Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

2005: Y Khoa Thế Giới

24/01/200600:00:00(Xem: 5459)
Xuyên suốt lịch sử nhân loại, mọi nỗ lực của các nhà khoa học trong việc chống chọi lại với vi trùng, tật bệnh để cải thiện và bảo vệ cho đời sống con người đều luôn đưa đến những thành quả lẫn lộn, vui có, buồn có, tốt có, xấu có, nhiều khi bước tới được hai bước thì đã phải thụt lùi hết một bước rưỡi. Và năm 2005 vừa qua cũng không ngoại lệ. Sau đây, xin tóm lược một số khám phá trong lãnh vực y tế của năm qua.
Có lẽ khám phá quan trọng nhất trong năm qua là việc sử dụng phương cách tạo sinh vô tính (cloning) để cấu tạo được tế bào nguyên thủy (stem-cell) của bác sĩ thú y Đại Hàn Woo Suk Hwang thuộc Đại Học Quốc Gia Hán Thành.
Toán nghiên cứu dưới sự chỉ huy của ông đã thành công trong việc cấu tạo stem-cell từ chính những bệnh nhân bị bệnh tiểu đường hoặc bị chấn thương cột sống. Những tế bào được cấu tạo như thế sẽ có ít nguy cơ bị cơ thể của bệnh nhân kháng cự loại bỏ và do đó làm tăng tiến cơ hội trị lành bệnh. Hơn nữa, nếu những cuộc thí nghiệm này thành công thì những bộ phận khác của cơ thể con người, chẳng hạn như não hoặc tim cũng có cơ hội được trị liệu bằng phương pháp tương tự.
Toán nghiên cứu của ông Hwang cũng thành công trong việc dùng một phương pháp đặc biệt để trợ giúp cho quá trình tạo sinh vô tính của một chú chó thuộc loại chó A Phú Hãn. Chó là một loại động vật khó được cấu tạo qua phương pháp tạo sinh vô tính. Khó hơn mèo, trừu hoặc những động vật khác, một phần vì trứng của chó chỉ có thể đậu trong một thời gian ngắn ngủi có vài tuần mỗi năm. Với phương pháp đặc biệt của ông Hwang, nguy cơ mà bào thai bị hư hại đã được giảm thiểu rất nhiều, và từ đó, mở đường cho công việc tạo sinh vô tính cho những loại động vật khác, phức tạp hơn chó, chẳng hạn như khỉ, hoặc... con người.
Để ghi nhận thành quả của ông, chính phủ Nam Hàn đã bổ nhiệm ông làm giám đốc của một trung tâm nghiên cứu về stem-cell nhưng đến cuối tháng 11/05 thì ông đã phải từ nhiệm khi có sự tiết lộ cho biết toán thí nghiệm của ông đã vi phạm đạo đức nghề nghiệp trước đấy khi mua trứng của phụ nữ - mặc dầu lúc ấy Nam Hàn chưa có lệnh cấm mua bán trứng phụ nữ - và đồng thời nhận trứng từ một số nữ thành viên của toán. Sau khi ông từ nhiệm thì phụ nữ Nam Hàn đã ồ ạt tình nguyện hiến trứng để tiếp tục công trình khoa học của một nhà khoa học gia được cả nước xem là niềm hãnh diện của dân tộc họ, một quốc gia Á Đông.
Một phương diện của nền y học cổ truyền Đông Phương - thuật châm cứu - trong năm 2005 cũng tạo được một chút tiếng vang trong giới y học Tây Phương. Một cuộc thí nghiệm từ Đức về bệnh nhức đầu kinh niên (migraines) cho thấy thuật châm cứu ít nhất có thể giúp người ta đỡ bớt được sự đau đớn. Trong cuộc thí nghiệm do bác sĩ Klaus Linde thuộc Technische Universitaet ở Munich thực hiện, 302 bệnh nhân bị nhức đầu kinh niên được chia làm ba nhóm điều trị. Nhóm thứ nhất được châm cứu vào những huyệt đạo được cho là sẽ giúp cho bệnh nhân giảm chứng nhức đầu. Nhóm thứ nhì được châm vào những huyệt đạo khác hơn. Nhóm thứ ba không được trị liệu bằng châm cứu và được bảo hãy chờ đợi đến phiên. Kết quả của cuộc thí nghiệm, đã được đăng tải trên tạp chí chuyên môn Journal of the American Medical Association - Đặc San Hội Y Tế Hoa Kỳ - cho thấy 51% trong nhóm thứ nhất cho biết họ được giảm đau ít nhất là phân nửa so với trước kia, 53% trong nhóm thứ nhì cũng cho biết như thế, và 15% trong nhóm thứ ba cũng có kết quả tương tự.
Được biết, gần đây kỹ thuật châm cứu không những được áp dụng rộng rãi cho người, mà còn áp dụng cho cả loài vật, trong đó có chó, mèo, ngựa và cả cá cảnh.
Cũng từ phương Đông, trong năm 2005 có một hiểm họa đang tái bộc phát và có nguy cơ tạo thảm họa chết chóc trên khắp Thế giới: bệnh cúm chim (avian flu). Trong khoảng vài tháng cuối của năm 2005, nguy cơ của một trận dịch cúm chim (pandemic) càng gia tăng rõ rệt khi các loài chim thiên di mang loại vi khuẩn H5N1 lây lan sang các quốc gia ở Đông Âu. Mặc dù cho đến bây giờ loại vi khuẩn này vẫn chưa có khả năng lây lan từ người sang người, nhưng niềm lo âu của các khoa học gia và giới hữu trách là nó sẽ nhanh chóng tiến hóa (biến thái) để có được khả năng này và sẽ tạo một trận đại dịch như trận dịch năm 1918 đã từng sát hại hơn 20 triệu người trên toàn thế giới. Chính vì thế mà tổng thống Hoa Kỳ đã đưa ra kinh phí đến hơn US$7 tỷ để chuẩn bị đối phó với nó. ở Úc, TT Howard cũng đã tuyên bố sẽ chi ra $100 triệu Úc Kim trong bốn năm để giúp các quốc gia trong vùng Nam Thái Bình Dương (láng giềng của Úc) phòng chống bệnh dịch hiểm nghèo này.
Trong lúc hiểm họa cúm chim gây lo ngại như trên thì nỗ lực phòng chống muỗi đòn sóc và vi trùng bệnh sốt rét ngã nước (malaria), một loại vi trùng tạo hiểm họa khác, vốn đang gây nhiều tang tóc đau thương tại các quốc gia chậm tiến - đặc biệt là tại Phi Châu ở khu vực phía Nam sa mạc Sahara (sub-Saharan Africa) - đã có nhiều phát triển khá tốt đẹp. Hàng năm, không dưới 1 triệu người trên toàn thế giới bị thiệt mạng vì loại bệnh ác ôn này, vì thế, các nhà khoa học đã không ngừng nghiên cứu phương cách hầu tận diệt nó. Trong năm qua, hãng thuốc Glaxo Smith Kline đã hợp tác cùng với chương trình Chủng Ngừa Sốt Rét của Quỹ Từ Thiện Bill & Melinda Gates Foundation để làm một cuộc thử nghiệm có tầm vóc quy mô tại Mozambique để chủng loại tuhốc mới mệnh danh RTS,S của hãng thuốc cho trẻ em ở quốc gia này. Trong số trẻ em từ 1 đến 4 tuổi được chủng ngừa 3 liều thì tỷ lệ mắc bệnh giảm sụt còn 35% so với những em không được chủng ngừa, trong khi tỷ lệ bị bệnh nguy kịch được giảm thiểu còn 50%. Ngoài ra, một chiến dịch khác cũng được tung ra ở Zambia, cũng với sự tài trợ của quỹ từ thiện từ vợ chồng ông Bill Gates, và sự trợ giúp của nhiều người danh tiếng, kể cả nữ diễn viên Sharon Stone, nhằm giảm thiểu việc muỗi chích gây sốt rét ngã nước. Quỹ này đã tặng US$35 triệu để mua mùng, thuốc men và thuốc diệt trùng cho 80% dân số ở quốc gia này trong vòng 3 năm. Chiến dịch này nhằm giảm thiểu 75% những cái chết từ bệnh sốt rét ngã nước chứng minh cho thế giới thấy rằng bệnh dịch này có thể được tẩy xóa vĩnh viễn bằng những phương thức rẻ tiền sẵn có.

Tài chánh cũng là một yếu tố quan trọng khiến cho Tổ Chức Y Tế Thế Giới (World Health Organisation) - WHO - không đạt được kết quả mong đợi cho chiến dịch "3 trên 5" (3 by 5) của họ. Theo chiến dịch này thì trong vòng năm 2005, 3 triệu bệnh nhân AIDs ở các quốc gia đang phát triển sẽ đươc cung cấp các loại thuốc men kháng khuẩn (antiretroviral drugs) để giúp họ kéo dài cuộc sống. Tuy không đạt được mức mong đợi, nhưng đại đa số giới chuyên môn trong vấn đề này cho rằng chiến dịch đã thành công. Hiện nay 14 quốc gia bị ảnh hưởng trầm trọng nhất vì bệnh AIDS - đa số là các quốc gia Phi Châu - đã có thể trị liệu cho hơn phân nửa số bệnh nhân cần được trợ giúp ở nước họ. Nguy hiểm hơn nữa, gần đây, bác sĩ ở Nữu Ước đã khám phá ra một loại vi khuẩn HIV cực mạnh có thể kháng cự lại với hầu hết mọi thứ thuốc trị liệu ngoại trừ một loại thuốc. Thế nhưng, khoảng đầu tháng 12/05 có tin một thanh niên Anh Quốc đã tự động bình phục sau khi bị nhiễm vi khuẩn HIV. Anh Andrew Stimpson 25 tuổi nhiễm vi khuẩn HIV năm 2002. Tháng 8/2002 anh được thử nghiệm 3 lần và cả 3 cuộc thử nghiệm đều cho thấy trong người anh có kháng thể chống HIV. Anh bắt đầu uống nhiều loại vitamin với hy vọng có thể giúp cho thân thể khỏe mạnh hầu ngăn ngừa vi khuẩn phát triển thành bệnh AIDS. Đến tháng 10/2003, khi sức khỏe anh vẫn không suy giảm, các bác sĩ điều trị đã cho anh thử nghiệm một lần nữa. Kết quả âm tính. Đến tháng 12/03, anh lại được thử một lần nữa. Kết quả vẫn âm tính. Có nghĩa là cơ thể anh đã tự đề kháng và tận diệt loại vi khuẩn quái ác này. Cho đến bây giờ, hơn ba năm từ sau khi bị nhiễm HIV, anh vẫn hkỏe mạnh bình thường. Các nhà khoa học muốn khám nghiệm anh kỹ càng hơn và hy vọng có thể thâu thập được thêm nhiều kiến thức trong vấn đề chống lại bệnh AIDS.
Trong lúc các quốc gia chậm tiến, đang hoặc chưa phát triển phải vật lộn đối phó với các loại bệnh dịch hiểm nghèo cũng như các loại bệnh xảy ra từ sự đói khát, thiếu dinh dưỡng, thì ở các quốc gia giầu có, tiên tiến, giới hữu trách y tế trong năm 2005 đã không ngớt gióng lên nhiều tiếng chuông báo động về dịch mập phì ở các quốc gia này và những nguy cơ mà nó mang đến cho kinh tế và y tế tại đấy. Theo sự phỏng đoán của WHO thì số người mắc bệnh phì nộn (obesity) trên toàn thế giới lên đến hơn 1 tỷ người. Tỷ lệ phì nộn tại một số vùng của Hoa Kỳ, Anh Quốc, Đông Âu, Trung Đông tăng gấp 3 so với thập niên 80. Đáng lo ngại hơn nữa là tỷ lệ này gia tăng gấp bội tại một số quốc gia vừa đột khởi kinh tế. Và tất cả đều có cùng hai nguyên do: gia tăng tiêu dùng các loại thực phẩm có nhiên lượng cao nhưng dinh dưỡng thấp có nhiều chất dầu mỡ và đường, giảm thiểu sự vận động thân thể. WHO cũng phỏng đoán là hiện nay, trên toàn thế giới có 22 triệu trẻ em bị phì nộn, ngay tại những nơi như Thái Lan mà tỷ lệ phì nộn ở trẻ em 5-12 tuổi tăng vọt từ 12.2% lên 15.6% chỉ trong vòng hai năm mà thôi. Hội Y sĩ Úc trong khoảng cuối năm 2005 đã lên tiếng kêu gọi chính phủ ra lệnh cấm quảng cáo các loại thức ăn vặt (junk food) để giảm thiểu vấn nạn trẻ em bị phì nộn.
Một trong những hậu quả của bệnh phì nộn là chứng bệnh tiểu đường. Con số người bị bệnh tiểu đường trên toàn thế giới cũng đang trên đà gia tăng. ở Hoa Kỳ có hơn 21 triệu người bị tiểu đường, phần lớn thuộc loại hai (type 2) - loại này là hậu quả của bệnh phì nộn - và 41 triệu người đang ở thời kỳ tiền-tiểu-đường (prediabetics). ở Úc, theo thống kê từ tổ chức Diabetes Australia thì hiện nay có hơn 1,4 triệu dân Úc mắc chứng tiểu đường và nếu theo đà tiến triển hiện nay thì đến năm 2010, con số này sẽ lên đến 2 triệu. Cũng theo những dữ liệu từ cuộc nghiên cứu của Diabetes Australia thì người có lợi tức thấp dễ mắc chứng bệnh tai ác này hơn những người có lợi tức cao, với khu Fairfield tại Sydney có tỷ lệ người mắc bệnh lên đến 6,24% dân số, trong khi những khu ngoại ô miền Đông Sydney thì chỉ có 2% mà thôi.
Chẳng những chỉ có thức ăn rẻ tiền mới kém dinh dưỡng mà ngay cả thức uống cũng thế. Một cuộc thử nghiệm của Đại Học Hoa Thịnh Đốn cho thấy có một số loại trà bọc uống liền (instant tea bag) có độ fluoride cao đến 6.5ppm trong lúc Cơ Quan Bảo Vệ Môi Sinh Hoa Kỳ chỉ cho phép nước uống có 4ppm fluoride mà thôi. Khi tiêu thụ quá nhiều flouride thì người ta dễ mắc chứng đau xương, xương mọc gai nhọn (bone spurs) và cột sống bị dính liền vào nhau. Trong khi đó, một cuộc nghiên cứu của Anh Quốc cho thấy nếu người ta uống trà cúc mỗi ngày từ 5 ly trở lên thì cơ thể sẽ có thêm nhiều hợp chất làm tăng sức đề kháng của cơ thể và đồng thời làm giảm thiểu được những vụ co rút cơ bắp.
Cuộc giải phẫu ghép mặt cho một phụ nữ Pháp bị chó cắn mất mũi, môi và cằm trong tháng 12/05 tại bệnh viện đại học Amiens là một bước nhảy vọt của khoa học, nhưng đồng thời cũng tạo nên nhiều tranh cãi sôi nổi khắp thế giới, mặc dù 2 BS Pháp Jean Michel Dubernard và Bernard Devauchelle đã được sự chấp thuận cho phép của ít nhất 3 cơ quan thẩm quyền về y tế công cộng và về đạo đức chuyên môn trước khi tiến hành giải phẫu ghép mặt cho bà Isabelle Dinoir. Một trong những điều gây tranh cãi sôi nổi là việc toán giải phẫu và bệnh nhân đã ký hợp đồng trị giá khoảng 100,000 bảng Anh với một nhà làm phim Anh để cho phép ông này quay phim và chụp hình cuộc giải phẫu lịch sử này. Bà Isabelle Dinoir là người sẽ nhận trọn số tiền. Đặc biệt hơn, ngay sau đó tạp chí Paris Match của Pháp đã bỏ ra 600,000 bảng Anh để mua lại quyền đăng tải những bức hình hiếm có này.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.