ của má dù không một lời dạy, Má nha.

Hậu Phạm

22/10/2018(Xem: 494)
Ngay sau vụ dự án nhà hát 1,500 tỉ đồng xây dựng tại khu đô thị mới Thủ Thiêm đã khiến dư luận phẫn nộ, chủ đầu tư dự án này là Sở Văn hóa và Thể thao TP. Sài Gòn (Sở VHTT) vừa bị phanh phui về hành vi quản lý, sử dụng lãng phí một số công sản gồm toàn những địa chỉ nhà, đất có vị trí đắc địa tại Sài Gòn, theo trang web Người Tiêu Dùng (NTD).
22/10/2018(Xem: 907)
Nổi bật trong đám đông, duyên dáng, năng động, ăn nói lưu loát, kiến thức rộng…, đã thu hút quần chúng như thế nhưng khi có bất cứ chuyện trục trặc nào đó xảy ra, hướng dẫn viên du lịch (tour guide) là người đầu tiên hứng hết. Đã vậy, những 'thói hư tật xấu' của du khách VN tại nước ngoài cũng làm họ khổ sở, theo báo Người Lao Động (NLDO).
22/10/2018(Xem: 765)
Cả chục thời đại người dân Việt Nam chúng ta đứng lên đánh đuổi quân Tàu, lấy lại chủ quyền quốc gia, giang sơn gấm vóc của tiền nhân VN để lại cho nhân dân Việt, đều là do Tổ Tiên chúng ta dùng chiến tranh bất cân xứng, nhỏ dùng thế, yếu dùng mưu.
22/10/2018(Xem: 219)
Những quốc gia chính thức cấm đánh trẻ em như là hình thức trừng phạt thì có vẻ như là trẻ vị thành niên ít có bạo lực hơn, theo một nghiên cứu mới cho thấy.
22/10/2018(Xem: 207)
Trong một thay đổi văn hóa lớn, 40% tất cả những người sinh ở Hoa Kỳ hiện nay đã xảy ra trong hôn nhân ở ngoại quốc, theo một phúc trình mới của Liên Hiệp Quốc cho biết.
22/10/2018(Xem: 189)
Nước biển gia tăng đẩy các Địa Điểm Di Sản Thế Giới của UNESCO vào nguy cơ. Đối với các địa điểm như Old City của Dubrovnik và sự tàn lụi của Carthage, mối đe dọa của những trận bão phá hoại đang gia tăng và sự xóa sổ miền ven biển sẽ gia tăng đáng kể vì các ảnh hưởng của tiến trình thay đổi khí hậu.
22/10/2018(Xem: 317)
TAIPEI, Đài Loan -- Bất kể Trung Quốc chèn ép... Đài Loan vẫn kết thân với nhiều nước. Bản tin RTI kể rằng khi tiếp đoàn tướng lĩnh cấp cao đến thăm, Tổng thống Thái Anh Văn tuyên bố: tiếp tục mở rộng hợp tác quân sự với các nước.
22/10/2018(Xem: 190)
SEOUL, Nam Hàn -- Nam Hàn vẫn chứng tỏ là hơn Bắc Hàn... nhiều phương diện, kể cả dân số. Bản tin KBS kể rằng Dân số Nam Hàn năm 2018 là 51,2 triệu, đứng thứ 27 thế giới...
22/10/2018(Xem: 160)
Singapore, Nam Hàn và Thượng Hải đang vật lộn với tổn thất đến với sự thành công về giáo dục. Trong phòng họp tại Đại Học Quản Trị Singapore (SMU), Alexander Lim, một sinh viên trong chương trình MBA, bấm nhẹ qua các màn hình chiếu giải thích công ty non trẻ của ông ấy là Cudy, có mục đích mang trẻ em đi học lại với các thầy cô giáo trên mạng để giúp chúng chuẩn bị những cuộc thi. Nó làm nổi bật không chỉ tinh thần kinh doanh của Lim mà còn là thị trường rộng lớn đang phát triển đối với việc dạy kèm để bổ sung việc dạy ở trường trong quốc gia và phần nhiều khắp khu vực.
22/10/2018(Xem: 401)
Xây dựng nhà cửa tại Hoa Kỳ đã giảm sau khi một phúc trình cho thấy xây dựng nhà cửa đang chậm lại và những cảnh báo từ nhà phân tích cho thấy dấu hiệu rằng sự sút giảm của kỹ nghệ này sẽ tiếp tục trong năm tới.
22/10/2018(Xem: 194)
Trang mạng WalletHub nghiên cứu tất cả 50 tiểu bang, gồm thủ đô Hoa Thịnh Đốn, qua 10 lãnh vực đối với việc tham gia chính trị, gồm phần trăm của các cử tri là những người đã bỏ phiếu trong năm 2016, những hiến tặng chính trị, và việc tiếp cận bầu cử thuận tiện như thế nào tại mỗi tiểu bang.
22/10/2018(Xem: 299)
Gần một nửa những bà mẹ gốc Á Châu và Đảo Thái Bình Dương nhận Medi-Cal sinh con bằng cách giải phẫu, theo một phúc trình gần đây cho thấy, tỉ lệ cao hơn trung bình trên toàn tiểu bang California.
22/10/2018(Xem: 287)
LOS ANGELES, CA – Không có gì bí mật rằng kẹt xe tại Los Angeles làm tốn kém mọi thứ từ tiền túi đến phẩm chất của cuộc sống. Nhưng phải thêm kết quả đường xá bảo trì tồi tệ làm cho bạn tốn kém nhiều hơn bạn có thể nhận ra, theo một phúc trình mới cho thấy.
22/10/2018(Xem: 627)
Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump khoe khoan ông có “cây gây thần” tạo việc làm và phát triển kinh tế.
22/10/2018(Xem: 176)
HANOI -- Việt Nam là một thiên đường thuế... nghĩa là, thuế thấp kinh khủng. Và do vậy, đại gia kiếm tiền dễ dàng hơn, trong khi chính phủ thất thu, đành bấu víu vào dân nghèo qua nhiều hình thức lệ phí khác, bên cạnh thuế.
Tin công nghệ
Apollo 12 là chuyên bay thứ hai đưa con người đổ bộ lên Mặt Trăng. Địa điểm hạ cánh được chọn gần vị trí của tàu Surveyor 3 – phi thuyền không người lái đã hạ cánh trên Mặt trăng ba năm trước đó.
Khoảng giữa tháng 10/2018, các chuyên gia có quan hệ chặt chẽ với Ngân hàng Thế giới đã trình bày những tùy chọn để sử dụng blockchain trong mua sắm Chính phủ điện tử hoặc mua sắm công điện tử (e-GP).
Khoảng giữa tháng 10/2018, Facebook chính thức bổ nhiệm Nick Clegg, cựu Phó Thủ tướng Anh, làm lãnh đạo Truyền thông Quốc tế của hãng - một quyết định được coi là cú sốc với toàn bộ máy chính trị Anh.
Tính đến tháng 10/2018, bảo mật vẫn là vấn đề khiến Facebook đau đầu khi có hàng loạt những đợt hack bị phanh phui, khiến uy tín của công ty suy giảm nghiêm trọng. Để giải quyết vấn đề, một số nguồn tin cho là Facebook đang trong quá trình hỏi mua nhiều công ty an ninh mạng lớn.
Khoảng giữa tháng 10/2018, Micron công bố kế hoạch mua lại số cổ phần của Intel tại IM Flash Technologies – công ty được 2 hãng đồng sáng lập từ năm 2005, nhằm phát triển các công nghệ bộ nhớ. IM Flash hiện có một nhà máy sản xuất bán dẫn tại Lehi, bang Utah dành riêng cho hoạt động sản xuất bộ nhớ 3D Xpoint được Intel dùng trên Optane. Sau khi giao dịch hoàn tất, Intel sẽ ký với Micron một hợp đồng cung ứng bộ nhớ 3D Xpoint bởi thoả thuận hợp tác giữa 2 hãng ký kết từ trước sẽ hết hiệu lực vào cuối năm 2019.
Tháng 10/2018, Samsung đã ghi danh một sáng chế liên quan tới công nghệ cảm biến vân tay quan học dưới màn hình. Galaxy S10 ra mắt đầu năm 2019 rất có thể sẽ được trang bị công nghệ mới.
Khoảng giữa tháng 10/2018, lần đầu tiên trong lịch sử, một nhóm các nhà nghiên cứu quốc tế đã chứng minh được rằng máy tính lượng tử có sức mạnh tính toán vượt trội so với máy tính thông thường.
Khoảng giữa tháng 10/2018, vận tải hàng không siêu thanh ghi nhận thêm bước tiến bộ khi GE Aviation tiết lộ dòng động cơ mới có tên Affinity, hứa hẹn sẽ giúp những chiếc máy bay phản lực dân sự bay nhanh hơn vận tốc âm thanh.
Ai cũng biết rằng hút thuốc lá gây nhiều tác hại cho sức khỏe, nhưng rất nhiều người vẫn không bỏ được thuốc lá. Tổ chức y tế thế giới gọi hút thuốc là một đại dịch toàn cầu, và đây là nguyên nhân tử vong duy nhất có thể ngăn ngừa được trên thế giới. Mỗi năm, có từ 5 đến 6 triệu ca tử vong do hút thuốc lá. “Có thể ngăn ngừa” có nghĩa là chúng ta hoàn toàn có thể chủ động không hút thút để bảo vệ sức khoẻ cho chính mình và những người xung quanh. Nên nhiều nhà nghiên cứu vẫn luôn tìm cách giúp người hút thuốc cai nghiện, từ việc chế vaccine nhằm ngăn cảm giác thư giãn của nicotine cho đến dùng xung từ truyền tới não để giảm bớt sự phụ thuộc vào nicotine.
Khoảng giữa tháng 10/2018, Apple đã chính thức xác nhận thời điểm diễn ra sự kiện ra mắt thế hệ iPad và MacBook mới vào ngày 30/10/2018. Địa điểm tổ chức tại Nhà hát Opera Howord Gilman, New York, Mỹ lúc 10h sáng EDT.
Android Pie hay Android 9.0 là một bản cập nhật lớn của hệ điều hành Android. Nó đi kèm với rất nhiều tính năng mới như giao diện Material mới, cải thiện thời lượng pin... Khoảng giữa tháng 10/2018, Sony đã công bố lịch trình cập nhật lên phiên bản Android mới cho các thiết Xperia của hãng.
Được chụp lúc gần nửa đêm ở địa phương, bức tranh toàn cảnh đêm mùa thu này nối tiếp mái vòm của dải Ngân Hà băng qua đường chân trời phía bắc từ High Fens, Công viên Tự nhiên Eifel (Eifel Nature Park) ở biên giới Bỉ và Đức.
Khoảng giữa tháng 10/2018, một số nguồn tin cho biết, Trung Quốc có kế hoạch táo bạo xây dựng một Mặt trăng nhân tạo sáng gấp 8 lần Mặt trăng thật.
Khoảng giữa tháng 10/2018, sàn đấu giá trực tuyến eBay đã đệ đơn kiện chống lại Amazon với cáo buộc cho rằng sàn thương mại điện tử đang lôi kéo bất hợp pháp những người bán hàng có giá trị cao bằng cách xâm nhập vào hệ thống nhắn tin nội bộ của eBay.
Khoảng giữa tháng 10/2018, IBM, hãng công nghệ khổng lồ của Mỹ, đã chính thức ra mắt mạng lưới theo dõi thực phẩm dựa trên blockchain, Food Trust, sau 18 tháng thử nghiệm.