Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Tống Duy Tân

30/08/201600:01:00(Xem: 6010)
TỐNG DUY TÂN
(1837 - 1892)
  
Tống Duy Tân quê huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hoá, đỗ Tiến sĩ năm 1875, được vua Tự Đức bổ nhiệm làm Án sát tỉnh Sơn Tây. Trước cảnh nước nhà bị thực dân Pháp xâm lược, ông từ quan về quê để mưu tìm kế sách chống Pháp.
 .
Năm 1885, vua Hàm Nghi ban chiếu Cần vương, Tống Duy Tân khởi nghĩa, vua phong ông làm Chánh sứ sơn phòng Thanh Hoá. Năm 1886, Tống Duy Tân và Cao Điền (có tài liệu gọi Cao Điển) lập căn cứ ở Phi Lai (Thanh Hóa), nhằm hỗ trợ cho căn cứ Ba Đình của Đinh Công Tráng. Ngoài căn cứ Phi Lai để phòng ngự chung, ông còn chuẩn bị lực lượng và căn cứ kháng Pháp tại quê nhà đó là căn cứ Hùng Lĩnh, nằm ở vùng thượng nguồn sông Mã thuộc huyện Vĩnh Lộc. 
Đầu năm 1887, Pháp đem quân áp đảo các phong trào kháng chiến ở Thanh Hoá khốc liệt, Đinh Công Tráng hy sinh. Trước tình thế ấy, ông đem quân lên căn cứ Hùng Lĩnh. Nghĩa quân Hùng Lĩnh chỉ mở được vài trận tập kích thì bị thiếu tá Pháp là Térillon dẫn quân đến vây đánh ác liệt. 
.
Ông ra Bắc để gặp các sĩ phu yêu nước, tìm nguồn hỗ trợ và liên kết với các lực lượng kháng Pháp. Đầu năm 1889, ông trở lại căn cứ, nhờ có hai cộng sự tài giỏi là Cao Điền và Cầm Bá Thước đã mở rộng địa bàn hoạt động lên tận vùng hữu ngạn và tả ngạn sông Mã, còn hợp đồng chiến đấu với Đề Kiều, Đốc Ngữ ở vùng hạ lưu sông Đà và Phan Đình Phùng ở rừng núi Hà Tĩnh. Nghĩa quân của ông được đồng bào cả Kinh lẫn Thượng hưởng ứng mạnh mẽ. Cuối tháng 10-1889, tướng Trần Xuân Soạn đem quân đến tham chiến. 
.
Từ đấy, Tống Duy Tân đem quân giao chiến với giặc ở các huyện Yên Định, Thọ Xuân, Nông Cống. Những trận đánh lớn của quân Hùng Lĩnh: Ngày 1-1-1890, trung tá Pháp là Jorne de Lacale chỉ huy quân Pháp đánh làng Kẽm, quân hai bên đều thương vong, đại úy Christophe tử trận. Ngày 29-3-1890, quân Pháp từ Nông Cống và từ tỉnh thành Thanh Hóa đến vây đánh Yên Lãng có pháo binh yểm trợ, quân Hùng Lĩnh bị bại. Ngày 29-5-1890, Tống Duy Tân đem quân đánh Pháp ở Thanh Khoái đã gây cho giặc bị thiệt hại nặng nề. Từ đấy, Pháp cố tiêu diệt Nghĩa quân Hùng Lĩnh. 
.
     Ngày 21-2-1891, Tống Duy Tân và Cao Điền đưa Nghĩa quân từ An Lẫm lên Lang Vinh ở châu Thường Xuân dùng núi cao để nương náu. Giám binh Soler đưa quân Pháp đến quyết tranh hùng. Quân Hùng Lĩnh phục kích, chờ quân Pháp tiến đến đồn Lang Vinh còn 50m mới đồng loạt bắn xối xả, tiêu diệt được một số lớn quân Pháp, nhưng quân Pháp vũ khí tối tân, quân Hùng Lĩnh phải lui về Hòn Mông. 
.
     Sau đấy, Tống Duy Tân và Cao Điền phải cho quân len lỏi trong rừng, bí mật rút về Trịnh Vạn ở châu Thường Xuân (căn cứ của Cầm Bá Thước). Tháng 3-1892, Đốc Ngữ từ sông Đà dẫn quân vào Thanh Hoá, hợp với Tống Duy Tân để tấn công quân Pháp ở hang Niên Kỷ, thuộc xã Thiết Ống, tỉnh Thanh Hoá. Sau trận chiến thắng ấy, Đốc Ngữ đưa quân trở lại mạn sông Đà, còn Tống Duy Tân thì ở lại cầm cự với quân Pháp. Ngày 3-10-1892, trong một trận đụng độ ác liệt, quân Pháp đông đảo đến vây bắt Cao Điền. Cao Điền và Nghĩa quân phá vòng vây chạy thoát được, tuy nhiên một số Nghĩa quân khác bị hy sinh và bị bắt.
.
     Ngày 4-10-1892, tên Việt gian Cao Ngọc Lễ, (là học trò cũ, cũng là cháu kêu Tống Duy Tân bằng cậu) mật báo cho Pháp đến vây bắt ông. Ngày 23-11-1892, Pháp hành quyết ông tại Thanh Hoá. Ông đã làm câu đối lúc sinh tiền:
 .
   “Nhi kim thuỷ liễu tiền sinh trái
    Tự cổ do truyền bất tử danh”
Nghĩa Nôm: Thuở trước nợ nần, nay trang trải
                  Từ xưa danh tiếng mãi lưu truyền.
 .
Cảm mộ: Tống Duy Tân
 .
Tống Duy Tân, bảo vệ giang san! 
Nòi giống điêu linh, dạ xốn xang!
Quyết chí kháng Tây, mài miệt chí
Bền gan phục quốc, nấu nung gan
Sắt son lo nước, dù Kinh-Thượng
Tha thiết giữ quê, dẫu Bắc-Nam
Tham lợi, nghĩa thầy trò bội bạc?!
Chết vì tổ quốc, chết vinh quang! 
.
Nguyễn Lộc Yên


.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Mười người đã bị bắn tại Khu Phố Pháp ở thành phố New Orleans vào sáng Chủ Nhật, 1 tháng 12, theo cảnh sát cho biết.
Diễn cẩn thận từng bước, hết sức chậm rãi đi xuống đồi do bờ triền dốc đứng. Hân đi sau tay phải ôm chặt tay trái Diễn và nửa thân xô nghiêng ép vào người anh.
Như chúng ta biết, đảng SPD (Đảng Dân chủ Xã hội Đức) đã tìm kiếm lãnh đạo mới từ sáu tháng nay. Vào mùa hè 2019, nhà lãnh đạo đảng trước đó Nahles đã từ chức sau các cuộc tranh giành quyền lực nội bộ. Có nhiều ứng cử viên nhưng sau cuộc bầu cử sơ bộ chỉ còn hai cặp vào chung kết.
Hàng triệu người nghèo có thể bị mất phiếu thực phẩm (food stamps) quan trọng theo những thay đổi luật lệ được đề nghị bởi chính phủ Trump.
Con sông Hoàng Hạ chảy xuyên qua trấn Hoàng Hoa quanh năm xanh biếc, nước từ miền tuyết lãnh tan ra nên tinh khiết vô cùng.
Lý do để viết bài này là vì bản thân người viết có sai lầm cần bày tỏ. Tuy rằng sai lầm đã hiệu đính, nhưng cũng cần nói ra, vì Đức Phật đã dạy rằng hễ sai thì nên tự mình bày tỏ.
Câu Lạc Bộ Nhiếp Ảnh Việt Nam/VN Photography Club sẽ tổ chức một cuộc triển lãm ảnh nghệ thuật "Ánh sáng và sắc màu" tại Little Saigon, Nam Cali. Buổi triển lãm sẽ diễn ra hai ngày, Thứ Bảy và Chủ Nhật, 7 và 8 tháng 12 năm 2019 từ 10 giờ sáng đến 5 giờ chiều, tại Hội trường nhật báo Người Việt
Bộ trưởng quốc phòng Nam Han, Jeong Kyeong-doo và đồng nhiệm Trung Quốc, Ngụy Phượng Hòa đã đồng ý thiết lập thêm những đường dây nóng quân sự giữa hai nước và chuẩn bị cho chuyến công du của bộ trưởng Jeong đến Trung Quốc vào năm 2020.
Ánh nắng chiều đã tắt nhưng tôi vẫn như cảm nhận được cái nóng hừng hực qua cung cách vén ống tay áo để lau mồ hôi trán của người tưới cỏ.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Hôm thứ Năm (02/04/2020), Google đã công bố báo cáo cho 131 quốc gia, cho thấy liệu các chuyến đi lại tới cửa hàng, công viên và nơi làm việc có giảm trong tháng 03/2020 hay không
Hôm thứ Sáu (03/04/2020), chính phủ Nhật Bản đã nói với các khu vực đang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của đại dịch coronavirus (Covid-19) để giành giường bệnh ưu tiên cho những bệnh nhân bị nặn
Anh đang xem xét cấp "hộ chiếu miễn dịch" cho người bị nhiễm Covid-19 đã khỏi để giúp họ sớm quay lại cuộc sống bình thường.
Tổng thống Nga Vladimir Putin thông báo kéo dài đợt nghỉ có lương cho người dân đến hết tháng 04/2020, đẩy mạnh các biện pháp ngăn chặn đại dịch Covid-19 lây lan tại Nga.
Thẩm Quyến trở thành thành phố đầu tiên của Trung Quốc cấm mua bán và tiêu thụ thịt chó, mèo